Constantijn Huygens: Gedichten

Continue
[CH1607:001]
DEUM COLENDUM ESSE
Qui dominum colit et non ficta ista pietate
17 decembris
Felicem dico: Qui gaudet legibus eius,
Prosequiturque Deum, vera pietate, beatus.
18 decembris
annor. XI.




[CH1607:002]
SIVE VIVIMUS, SIVE MORIMUR, DOMINI SUMUS
Coelestis turbae sumus etsi duxerit artus
Frigida mors anima, miseram vitamve hic agamus.
27 decembris.



[CH1607:003]
PYTHAGORAS DICEBAT HOMINIBUS UT CORPORA NON
CONTAMINARENT DELICIJS, SUNT ENIM FRUGES ET
HERBAE ALIAQUE QUAE IGNIS MOLLIRE POTEST

Dictum hoc a Samio est docto qui posse renasci
Nos putat: O homines quaeso ne corpora vestra
Contaminetis vos dapibus puerilibus illis,
Sunt etenim fruges quae aestu mitescere possunt.
28 Decembris.



[CH1607:004]
PLAUTUS. Sat habet fautorum semper qui recte facit
Qui bene semper agit, studiosis semper abundat.
29 December.
Continue

1608

[CH1608:001]
PSALMUS XXIIJ
Sicut pastor oves pascit, me pascit Iova,
    Nunc pascor placide, non ego iam vereor. 13 Januarii 1608
In viridi campo stabulat pater omnipotens me,
    Atque ad tranquillas me capit Ille aquulas. 14 Januarii
(5) Et quoque nunc animi recreat pater Ille vigorem,
    Me per Iustitiae iam capit Ille vias. 14 Januarii vesperi
Nec tunc horrerem quamvis tenebrosam ego vallem
    Ingrediar, quoniam me tua virga levat. 15 Jan.
Tu mihi componis mensam nitidam hoste vidente
    (10) Nec non exunguis tempora trunca mea. 16 Janua.
Nec me destituet favor omnipotens Iovae,
    Ast ego templi eius perpetuo incola ero. 17 Janua.
                            Finis



[CH1608:002]
PSALM. CXVII.
Omnibus a populis laudetur conditor orbis
Eiusque o gentes cognitam habete fidem.
18 Januarii.



[CH1608:003]
AD PATREM
Non igitur potero sacrum componere carmen?
    Hei quid obest genitor dicito quaeso mihi.
Irritus ergo meus labor est et inaniter actus?
    Hei quid componam ? carmina non faciam;
(5) Tu quî corrumpant cernis pigrum otia corpus.
    Antiquus sermo est Otia dant vitia.



[CH1608:004]
CONST. HUYGONIDES E. ALEMANO S. D.
Alemane tibi merito sit gloria dicta,
    Nam quid componam vel mea musa canet!
Me superabis tu tua me quoque gloria vincet,
    Me deridebunt Castalidesque tuae.
(5) Vix mihi vis animo est repetitum reddere carmen,
    Sed postquam repetas accipe molle tibi.



[CH1608:005]
CONST. HUYGONIDES PATRI S. D.
Gratiae amabunt me genitor sic musae et Apollo,
    Ut me semper ament perpetuo hos ego amo.



[CH1608:006]
CONST. HUYGENS PATRI S. D.
Mene putas Leydae pigrum desidemve fuisse ?
    Mira putas genitor, carmina composui.
Non cum cognato didici prae frigore Petro.
    Tu ne forte mali, composui haec, referas.
24 Ia.rii.



[CH1608:007]
CONST. HUYGONIDES I. DEDEL S. D.
Tu mihi componis mentis tua pignora Dedel,
    Reddere non potero talia pignora ego.
Versibus alternis vix audeo ludere tecum,
    Ast ut corrigeres hos lege versiculos.



[CH1608:008]
CONST. HUYGONIDES FRATRI S. D.
Non durus labor est versus componere frater,
    Cur non vis igitur ludere carminibus?
Non te delectant dulces Heliconis Alumnae?
    Neve mihi exoptas scribere versiculos ?
(5) Macte animo frater, ne sit locus ullus inerti
    Pigritiae, sed fac sit tibi dictus honos.



[CH1608:009]
PSALM. XV.
Sancte opifex rerum quis erit sacri incola templi ?
    Quem supra montem constituesque tuum ?
Qui bene semper agit, qui non mendacia dicit,
    Qui non corrumpit pectora chara sua,
(5) Qui non vult vanas pro veris fundere voces,
    Qui veneratur eos qui coluere Deum,
Quique malum temnit, miserum quoque foenore perdi,
    Qui servat pactam tempus in omne fidem.
Haec si quis faciat meaque haec si verba sequatur,
    (10) Is sacri montis perpetuo incola erit.



[CH1608:010]
AD FRATREM
Iam te delectant, video, charissime frater,
    Pierides, miror versiculosque tuos:
Si studiosum te dicam non mentiar ergo.
    Sic tandem frater pergito, doctus eris.



[CH1608:011]
NON SEMPER OLEUM UNDE DICTUM
Lampadis ex oleo cum quidam aedituus esset
Qui caperet quando sua phaecasia unguere vellet,
Quondam hominem daemon fallens in lampade merdat.
Ille putans solito sua phaecasia unguere more,
(5) Falsus erat quoniam videt esse in lampade merdam.
Non oleum semper, tum daemon callidus inquit.



[CH1608:012]
IN PHILIPPUM QUENDAM
Saepe mihi dicis non vivere tempore longo
Ingenium praecox, sed si mihi vera Philippe
Narras, ut fatear, longo tu tempore vives.



[CH1608:013]
DE SOCRATE PHILOSOPHO
Sedibus ex patriis me captum cogitis ire,
Hostes, meque ipsum grassante necare veneno.
Non tamen id paveo, nescit mens conscia recti
Turbari, quamvis caderent et mundus et Astra.
(5) Mox aliud, spero, patrium penetrale fovebo,
Ast aliam effigiem nullam vos Socratis unquam.



[CH1608:014]
DE DEMEA
Quare adeo tristis, quaeris, sit Demea: causam
Vis dicam, fratris fortunam moeret Amicam.



[CH1608:015]
DE SCURRA
Saepe Menalcae illud dictum usurpare solebat
    Scurra ioco, et ludens hoc recitare modo:
Efficiam post hac ne quenquam voce lacessas.
    Hic sermo scurrae garrulus eius erat.
(5) Sed cum iam foedum scelus admisisset, amara
    Carnificis dextra morte necandus erat,
Cum quoque iam furcae foret affigendus, eodem
    Bucolico ludens carmine tortor ait:
Efficiam post hac ne quenquam voce lacessas,
    (10) Atque statim morti scurra dabatur ita.



[CH1608:016]
IN AEMILIUM PAUPEREM
Pauper es et semper sic Aemiliane manebis,
    Divitibus tantum distribuuntur opes.



[CH1608:017]
DE MALIS LIBRIS
Abstergere nates dicuntur quando cacarunt
Quidam, quam, Plini, dixisti vera diserte;
Doctis est usus suus indoctisque libellis.



[CH1608:018]
IN ARGUM QUENDAM PAUPEREM
Centum oculi postquam tibi non sint, Arge, sed unus,
Cyclopis potius deberes nomine dici.



[CH1608:019]
IN IANNETTAM
Iamb. quatern. acatal.
Digitis tuas quare mihi
Monstras inanes capsulas ?
Gazas tuas ut conspicer ?
Iannetta maioris puto
(5) Asses tuos, quam asserculos.



[CH1608:020]
IDEM QUOD SUPRA
alio genere versuum
Arcas ostendis digitis quid semper inanes ?
Gazas et census possim ut Iannetta videre ?
Asserculos vanos magni non duco, sed asses.



[CH1608:021]
DE PRODIGO
Iambici quatern. acatal.
Furem videbat Prodigus,
Suam petebat qui domum,
Capere ut suas domesticas
Res posset; ast huic Prodigus
(5) Quaerere, meae quid vis domi
De nocte ? ego ipse nil queo
Medio videre ubi die.



[CH1608:022]
DE PISCE IOCUS
Dactylus, Archilochius dimeter hypercatal.
Quo modo ne fundum gustet quaerisne liquetur
    Piscis ? aqua nitida
        Purum repleto cacabum.
Tunc impone prius piscem stercusque deinde,
    (5) Flammigeroque foco
        Suspende ahenum concavum;
Atque satis piscis sit qualiscumque liquetur,
    Nonque vadum sapiet,
        Impura vero stercora.



[CH1608:023]
IN BASSUM QUENDAM
Merdas (neve pudet Basse eius) nobili in auro
    Et bibis ex vitro, carius ergo cacas.



[CH1608:024]
DE MARCOLPHO
Multi homines soliti sunt dormire ore patenti,
    Quidam Marcolphus sic solitus quoque erat.
Nocte volens eius media uxor mingere, habere
    Se scaphium aegroti mingit in ore putans.
(5) Excussus somno conansque loqui, capit omnem
    In ventre urinam coniugis ille suo:
Litigat uxori valde Marcolphus, at illa,
    Quod decrevisti non erit inquit opus.
Consilium quoniam cepisti sumere potum,
    (10) Haec urina tuo potio corpori erit.



[CH1608:025]
AD PATREM
Saepe pater dicis magnis licitum esse Poetis,
Ut sine caesura componant carmina, sed si
Vera pater dicas magnum te dico Poetam.



[CH1608:026]
DE FURE
Quidam Gallus habebat
Campanam coopertam
Auro: Tollio quidam
Nortmannus sequebatur
(5) In bello hunc, et ab illo
Campanam capiebat
Furto illam, imposuitque
Thoraci. Sed in aulam
Cum venisset, aperte
(10) Coepit parva sonare
Campana, atque modo illo
Fur deprehenditur atrox,
Et sic crimina summo
Sunt detecta sonanti.



[CH1608:027]
AD CINNAM, PHALEUCIA
Nolo, Cinna, tibi placere recte,
Quando te dominum voco iocose;
Servum quando volo, voco meum sic.
Ipsis calend. (1) Maii.



[CH1608:028]
INSCRIPTIO SUPERIORIS CARMINIS
Accipe, chare pater, parvi lege carmina vatis,
Qui primum primis hanc labris attigit artem.
Ipsis calend. (1) Maii.



[CH1608:029]
DIOGENES CYNICUS
Diogenes Cynicus comedens in vase trahentem
Mucorem panem, Mortalia pectora festum
Cum gaudere diem valde audivisset, eum eius
Taedebat miserae vitae atque relinquere ratus,
(5) Cum vero mures advertit carpere micas,
Cur tibi Diogenes arrides tam male ? dixit,
Magnificus satis es, parasitos nutris in aede.



[CH1608:030]
IN POLEMOLOGUM
De bello semper narras, cum dicere quid vis,
    Et contra in pacis tempore mutus eris.



[CH1608:031]
AD PATREM
Miraris genitor quod mittam carmina nulla,
    Desine mirari, iam tibi mitto, Vale.
XII° die Junii



[CH1608:032]
IN EUCLIONEM
Iamb Senar.
Cum me vocas o Euclio ad coenam tuam,
Properare me semper iubes, en gratias
Has inde ago tibi, tuum convivium
Aures replet, stomachusque ieiunus manet.



[CH1608:033]
DE CAIO MUTIO SCAEVOLA
Iamb. Senar.
Cum Mutius satellitem pro Porsena
Necasset, Ut scias, ait, quam vile iis,
Qui gloriam magnam petunt, corpus sit, et
Dextram foco iniecit suam, verum pius
(5) Hostis pati miraculum hoc saevissimum
Nequivit atqui liberavit Mutium.



[CH1608:034]
Nemo potest dominis pariter servire duobus.



[CH1608:035]
IN CRUCIARIUM
Aurea crux, propter celeberrima dona parentis
    Actaque, donata est flagitiose tibi:
Furcarum vero, si merces iusta daretur,
    Lignea deberet crux tibi plena dari.



[CH1608:036]
IN DENTONEM
Iamb. Senar. acatal.
Cum Dento avare adeo bibis, causam tibi
Ut litigem praebes mihi, et basim scyphi
Teneam manu, utque ori tuo apponam manus,
Vorare an aureum scyphum sinerem tibi ?



[CH1608:037]
Hi si, chare pater, non sint versus bene scripti,
    Ieiuna scriptos esse putato manu.



[CH1608:038]
IN COGNATUM
Quid Cognate vocas, quid pectora mortua clamas ?
    Quid corpus repetis quod semel interiit ?
Anne putas ad te rediturum quando ita clamas ?
    Desine (non fiet) quaeso vocare, Vale.



[CH1608:039]
DIALOGUS LUCIANI DE VENERE ET CUPIDINE
Armatum flammis compellans tristis Amorem
    Talia visa fuit dicere verba Venus.

Venus.
Qui fit cum cuncti timeant tua tela Cupido
    Imperium fugiat sola Minerva tuum ?
(5) Iuppiter ipse quidem, Neptunus captus amore
    Fatidicusque tuas sensit Apollo faces;
Evacuata tua est, o Degener, ergo pharetra
    Telis, cum Pallas sola petenda tibi ?

Cupido.
Desine mirari quaeso charissima Mater,
    (10) Hanc mea cur nequeant tela ferire Deam:
Nam quando tantum vultu aspicit illa severo
    Me, subito magnus pectora terror habet.
Saepe etiam aggressus non casside Pallada tectam
    Ignea celavi tela facesque meas.
(15) Attamen insidias cognoscens calliela nostras
    Et vibrans hastam me fugat illa statim.

Venus.
Quid galeam metuis, quid et hastam cuspide acuta ?
    Vanos corde metus excute nate tuo.
Quid tibi Marte fuit crudelius ? attamen illum
    (20) Victum vicerunt arma facesque tuae.

Cupido.
Imo Deus belli me captus amore recepit,
    Et se sponte sua transdidit ipse mihi.
Ah quoties oculis me torvis improba Pallas
    Aspexit, quibus est saepe secuta minis !
(25) Hastam terrificam concussit terque quaterque,
    Talia verba mihi rapta furore refert.
Ne scelerate puer mihi tela mineris, aberras
    Plane, nam minime nos tua turba sumus.
Si tamen accedis, nec me sinis esse quietam,
    (30) Vah quam terrificis te lacerabo modis !
Aut pede te trudam tenebrosa ad Tartara Ditis,
    Transfigetve tuum lancea nostra latus.
Audiat hoc Pluto, cunctorum rexque Deorum,
    E cuius capitis vertice prosilii.
(35) Quae quando irato dicit mihi pectore verba,
    E manibus nostris illico tela cadunt.
Haec quoque causa mihi est verear cur Pallada, monstri
    Namque Medusaei guttura torva gerit,
Quae cum praetendit, videoque ego, cerva leonem
    (40) Ut fugit, auffugio, corque timore micat.

Venus.
Esto Iovis natae metuis gestamen, ut inquis,
    Qui tamen offensi non Iovis arma times.
Cur non in Musas celeres molire sagittas ?
    Cur tuta est iaculis turba Novena tuis ?
(50) Anne etiam galeas et acutae cuspidis hastas
    Vibrant, an saevae Gorgonis ora gerunt ?

Cupido.
Thespiades Musas vultu video esse pudico,
    Atque ideo divas has Cythereia colo;
Praeterea studiis aut arte tenentur honesta,
    (50) Vel querula chorda carmina grata canunt.
Semper agunt faciles vel cantant voce choreas,
    Iuris in his Musis quid meus arcus habet ?
Quin etiam assisto captus dulcedine cantus,
    Saepe voluptates, gaudia saepe fero.

Venus.
(55) Curnam casta manet, cur non iaculare Dianam,
    Illa quoque ostendit Gorgonis ora tibi ?

Cupido.
Illa manet nusquam, sed per nemora avia currens,
    Insectans lepores spicula nostra fugit.
Hunc quoque per montes fugitat, nunc abdit in antris
    (60) Sese, nunc alibi retia tendit apris.

Epilogus.
Talia de laetis musis, castisque deabus
    Arcitenens matri verba Cupido dedit.
Quisquis amore tamen liber volet esse, Dianam, aut
    Pallada debebit Pieridesve sequi.



[CH1608:040]
PSYLLI FABULA
Cum valide in terra flavisset frigidus Auster
    Psyllorum, ut fierent flumina sicca et aquae:
Psylli Austro irati, quod iis tum flumina deerant,
    Ab rapido Austro omnes flumina resque petunt.
(5) Sed velox contra magno agmine fluminis Auster
    Pugnat, eosque omnes montibus ille tegit.



[CH1608:041]
Blande pater quem gratiae amant quem Musa et Apollo,
    Hos ut perpetuo tu redameris ama.



[CH1608:042]
Ut longo liceat patuli esse tibi incola mundi
    Tempore, honorato semper tuum utrumque parentem.



[CH1608:043]
AD GALLUM
Pauper es, et cristas vis semper tollere, quare ?
    Ut tibi, queîs debes, credere Galle velint.
annor. XII.



[CH1608:044]
EPIGRAMMA AD PATREM
Carmina saepe, pater, rogitas, epigrammata saepe,
    Nos petimus nummos, iam sumus ergo pares:
Sed tu promissos numquam vis reddere nummos,
    Nec tibi nos versus; iam sumus ergo pares.



[CH1608:045]
EX GRAECO BIONIS DE CUPIDINE
Auceps forte puer dum venaretur avesque
Per densas sylvas insectaretur, Amorem
Cernebat volucrem in buxo frondente sedentem.
Ille putans magnam se conspexisse volucrem
(5) Protendit pharetram calamosque recolligit omnes
Et varias technas fugitivo tendit Amori.
Sed tandem moerens cum cerneret esse laborem
Nequicquam factum, calamos abiecit et arcum,
Conspiciensque senem scindentem vomere terram,
(10) Narrat ei factum, volitantem ostendit Amorem.
Ille caput quassit ridens et talibus infit:
Ne puer huic praedae noceas, nam noxia praeda est,
Tuque beatus eris, si non acceperis illam.
Verum ubi iam firmata virum te fecerit aetas,
(15) Qui nunc te fugitans, nunc huc nunc transilit illuc,
Sponte sua veniens in te dominabitur ipse.



[CH1608:046]
PSALM. XLII.
Ut cervus liquidas mugit defessus ad undas,
    Sic ad te mugit cor, Deus alme, meum.
O optata dies, niveum qua cernere vultum
    Et potero Domini templa videre mei.
(5) Noctes atque dies lachrymis me pasco, rogatus
    Cur nunc te Dominus deserit iste tuus.
Sed tua cum bonitas subiit mihi rursus, imago
    Temporis illius pectora moesta levat,
Sacrificaturus magna stipante caterva
    (10) Limina cum peterem relligiosa Dei.
Quid me sollicitis mens aegra doloribus angis ?
    Solve metum et Domino fidere disce Deo.
Fidere disce Deo patriam quo vindice nactus
    Incolumis laudes tempus in omne canam.
(15) O Deus, o hominum divumque aeterna potestas,
    Mens mea sollicito victa dolore iacet,
Proptereaque latens in saxis Hermonis exul
    Iordanaque tui sum regione memor.
Non ita per vastos grando sonat horrida monteis,
    (20) Ut parte ex omni me mala saeva premunt.
Tu vero placido si me respexeris ore,
    A me decedent nubila tristitiae.
Non aegrae impedient laudes mihi dicere curae,
    Quin etiam noctu magnificabo Deum.
(25) Quare ludibrium me deseris hostibus inquam,
    O Pater, o columen praesidiumque meum.
Dirumpor, dum turba malis rogat obvia nostris,
    Cur nunc te Dominus deserit iste tuus.
Quid me sollicitis mens aegra doloribus angis,
    (30) Pone metum et Domino fidere disce Deo.
Fidere disce Deo patriam quo vindice nactus
    Incolumis laudes tempus in omne canam.



[CH1608:047]
AMOR FUGITIVUS
Perdiderat volucrem quondam Cithereïa natum,
    Quem quaerens altâ talia voce refert:
Illi, qui monstrat mihi quonam filius ivit,
    Meque ad eum ducit, basia blanda dabo:
(5) Atque ut commodius puerum cognoscere possis,
    Indicia haec tibi, quae sunt retinenda, dabo.
Non saltem est albus, sed totum exaestuat igne
    Corpus et ardescunt lumina mensque mala est:
Vox suavis, superans dulcore Hybleïa mella,
    (10) Nec quod ait sentit vox aliquando quidem.
Si puer in subitam forsan convertitur iram,
    Tum prorsus mens est illius indomita;
Fallere vult semper, semper vult fundere voces
    Pro veris vanas, callidus estque puer:
(15) Interdum ludit, sed semper seria conans,
    Demissae pendent et sine lege comae:
Brachia neve manus longas habet, attamen illis
    Moliri in Ditem fulgida tela potest.
Est equidem nudus, vario vero eius amictu
    (20) Ornatur prudens mens, volat instar avis.
Nymphas, inde viros feriens, parvumque habet arcum,
    Qui tamen ad coelum spicula ferre potest.
Praetereaque humeris pharetram fert, telaque in illa,
    Queis ipsam matrem me quoque saepe ferit:
(25) Fertque facem dextra, qua solem accendere posset,
    Omnibus est multo saevius illud iis.
Illum si poteris loro constringere, ducas
    Ad me constrictum, ne misereris eum.
Si flentem videas, ne decipiare caveto,
    (30) Sed si ridentem, vincula necte magis.
Si tibi forte volet dare basia, tu fuge, nam sunt
    Illius in saevis multa venena labris:
Sin vero tibi vult arcum dare, tangere noli,
    Nam sunt illius noxia dona tibi.
Continue

1609

[CH1609:001]
PSAL. XLVI.
Rebus in adversis nobis fiducia certa
Est Iova; non igitur metuemus, non licet alti
In freta praecipites montes spumosa ferantur,
Non inquam tanto licet aequora turbine vertant,
(5) Ut motu undarum monteis et terra tremiscant.
Urbs Divina quidem Domini oblectabitur amni
In qua quando Deus versatur, neve moveri,
Nec labefactari poterit, nam protinus illi
Auxilium oppressae Dominus feret, atque levabit.
(10) Regna fremant, turbent populi, terra ipsa liquescet,
Quando ille emittit vocem, cunctique silebunt,
Nobiscum armipotens Deus est, defensio nostra.
Huc contemplatum Domini admiranda venite,
Usque ad postremas regiones proelia placat,
(15) Igne cremat currus, arcus perfringit, et hastas
Detruncat, dicens: Desistite, meque colendum
Ac extollendum in terris, populisque videte.
Nobiscum armipotens Deus est, defensio nostra.
XIIJ° Kal. mart. (17 Febr.) 1609.



[CH1609:002]
VIDUA QUAEDAM EX PETRONIO ARBITRO
Laude pudicitiae celebris matrona sepulchro
Cum morte extinctum vellet mandare maritum,
Non tantum est sparsis funus sectata capillis,
Verum etiam in tumulo coepit deflere cadaver
(5) Nocte dieque viri; nec eam potuere parentes,
Neve Magistratus, nec amici abducere; quintam
Iam lucem in tumulo mulier ieiuna trahebat.
Aegrae assidebat fidissima serva, simulque
Commendans viduae lachrymas. It fama per urbem.
(10) Suspensi interea tumulum prope forte latrones,
In quo defunctum flebat matrona maritum:
Proxima nox aderat, Crucium custodia miles,
Lumen ut in tumulo vidit, gemitumque dolentis
Audivit viduae, cupidusque videre quid esset,
(15) Ingreditur, viduamque videns vultusque decorem,
Constitit attonitus, totoque expalluit ore;
Postea defuncti cum cerneret ora mariti,
Et sectam viduae faciem, sparsosque capillos,
Attulit in tumulum coenam, coepitque dolentem
(20) Hortari his verbis: Lachrymas quid fundis inaneis?
Fata manent omnes, sedem properamus ad unam;
Stat sua cuique dies. Nihilo minus illa capillos
Extrahit, extractos ponit super ora mariti;
Non tamen abcessit miles, sed vocibus ysdem
(25) Exhortans escam tentat dare, donec odore
Corrupta ipsa cibum, vinumque ancilla petivit;
Coepit et hortari dominam potione refecta,
Et si te vivam tumules, si fata priusquam
Poscant excedas vita, quid proderit? inquit,
(30) Id cinerem aut manes credis curare sepultos?
Tune reviviscat vis contra fata Deorum
Defunctus? debent te coniugis ora monere.
Tandem igitur frangi passa est matrona, sed aegre,
Duritiem, viresque cibo revocavit inaneis.
(35) Porro blanditys, quibus impetravit ut esset
Miles, connubium viduae poscebat ysdem,
Nec contra dixit mulier, dicente subinde
Ancilla, placitone etiam pugnabis amori?
Nec venit in mentem quorum consederis arvis?
(40) Quid multis? victor miles persuasit utrumque.
Ergo istic una taedas fecere iugales,
Praeclusis foribus monumenti, ut quisque putaret
Tristitia extincti viduam expirasse mariti.
Ergo ut laxatas latronis nocte parentes
(45) Videre excubias, tacite abripuere cadaver
Ex furca pendens, et mandavere sepulchro.
At circumscriptus miles dum desidet, unam
Ut vidit furcam sine corpore luce sequenti,
Uxori narrat veritus persoluere poenas,
(50) Pigritiamque suam gladio se velle punire,
Si modo fatalem tumulum concedere vellet.
Dixit, at illa, nec hoc permittant numina, furcae
Figere defunctum quam vivum occidere malo:
Tolli ergo ex arca defunctum morte maritum
(55) Et vacuae affigi furcae matrona iubebat.



[CH1609:003]
Corde quidem parvus, fateor, sum corpore parvus,
Sed latet in parvo corpore magnus amor.



[CH1609:004]
ETHOPOEIA
ILLUSTRISS. mae PRINCIPIS LOUISAE INTERFECTO MARITO

Proh dolor infelix! venit lacrymabilis hora,
Venit quod semper tempus miseranda timebam!
Ah facinus! tantumne ducem, quo maior in armis
Numquam miles erat, scurrae succumbere dextra?
(5) Huc huc, o cives, lachrymas effundite mecum,
Huc Coelum, huc tellus, fluviique, huc aequor, et amnes,
Et qui per Batavos leni fluis agmine Rhene,
Huc inquam et lachrymis vestras adiungite nostris.
Nam iacet a scurra victus numquam antea victus.
(10) At nunc desistat, si quis temeraria dicit
Somnia, namque meo didici verissima casu.
Ah quoties coniux, coniux charissime, dixi,
Sis cautus, struit insidias tibi saevus Iberus;
Ah quoties nostros terrebant somnia visus!
(15) Nox erat et terris animalia somnus habebat,
In somnis ecce ante oculos mihi visus adesse
Territus, et subiti distillans sanguinis imbres,
Et quater ingenti moestus clamore vocare,
Ah coniux, coniux, coniux, solve ultima, coniux,
(20) Munera, nam retro trahor atras noctis ad umbras.
Talia saepe quidem narravi tristis, at ille, ut
Militis est animus, quid tandem nescia somno
Credis? ait, sunt, crede mihi, sunt somnia vana.
Hei mihi nunc credor, sed quid iam proderit? eheu!
(25) Quam mihi sera fides! Ah quantos aethere vecte
Phoebe dolos coelo, scelerum quot nomina spectas!
Bis miseranda virum amisi, semel orba parentem,
Nunc rursus viduor. Quid demens prisca recordor?
Sufficit hoc quod nunc factum est nunc flere, sed istos
(30) Quis possit lacrymis tantos aequare dolores?
Ah iacet egregium patriae caput, et decus aevi:
Ardua cui toties tribuit Victoria palmam,
Qui numquam victus toties superaverat hostes,
Nunc scurrae est victus, et eum quia vincere bello
(35) Numquam quivisti, superasti fraude, Philippe.
Ast ego quid frustra lacrymor? quid nocte dieque
Luctibus indulgere iuvat? quid pectora pugnis
Foedare? et vanos iactare ad sydera fletus?
Scilicet ista semel, semel omnibus ista petenda
(40) Est via. Quin hos ergo etiam tot passa labores
Pepetior miseranda? Dabit deus his quoque finem.



[CH1609:005]
Q. HORAT. FLAC. ODE XVI. LIB. 2 AD GROSPHUM, NEMINI NON
OTIUM GRATUM ESSE, ATQUE OPTABILE. Otium divos

Deliciosa deos rogat otia, prensus in amplo
Aegeo, simul ac fluctu nymbosus Orion
Oritur, aut niveam texerunt nubila lunam.
Otia praeclarus bello Thrax, otia Medi;
(5) Non, Grosphe, argento, aut nitidis venalia gemmis,
Non etenim gazae molles, fascesque superbi
Depellunt curas mentis miserosque tumultus.
Vivitur exiguo pretio recte atque beate,
Cui micat in tenui semper vas fertile mensa,
(10) Nec placidos somnos timor, aut vesana cupido
Eripuit. Quid multa brevi iaculamur in aevo
Fortes, atque alio patriam sub sole iacentem
Quaerimus? Aeratas ascendit cura carinas,
Nec validas equitum turmas vitiosa relinquit,
(15) Agilibus cervis volucrique citatior Euro.
In praesens animus laetus, curare quod ultra est,
Oderit, et cito permulceat aspera risu,
Corde premens cantus, ni hic omni ex parte beatu est.
Abstulit Aeacidem caput insuperabile bello
(20) Immatura dies, Tithonum longa senectus
Abstulit annosum, et tibi quod fortasse negarit
Porriget hora mihi. Tibi centum armenta gregesque,
Aptaque quadrigis hinnitum equa tollit acutum,
Te deterunt tinctae Tyrio bis murice lanae.
mense August.



[CH1609:006]
AD POSTHUMUM
Posthume quid iactas numquam te vera locutum?
    An iam non dicis Posthume vera mihi?
Ips. Kal. (1) Septemb.



[CH1609:007]
AD PATREM
Pauca petis? do pauca, Pater, sed magna videntur
    Quae mihi; plura petis? postea plura dabo.



[CH1609:008]
IN DESIDEM
Nolo nugari, nolo otia carpere tecum,
    Si sic non placeo, nolo placere tibi.
3° Iduum (11) Septemb. annor. XIII.



[CH1609:009]
IN GALLAM
Saepius, o, me, Galla, rogas quaenam optima vina;
    Accipe, do paucis, quae bibo Galla foris.



[CH1609:010]
GRATIARUM ACTIO
Gentis humanae Pater atque custos,
Cuncta qui solus regis et creasti,
Reddimus grates, Pater alme, quod nos
    Foveris omneis.
(5) Perge clementer, Pater, atque tali
Utere in nobis bonitate semper,
Filii ob cari merita atque sanctum
    Nomen Iesu.
9° Novembris.



[CH1609:011]
AD PATREM
Forte ut postremos, Genitor charissime, versus
Trado, Etiamne aliquos mi Constantinule versus
Condis? ais. Quid? mene, Pater, rellinquere credis?
Erras, non equidem semper facio, aut tibi trado,
(5) Non etiam semper sua cornua curvat Apollo:
Sed veluti gyros domitor variare caballum
In campo docet, ac interdum frena relaxat,
Sic etiam nobis laxanda aliquando capistra.
X° Novemb.



[CH1609:012]
AD PATREM
Pauca rogaturus venio, tu pauca rogatus
    Concede nobis, obsecro.
Appetit en genitor Christi natalis Iesu,
    Grataeque nobis feriae:
(5) Cum Joanne igitur concedas tendere Leydam,
    Non longa erit nobis mora.
Tres vero tantum aut ad summum quatuor istic
    Manebimus dies, Vale.
23° Decemb.

1610



Continue

[CH1610:001]
[Grieks-]ODOIPORIKON[-Grieks]
Aspera stabat hiems, omnique ex parte feroces
Spirabant densa commixti grandine venti,
Cum subito ad nostras pervenit nuntius aures,
Proh dolor! infelix, nostrum succumbere morti
(5) Cognatum Marcum, et media iam morte teneri.
Traditur haec primum moestissima littera matri,
Illa legens aperit, lacrimae cecidere legenti;
Nos circumstantes, avidi qui forte valeret,
Sic percunctamur. Quid sic charissima mater?
(10) Dic age, quid lacrimas? quid tot suspiria ducis?
Illa graves imo gemitus de pectore ducens,
Proximus, ah! morti est noster cognatus, et, eheu!
Ultima lux venit, nec iam superesse putarem.
Intereaque domum solito de more redibat
(15) Turbatus variis rebus Pater, huic quoque tristis
Littera praelegitur, miratus at ille: Quid ergo?
Hei mihi quid narras? iam convaluisse putabam;
Sed iam? quid faciam? mediane in morte relinquam?
Absit. adibo igitur, iuvat, inquit, abesse supremum.
(20) Mater at interea: Qui sic te proripis? aut quo?
Quid properas? medio stat hiems asperrima Iano,
Vastaque iactantur rapidis freta concita ventis,
Et tu praeterea quid agas ibi? namque dolores
Non relevare potes, rapidaeque resistere morti.
(25) Curnam igitur ventis te tam cito tradis, et undis?
Dixerat. Ille refert: nihilominus ibo, vetabunt
Frigora nulla, mihi sic stat sententia, adibo,
Constantinus erit nobis famulusque comesque.
Postera iamque nigras Aurora removerat umbras,
(30) Lugdunum Pater ire parat, tum caetera nobis
Procurat vestes, collaria, pallia mater:
Iamque ascensuri currum stabamus uterque,
Mater utrumque dolens amplectebatur euntes,
Humida manantes lachrymaeque per ora fluebant,
(35) Dicere postremum cum vellet moesta Valete;
Scandimus interea currum, vehimurque citatis
Per pagos, per rura, rotis, auriga veloces
Verbere cogit equos, totasque immittit habenas.
Dulcia tum tristes Hagae rellinquimus arva:
(40) Conspicimusque procul Lugdunum, ubi vitreus arva
Inter opima virûm leni fluit agmine Rhenus:
Tum Wassenarias quoque praetermittimus oras;
Et iam summa procul villarum culmina fumant,
Maioresque cadunt altis de montibus umbrae.
(45) Intramus laeti portas, et tecta subimus,
Iungimus hospitio dextras, Auriga madentes
Ad stabulum deducit equos, et gramine pascit.
Conveniunt varii, Pater, et studiosa iuventus,
Dant famuli manibus lymphas, Cereremque canistris
(50) Expediunt, tonsisque ferunt mantilia villis:
Carpimus ore cibos, dapibusque epulamur opimis,
Fallimus et variis rapidas sermonibus horas.
Postquam exempta fames epulis, mensaeque remotae,
Quisque suum fessus quaerebat adire cubile,
(55) Nos nostrum, et placida laxamus membra quiete.
Iam nox hibernas bis quinque peregerat horas,
Sollicitus famulus nostrum intrat mane cubiclum,
Excitat et crebris languentem flatibus ignem.
Interea genitor stratis assurgit, et omnes
(60) Explorat ventos, atque auribus aera captat:
Postquam cuncta videt ventis constare secundis,
Me vocat, excutior somno, tum littus adimus;
Deducunt nautae naves, et littora complent:
Provehimur portu, terraeque urbesque recedunt:
(65) Tendunt vela Noti, fugimus spumantibus undis,
Qua cursum ventusque gubernatorque vocabant.
Postquam altum tenuit navis, nec iam amplius ullae
Apparent terrae, caelum undique et undique pontus,
Continuo venti volvunt mare, magnaque surgunt
(70) Aequora, et ex imo fundo eructantur arenae.
Ast ego miratus tantis volvi aequora ventis,
Heu quianam tanti iunxerunt aethera nymbi?
Hei mihi quid Deus alme paras! haecne ultima nobis?
Haecne igitur postrema dies? haecne hora? locusque?
(75) Talia dum mecum reputo, timidusque rependo,
Stans celsa in prora video procul Amsterdamum:
Amstelrodamum primus clamore saluto.
Subsidunt undae, fugiunt vasto aethere nymbi,
Crebrescunt optatae aurae, portusque propinquat;
(80) Vela legunt socii, et proras ad littora torquent:
Imus amicorum qua nos via ducit ad aedes.
Hinc quoque, quae fuerat veniendi maxima causa,
Invisit pater aegrotum, qui protinus illum
Agnoscens, stratis labenteis sustulit artus:
(85) Hei mihi qualis erat! quantum mutatus et ore, et
Pectore! languentes macies obduxerat artus,
Ut baculi digiti, cava lumina, pallor in ore.
Effusaeque genis lachrymae, et vox excidit ore:
Ergo optata dies coelo diluxit ab alto,
(90) Ergone lux venit, qua te charissime cernam?
O mihi chare quidem semper, sed tempore duro
Cognite, non ego te post tantum cernere morbum
Unquam crediderim, magnas pro munere tanto
Reddo Deo grates, tua iam tamen ora tueri
(95) Quod dedit et notas audire et reddere voces.
Sic fatus, cubuit, nec fari plura dabatur.
Ast ego dum genitor consolans assidet aegro,
Nunc hos, nunc illos inviso laetus amicos.
Et nunc ad templum, nunc rursum ad littora tendo, et
(100) Aspicio immensas solventes littore puppes;
Hinc quoque ad aegrotum, vacuum sic transigo tempus.
At Pater interea, venit iam tertius, inquit,
Constantine dies, dum nos hic ecce moramur,
Nec mage cognati video crudescere morbum.
(105) Vellem igitur, ventis si placatum mare, si non
Adversi flarent Zephyri, iam nate reverti,
Ad nautas saltem properemus, eosque rogemus.
Imus, et ad littus veniens Pater, heus age, clamat,
Heus age responde, placet hoc qui navita caelum?
(110) Qui tibi tempestas? quinam tibi ventus? At ille,
Creber agens hyemem vasto ruit aequore turbo,
Atque ego vix ausim tali dare carbasa vento
Aëre, sed si quis mecum se credere ponto
Audeat, ecce sumus, puppis, nautaeque parati.
(115) Sed nos inde domum decedimus, ire negantes.
Unam istic etiam terimus noctemque diemque.
Postera Phoebea lustrabat lampade terram,
Humentemque Aurora polo dimoverat umbram,
Adversi spirant commixta grandine venti,
(120) Ad naves, valedicentes tamen omnibus, imus.
Deducunt nautae navem refluentibus undis,
Iamque propinquabat, qua se transmittere, terra,
Uncta carina solet, puppi hic descendimus. alto
Accingunt omnes operi, celeresque rotarum
(125) Subiiciunt lapsus, et stupea vincula collo
Intendunt, ingens ascendit machina terram:
Conclamant nautae, funemque attingere gaudent,
Sufficiunt clamore animos, illa usque minatur
Et malo concussa tremit, mox praecipitem se
(130) Deiicit in fluctus, accurrunt undique nautae,
Accurrunt iuvenes, pueri, innuptaeque puellae,
Vectoresque alii, meliorem prendere primus
Quaerit quisque locum: Dum nos in littore stantes
Cernimus haec, gemitus imo de pectore ducens,
(135) Sic tremulus Patrem dictis affabar amicis:
Consurgunt venti, atque in nubem cogitur aer,
Et mare turbatum stridet refluentibus undis,
Hoc igitur supplex, genitor charissime, posco,
Si bene quid de te merui, fuit aut tibi quicquam
(140) Dulce meum, concede, precor, concede manere.
Tum genitor, Quid tam puerili parvule mente
Commotos horres fluctus? quid nate vereris?
Nonne vides istic quot currant undique, qui iam
Non minus, ecce, petunt; quin nos quoque? sed tibi tanta
(145) Si formido tamen, si tanta cupido manendi,
Concedo lucem hic, noctemque morabimur unam.
Imus in hospitium, discedit littore puppis.
Continuo assurgunt venti, et maria alta tumescunt,
Una Eurusque Notusque ruunt, creberque procellis
(150) Africus, et vastos volvunt ad littora fluctus,
Et qua transmitti solet ante carina virûm vi,
Iam queat erectis semet transmittere velis.
Sed nos, quo vacuum interea traducere tempus
Possimus, nihil est, nulla est domus, aut homo notus,
(155) Nil ibi quam campos, et pontum cerno, proculque
Amstelrodamum aspicio quo saepe reverti
Num cupiat rogito Patrem, verum ille, quid istic?
Quid faciemus? ait; nihil est quam moeror ubique.
Hic expectemus donec se crastina terris
(160) Lux reddat, veniet namque huc tunc altera navis.
Vespera praecipitat, coenati fessa sopori
Membra damus, fessos somnus complectitur artus.
Iamque rubescebat stellis Aurora fugatis,
Expectata venit navis, transmittitur, hanc nos
(165) Scandimus, adversis dat navita carbasa ventis:
Et iam tunc mediis Harlemum apparet in undis,
Diversaeque urbes aliae, pagique, domusque,
Post etiam obscuros colles, humilemque videbar
Cernere Lugdunum laetus, nec gratior unquam
(170) Italia Aeneae, quam Lugdunum mihi. Nautae
Obvertunt pelago proras, tum dente tenaci
Anchora fundabat navem, stat littore puppis.
Hic etiam noctem fessi requiescimus unam.
Postera lux oritur. nos curru tendimus Hagam,
(175) Cernitur illa procul nobis, tum sylva propinquat.
Intramus portas, curru descendimus, imus
Inde domum; occurrunt Mater fraterque sororesque
Ancillae, atque omnes alii reducesque salutant.
Finis. (Ips. Kal. (1) Aprilis).



[CH1610:002]
DE SCAEVOLA
Scaevola se numeros dicit novisse, sed ille
Cum recipit nummos non numerare potest:
Meque rogat numerare velim, sed, Scaevola, dico,
Si vis ut numerem, da mihi dimidium.
(5) Sic miser accipiens nummos numquam accipit omneis,
Nam debet semper pendere dimidium.



[CH1610:003]
Lentule misisti tandem chordasque librumque,
Pro quibus has grates, accipe, reddo tibi:
Cum mihi cordarum, fuit ut tibi, copia, cordas
Reddam equidem, at librum reddere non statui.



[CH1610:004]
Heus, paucis volo carminifex, heus docte poeta,
Dic mihi quae Lachesis, Clotho, Thalia, precor.



[CH1610:005]
DE RUSTICO ET MONACHO
Rusticus et Monachus mensa prandent in una
Perlaute extructa carnibus omne genus.
Accumbunt omnes mensae, tum callidus inquit
Rusticus, huic vesci carnibus anne licet?
(5) Ille caput quatiens placide negat. Ova feruntur
Illico, fertur ei panis, ad haec butyrum.
Subrident alii, dapibusque epulantur opimis,
Purpureoque rigant guttura sicca mero:
Exactis epulis tandem, mensaque remota,
(10) Nescio quo vadunt Rusticus et Monachus;
Ad fossam veniunt, ubi nec saltare dabatur,
(Lata enim erat) sicco neve meare vado.
Sublata Monachus togula transibat, at alter,
Me quoque transfer, ait. Iussa facit Monachus.
(15) In medio cum sunt, anne ulla pecunia tecum est?
Ipse ait; annuit hic. Nulla ferenda mihi est.
Sic ait et medias hominem demisit in undas
Ex humeris Monachus. Parque pari retulit.
annor. 14.



[CH1610:006]
AD PATREM
Ergone tam dulces poteris relinquere terras,
Uxorem, natas, et dulcia pignora natos,
Mille decem solitos patriis dare basia labris?
Ergone care pater, per terras et mare magnum,
(5) Brabantas, Flandras, Zelandasque ibis ad oras?
Ergone solus abis, nec nos comitare licebit?
Nec te pacta fides, nec te data dextera quondam,
Nec promissa movent, nec nati verba precantis?
Nosne fugis? Per ego hanc, Genitor, dextramque tuam te,
(10) Si bene quid de te merui, fuit aut tibi quicquam
Dulce meum, miserere precor rogitantis, et istam
Oro, si quis adhuc precibus locus, exue mentem.
Ast ego quid loquor? hem satis est iam, Musa, tacendum est,
Scilicet officium nati est obedire parenti;
(15) Nec tamen hoc satis est, dicendum carmine dignum
Est aliquid, versus quo possim inflare, quid ergo?
I procul a nostris terris, pete regna per undas,
Per mare, per terras, quocumque negotia poscunt.
Dii tibi, chare pater, faveant, tibi mitis in undis
(20) Caeruleusque siet pater, et vastum mare placet,
Claudat et adversos validis Rex Aeolus antris
Ventos, atque aliis inflet tua vela secundis.
En tibi rem totam, faustus decede, redique.




[CH1610:007]
AD CANEM
EPIGRAMMA

I scelus a nostra, quo dignus es, I procul aede,
I canis exilii causa sed ipse tui.
Nil latrare iuvat, furatus namque semel qui,
Fur tota vita dicitur ille sua.




[CH1610:008]
AD IOANNEM
Ohe iam satis est, redito Iane,
Antiquas iterum revise Musas;
Cessatum a studiis satis superque est,
Iam lusum satis atque feriatum
(5) Nobis atque tibi, sat otiatum,
Et cursum satis, et sat ambulatum,
Detensusque satis quievit arcus,
Ohe Iam satis est, redito Iane,
Antiquas iterum revise Musas.




[CH1610:009]
ORNATISSIMO DOCTISSOMOQUE IUVENI
IOANNI BROUARDO PRO GRADU DOCTORATUS
IN MEDICINA CONSEQUENDO DISPUTANTI

Non cuivis homini sanctos adiisse recessus,
Delubraque alta Delii vatis datum est:
Pauci, quos tanto meritos dignatus honore est,
Et queis reclusit sacra Apollo limina.
(5) Contigit hoc, Brovarde, tibi, te Delius artes
Docens suas arcana pandit ostia.
I bone quo virtus tua te vocat, I pede fausto,
Quippe hodie votis tuis lux candida
Venit, et ipse Deus magna comitante caterva
(10) Novem sororum en obviam venit tibi;
I bone quo chorus iste viam tibi monstrat eunti,
Magnumque nomen patriae addito tuae.
L. M. Q. P. (Oct.)



[CH1610:010]
S.
Promissum tibi mittimus, Brouarde,
Carmen, nec lepidum nec expolitum:
Non hic Pierios nec Heinsianos,
Aures quos scio personare vestras,
(5) Multos invenies puto lepores;
Quantumcumque tamen tibi teneto
Quod nostrae tibi dedicant Camoenae.



[CH1610:011]
ELEGIA AD PATREM
Iam mihi Daedaleas optarem sumere pennas,
Iam cuperem currum scandere Phoebe tuum:
Ipse licet puer hoc Phaeton periisse refertur,
Quando impar patrios cogere vellet equos.
(5) Parvulus ipse licet puer his cecidisse refertur
Icarus, et tinctas nomine fecit aquas.
Scilicet ut patriis possem dare basia labris,
Quod mare, quae terrae hunc, quisve locus teneat:
Scilicet ut rursum videam quae tempore longo
(10) Lumina luminibus non mihi visa meis.
Ast ego quid stultus rogito, quid inania verba
Iactito, perniciem quaero quid ipse meam?
Scilicet hoc totum est; redeas cito ut omine fausto
Atque feras natis gaudia grata tuis;
(15) Sic mihi Daedaleas poteris coniungere pennas,
Sic et erunt cursu nulla pericla meo:
Sic ego Phoebeum, Genitor carissime, currum
Scandero, sic cursu nulla pericla meo.
Septimo Id. (7) Decembris.


Continue

[CH1611:001]
STRENA
UTRIQUE PARENTI, TOTIQUE FAMILIAE,
FELIX ANNI EXORIENTIS INITIUM OPTAT
CONSTANTINUS HUYGENS F.

Nox erat, et claro fulgebant sidera coelo,
Lunaque nidentem produxerat aurea vultum,
Cum mihi carpenti dulces per membra sopores
Nescio quae placidam recrearunt somnia mentem.

(5) Collis erat, collemque super planissima campi
Area, quam viridem faciebant graminis herbae,
Et nemus umbrosum, secretaque sylva tegebat;
Hic ego dum tacitis solus secessibus errans
Pignora securae meditarer carmina mentis,
(10) Dulcibus insonuit subito concentibus aether,
Contremuit nemus, et sylvae intonuere profundae;
Gaudebam, suavique soni dulcedine captus
Fusus humi patulae recubo sub tegmine fagi,
Floribus et suavi protectus gramine vultum:
(15) Ecce novem ducens forma praestante puellas
Ante oculos Iuvenis, forma praestantior illis,
Stabat (ut in castris sequitur quem tota caterva
Dux in fronte sagax ad caedem et bella paratus)
Os humerosque deo similis, citharamque sinistra,
(20) Arcum humeris pharetramque gerens, dextraque sagittas;
Obstupui, ancipiti mentem formidine pressus.
Tum vero accedens (quisquis fuit ille Deorum)
Talibus affatus dimovit corde timorem.
Constantine puer charo dilecte parenti,
(25) Constantine puer Musarum dulcis alumne,
Constantine tuis longe sapientior annis,
Constantine puer doctus qui pollice chordas
Pellere, quodque tibi studiorum dulce levamen
Adiunctum tremulo modularis gutture carmen,
(30) Surge age, et ex animo pavidos depelle timores:
Sum Deus, et magni cretus de stirpe tonantis,
Et genitrix Latona mihi, mihi Delphica tellus,
Et Claros, et Tenedos, Pataraeaque regia servit;
Est mihi Mercurius frater, soror aurea Luna,
(35) Luna gubernatrix tenebrarum et mobilis umbrae:
Ille ego sidereas qui lustro lumine sedes,
Ille ego qui primus resonum componere carmen
Mortales docui, cytharaeque intendere nervos,
Ille ego qui dubiis oracula Delphica signis
(40) Suscito, et ex adytis arcana revello profundis.
Iam puto cognosces audito nomine phoebi
Quis chorus hic: novit qui me bene, novit et illas:
Liquimus Aonios campos, vestrasque venimus
En puer in terras, mortales visere Divi,
(45) Ut tecum Aonides celebrent tua gaudia Musae,
Utque novum patri Strenas cantemus in Annum.
Sic ait, et iungens cytharae modulamina vocis,
Talibus insonuit. Reboant nemora ardua cantu
Acceptos geminatque sonos in vallibus Echo.

(50) Apollo.
Eia nunc Musae, simul eia Musae
Poscimus, si quid vacui sub umbra
Lusimus, vivat quod et hunc in Annum,
Psallite Musae.

Psallite, ac tristes animo dolores
(55) Pellite, hic nullus locus esto curis,
Has sed in fluctus rapidos proteruis
Tradite ventis.

Edite et cantus fidium canoros,
Vos novem quales deceant Sorores,
(60) En redit rursus novus annus, omnes
Dicite strenas.

Calliope. 1.

Ceu Undam unda premens, haec premitur quoque,
Ceu lux luce premens, haec premitur quoque,
Ceu horam hora premens, haec premitur quoque;
(65) Sic sic diffugiunt tempora lubrica:
Sic currunt pariter, sic fugiunt simul;
Et semper nova sunt, quod fuit antea
Iam non illud erit, Iamque relinquitur,
Nec cras illud erit quod fuit hoc die,
(70) Sic sic diffugiunt tempora lubrica.

Clio. 2.

Ecce iterum novus annus adest, gratissimus annus,
Redire saepe cuius est.
Nunc omnes cantate viri, pueri, atque puellae,
Et omnis orbis hoc agat.
(75) Nunc age, nunc resonas impellite pectine chordas
Et eia voce dicite.
Ecce novae rursus Iani rediere Kalendae,
Dies amica gentibus;
Festa dies, Iucunda dies ad gaudia nata,
(80) Redire saepe cuius est.

Thalia. 3.

Ergo nunc ad nos redit ordo vocum,
Nostrum dicere iam quoque.
Est quid in laudem Patris, atque Nati,
Illis carmina pangite.
(85) O puer felix Patre, tuque Nato
Felix qui ter et amplius
O parens, annum hunc precor atque plures
Ducas omine prospero.

Euterpe. 4.

Huc ades omnis
(90) Quisquis amoena
Incolis arva,
Quisquis amoena
Tempe batavam
Incolis Hagam.
(95) Huc ades inquam, et
Corde dolores
Pellito, non te af-
Fligere mentem
Lux sinit ista.
(100) En tibi curru
Qui properante
Praeterit annus
Iam redit idem,
Moxque redibit,
(105) Hunc age cantu, et
Carmine laeto
Ora resolve.

Erato. 5.

Mecum meae sororculae,
Omnesque ubique gentium,
(110) Quos solis ambit orbita,
Cantate laeta carmina
Seu voce, sive barbitis;
Nec haec quidem vulgaria, ast
Inusitata carmina,
(115) Quae saxa, quae moveant feras,
Sistantque aquas volubiles,
Ut mitigare scilicet
Possimus his parcas Deas.

Polymnia. 6.

Si potuit sylvas removere Threicius Orpheus,
(120) Dulcique ditem mitigare carmine,
Tergeminique canis compescuit ora canendo,
Imique movit incolas manes Stygis,
Vocis ad arbitrium traxit si hominesque ferasque
Et fluminum lyrae sonu cursum stitit,
(125) Et nostras audite preces, audite puellae,
Audite quid totus roget noster chorus.

Melpomene. 7.

O quibus arbitrium est rerumque hominumque sorores,
O quae post summum fata Iovem regitis,
Queîs exordiri vitam certo ordine, certis
(130) Arbitriis, certo solvere fine datum est.
Haec vos carminibus (quid enim non carmina possunt),
Sola ego Musarum nomine Musa rogo.
Hugonidem servate patrem, servate benignae,
Et sua longaevo rumpite fila viro.
(135) Nestoreos etiam Mater rogo compleat annos
Incolumis dulci pignore iuncta viro.
His natos Patris, Matris natasque levamen
Conservate pii pignora coniugii.

Terpsichore. 8.

Sic vos diva potens diu,
(140) Sic Clotho et Lachesis servet et Atropos,
Omnes tuque senex tuam
Ut longam aspicias progeniem Pater
Sic sic quaeque tibi, precor,
Producat teneros nata nepotulos,
(145) Qui, cum decrepito tibi
Uxorique tuae sera dies venit,
Incurvi senii sient
Mellitae proavis blanditiae suis.

Uranie. 9.

Accipe parve puer, promissas accipe strenas,
(150) Quas tibi Pieridum
Dedicat iste chorus, tu postea singula chartis
Carmina pone tuis.
Cumque bifrons rapidum Ianus renovaverit annum,
Tradito scripta Patri.
(155) Sic sic opto tibi semper sit fautor Apollo,
Aoniaeque Deae.
Sic possis Phoebo semper dictante venustos
Scribere versiculos.
Sic sic opto puer crescas crescentibus annis
(160) Semper honore. Vale.

Dixit, et avertens rosea cervice refulsit
Musarumque abiens totam sectata catervam est
Ultima, praecedit quo venerat ordine Phoebus.
Iamque dies aderat, fugiunt tenebraeque soporque.
(165) Excutior somnis, iterumque iterumque rependens,
Dicta quoad potui mandavi carmina chartis,
Quae tibi nunc mandata, Pater charissime, trado,
Et simul opto novem praesagia vera Sororum.
Dij mihi dent multas possim tibi scribere strenas,
(170) Dii tibi ut accipias multas. His vive valeque.
1611.



[CH1611:002]
IOANNI DEDEL,
FELIX ANNI EXORIENTIS INITIUM OPTAT
CONSTANTINUS HUYGENS. ANNOR. 14.

Ceu adamas auro, variisque stat ornamentis
Summo micans in annulo,
Heic circumcurrens ubi desinit et redit orbis,
Et unde rursus incipit:
(5) Sic etiam ista (licet parvis componere magna)
Summo micans anno dies,
Quo circumcurrens redit, atque ubi desinit orbis,
Et unde fit rursus novus:
Ista dies, inquam, redit in quo desiit orbe,
(10) Annumque nunciat novum.
O quam grata dies, o aurea, carior auro,
Ipsisque gemmis carior!
Ast ego quid faciam? strenae cum dentur ubique
An non etiam dabo tibi?
(15) Omnino. quodcumque etenim tibi mittimus, omne
Laboris hoc puta tui.
Has igitur faustas Iani, tibi Iane, Kalendas,
Annumque deprecor. Vale.



[CH1611:003]
LUCIANI DIALOGUS MENIPPI ET TANTALI
Menippus.

Cur ita? cur mediis adeo lacrimaris in undis?
Quid defles casum Tantale moeste tuum?

Tantalus.

Scilicet, hocne rogas? Iam iam mors occupat artus
Et iam iam morior, care Menippe, siti.

Menippus.

(5) Sic es iners, ut non libeat procumbere pronus,
Aut haurire cava flumina tanta manu?

Tantalus.

Non profecto piget. Sed enim labor omnis inanis,
Procumbamque licet non minus unda fugit;
Et simul interdum summum os adiungere sensit
(10) Diffluit ante ego quam labia summa rigem:
Atque ita per digitos subito dum labitur illa
Nescio quo pacto fit mihi sicca manus.

Menippus.

Prodigium narras. Verum hoc age Tantale quaeso
Iam quid opus potu est corpore quum careas?
(15) Antea namque fuit quod in orbe famique sitique
Subiectum, servat Lydia terra sibi:
Tu cum tantum anima, et levior sis spiritus aura,
Qui potare dehinc sive sitire queas?

Tantalus.

Spiritus iste tamen sitiat corpus velut ipsum,
(20) Impositum genus hoc est mihi supplicii.

Menippus.

Credo equidem, nec vana fides, credo hanc tibi poenam,
Hoc esse impositum Tantale supplicium,
Plecteris, esto, siti. Sed dic mihi, quid tibi possit
Accidere hinc? metuis-ne ut moriare siti?
(25) Quo remees nihil est, nec enim altera tartara novi,
Et moriare licet, quo remees nihil est.

Tantalus.

Vera quidem loqueris, verum haec mihi poena Menippe
Imposita, ut sitiam cum mihi nil sit opus.

Menippus.

Desipis, et nullo mihi potu opus esse videtur
(30) Quam solo (ut fatear vera) tibi Elleboro.

Tantalus.

Imo nec Elleborum quicquam potare recusem,
Hoc avidam possim si relevare sitim.

Menippus.

Tantale crede mihi nunquam ut potes fore, nec quos
Nigra sub imperio regia ditis habet.
(35) Non etenim potis est, quamquam non omnibus illud
Supplicium, ut flumen praeteriens sitiant.



[CH1611:004]
IN PSALMOS DAVIDIS A THEODORO BEZA ET CLEMENTE MAROT
GALLICO CARMINE TRANSLATOS CONSTANTINI ET LECTORIS
DIALOGUS

L. Fare age, quodnam opus hoc? C. Psalmorum Davidis. L. At quis.
Versibus ornavit? C. Beza Maroque viri.
L. Beza Maroque viri? Sed quis Maro, num vetus ille
Qui cecinit Phrygii carmine facta viri?
(5) C. Non. sed et ille Maro, qui quantum versibus alter
Hexametris, tantum praestitit ille suis;
Totum equidem solus iam perfecturus, at illi
Fregêre inceptum (heu!) fata sinistra suum.
L. Mira refers. Sed Beza quis est? dic hoc quoque. C. Talis,
(10) Cui nec habent, nec sunt Saecla habitura parem.
L. O opus egregium, cedris et pumice dignum,
Dignum ut tollatur nomen ad astra tuum,
O labor eximius, Regis, Bezae atque Maronis,
Tres poterant melius iungere fata viros?



[CH1611:005]
RONDEAU
Passé trois iours, Mere tres debonnaire,
(C’est de despit que ie ne le puis taire,)
Tu nous promis la piece du iardin
Qui aussy bien ne sert à aultre fin
(5) Qu’à se iouer, or tu dis le contraire.

Voudrois tu donc ce qui est faict defaire?
Voudrois tu donc rompre si bonne affaire?
Si bon contract? que tu fis sans termin
Passé trois iours.
(10) Penses y bien, s’il te plaict chere Mere
Pour eviter la langue populaire
Qui meslera tousiours de son venin
Et se rira d’un coeur si feminin
Changeant si tost ce qu’il a voulu faire
(15) Passé trois iours.




[CH1611:006]
LUCANI DIALOGUS
IOVIS ET GANYMEDIS

Forte puer patulae recubans sub tegmine fagi
Sylvestri resonans Ganymedes carmen avena,
Dum patrias custodit oves, pascitque per arva,
Hunc, oculos summa deflectens Iuppiter arce,
(5) Aspexit, magnoque statim pueri arsit amore;
Nec mora, percussis mendacibus aera pennis,
Arripit e medio, et superas devexit ad auras.
Et tali flentem compellat voce puellum.

Iuppiter.

Nunc age parve puer, metam pervenimus altam,
(10) Nunc age, fer labiis basia mille meis.
Aspice, non mihi iam rostrum, non unguis aduncus,
Non alae, nec sum qui modo visus eram.

Ganymedes.

Hei! quid ais? non tu modo avis volucrisque fuisti?
Non aquila e medio me grege surripiens?
(15) Dic mihi, qui rostrum ac alae quinam unguis ademptus?
Ut te mutatum protinus aspiciam?

Iuppiter.

Non homo sum nec avis, dulcissime, at ille Deorum
Maximus, ad nutum qui me ego muto meum.

Ganymedes.

Tun’ Pan es bone vir? sed enim non hispida crura,
(20) Cornua nulla tibi, fistula nulla tibi est.

Iuppiter.

O formose puer roseo spectabilis ore,
Nullum usquam credis praeterea esse Deum?

Ganymedes.

Praeter eum novi nullum, nec enim esse putarem,
Quod magis est soli sacrificamus ei.
(25) Tu vero nobis plagiarius esse videris,
Et non, quod dicis, Maximus ille deum.

Iuppiter.

Dic mihi, non unquam vestras pervenit ad aures
Fama Iovis, numquam sacrificastis ei?
Non umquam tibi nota fuit Iovis ara tonantis,
(30) Et contorquentis fulmina saeva manu?

Ganymedes.

Illene tu, tantam copiam qui nuper in almos
Grandinis atque nivis praecipitavit agros?
Et cuius toties hirco pater imbuit aram,
Quemque homines supra nos habitare ferunt?
(35) Obsecro, Rex, superas curnam me tollis ad auras?
Me miserum. forsan dilaniantur oves.

Iuppiter.

Scilicet, anne etiam est ovium tibi cura miselle?
Cui datur ut reliqui degere caelicolae?

Ganymedes.

Hei mihi! quid dicis? non rursus mittar in Idam?
(40) Non potero carum rursus adire Patrem?

Iuppiter.

Frustra igitur nactus rostrum pennasque fuissem,
Frustra ungues, frustra denique totus avis.

Ganymedes.

At Pater inquiret surreptum, erransque per arva
Si non inveniat verbera certa feram.

Iuppiter.

(45) Verbera nulla feres promitto, parvule, nam te
Conspicere in summis nubibus ille nequit.

Ganymedes.

Atqui ego migrare hinc mallem, desidero Patrem,
Et mallem lictos pascere rursus oves.
Quod si me referas, alium promittimus hircum
(50) Praepinguem e multis, Lytrum erit ille tibi.

Iuppiter.

Tu vero ista sine, obliviscere ovilis et Idae,
Qui bona iam facies multa Patri et Patriae.
Non tibi lac potus, nec erit tibi caseus esca,
Proque his vesceris Nectare et Ambrosia.
(55) Non mortalis eris, sed in omnia saecula divus,
Atque tuum in coelo cernere sidus erit.

Ganymedes.

Ludere si cupiam, quis erit collusor, in Ida
Mille mihi similes, mille mihi socii.

Iuppiter.

Hic collusor erit tibi parvulus iste Cupido,
(60) Hic mille astragali. Tu modo laetus age.

Ganymedes.

Quodnam erit officium? quid vobis utilis usquam
Esse queam? hicne etiam pascere oportet oves?

Iuppiter.

Absit. at hic nobis convivia procurabis,
Infundesque mihi Nectar et Ambrosiam.

Ganymedes.

(65) Perfacile. hoc etenim iam dudum calleo munus,
Et memini quinam fundere lac deceat.

Iuppiter.

Ecce memor rursum lactis, vitaeque peractae,
Inter mortales se putat esse puer.
Non hic est mundus, sed quod videt omnia coelum,
(70) Hic bibimus, dixi, nectar, ut ante tibi.

Ganymedes.

Credo, sed hoc Nectar quod tam mihi. Iuppiter, inquis
Dulce, an lacte etiam dulcius esse queat?

Iuppiter.

Immo cum summis tantum gustare labellis
Incipis, haud lactis tunc memor esse voles.

Ganymedes.

(75) Nocte ubi decumbam? num parvulus iste Cupido
Quem dixisti aderit nocte dieque mihi?

Iuppiter.

Non. sed ego ut mecum noctu concumbere posses,
Haec causa est quare huc, parvule, te tulerim.

Ganymedes.

Saepe pater dixit, qui lectum nocte revolvens
(80) Trusissem calces calce, pedes pedibus:
Saepe etiam obstrepera experrectus voce loquentis
In somnis Matrem iussit adire meam.
Tuque ideo si me ad coelum, bone Iuppiter, altum
Vexeris, ut reddas tempus erit patriae.

Iuppiter.

(85) Atqui erit hoc gratum, si me traducere noctes
Insomnes, tecum si vigilare voles;
Interea roseis dabo basia mille labellis
Interim eris collo sarcina grata meo.
Sed tu, purpureo imbuerit cum nectare corpus,
(90) Mercuri, eum pulchris moribus imbuito.

Talia Rex dixit Superum, traditque docendum
Mercurio puerum, qui nunc quoque pocula miscet.



[CH1611:007]
ODE
CONSTANTINI HUYGENS IN ANALEM SUUM
AD TEMPORA CELERITER FUGIENTIA

Heu! quo diffugitis Tempora, Tempora?
Quae vos tam volucris, quae fuga sic agit?
Pauca audite precor. Iam mihi parvulo
Et vixdum genito tertia Olympias
(5) Improvisa venit. Iam mihi. Quid loquor?
Discurrunt pariter verba nec audiunt,
Nec me cunctantem respiciunt quidem,
Transcursasque semel non remeant vias.
Sic qui iam Pueri mox Iuvenes sumus,
(10) Et qui nunc Iuvenes mox erimus Senes.
Post Rerum veniet Meta novissima,
Post Clotho, et Lachesis, post etiam Atropos,
Quae nos ad Stygios deiicient lacus,
Per tristes tenebras perque nigras vias;
(15) Quae nobis, Procul hinc Cedite, Cedite,
Dicent, Tempus adest, vestraque iam Dies.
Sic qui nunc Homines, mox erimus Nihil.
Annorum 15
Prid. Non. (4) Septemb.




[CH1611:008]
AUREM QUAESO TUUM MIHI INCLINA DOMINANS
DEUS EXAUDIQUE PRECES MEAS, CUM SIM PAUPER
INOPS QUOQUE

Custodito animam meam
Sanctus sum quoniam tuus,
Salvum fac famulum tuum
Qui in te spem posuit suam.

(5) Oro respice Me Deus
Totas qui voco te dies,
Servum laetifica tuum
Ad te pectora qui levat.

Clemens tu quoniam deus,
(10) Mitisque et bonus omnibus,
Illis qui precibus tuum
Nomen tristibus invocant.



[CH1611:009]
S. P. D.
Immemor vestri, licet et remotus,
Qui fuit numquam, nec erit vel unquam;
Haec tibi mittit monumenta fidi
Carmina fratris.
(5) Iam puto nosti quis, et unde vobis
Occupet doctas inopinus aures.
Frater est, toto tibi quo nec orbe
Carior alter.
Frater est, qui non potuit, vel a te
(10) Frater, heu! longo spatio remotus,
Inter externos tamen ecce vestri
Immemor esse.
Antequam vestrae mihi traderentur
(Ut scias non immemorem fuisse)
(15) Litterae, iam nunc mihi crede versus
Hosce pararam.
Forte, cur versus referam? rogabis
Cum mihi prosa prior ipse scribas,
Curque non prosa tibi sempiternum
(20) Testor Amorem?
Frater. Intentum bene te sciebam
Litteris, et quod magis est poësi.
Nunc enim Iani redeunt Kalendae,
An meministi?
(25) Haec dies est perpetuo revertens
Circulo, Patri dare qua solemus
Strenulam, si quam facilis favensque
Dictet Apollo.
Talequid te nunc agitare ratus,
(30) Ne tibi intento fierem molestus,
Absonum nil a studio volebam
Dicere coepto.
Absonum forsan fuerit valere.
Et meum non sic erit expolitum,
(35) Quam Patri quod tu prior obtulisti
Credo Poëma.
Sed mihi si deficiat potestas,
At tibi saltem sat erit voluntas.
Parvus effectus mihi sed voluntas
(40) Magna. Valete.
Bruxellis 8° Kal. Ian. MDCXI (25 Dec. 1611).



[CH1611:010]
S. P. D.
Te quoque Iane meae cupidum satis esse salutis
Non dubito, quanquam non illum carmine tantum,
Qui tibi tam facilis stylus est, testeris amorem.
Verum ego quo tendas video. et hortarier a me
(5) Tu prior ipse studes, idque ut cognoscere possis
Immemores memoresve tui vivamus amici?
Ante levis fluctus transcurret cerva marinos,
Ante madens saltus piscis tranabit acutos,
Ante diem mundo Phoebus lucemque negabit,
(10) Ante suos sistet vaga Delia circumcursus,
Ante suos aestas mittet jucunda calores,
Ante carebit hyems glacie, nive, grandine, ventis
Quam te Iane meo possint e pectore tempus
Diversive loci, vel edax abolere vetustas.
(15) Haec equidem praesens poteram dixisse, sed absens
Dicere malebam litteris ut cernere posses
Disiunctos non posse locos disiungere mentes
Praecipue fraternus amor quas vinxerit ambas.
Dicere plura quidem vellem, si dicere plura
(20) Tempus et hora levis vellet, sed nuncius instat.
Ergo vale, matremque meo fratremque saluta
Nomine nec sponsam nec praetermitte sorores.
Bruxellis.


Continue

[CH1612:001]
EPITAPHIUM
CHARISSIMAE SORORIS ELISABETHAE HUYGENS
QUAE OBIIT 8°. IDUS MAII 1612

Heus tu! qui faciles hac illac flectis ocellos,
Nobilium spectans busta superba virûm,
Quos decorant generis tabulae monumenta capaces,
Splendidaque Artificis marmora sculpta manu,
(5) Hospes ades. nec te fragilis multumque caducae
Detineat tantus nobilitatis honos.
Hosce etiam tumulos, haec haec loca plena Paternis
Plenaque Maternis inspice lacrymulis.
Quae licet haud stirpis tabulis ornentur avitae,
(10) Non minus aspectu credito digna tuo.
Scilicet hic tetro cubat Elisabetha sepulchro,
Ille puellaris flosque decusque chori.
Amissam cuius deflet Venus aurea formam,
Amissam cuius flent Charites charitem.
(15) Quam nunc Parca ferox, et vah! nimis invida fata
Cernere maturos non volvere dies.
Atque ita primaeva vixdum florente Iuventa
Ceu immaturus flosculus interiit.
Ergo hoc exemplo quisquis Vir, sive Puella es,
(20) Dum tibi concessum vivere, disce mori.
Nullam crede tibi degi feliciter horam
Quam non invideat Parca maligna tibi.
Moestus Posui.




[CH1612:002]
EPITAPHIUM
CHARISSIMAE SORORIS ELISABETHAE HUYGENS

O quae per tumulos proterva nostros
Lascivo properas Puella gressu,
Ne te poeniteat stetisse paullum,
Et ter foemineo ingemisse fletu.
(5) Hic hic Elisabetha condor, illa
De vestra modo quae fui caterva:
At nunc nil nisi putridum cadaver
Quod foedum exigua tenetur Urna.
Ne me despicias tamen, sub atra
(10) Quamvis turpiter hic humo iacentem,
Verum hinc disce tuae Puella sortis
Et fati esse memor, tuâ propinquum
Quod forsan magis est opinione.



[CH1612:003]
EPITAPHE
DE MA TRES-CHERE SOEUR ELISABETH HUYGENS,
TRADUIT DU LATIN

Fillette, qui nonchalamment
Par dessus mon tombeau passant
Ne te soucis guerre de moy,
Ie te supplie Arreste toy,
(5) Et de tes larmes pitoyables
Mouille ces lieux tant execrables.
Ie dors icy Elisabé,
Moy qui nagueres ay esté
De ta troupe, (O Parque quel tort!)
(10) Asteur un infecte corps mort:
Et dans la fosse soubterraine
Rien que pourriture vilaine.
Toy toutefois, fillette, tant
Ne me vitupere pourtant,
(15) Laide quand bien ie couche icy:
Ains plustost appren par cecy
De ton sort au bas territoire
Et de ta mort avoir memoire.



[CH1612:004]
CONSTANTINI HUYGENS
CARMEN IN DIEM NATALITIUM, AD PATREM

Dum mihi supremam Lachesis festinat ad horam,
Et nimium propero et texit iniqua dies,
Demiror, stupeoque, et, me mihi subtrahis, inquam,
Me mihi furaris, quo fera Parca ruis?
(5) Siste tuos saltem tantillo tempore cursus,
Ferque moram dictis dum loquor esse meis.
Tela nihil remorata suas (heu ferrea!) telas,
Subiicit haec verbis, quamlibet aegra meis.
Sicne miselle puer, cui iam tria lustra superque
(10) Unus adhuc nostra volvitur annus ope,
Hasne refers grates? his dictis ora repressit,
Responsisque animum reddidit ambiguum.
Nec minus abruptis stupuit mens anxia dictis,
Quam solet oraclis Delphice turba tuis.
(15) Sic tamen explicui caecis oracla latebris,
Evolvens animo terque quaterque meo.
Nempe has lanificam grates petiisse sororem
Pro mihi pertextis tam cito temporibus.
Quid mirare, Pater? fateor debere, sed illo
(20) Quo quisvis illi nomine debet homo.
Namque ego (quod vitium commune est omnibus) unam
Cum mihi vix Lachesis nesset Olympiadem,
Aspiciens me forte aliquos aliquando sodales
Maiores annis, viribus, ingenio,
(25) Hei! quoties dixi, quoties fera Parca quid haeres?
Quid mihi producis tempora temporibus.
Nunc ubi nil horum facilis mihi diva negarit,
Nec quidquam votis dempserit aequa meis,
Quid censes genitor, non est iniuria fantis
(30) Propitiam probris insimulare Deam?
Annuis. et certe memet condemno, sed ictus
Piscator posthac, sero licet, sapiam.
Non ego te quicquam Lachesis festina rogabo,
Non volo currenti subdere calcar equo,
(35) Perge tuos solito, satis est, ex ordine cursus,
Dum tua te soror hoc Atropos atra vetet.
Anno aetatis XVI°.



[CH1612:005]
AD AEOLUM
DE CURRU VELIFERO

Aeole, qui domitos aeterno carcere ventos
Claudis, et horrendo subiicis imperio:
Hactenus a solis venerate et cognite nautis,
Hactenus in fluctus viribus use tuis.
(5) Aspice iam duplici gaudebis numine, iam te
Agricolae, nautae quod soluere, colent.
Carbasa currus habet, Scythica quibus ille sagitta
Ocyus inflatis littora sicca secat.
Nec volat expansis per arenam segnius alis,
(10) Quam solet in vasto puppis adunca mari.
Quaque solet lentos aegre producere gressus,
Quaque solet binis repere tractus equis,
Hac volat, et celeres cursu praevertitur Euros,
Adiiciant flatus dummodo pone suos.
(15) Aeole, sic duplici veneratus numine, semper
Cultus eris nautis, cultus et agricolis.



[CH1612:006]
EPITAPHIUM
STRENUI MILITIS, QUI DUM SUOS IN ARMIS EXERCET, SUBITA
PARALYSI CORREPTUS, PAULO POST OBIIT

Qui nimis elato resupinus pectore, Miles,
Cuncta putas manibus subiicienda tuis;
Et teris hos tumulos quasi non meriturus, et ipsum,
Si potis est, mortis respuis imperium.
(5) Quaere quis hac iaceat, sed nunc putre corpus, arena?
Qui bona pars vestro de grege nuper erat.
Non fuit hoc quisquam rigidis praestantior armis,
Non fuit hoc quisquam fortior aut melior.
Et tamen, en, fati, quod fortius omnibus unum est,
(10) Quam facile occumbit tantulus imperio.
Scilicet hunc, dum forte suos exercet in armis,
Abstulit e medio mors inopina virum.
Non aliter quam si medio foret e grege pastor
Praeda lupo, pecori dum timet ipse suo.
(15) Sic nimium confisi animis, sic discite, quantum
In res humanas mors inopina queat.



[CH1612:007]
AD PATREM
Quod si forte roges, Pater colende,
Hos cur versiculos diu retentos
Clarum noluerim videre Solem?
Excitare tuam, fatebor, illis
(5) Tentabam mihi liberalitatem;
Cum vero prior occupâris ipse
Gratitudinis ergo nunc habeto.



[CH1612:008]
(AD BERCKEL)
Quarta dies abiit, cum te, dulcissime rerum,
Per sanctum veteris numen amicitiae
Et precor, et iubeo, (quid non licet inter amicos?)
Ne concessa tibi reddere scripta neges.
(5) Interea (tantus fidi neglector amici es)
Nulla domum Logices, littera nulla redit.
Siccine condecuit surdas opponier aures?
Siccine Amicorum spernere iussa, preces?
Quin, rogo nunc iterum, redeant aliquando vocata
(10) Scripta, vetusque fides; Haec tibi, ut illa mihi.
Attestor Musas. Aliquando vocata redibunt
Scripta, vetusque fides; Haec mihi, ut illa tibi.


Continue

[CH1613:001]
PATRI COLENDISSIMO FELIX HUIUS ANNI AUSPICIUM
EXOPTAT CONSTANTINUS HUYGENS
1613.

Chare Pater nostris toties celebrate Camoenis,
Unica laus studiis praesidiumque meis,
Unice Maecenas, quo non mihi charior alter
Qua sua diffundens lumina Phoebus agit.
(5) Accipe, (sed facilis, quando tibi nulla quietem
Impedit affligens tarda Podagra pedes:
Quando nec intentam spinosa negotia mentem
Dilacerant, nostris aemula deliciis.)
Accipe, quos non hoc tibi consecramus akairous
(10) Sed magis eukairous tempore versiculos.



[CH1613:002]
Frigida Bruma suas retulit de more Kalendas,
Ancipiti quondam tempora sacra Deo,
Illa Dies priscis toties celebrata Poëtis,
Illa meo toties omine fausta tibi;
(15) En redit; et simul ille Lyrae, simul ille Poësis
Inventor vires tentat Apollo meas.
Tentat, et instigans animum dat, et imperat idem,
O utinam vires addat et ille pares!
Sed moror, ac sero Divinis pareo iussis,
(20) Non fert tam longas noster Apollo moras.
Has tibi tam faustas igitur, Pater, opto Kalendas
Quam mihi te, si non carmine, corde scio.
Et precor, illa Dies Anni labentis origo
Sit quoque laetitiae semper origo tuae.
(25) O! si cuncta meis possent succedere votis,
Optandum in primis tunc, ut opinor, erat,
Ne tibi praesenti foret unquam tristior hora,
Quâ, puto, cum risu perlegis ista. Vale.



[CH1613:003]
VOTUM PRO ILLUSTRISS.mo PRINCIPE HENRICO
IN ANGLIAM NAVIGATURO AD AEOLUM ET NEPTUNUM

Aeole Ventorum pater, et tu caerule Divûm
Oceani qui sorte tenes et flectis habenas,
Percipite haec animis, et, si sint mollia fandi
Tempora, supplicibus date sint sua pondera votis.
(5) Albionum medio posita est circumflua Ponto
Insula dives opum validis habitata Britannis.
Nuper in hanc (nam quas terrae non pervolat oras?)
Parvus Amor motis placide devenerat alis:
Neu foret illa suis regio non cognita flammis,
(10) Perculit hic quandam praestanti corpore Nympham,
Quae quantum specie superat formosior omnes
Tantum etiam generis titulo supereminet omnes:
Illa quidem magni proles generosa Iacobi,
Qui regit hanc iusto Sceptri moderamine gentem,
(15) Forte tibi, Neptune pater, mage nota, quod illas
Aequoreis circum terras allaberis undis.
Iamque Palatino (simili quem vulnere pridem
Fixit Amor binis iungens duo pectora telis)
Sponsa Puella viro, taedas dum laeta iugales
(20) Praeparat, optatumque thorum, dulcesque Hymenaeos,
Noluit hoc nostro peragi sine lumine festum,
Lumine, quod repeto (Batavûm quis dicere lumen
Henricum dubitet?) sed per Maris interiecti
Horrisonos fluctus, vocat ad convivia laeta
(25) Connubii Sacra casta sui, thalamique iugati.
Vos igitur veneranda piis duo Numina nautis,
Tuque pater Neptune prior, dum caerula verrit
Et secat exiguâ pelagum, tua regna, carinâ,
Exere pacatos ponto bonus, exere vultus,
(30) Imperioque tuo subiectos deprime fluctus;
Sterne viam Heroï, placido stet marmore Pontus:
Sospes ut optati contingat littora Portus,
Qua ferus in refluas Thamesin rapit impetus undas.
Tu quoque (nulla vetat divûm regina, nec illi
(35) Gens inimica hodie Tyrrhenum navigat aequor
Ilium in Italiam portans, victosque Penateîs),
Aeole, quod potes, adversos preme carcere ventos,
Propitium dimitte, suo qui flamine puppim
Trudat, et erecto curvet cava carbasa malo.
(40) Si non nostra satis moveant vos carmina, si non
Terra Batâva satis, si non satis Anglia, saltem
Iste deus moveat, cui vos, si vulneris umquam
Dulce Cupidineï sensistis corde venenum,
Fas est tantillas aliquando rependere grateîs.



[CH1613:004]
(AD MAURITIUM PRINCIPEM)
Inclyte, Nassaviae celeberrima gloria gentis,
Mauriti, cui clara suas victoria lauros
Attribuit toties, toties dignata coronis
Cingere maiore dignos diademate crines,
(5) Cuius ab occasu memorabile nomen ad ortum
Transtulit immensum volitans vaga fama per orbem.
Hactenus horrendi patuere sacraria Iani
Belliferaeque fores, miseris invisa colonis
Limina, et herbosis nil tale merentibus agris.
(10) Dum furit insanus violentâ Marspiter irâ,
Oppida laeta viris viduans et messibus arva
Et pastore greges et dulci prole parentes,
Hactenus in tantis iactatur Belgia turbis,
Belgia cui clarum et nullo delebile seclo
(15) Nomen acerba dedit dubiis fortuna periclis.
Et nunc (pro superi!) laceras a caede recenti
Sanguinolenta genas vix tandem ad sidera tollit
Magno aerumnarum depressum pondere collum,
Et tibi coelicolûm rector supreme deorum
(20) Persolvat meritas longo post tempore grates.
Tu quoque magnanimi soboles generosa parentis
Mauriti, rabidis illi Palinurus in undis
Semper eras, te freta malis licet obruta tantis
Pertulit ingenteïs patienter Belgia poenas,
(25) Nec sinet illa tuas caecis ingrata tenebris
Condere plus meritas obscura silentia laudes,
Sed dabit hancce suis quibus inclyta floret Homeris
Iliadem longo memorandaque carmine gesta,
Et levibus quascumque solent impendere nugis
(30) Ingenii, in solo hoc intendant carmine vires
Certatim Batavi celebrantes nomen Achillis.
Et iam, quando piis toties optata querelis
Venit ad heu tardum! belli pax aurea finem,
Nec tibi sollicitos reboantia tympana somnos
(35) Impediunt, nec terribili tuba martia cantu
Excitat armatam poscentia proelia dextram,
Undique tuta quies, Batavae sine militis usu
Mollia securae traducunt otia gentes,
Postquam nil reliquum est, quo te tua, maxime princeps,
(40) Evehat ad maius virtus generosa cacumen,
Nec datur illa dies oculis, gratissima, nostris
Amplius, exacto ferventis tempore belli,
Quâ tibi purpureâ frontem cingente tiarâ
Obvius augusti venerabilis ordo Senatus
(45) Magnatum longâ soluit stipante caterva
Aut hos aut illos gratarier ore triumphos,
Iam Patriae tutor nullo dubitante vocaris,
Qui tumidae toties cursum rexisse carinae
Diceris, haud falso, mediis sapienter in undis.
(50) Iam tibi, quae quondam dubiis fidissima rebus
Praestitit auxilium Belgî flagrante tumultu.
Miratur, stupet, ac portat grata honores
Albion angusto tantum a te dissita ponto,
Insula dives opum gelidis habitata Britannis.
(55) Addit et ipse sui, tantae cui fata dederunt
Flectere regales moderamine gentis abenas
Magnus Iacobus magni documenta favoris,
Dum sibi te iungens socium regalia mittit
Vincla sodalitij meritarum praemia laudum.
(60) Aspicis expressas illic adamante perenni
Litterulas? non has temere (sic credere fas est)
Indidit artificum manus ingeniosa lapillos,
Sed veluti nullo superabilis esse metallo
Creditur, et vere non est superabilis ullo
(65) Ferrea durities Indae sine compare gemmae,
Sic ubi vos stabili semel associaverit ambos
Sanctus amor vinclo, non hoc iniuria longi
Temporis evincet, non invidiosa vetustas
Dissolvet, praeter dissolvens omnia fatum.
(70) Sic fuat, et nostris clementi numine votis
Iuppiter aspiret, summi regnator Olympi.
Ah! potuitne dies oculis iucundior Haga
(Haga quater felix tantique principis aulam
Augustosque lares in amoena sede reservas)
(75) Affulsisse tuis, albo mage digna lapillo?
Eia simul Batavi iuvenilia pectora cives
Laetitiae date signa novae, celebrate choreas
Et bene compositis date ludicra vulnera turmis,
Undique succensis lucescant compita flammis.
(80) Aspera bella foris cessant, nunc pacis in usum
Aerea flammivomo resonent tormenta boatu.
Credite quod vestri partim devinctus amore
Mauritium merito decorat Iacobus honore.
Maxime Mauriti, non huc te stemmata, non huc
(85) Queîs facile ante alios fulges insignia stirpis,
Non proavitus honor, sed te tua praepete pennâ
Evehit ad tantum virtus generosa cacumen.
Belgia dum dubitat quaenam satis ampla rependat
Munera, digna tuis nec habet Diademata gestis,
(90) Impatiens has ferre moras venit Albion, et tu,
Tu mihi militibus quondam auxiliaribus aucte
Nunc titulis, ait, esto meis, cape praemia solis
Debita Principibus quos aut sua bellica virtus
Aut sacra cum pietate fides ad sidera tollit.



[CH1613:005]
DOMUI DISCESSURUS VALEDICO
Tandem chara Domus Vale. Valete
Vernans hortule, tuque Scena blanda,
Nec posthac oculis videnda nostris,
Quae denso lupuli implicata nexu
(5) Phoeboei reprimis caloris aestum,
Et nostros toties aprica cantus,
Leni murmure frondis obstrepente,
Phyllidosque Amaryllidosque Amores
Audisti, et Dryadum leves choreas.
(10) Et vos Thessala iam Valete Tempe,
Te te pergula dico, quae racemis
Hinc illinc redimita, pendulisque
Nutans fructibus arborum virentum
Centum millia passuum meorum
(15) Et tot millia, credo, caeterorum
Sensisti. lachrymis quidem subinde
Irrorata meis, sed et subinde
Fervens tota iocisque risibusque.
Et tu pulchrior ordo liliorum
(20) A dextrâ, patulas obambulantum
Fragranti recreans odore nareîs.
Et vos mitia poma, pyra, pruna,
Quae iam linquere cogor immatura,
Quicquid denique continetis usquam
(25) Horte, Scena, Domus, loci venusti,
Supremo hoc iubeo, Valere, verbo.
Hem! quid dico? Valere? Vosne nostras
Unquam credibile est potesse Musas
Sic rellinquere? vah! quis iste vester
(30) Iam durus dominus, quis iste avarus?
Hei! quantum dominaris, et quousque
Auri sacra fames, cupido turpis?
Tu vero interea (coactus istud
Verbum profero) ter Vale quaterque.
(35) Domus chara nimis, nimisque cara.



[CH1613:006]
DOCTISSIMO ORNATISSIMOQUE VIRO
IOAN: LUDO: CALANDRINO

Calandrine, decus iuvenum, laus summa virorum,
Cuius ad exemplum, quanquam discrimine magno,
Omnes optatam cursu contingere metam
Nitimur, et longum requie finire laborem:
(5) Dum tua ferventi Zelo vestigia pone
Insequimur, non assequimur, studiosa juventus.
Hactenus obtinui quid enim, non tanta tenellae
Vis fuerit nostrae, non confidentia Musae,
Ut tibi, qui celebres inter numerare Poëtas,
(10) Prodat abortivos puerilia carmina foetus.
Ne tamen hasce aliquas ficte connectere causas
Aut nodum in laevj videar tibi nectere scirpo,
Hoc unum tandem taciturna silentia longi
Temporis evicit durum sine lege poëma,
(15) Quo tibi, quot niveos immixta grandine floccos
Proxima fudit hyems, quot ver super arbore frondes,
Quot gravidas aestas cerealia munera spicas,
Quot dabit autumnus tumidos in vite racemos,
Tot procul a Batava mitto tellure Salutes.
(20) Et modo quod poteram dum lumine Calandrini
Foelix Haga refulgeret patrisque penates.
(Nempe tuas aliquo venerari carmine Musas,
Quarum tu caput, et quarum tu verus Apollo es)
Litterulis nunc mando meis fidoque ministro,
(25) Qui ferat hasce tibi (si vis fortuna) tabellas,
Queis tu, seu placido recreatum murmure fluxus
Curva tenet liquidi spatiantem ripa Lemannj,
Seu potius residere domi, cum compare dulci,
Suasit amor roseis figentem basia labris,
(30) Seu quicquam Batavas animo meditaris in oras
Mittendum, veteres procul affaturus amicos:
Denique, quicquid agas momentum impende legendis
Si vacat exiguum; si non vacat, insere perae;
Perplacet iste locus, fratris quo Caesaris olim
(35) Carmina scripta manu, nostris meliora, solebas
Condere, quo magni servare volumen Homerj,
Quo Flavi, quo Nasonis, summique Maronis.
Mox ubi pacatum liquere negotia, tunc tunc
Perlege, sed qua nostra soles bonus omnia mente.
(40) Porro quid in Batavis regionibus usque geratur,
Quatenus inducias pactas servabit Iberus
Mauritio, quaeve has rumpent nova classica Martis,
Nescio: nos teneris involvimur undique Musis,
Linquimus ista viris quos experientia multa
(45) Prudentes facit, et sapientes longior usus.
Nunc velutj medijs cautus Palinurus in undis,
Dum clavo affixus rutilantia sydera spectans
Terrificos ventos tempestatesque sonoras,
Turbatasque videt, trepidat, vitatque procellas:
(50) Securum interea somno vinoque sepultus
Vector iter peragit, nec scit terraene propinquus
An letho fuerit magis, instantique periclo,
Nescit an ad populos ventis abigatur Eoos;
Nescit an Hesperiae scandet mox littora terrae,
(55) Nescit an aura favens, an sit contraria puppi:
Sic nos, dum patriae medijs fortasse procellis
(Quod Deus avertat), medijsque agitamur in undis,
Mollia securis traducimus otia libris,
Qui nos vivendi formam verumque laborem
(60) Virtutemque docent, ut cum maturior aetas
Adfuerit, quicquid juvenes congessimus, eius
Et merito, totum sumat sibi patria fructum.
Ergone qui nostros Graeci, Latijque frequentant
Authores pluteos, quis Aristoteles, quis Homerus,
(65) Quis Xenophon, quisnam Caesar, quis Livius, inde
Quis Maro, quis Naso, quis Horatius, aut Juvenalis
Narrabo? tenuine virûm diffundere laudes
Carmine conabor? tibi cui fortassis ad unguem
Maxima pars horum, toties lecta atque relecta est.
(70) Haudquaquam; satis est: nam jam suffusa pudore
Musa pedem retrahit, quod garrula tempore tanto,
Detinuit doctas nugis trivialibus aures:
Et iam Parnassi repetens fastigia, vires
Calliope lassata meas animumque reliquit:
(75) Ergo Vale memori Batavos in pectore servans,
Qui te mente colunt, et te meditantur amicos.



[CH1613:007]
EPIGRAMMA, IN EQUOS CERTATIM DECURRENTES
Dum rapidos nuper Coelo spectaret ab alto
Currentes Batavo littore Phoebus equos,
Ite mei, dixit, quo vos feret impetus, ite,
Praeparat ecce alios terra Batâva mihi.



[CH1613:008]
INGENUO IUVENI IOANNI DEDEL PUBLICE PRO GRADU DOCTORATUS
DE PIGNORIBUS ET HYPOTHECIS DISPUTANTI.
EX PURIS IAMBIS

Amice Dedel, ô mihi inter intimum
Reposte semper ordinem sodalium.
Quid istud esse dixerim rei novae,
Quod ante publicum hocce Litterarium
(5) Tribunal aridi inficetias styli,
Meisque me domesticis repagulis,
(Sed ante tempus) haud vocas sed eripis?
Egone, cui nec incolam, nec hospitem
Biverticis fuisse Montis obtigit,
(10) Cui nec ipse Delphicus quidem Deus
Favens fuisse visus uspiam potest,
Egone (verbulo uno ut exprimam) puer,
Scaphâque vectus hactenus scholasticâ
Subibo turbidum hoc Calumniae Mare?
(15) Et inde. fac subire me. quis hinc honos
Tibi? mihi quis? haud mehercle conspicor.
Sed, euge, mitto nunc ineptias. iubes?
Capesso iussa protinus. nihil moror.
Egone, Amice, te volente, non velim?
(20) Ego negare quippiam tibi queam?
Vetant amoris aeviterna vincula,
Vetat vetus sodalitas, vetat pudor.
Fave Thalia, tuque Musici Chori
Apollo praesul, et merum decus, fave:
(25) Canenda pauca pauculis sibi petit
Is ille candidissimus sodalium
Ianvs, ille amicus omnium intimus.
(Quis huic negare possit?) eia, opem date.



[CH1613:009]
AD ILLUSTREM ACADEMIAM LUGDUNO-BATAVAM. HEROICIS
Alma iuventutis Nutrix, atque altera Mater,
Flos Patriae lumenque meae, sine compare, Leyda:
Cuius ab Occasu dilapsum nomen ad Ortum
Sentit uterque Polus, nullis non cognita terris.
(5) Heû, ubi prisca sonat Latiae facundia linguae,
Heû, quo translatas stupeat vel Achivus Athenas,
Inventum sibi Naso parem, Maro forte Maronem.
Tuque corona Virûm, toti veneranda Iuventae,
Quâ florente viget, quâ flaccescente iacebit
(10) Gloria Leydensis (superi prohibete!) Lycaei.
Vos, inquam, ante alios, vos qui ter sancta tenetis
Iuridicae delubra Deae, quibus Illa quid aequum,
Quid fas, quidve nefas, nullâ non indicat horâ.
Dicite, num quidquam vobis meruisse videtur,
(15) Quem sibi Pieridum teneris Sacravit ab annis
Castaliosque dedit latices gustare caterva,
Quem quintâ vixdum aetatis trieteride gestâ
Ardua scandentem Themidos sacraria vestrae,
Atque ibi (ceu medio rupes validissima Ponto
(20) Perstat, et immoto manet undique fundamento)
Publica senserunt perstantem pulpita; crebras
Usque retorquentem Rationum hinc inde sagittas?
Annuitis. (quis enim sanus dubitare potessit?)
Vos igitur, quibus haec animo Sententia constat,
(25) Pollicitis nunc state Viri, (nec iniqua rogamus)
Dedelioque meo meritam persolvite laurum.
Hic ille est (testor Patriam Patriosque Penateîs)
Quem, velut immensum sinuantia flumina Pontum,
Virtutum petit omne genus, genus omne decoris.
(30) Hic ille est, qui vela Notis passurus in amplum
Oceanum Iuris, vestro de littore puppim
Duxit, et e vestro solvit retinacula portu,
Nunc post continuos exantlatosque labores,
Post varios casus, spretis quae prava Voluptas
(35) (Blanda Iuventuti Siren) mala fata parabat,
Littora, curvatis, quondam bene cognita, velis
Ingreditur, placido date Vos considere portu,
Victor, ut optatâ tandem potiatur arenâ.
Tibi, proinde, Dedel, integerrime,
(40) Amice magne, cuncta summa gratulans,
Ut iste cursus institutus optime
In ultimum laboris usque terminum,
Et alta laudis exeat cacumina,
Vel hisce si quid amplius tibi queas
(45) Imaginarier boni, Deos rogo.
Tui quidem Cupido plura me iubet
Amorque scriptitare, sed potentius
Id omne frigus ingenj vetat mei.
Habebis ergo quicquid istud est boni.
(50) At imbecillitatis interim memor
Meae, benignus arbiter fuas velim.
Tuus, nec inter infimos, sed intimos,
Constantinus Huygens.




(AD HUGENIOS)
Post varios casus (gentis clarissimae vestrae
Lumina) iam patriam visere coepit amor;
At nisi traiectis undis pelagoque remenso
Non alius dictam nunc petiisse modus.

(5) Ille tam facilis, nostras si navita merces,
Aequi pro naulo carmina consuleret;
Sed quos carminibus doctus non flexit Aryon,
Quae spes est nostra flectere posse lyra?
Hinc est quod vestrum curvato poplite limen

(10) Veni, nam naulum turba molesta petet.
Aequa foret tenuis menti si sortis egestas,
Si qua fides vobis, aurea dona darem;
Hoc quando invidit pridem inclementia coeli,
Quod superest saltem, vota precesque dabo.
    Vester obsequentissimus servus
    Johannes Couperus anglus.




[CH1613:010]
(AD JOHANNEM COUPERUM)
Pro lepido insulsum, magno pro carmine parvum
Non facit ad gustum, Coupere, credo, tuum;
Sed magis hoc, Cape tres uno pro carmine nummos.
Numquid acu videor rem tetigisse tibi?
(5) Hoc scio, quod ternis malles tria carmina nummis
Vendere, quam tria sex carmina carminibus.



[CH1613:011]
NOBILISSIMIS AMPLISSIMISQUE VIRIS CONSILIARIJS STATUS
CONFAEDERATARUM BELGI PROVINCIARUM FOELIX
ANNI EXORIENTIS INITIUM OPTAT
CONSTANTINUS HUYGENS

Magnifici Proceres, Patrum veneranda corona,
Curia Romanis aemula nominibus,
Vos quibus et vitam, et servatos Belgica cives
Debet, inexhaustis Belgica clara malis,
(5) Vos quibus auspicibus tantis erepta periclis
Gaudet ab Hesperio libera facta iugo.
Inter mille virûm (quorum se Patria foelix
Iactitat ingeniis) Carmina, Vota, Preces,
Quae vobis oblata novis de more Kalendis
(10) Omina Perpetuae prosperitatis habent,
Unus ego ingenui perfringens vincla pudoris
Profero cum reliquis non habitura locum.
Carmina, quae poterunt, aliis coniuncta, videri
Qualia prae radiis sidera Phoebe tuis,
(15) Cynthia sive tuis, coelo si quando sereno
Surgis ab Eoô flammea tota sinu.
Forsitan hic aliquis senior, cui longa senectus
Traxerit horrendum fronte supercilium,
Quae tua te tandem (dicat) fiducia movit
(20) Mittere ad Augustos non placitura lares?
Hic ubi doctrinae radiant tot lumina, tu te
Posse putas minimi sideris esse loco?
Ingrate senex, sic te decoctior aetas
Praeteriti memorem temporis esse vetat?
(25) Scilicet ingentes elapsa est Belgica poenas
Albanaeque manus vulnera, flagra, neces.
At quorum auspiciis (si quis mortalia prudens
Inspiciat) quorum viribus, auxilio?
Horum, certe, horum, quos postera nulla tacebunt
(30) Sive puellarum carmina, sive virûm.
Ergo ego tantillo ingratus non digner honore
Quos dedit afflictis coelica cura Patres?
Pol mihi si totus liceat satiarier ardor
Praecipitique rotâ quo rapit ille feri,
(35) Dispeream, si non faustas optare Kalendas
Impiger immensâ niterer Iliade.
At vero Icarios aequum est vitare volatus
Qui timet Icarii dedecus excidij.
Ergo Musa Tace. lectis cadat anchora velis,
(40) Ne feriat teneram durior unda ratem.
Vobis interea Patriae Spes, Lumina, Patres
(Ne loquar hac temere dissona verba die)
Omnia contingant, quaecumque hispanica vestri
Invideat vobis Gens inimica boni.
(45) Quisquis es, innumeris corrade poëmata votis,
An poteris longo carmine plura loqui?


Continue

[CH1614:001]
AD PATREM,
KALENDIS IANUARII

Dum tibi fausta novis, Genitor, fero verba Calendis,
    Sunt prius haec animo, crede, remota meo;
Scilicet, augendi semper nova cura peculj,
    Excultique nimis stulta cupido Styli.
(5) Namque ego cum scribo, si forte quid aptius exit,
    Nec blandâ lucri Spe, nec honoris agor;
I procul Ambitio, procul insatiata cupido,
    Ite procul rauco non nova verba foro,
Unica me stimulat Patriae pia cura Salutis,
    (10) Quâ mihi non quicquam gratius esse potest.
Ergone Nestoreos etiam tibi comprecer annos,
    Ut solet in tetricis sedula turba Scholis?
Hercule non faciam. quid enim? tibi forsan acerbos
    (Quod Superi avertant) imprecer ipse dies?
(15) Si quam praeteriti, tam non ignara futuri
    Sit mihi mens, quam nunc nubilus error habet,
Tunc ego non dubitem, spatium breve temporis huius,
    An voveam vitae stamina longa tuae;
Quandoquidem vero hoc ipsum Natura negasti
    (20) Scire homini, quid cras, quid modo, fiet, erit,
Illa quidem praeclusa via est. sed et altera certe
    Hic patet, incepto non minus apta meo.
Hanc, Pater, ingrediar, votis melioribus usus.
    Da veniam, veterem si male servo modum;
(25) More meo brevis esse volo. sic distichon unum
    Terna simul, Votum, Strena, Coronis, erit.
Dii tibi perpetuae functo dent gaudia vitae,
    Dij tibi pacatos, dum datur esse, dies.



[CH1614:002]
AD PATREM
ELEGIA

Qualis in immotum fertur Sidonia Dido
    Dardanium miseris questa fuisse modis;
Dum nihil insani furias miseratus amoris,
    Dante illâ in ventos verba, dat ille ratem:
(5) Talis ego, ventis turgentia vela secundis
    Prospiciens summo e littore, talis eram,
Dum Batavis iterum, sine me, sine fratre relictis,
    Flandriacos mavis visere solus agros.
Talis ego, in mediam ducens insomnia noctem,
    (10) Quaero relinquendi quae tibi causa mei:
Ut non invenio, multumque diuque rependens,
    Quae valeat mitem causa movere Patrem.
Tunc demum indignor, quod non amplexus euntem
    Continuo puppim per freta longa trahar.
(15) Sicut Gnossiacae comes invidiosa carinae
    Haesiit hostilem Scylla secuta ratem.
Quid vero? an patriae sequerer te prodiga vitae
    Scylla, nec exemplo terrear ante tuo?
Dii melius. certe patet haec, patet altera nobis
    (20) Semita, Telemacho non male capta viro;
Quem Dea pertaesum Patriae, Patriaeque malorum
    Bellica in ignotam per mare duxit humum,
Ille autem, multum et terris iactatus et alto,
    Inventi fuerat maxima causa Patris.
(25) Ergone cessamus Patriae vestigia plantae
    Sectari? eia, sequor, Penelopaee sequor;
Si non inventi parilis mihi gloria tecum,
    Certe erit adducti quantulacumque Patris.



[CH1614:003]
IAMBUS, DE ORDINE SERVATO MIHI, IN LECTIONE
INSTITUTIONUM IUSTINIANI

parablédên.
Quaeris, legendis Institutionibus,
Quis ordo servetur mihi? vide, Pater.
    Studium omne pono machinis simillimum
Horariis, Solaris asseclis gradus:
(5) Heîc, ut rotarum maximas lento fere
Per orbis ambitum trahi videas gradu;
Parvas item, peridrome levi ac brevi,
Saepe ante magnas circulis volui suis;
Ideoque non parvas minus quam maximas
(10) In munus impigras suum, iunctam dare
Operam trahendae machinae, quantum decet,
Et circumagendae quatenus Phoebus praeït:
    Sic lectionis ambitum ducens meae,
Genus rotarum machinam trahentium
(15) Duplex resigno, parvulumque et maximum:
Adeo, ut rotarum maximae subeat vicem
Haec illa totos lectio absumens dies,
Mensesque totos, qualis, aut Giphanii
Minsingerj, aut cuius velis e plurimis,
(20) Deducta Commentario; quae quamlibet
Longam ambeundo circulo trahat moram
Agendae confert machinae vel plurimum.
    Accedit alter (haec erit minor rota)
Decursus, ambitu magis levi ac brevi;
(25) Haec illa crebra, non coacta, lectio,
Horis, minutis, horulis, minutulis,
Contenta; qualis, aut sedentis ad focum
Et temperantis otium negotio,
Aut, si serena luxit e coelo dies,
(30) Nitidusque mentem Phoebus elicit foras,
Silvam perambulantis, aut fessos humi
Sternentis artus inter Hagiensium
Carecta muros, nempe qua steriles viam
Pandunt arenae versus Arcticum fretum:
(35) Heîc solus (et nunquam minus solus tamen)
Iustinianum profero, volvo, lego,
Relego, sed, id quod dicitur, levi manu,
Milio terebrando non locus, non tempus est;
Subtilitates, quae solent attexier,
(40) Omitto, quaestionibus nullus vaco,
Contentus akrotêriois: Quin, si quis est
Maturiore dignus intuitu locus,
Captuique nodus insolubilis meo,
Non aufero, sed differo, mutos, domum
(45) Redux, ministros consulo (libros puta)
Quorum, nec inter ultimos, Giphanius,
Parafrastikós té dichóthen Theofilos?
Quidquid latebat eruunt illi statim,
Obscura reddunt clariora quam dies
(50) Radiique Solis esse cum sudum’st solent.

Hic est minoris ambitus minor rotae,
Hic ille cursus, ante quem dixi, brevis,
Octo diebus quatuor vorans libros;
Qui, quoque mense raptus in gyrum quater,
(55) Haut paenitendo machinam motu trahit,
Haut paenitendos visus est fructus dare.
Sed pergo: totam machinis horoscopis
Similem dare nostram machinam libet mihi.
Ergo, ut rotatus omnis illarum solet
(60) Ex sempiterno Solis orbe dirigi,
Sic iste noster dirigatur ad suum
Solem; quis ille? Tu, Pater, Tu machinae
Director huius; nos rotas, et ambitum
Fortasse earum ducimus, quantum potest,
(65) Sed omnis in tua manu directio
Sita est, cui (nec illibenter) cedimus.
Si qua ergo, vel caute parum, vel inscie
Labor, rotarum denotans certas vices,
Adesto, adesto, Phoebe mi, sufflamina,
(70) Restringe currentem, cadentem suscipe;
Agnosco lapsum, praebeo victas manus,
Quocumque duxeris sequar, Solem meum.
O! Sole multas ducar hoc ipso dies,
Per invias vitae vias, par asperas
(75) Mundi procellas, aequor intrandum mihi!
Tu Sole, Caelis, altior Sol, annue.



[CH1614:004]
O geluckigen mensch, die hem ontrecken mach
T’ onstadich steets gewoel! sonder sorgh oft gewach
Van der Coninghen staet, maer als een lantman wacker
Ploecht met syn oskens om den vaderlycken acker!
(5) De tanden vol fenyns van den spijtighen nijt,
De geltgierighe sorgh, pramen hem t’ leven nijet.
De palen van syn landt bepalen syn begeeren
Den lief-dranck sal hem uyt het silver niet verveeren.
In plaets van Grieckschen wyn, in plaets van t’ hemels-broot
(10) Schept hy niet uyt het gout t’ rattekruyt breng-ter-doot.
Syn handt is synen croes, t’ beeckwater uytgelesen
Syn soetsten hypocras; syn melck ende syn keesen
Syn appeltgens hier by met syn selfs handt geint
Sonder reetschap gereet t’ aller uren hy vint.

(15) De schrickelycke trom, de schettrende trompet,
Douwen hem niet op t’ hooft, half slaperigh, t’ helmet,
Van eenen veltheer straf t’ gebodt dat hem vervaerden
Stoot hem niet, als verblint, van t’ bedt onder der aerden.
Den Cam-gecroonden haen bootschapt hem synen dach,
(20) Bepaelt hem syn eetmael, brengt hem met syn gewach
Eenen lust om te sien langs de beplante banen
De bloemkens nat-bepeerlt met schoon Auroras tranen.
Een bang-besloten locht, de vuyl stanck-stegen langs,
Beroert hem niet syn bloet met haer hitte vol stanckx.
(25) Maer de wyd-open locht, onder dewelcke hy levet
Een nieuwen appetyt t’ aller uren hem ghevet,
Houdt hem altydt gesondt; de doot niet als heel laet
Comt by syn hutgen cleyn dat ver’ van cante staet.
Hy slyt te hove niet syn ellendighe dagen
(30) Hy hoeft, t’ geen hem belieft, geen grooter te gaen vragen.



[CH1614:005]
(IN CAROLUM VAN DER NOOT)
Terror Heroum, Patriae defensor, et unis
Devotum pugnis militiaeque Caput;
Praelia tot quondam, proprys ascripta trophaeis,
Hostili aspergens sanguine, nulla meo;
(5) Nunc quoque, quod stupeas, Senior, Iuvenis, Puer, Infans,
Illaeso, infracto corpore, qualis eram,
Carolus, in modico, rectae mihi, cespite, terrae
Conditus, hac ipsa protegor hospes humo.
Estne aliquid claro poni mea membra sepulchro?
(10) Maius erit, nullis saucia vulneribus.



[CH1614:006]
Felix ac vixi ac oby, modo fata dedissent
In media vitam fundere militia.



[CH1614:007]
EPITHALAME AUX NOPCES DE MONS. D’HOUTHAIN
AVEC MADAMOISELLE VANDER NOOT

Advint un iour d’esté que Venus Citherée
Pressée d’un sommeil qui l’avoit renversée,
Se mit a reposer au murmure des eaux
Flo-flotantes d’enhaut des Paphiens coupeaux.
(5) Pendant qu’elle s’endort, pendant qu’elle sommeille,
Cupidon, qui tousiours chasse, va, vole, veille,
Se souvenant encor de deux traits decochez,
De deux dards, en deux coeurs, de deux amants fichez,
Sus, dict-il à par soy, il faut que ie m’efforce,
(10) Sans doubte mon venin monstre desia sa force,
Sans doubte mon venin, par leurs os escoulé
Aura de deux amants mon empire augmenté:
Ie m’en vay resveiller la cohorte sacrée
Des Castalides soeurs, pour chanter hymenée;
(15) Ie sçay qu’il en est temps, Philippe nous attend
Louise ne sçait pas ou que ie tarde tant.
    Son propos achevé, s’en va à grand’s volées
Trenchant et air et vent des ailes esbranlées.
    La Mere peu apres doucement s’esveillant,
(20) Tout trouve pres de soy, excepté son enfant:
Se leve à bon escient, cerche, va, vient, espie,
Or de ça or de la, tance, menace, crie:
Ha! traistre Cupidon! est-ce ainsy qu’au besoing
On te verroit porter de ta mere le soing?
(25) Est-ce ainsy qu’il falloit laisser abandonnée
Celle qui en toy seul, folle, s’estoit fiée?
Ie t’en respons meschant: l’enuie de pleurer
Le reste de ces mots luy faisoit aualler.
    Ayant quasi perdu espoir et apparence
(30) De pouvoir retrouver cil, qui en son absence
Pourvoyoit au festin; pour remede dernier,
D’un effort feminin, grimpe sur un rocher:
Envoye tout autour de la campagne verte
Les couriers de son coeur, les tesmoings de sa perte;
(35) (Ces deux flambeaux ardents, que le ciel bien souvent
N’avoir posé au rang des astres se repent.)
Rencontre à la par fin (au moins en apparence)
Un troupeau feminin, s’esgayant a la dance:
Elle se tient tout coy, car ia de leur chanson
(40) L’oreille luy frappa la cadence et le son.
La troupe s’approchant, N’est-ce pas la, dit elle,
Le guide de ce bal, mon perdu, mon rebelle?
Voirement le voy-la. Ha! vilain enfançon!
Penses-tu bien iamais obtenir ton pardon?
(45) L’ autre, sans s’estonner de la veoir en cholere,
Franchement la semond, Escoute, chere mere,
Si d’un iuste couroux ie suis occasion,
Si ie t’ay offencé, tu as grande raison
De t’enflamber sur moy: cependant ie te prie
(50) Le chagrin de ton coeur pour ce seul iour s’oublie:
Il est temps desormais de s’apprester au chant,
Vois-tu pas des neuf soeurs la troupe qui t’attend?
Calliope desia en posture s’est mise
A chanter l’hymené de Philippe et Louise.
(55) Entendant ces deux noms, la douillette Cypris
Oublie tout soudain la faute de son fils,
Met son couroux au loing; se fourre parmy elles,
Criant a haute voix, Allons doctes pucelles
Ie seray du party: Calliôpe commencez,
(60) Quand elle se taira, vous autres la suivez.
Tout obeït a luy: Calliope commence,
Apres elle ses soeurs: Venus mene la dance.

Chant des Muses.
sur la voix
d’Amour blesse mon sein, etc.


1. Calliope.

En fin donc la voycy
La voycy la iourneé,
(65) Iournée oste-soucy
Iournée desirée,
Qui pour oster le souvenir
Du dueil devoit venir.

2. Clion.

Ta perte, tes douleurs
(70) T’avoyent, Belle, vouée,
Aux plaintes, aux langueurs,
Te voyla restaurée.
Pourois-tu bien t’ en souvenir,
Pensant a l’ advenir?

3. Eraton.

(75) Le voyci pres de toy
Qui pour changer en ioye
Tes larmes, ton esmoy,
Vient iouïr de sa proye.
Qui, pour t’oster le souvenir
(80) Du dueil, devoit venir.

4. Thalie.

Le voycy ton Soleil
Dechasseur du nuage,
Qui d’un triste sommeil
Estoufoit ton courage.
(85) Qui, pour t’oster le souvenir
Du dueil, devoit venir.

5. Melpomene.

Cessons donc de pleurer
Cessons, belle Deesse,
Et pour nous esgayer
(90) Laissons là la destresse.
Il ne faut plus s’en souvenir,
Pensant a l’ advenir.

6. Terpsichore.

Tu te fondois en pleur,
Au trespas de Louise,
(95) Philippe, (quel bon heur!)
Et la voyla remise,
Qui, pour t’oster le souvenir
Du dueil, devoit venir.

7. Euterpe.

Philippe marié,
(100) Louise mariée,
Chascun d’eux contenté,
O l’heureuse iournée!
Qui, pour oster le souvenir
Du dueil, devoit venir.

8. Polymnie.
Dryades cessez vous?
Cessez vous hymenée?
De chanter avec nous
O l’heureuse iournée?
Qui, pour oster le souvenir .
(110) Du dueil, devoit venir.

9. Uranie.
Sus nymphes, et bergers,
A gorge desployée,
Entonnez en vos vers
O l’heureuse Iournée!
(115) Qui, pour oster le souvenir
Du dueil, devoit venir.

Uranie se taist; la belle Citherée,
Pour faire son devoir, chante Hymen Hymenée.
Prens-le Philippe en gré, agreable te soit
(120) Louise, c’est l’honneur que ma Muse vous doibt.
Fin.



[CH1614:008]
BRUYLOFT-LIEDT. OP DE BRUYLOFT VAN D’HEERE VAN HOUTHAIN
MET JOFFROUWE VANDER NOOT

T’ gebeurde eens somerdaechs dat de Goddin’ der Minnen
Bevanghen met den vaeck die haer ginck overwinnen
Haer leyde neer ter rust op s’waters soet clo-clop
Spruytende boven uyt een Paphisch steenrots top.
(5) Terwyl sy leyt en slaept, terwyl sy leyt en roncket
Cupido, die altydt jaecht, soeckt, bespiet, beloncket,
Denckende aen een stuck werckx dat hem noch wel behaecht,
Aen een paer pylen in een paer herten gejaecht,
Wel aen (seydt hy) wel aen, ick moet my gaen vercloecken,
(10) Sonder twyffel t’ fenyn comt haer nu al besoecken,
Sonder twyffel t’ fenyn in haer gebeent verteert
Heeft my alree myn ryck met twee liefkens vermeert.
Ick wil gaen wecken op de Dry-mael-dry Goddinnen,
Dat sy haer houden ree, en t’ bruyloft liedt beginnen;
(15) Want seker t’ is hooch tydt. Phlips wacht ons allen dach,
Louise weet oick niet waer ick vertoeven mach.
    Syn praetgen dus volent, strackx gaet hy henen swermen
Snydende Locht en windt met syn veer-dragende ermen.
    De Moeder corts ontwaeckt, gelyck sy was gewoon
(20) Vindet al ontrent haer, behalven haren zoon:
Staet op in goeder ernst, loopt, soeckt, gaet, comt, bespiedet,
Dan eens hier, dan eens daer, schreeuwet, dreyget, gebiedet,
Ha! Valschen Cupido, ist soo datmen u souw’
Vinden in tydt van noot u Moeders sorghe trouw?
(25) Ist alsoo dat ghy hoord’ hier dus alleen te laten
Die haer op u, malloot, op u had’ gaen verlaten?
Ick beloof het u Schelm! Veel tranen te gelyck
Hielen t’ woordt in de keel; t’ water quam op den dyck.
    Hebbende dan bynaer verloren hop’ en luste
(30) Van hem te vinden weer, die terwyl niet en ruste
Int’ sorghen voor de feest, gaet evenwel voor t’ lest
Clauteren op een rots al haer vrouwlycke best;
Sendet van boven neer langs de groene landouwe
De posten van haer hert, getuyghen vanden rouwe,
(35) Die twee clare flambeaux die d’ hemel altemet
Beclaecht onder t’ gesternt niet te hebben geset.
Eyndelycken ontmoet (ten minsten soo ’t haer dochte)
Een vrouwelycke schaer, die haer ten dans verlochte;
Maer sy houdt haer al stil, verstaende nu bycans
(40) Den weerslach van haer liet, den opsprongh vanden dans.
    Als den hoop naerder quam, roept sy met luyder stemmen,
Is dien voordansser niet myn lecker quaet om temmen?
Ia voorwaer hy ist selfs, Comt eer-vergeten guyt,
Meent ghy my u pardon wel oyt te perschen uyt?
    (45) Den andren niet verbaest, van haer soo te sien tieren
Gaet haer vryelyck aen: Hoort Moeder goedertieren,
Ben ick van uwen toorn de oirsaeck mogelyck
Hebb’ ick u ijets misdaen, soo hebt ghy groot gelyck
Dat ghy my dus bekyft; ick bidd’ u niet te minne
(50) Stelt deze swaricheyt eenen dach uyt den sinne:
Het is nu voirt aen tydt eens om den sangh gedacht;
Siet ghy niet deze schaer die naer u staet en wacht?
Alree Calliope heeft bereyt all’ haer dinghen
Om van Phlips en Louise het bruyloft-liedt te singhen.
    (55) De schoone Minnen-moer, hoorende t’ soet vermaen
Der namen, laet terstondt allen haer gramschap gaen
En s’ kints misdaet met een: schickt haer onder de maechden,
Roepende, Gaen-wy dan Susters die my behaechden,
Ick wil syn vanden hoop: Calliope singht voor,
(60) Ghy ander’, als sy swycht, helpter malkandren door.
    Men volcht haer ordre naer; d’ outste soo men haer seye
Songh voor, haer Susters naer; Venus leyde den reye.

Gesangh der Musen,
op de wyse van
Amour blesse mon sein. etc.


1. Calliope.

Hier kompt hy dan in t’ lest,
Hier kompt hy dan verschynen,
(65) Den dach die tranen slest,
Dach, die druck doet verdwynen,
Die, om te stooren t’ swaer gedacht
Van rouwe was verwacht.

2. Clio.

U tranen, u verlies
(70) Hadden u overtreden,
Maer siet, schoone Louis’,
Hier syt ghy weer te vreden.
Cont ghy t’ noch houden int’ gedacht
Denckende aent’ verwacht?

3. Erato.
(75) Siet hem hier by u staen
Die om te doen verschieten,
Met vreuchden, u getraen
Comt synen buyt genieten.
Die, om te stooren t’ swaer gedacht
(80) Van rouwe, was verwacht.

4. Thalia.

Siet hier u Sonneschyn
Die om te doen vertrecken
De wolcken van u pyn
Comt syn aenschyn ontdecken.
(85) Die, om te stooren t’ swaer gedacht
Van rouwe, was verwacht.

5. Melpomene.

Laet dan u schreyden staen,
Hout op, schoonste Goddinne,
End’ om vreucht te begaen,
(90) Set droefheyt uyt den sinne.
Staeckt nu van rouwe t’ swaer gedacht
Denckende aent’ verwacht.

6. Terpsichore.

Over Louises doot
Smolt ghy Phlips in u tranen,
(95) (O g’luck! ô wonder groot!)
D’ ander comt u vermanen,
Dat ghy moet staecken t’ swaer gedacht
Denckende aent’ verwacht.

7. Euterpe.

Phlips vindt hem wel getroudt
(100) Louise van-ghelycken,
Niemant die s’ hem berout,
O dach sonder gelycken!
Die, om te stooren t’ swaer gedacht
Van rouwe, was verwacht.

8. Polymnia.

(105) Op dan Dryaden schoon,.
Op Godt der Houwelycken,
Singt met verheven toon,
O dach sonder gelycken!
Die, om te stooren t’ swaer gedacht
(110) Van rouwe, was verwacht.

9. Urania.

Op Nymphen met geschal,
Op herderkens, laet blycken
Laet klincken over al,
O dach sonder gelycken!
(115) Die, om te stooren t’ swaer gedacht
Van rouwe was verwacht.

Urania sweech stil, Venus, stracx naer de leste,
Songh, Hymen Hymenée, om oick te doen haer beste.
    Phlips neemt het aen in danck, Louise houdet voor goet,
    (120) T’ is d’ aldereerste eer die ick u doe, en moet.
Finis.
1614.




[CH1614:009]
CHANT DES MUSES OU EPITHALAME POUR ETC.
Cyprine se trouvant
Seulette, abandonée,
Va cercher son enfant
Qui l’avoit delaissée,
(5) Qui pour oster le souvenir
Du dueil devoit venir.

S’achemine du lieu,
Cerche, va, vient, espie,
Voit venir l’enfant-Dieu .
(10) Menant la compagnie,
Qui pour oster le souvenir
Du dueil devoit venir.

Soudain en s’aprochant
Se fourre parmy elles,
(15) Et sentist bien au chant
Que c’estoyent les pucelles,
Qui pour oster le souvenir
Du dueil debvoyent venir.

Escoute-les chanter
(20) Phillippe ton hymenée,
Oyez-les entonner
Louise la iournée,
Qui pour t’ oster le souvenir
Du dueil debvoit venir.



[CH1614:010]
A MADAME DE VILLEBON
Madame, le bon goust, qu’il vous a pleu trouver
Aux efforts apprentifs de ma foible Thalie,
M’a rendu si hardy de vous en presenter
(Puis qu’ainsy le voulez) ces fueillets de copie;
(5) Quant et quant ce huictain, qui pour l’autheur vous prie,
De ne point censurer an langage françois,
S’il y a quelque vers, qui mal, ou peu se lie,
L’ humble simplicité d’un esprit hollandois.



[CH1614:011]
(I. Scaliger)
Tel, las! tel estoit il, France, ton oeil, ta vie,
L’abysme de sçavoir, le grand subjet d’envie,
Josephe Scaliger, Scaliger derechef,
Cest astre des sçavants, ce venerable chef.
(5) Muse, c’est assez dict, l’horreur de ton silence
Luy donne plus de los que ta foible eloquence,
C’est assez voirement de prononcer le nom
De Phenix, pour chanter d’un Phenix le renom.


Continue

[CH1615:001]
TARQUINIUS
ACT. I. SC. I.

Personae:
Tarquinius
Lucretia
Nutrix
Comes Tarquinij
Puer
Tricipitinus
Valerius
Collatinus
Brutus
Chorus

Quis ille tandem pectori durus tuo
Successit hospes Tarquini, victas cui,
Sed ante pugnam, turpiter defers manus?
Invicto semper? hospes hic, an hostis est?
(5) Quisquis deorum cordis occultus mei
Fibras edaci devorans flammâ tenes,
Age, si mereri nomen hospitis voles,
Saltem benignus aedium quas incolis
Arce ruinam, pone tormentis modum;
(10) Sin, hostis, ô tu nuncupari mavelis,
Nec hoc timorem nomen incutiat mihi,
Prodi nefande, quid lates? prodi scelus,
Harpyia, monstrum, et si quid est dirum magis.
Poenas cruentae caedis huic. Quo? quo feror?
(15) Cui, Sexte, cui mortem minis, cui vulnera
Vesanus infers? intus, intus iste habet,
Nec pellitur ferro aut minis; fixus semel
Haerebit usque, qualis umbra corpori,
Quae non peribit ante quam solem suum
(20) Videat perisse: nunc vide, qua lampade
Quo sole prognatus siet qui te tenet.
Effare lingua quicquid abstrusum capit
Pusilla moles pectoris quondam mei,
Effare, nullus arbiter, nullus vetat
(25) Nec hinc, nec inde testis, ad primum libet
Flammae redire fomitem et fontem meae.
Stabat superbo cincta circum milite
Hostile nondum passa pertinax iugum,
Nec adhuc quidem, sed mox triumphos Ardea
(30) Auctura nostros, si quis huic dextrae vigor:
Stabat, morasque non ferendas militi,
Nedum Quiriti, protrahebat, seu dolus
Fuit ille, seu tacitus magis metus hostium.
Ludis iocisque tempus omnis undique
(35) Terit caterva, discus hic, ibi tessera
Fervet, pila hunc, lucta alterum, aut saltus iuvat,
Illum hasta, tertium dapes et pocula,
Ego inter istos, otii et segnis morae
Pertaesus, extruo viris convivium,
(40) Sociisque lautum praebeo largus diem.
Potatur usque in vesperam, tument cibis,
Calent Lyaeo, fabulantur, garriunt:
Ibi (ecce quid nequeat merum) orta quaestio
De coniugum praestantia, laudat suam
(45) Quisque ut videri charior suae cupit:
Virtutem, Amorem, Castitatem singuli
Tollunt suarum, caeterarum deprimunt,
Iam perdidisse nomen et modum simul
Certaminis, iam iurgio propinquior
(50) Res visa, cum fretus suae prae caeteris
Tarquinius (iste cui dedit Collatia
Illustre nomen) dotibus Lucretiae,
Non est, ait, verbis opus, non iurgiis,
Brevi scietur quicquid abditum latet.
(55) Quin, si iuventae restat huic quisquam vigor,
Volemus illuc; atra nox instat Polo,
Eamus, ipsa res sui arbitrium feret.
Placuere verba; nemo qui faciat moram;
Iuvante Baccho tollimur certatim equis,
(60) Urgemus illos, fraena laxamus manu,
Qui nescysset iudicasset profugos:
Ventum est ad Urbem; Regias primum nurus
Adimus, illas poculis, illas mero
Dicam sopitas, an sepultas penitus
(65) Deprêndimus, et quidem supra ac deceat probas;
Pleni pudore pergimus Collatiam,
Ad ultimam certaminis velut arbitram;
Iamnunc rubenteîs merserat Phoebus comas
Et occupanti cesserat nocti dies.
(70) Tectum subimus illico Lucretiae,
Coenaculumque; media enim hoc stabat domo.
Ibi illa, qualis inter intactas solet
Dictynna turbas; quando sub densis latens
Nemorum tenebris Phoebe devitat tuum
(75) Furentis aestum; vulneris ferae dati
Memorare casum, sive terribilis apri
Minas cruenti. talis hercle, nec mero
Perfusa, nec Thyrso manum, nec poculis
Onusta...

Tarquinius Superbus, septimus et ultimus Romanorum
rex, a moribus cognomen adeptus, Tulliam Servii Tullii
filiam uxorem duxerat perferoci ingenio mulierem. Eius
consilio socerum interfecit, regnumque sceleste
occupavit. Bello tum strenuus fuit, Latinos Sabinosque
domuit, Suessam Hetruscis eripuit. Gabios per Sextum
filium simulato perfugio in ditionem redegit. Ferias
Latinas primus instituit et demum cum Sextus eius
filius Lucretiae per vim stuprum intulisset, cum
universa familia in exilium actus ad Porsennam
Hetruriae regem se contulit; qui pro eius restitutione
bellum Romanis intulit nequicquam.

Lucre. 1. Lucretii Tricipitini f.
Nutrix. 2.
S. Tarquin. 3. Tarquinii superbi filius.
Collatin. 4. Aegerii ex Tarq. Superbi sorore f. gener Lucretii Tricip.
Lucretius. 5. Tricipitinus, pater Lucretiae.
Puer. 6.
L. Iunius Brutus. 7. postea Collatini in consulatu collega.
Chorus. 8.
Comes. S. Tarquinii.

Act. I. Sc. I. Tarquinius
        Sc. II Lucretia. Nutrix
                Chorus.
Act II. Sc. I. Tarqu. eiusque Comes.
        Sc. II. Lucretia. Puer. seu nuncius
            Chorus
Act. III. Sc. I. Tricipitinus. P. Valerius.
        Sc. II. Puer. Tricipitinus. P. Valer.
        Sc. III. Collat. Brut. Puer.
            Chorus
Act. IV. Sc. I. Lucret. Puer.
        Sc. II. Tricip. P. Valer.
        Sc. III. Collat. Brut. Tric. Valer.
        Sc. IV. Lucret. (primum muta) Coll. Br. Tric. Valer.
            Chorus
Act. V. Sc. I Coll. cadaver in publico servat. Chorus civium.
        Sc. II. Brut. castigat lachrymantes et excitat. Coll. Chorus civium
            Finis repletus minis.

Act. 1. Narrat S. Tarquinius coenantem se hesterno die apud
Collatinum, tanto amore Lucretiae (uxor ea est Collatini) exarsisse,
uti vix ferat. ac post infinitos animi ultro citroque conceptus
deliberat tandem in castra redire.
Act. 2. Reversus S. Tarquinius Collatiam et a muliere propinqua
hospitio exceptus, facinus propositum exequi deliberat. [Chor.]
Act. 3. Lucretia tota lachrymis perfusa, deploratâ multum diuque
amissa virginitate, virum patremque per traditas pueros literas
accersit. [Chor.]
Act. 4. Invenit colloquentes puer heri patrem cum ipso hero, ac
literas tradit, quibus illi lectis, stupefacti summopere advolaturos
illico pollicentur. Chor.
Act. 5. Lucretia exiens et usque gemebunda quos expectabat procul
advenientes vidit sedens, astantibusque mox illis rem totam ut gesta
erat evolvit. qua audita illi consolantur pro viribus illam, ac
vindices haud segnes fore pollicentur. quibus non contenta Lucretia
cultrum quem sub veste conditum habebat pectori infigit, quem corpore
extractum manu tenens, non per hunc inquit et caet. Chor.

Personae
S. Tarquinius
Collatinus
Aegerius
Lucretia
Chorus
Puer
Id. (13) Apr



[CH1615:002]
Tandis qu’il pleut au ciel de me garder entiere,
Ie servoy á mon maistre, et de guide et de Guet.




[CH1615:003]
Or qu’un malheur fatal m’ a faict baiser la piere:
Ie luy sers en peinture et en vers de subiet.


Continue

[CH1616:001]
EPITHALAME AU MARIAGE DE MONr. GUILLEAUME DE
LIERE AVEC MADlle. MARIE DE LEEFDAEL.
SOUBS LES NOMS DE CORIDON, ET PHILIS

Je chante les effets, le fruict, la recompense,
D’une amour patient, d’une genereuse constance.
Toy qui jettai autheur les premiers fondements
D’une pudique ardeur entre ces deux amants,
(5) Toy qui leur allumant les flames mutuelles
Leur donnas au surplus le surnom de fideles,
Amour, assiste moy, et de ce mien discours
(Il y va de ta gloire) accompagne le cours.

Qu’attens tu grand flambeau des Cieulx?
(10) Qu’attens tu beau corps de lumiere?
Qui t’a esmeu d’entre les Dieux
A trainer ainsy ta carriere?
Faulsseur des naturelles loix
Pourquoy fais tu en ton voyage
(15) D’un heure un jour, d’un jour un moix,
D’un moix un an, d’un an un aâge?

Sçais-tu pas, toy qui n’es qu’un jour,
Toy, à qui chose n’est cachée,
Toy qui n’es qu’un oeil tout au tour
(20) Sçais tu pas qu’une Citherée
A exaucé ma triste voix
Pour me faire (ô longue demeure!)
D’un aâge un an, d’un an un moix,
D’un moix un jour, d’un jour une heure?

(25) Au moins, s’il n’est en ton pouvoir
D’haster ta course iournaliere,
Puissent mes plaintes t’esmouvoir
A ne la tirer en arriere.
Las! voudroys tu, contre les loix,
(30) Faire aux amants en ton voyage,
D’un heure un jour, d’un jour un moix,
D’un moix un an, d’un an un aage?

C’est trop de larmes se repaistre
C’est trop s’estouffer es langueurs,
(35) Coridon et Philis vont mettre
La Belle fin à leurs douleurs
Vien hymen vien, vien belle Citherée
        Vien hymenée.

Coridon d’une longue attente
(40) Trouve en Philis le grand guerdon,
Philis d’un amour patiente
Trouve le sien en Coridon.
        Viens donc hymen etc.

(45) Heureux amant, heureuse amante,
Heureux travail, heureux loyer,
Heureux espoir, heureus attente,
Qui est ce qui vous puisse esgaler?
        Viens hymen vien.

(50) Depuis que le grand oeil du monde
Passe et repasse son vieux tour,
Iamais n’apporta il de l’onde
Plus clair, plus beau, plus heureux jour.
(55) Viens hymen, vien.

Depuis que l’inconstante mere
Des mois, Cornue, nous reluit,
Iamais ne vit nostre Hemisphere
(60) Plus belle, plus heureuse nuit.
        Vien hymen.

Depuis que le grand Roy des ames
Par ses faicts se fait estimer,
(65) Iamais ne joignirent ses flames
Plus belle, plus heureuse pair.
        Vien hymen vien.

Beau jour, qui nos douleurs passées
(70) Assoupis au bont de deux ans,
O Iour le plus beau des journées
Ou as tu tardé si longtemps?
        Vien hymen vien.

(75) Heureuse nuit qui nous asseures
d’Une belle posterité,
Puissent durer tes douces heures
Une petite eternité.
        Vien h.

(80) Heureuse pair, qui t’en vas prendre
Les fruits de ta fidelité,
Puissent tes jours iamais n’apprendre
Les loix de la mortalité.
(85) Viens hymen vien, vien belle Citherée
        Vien hymenée.

        1.
Coridon, d’entre ces Rochers,
Berger le plus gay des bergers,
Coridon qui de son jeune aage
(90) Avoit employé les beaux ans,
Exempt de l’amoureuse rage,
A plus solides passsetemps,

        2.
Nagueres se sentit espris
Des embrasements de Cipris;
(95) Non pas qu’il les cogneust luy mesme
Non pas qu’il s’apperceut navré,
Non pas qu’il eut sceu dire, j’ayme,
Mais bien, je me sens alteré.

        3.
Il veille, il dort, il va, il vient,
(100) Il chemine, et dit, Qui me tient?
Il s’arreste, et dit, Qui me pousse?
Sent une chaleur dedans soy,
Reçoit secousse, sur secousse,
Sans sçavoir pour qui, ne pourquoy.

        4.
(105) C’est l’estat le plus ennuyeux
Qu’on puisse trouver soubs les cieux,
Quand un amant aime et desire
Luy mesme ne sçaschant que c’est,
Et que l’affection luy tire
(110) Sans cognoissance du subjet.

        5.
Si est ce qu’ordinairement
C’est le premier estonnement,
Que donne amour, lors qu’il entame
Un coeur destiné au brasier,
(115) Recevant cest ennuy dans l’ame
Celuy qu’il blesse le premier.

        6.
Coridon le premier blessé
Par vif effet l’a essayé,
Tandis qu’à choisir une flesche
(120) S’amuse l’enfant de Cipris,
Pour en tirer pareille bresche
Au jeune coeur d’une Philis.

        7.
Philis, beau sejour des amours,
Philis, bel astre de nos jours,
(125) Philis, de qui nature enceinte
Avoit pris resolution
De produire une image saincte,
Un amas de perfection.

        8.
Ou estce que le mieux adroit
(130) Subjet plus digne trouveroit
D’un Coridon? et a qui estce
Que, pour se choisir un Berger,
Une Philis, une Deesse,
Jamais eust peu mieux s’accointer.

        9.
(135) Or Amour qui dedans ces coeurs
Trouva et d’esprit et d’humeurs
Une egualite plus que aymable,
Sur ce esmeu de compassion
A veoir Coridon miserable
(140) Se fondre en son affliction,

        10.
Sus, dit il, Berger bienheureux,
Je vay te monstrer les beaux jeux,
Que pour toy j’ay voulu eslire,
A ce coup je vay t’enseigner,
(145) Au moins, si tu as du martire,
A qui tes plaintes adresser.

        11.
A peine eut il parachevé
Que voyla son arc descoché,
Voyla la flesche qui s’en vole
(150) Tirant les pensers, et esprits,
Comme des aymants vers leur pole,
De Coridon, touts en Philis.

        12.
Voyla mon Berger a l’instant
D’aveugle rendu clair-voyant,
(155) Voyla les mutuelles flames,
Les mutuels embrasements,
Donnants à ces deux belles ames
Mesmes amours mesme tourments.

        13.
Si l’un est en affliction
(160) L’autre y a part et portion,
Si l’un languit, l’autre souspire,
L’aise de l’un, l’autre esiouït,
Plaisir, ennuy, joye et martire
Tousiours esgualement les suit.

        14.
(165) Encor n’estoit-ce pas assez,
Amour qui les avoit blessez
Forma desia en son courage
Par divines conceptions
La liaison d’un mariage
(170) Entre ces deux perfections.

        15.
(Quand estce que ce Dieu ne sçait
Mettre son vouloir en effet?
Tant fit il, que, par l’eloquence
Du berger, qu’il y employa,
(175) Philis a son obedience
Comme de la cire il ploya.

        16.
Lors que le chantre Thracien
Quittant le bord ismarien
Dans l’acherontide caverne
(180) Osa se faire devaller,
Pensant du tenebreux averne
Son Eurydice retirer,

        17.
Bien est vray qu’il meut à pitié
L’inexorable Deïté,
(185) Au chant d’une voix ambrosine,
Mais helas la condition
Que luy adjousta Proserpine,
Le remit en affliction.

        18.
Lors que Coridon eut requis
(190) Le mariage de Philis
Bien est vray que sur la requeste
Que par sa bouche amour faisoit
Il receut apostille preste
Toute telle qu’il desiroit.

        19.
(195) Mais quoy? Ainsy le Ciel escars
Ne benit rien de toute parts,
Ainsy ne voit on chose née
Heureuse tout parfaictement,
La condition adjoustée
(200) Luy renouvelle son tourment.

        20.
He! faut-il, povre Coridon,
Que je face comparaison
De tes maux à ceux d’un Orphée,
Faut-il que, desia m’estant mis
(205) A entonner ton Hymenée,
J’aille raconter tes ennuis?

        21.
On luy va dire: Si tu veux,
Berger, te rendre bienheureux
En une si belle alliance,
(210) Au moins attendra tu le temps
Que Philis doit à son enfance,
Au moins l’espace de deux ans.

        22.
Si jamais arrest prononcé
Mist un homme en perplexité,
(215) Si jamais sentence donnée
Un criminel espouvanta,
Croyez, celle cy prononcée,
Que Coridon s’en estonna.

        23.
Tantost Raison, tantost Amour
(220) Luy donnent advis tour à tour,
Raison sagement luy rencontre
Et loue sa condition,
Amour se fasche, et luy remonstre
Une contraire opinion.

        24.
(225) Si estce que finalement
Raison luy meine si avant,
Qu’il se resout à la constance,
Pour plustost manquer aux tourments
De force, que de patience
(230) A de si beaux commencements.

        25.
Voyla son coeur et ses esprits
Esclaves à dix mille ennuis.
Le jour augmente ses destresses,
Amour, qui ne se peut cacher,
(235) Fait, qu’en tenebres plus espesses
Il trouve de quoy se facher.

        26.
Or il compare ses travaux
Aux plus qu’insupportables maux
D’un Ixion, car il esgale
(240) Son espoir sans soulagement
Aux sains appetits du Tantale
Qui tousiours happe et rien ne prent.

        27.
Il s’imagine que Phebus,
Soit par envie, ou par abus,
(245) Arreste son pas ordinaire
(Et que ne songent les amants?)
Discommodant toute la terre
Pour luy alonger ses deux ans.

        28.
Un des jours que ce Dieu monté,
(250) Semble sur un point arresté,
(Le scavant diroit, au solstice)
Mon berger couché à l’enfer,
Prenant ce temps pour son supplice,
Alla luy addresser ces vers.

        29.
(255) Tels cris, et tels eslancements
Luy servirent de passetemps;
Et semble que les plaintes mesmes
Luy apporterent ce soulas,
Qu’en ses angoisses plus extremes
(260) Elles font qu’il n’y pense pas.

        30.
En fin apres tant de tourments,
Tant de pleurs, de gemissements,
Tant de secousses endurées,
Tant d’efforts, tant d’extremitez,
(265) Voycy les heures arrivées
Termes de nos calamitez.

        31.
Apres une si longue nuit
Voycy l’amour qui nous luit,
Apres un si cruel orage
(270) Voycy nos Eures assoupis,
Courage, Coridon, Courage,
Voycy les deux ans accomplis.

        32.
Reprens haleine mon Berger,
Voycy venir le beau loyer
(275) D’une si belle patience,
Voycij les Graces, les beautez
Te vienent faire recompense
De tes grandes fidelitez.

        33.
Nymphes, et Bergers de ces boix
(280) Qui avez mainte et mainte fois
Esté tesmoings et Secretaires
De Coridon et ses douleurs,
Lors que les fontaines plus claires
Il souloit troubler en ses pleurs.

        34.
(285) Si jamais ses piteux accens
Peurent vous esmouvoir les sens,
Si jamais au son de ses plaintes
Vous eustes les coeurs attendris,
Si jamais les ames atteintes
(290) Si jamais troublez les esprits,

        35.
A ce coup ne vous taisez point,
Ores qu’il est en meilleur point.
Monstrez luy en chants d’allegresse,
Ayants eu part à ses ennuis
(295) Qu’encor es jours de sa liesse
Vous avez les coeurs esjouïs.



[CH1616:002]
IN CASUM DELAPSI CUBICULI REGINAE MATRIS, IPSA INCOLUMI,
CUM OMNIBUS QUI PARTICIPES ISTIUS RUINAE FUERUNT, CUM
ESSET TURONY, III: KAL. FEBR. 1616

Fracta quod horribilis laquearia pandit hiatus,
    Et rapit incautos vasta vorago viros;
Sola quod his tantis superas, Augusta, periclis
    Sustentatque tuos area firma pedes:
(5) Si licet augurii mentem indagare, Quid istac
    Fata, quid hac Coelum, quaero, quid astra velint?
Scilicet ingenteis Regni inconcussa ruinas
    Despicies, patriis altior una malis;
At populo passim pereunte, quid una superstes
    (10) Proderis? Ut populi sis rediviva salus.



[CH1616:003]
ALIUD
Pro superi! exclamat fractâ trabe lapsa caterva,
Hei mihi! qui posset dicere nullus erat.
Non possunt, Augusta, tuis non laedere plagis,
Nec, nisi te laedant, laedere fata tuos.
(5) Terra tremat, fremat unda, tonet, micet ignibus aether,
Gallia te stabit stante, ruente ruet.



[CH1616:004]
SUR LE MESME SENS
Le plancher enfoncé tout le monde s’escrie,
O Dieu! Je suis blessé: n’y a il point qui die.
    Le Ciel ne voudroit pas, Reine, comme tu vois,
    Te blesser sans les tiens, nij sans Toy tes François.
(5) Bruije tout l’Ocean, tremble toute la Terre,
Envoye Jupiter feux, fondres et Tonnerre,
    France, qui en Toy seule evite son trespas,
    Si jamais tu ne meurs, jamais ne moura pas.



[CH1616:005]
(AD DANIELEM HEINSIUM)
Ingens Lycaei lumen, et Camoenarum
Iam non alumne, sed pater, sed Antistes,
Heinsi, procul mortalium supra laudem
Conterminum pectus Dys, et ex illis
(5) Quos divus olim Scaliger, virum Phoenix
Cineres reliquit, quando debitam coelo
Mentem in beatas transtulit senex sedes,
Renate Phoenix, Patriae decus, Mundi
Stupor, meorum finis una votorum,
(10) Ergone faustam caelitus diem Phoebus
Invexit orbi, sacra quâ coram laetus
Contempler ora, verba Delphicis longe
Potiora dictis aure captem sedulus,
Manum manu complectar (impares dextrae!)
(15) Hoc dexterae miraculum quod Eoüs
Adorat, Occidens stupet meâ tangam?
Quis me beavit Iuppiter? Quis his divûm
Invexit oris? Cynthius ne quis forsan?
Ipsus mehercle, cuius, ut sopor fessum
(20) Premebat, increpantis haec quasi in somnis
Audire verba visus aut fui aut fallor:
    Quousque tandem Patriaeque nutrici
Hagaeque dulci, brachiisque maternis
Affixus haeres, ac domesticos ultra
(25) Volare muros segnior Puer cessas?
Non te beabit aulicusve convictus
Hagaeve splendor, et scatens voluptatum
Rivus, sed illa incomparabili Leyda
Superba Flandro, sedes alma Musarum.
(30) Hic ille doctam publice viris vocem
Resolvit; hic praecepta vel senis linguâ
Vel aure digna creber haurit auditor.
Hic ille, praeterquam sui, infinitorum
Quos longa in usum cura publicum aggessit
(35) Jaciet librorum (si quid augurem veri
Proferre credis) copiam. quid est ultra
Quod expetas? roga. nihil negat cuiquam.
Tanti favoris omnibus patent portae
Miselle, tun’ lates domi, et moras nectis?
    (40) Sic infit ille, seu Deus fuit, certe
Seu veri imago. Me sopor gravem summa
Cum voce lapsus linquit. erigor stratis,
Accingor illico viae, libros chartas
Compono, quicquid litterariae est usquam
(45) Rei convaso: Patriis vale tectis
Supremum dico moestus, haud scio an laetus.
Nunc, cum benigno Leyda, cum, quod in votis
Erat, benigno, tute, Magne Vir, vultu
Nihil meritum minus excipis, fidem sacris
(50) Reapse verbis, si quidem potest credi,
Praestare disco; poenitere nil possum,
Nisi quod fortasse serus hospes adveni
Et effluentis molliter iuventutis
Annos peregi, quos tuis oportebat
(55) Vovisse lectionibus, tuae, ante omnes,
Dicasse consuetudini. Sed hoc ipsum
Sarcire damnum, siquidem velis, Heynsi
Excelse, (nam quis sanus ambigat?) possis,
Et quando possis, quaeso ne gravare unquam
(60) Reddes iuventae quicquid hactenus lapsum est,
Et praeteracti temporis dies, menses,
Annos reduces. quid supra? mihi memet.
Jul.



[CH1616:006]
Miracle de ton sexe, agreable sejour
Des plus rares Vertus, Perle de nostre Cour,
Anne qui me contrains de confesser en somme
Que nature a voulu egalement et l’homme
(5) Et la femme douer de grace, de beauté,
De coeur, de jugement, d’esprit, d’habilité.
Anne de qui les loix d’un sacré mariage
Me defendent l’amour, me commandent l’hommage;
Anne que d’honorer je ne manqueray pas
(10) Tant qu’un moment de Vie arreste mon trespas,
Qu’attens tu, Beau subjet, d’une plume grossiere,
D’un lourdaut Hollandois, d’une main escoliere?
Veux tu que, mesprisant le cours infortuné
Du Chartier estourdi, qu’un Pere importuné
(15) Colloqua gouverneur des furieuses reines
Du Char porte-Soleil, j’aille perdre mes peines
Au recit de ton los, qui desia sans mes vers
D’un honorable esclat a remply l’Univers?
Ne te fais pas le tort, la plus belle des belles,
(20) D’assubjettir ton nom à louanges mortelles,
Ne te fais pas le tort d’attendre de mes mains
Ce que te doit le Ciel et non pas les humains;
Lors qu’il sera besoing de blanchir la lumiere,
D’esclarcir le Soleil, d’avancer sa carriere,
(25) C’est lors que mes escrits, mes compositions
Pourront servir de lustre à tes perfections:
Pour asseur permets moy que d’un forcé silence,
Tres-asseuré tesmoing de mon insuffisance,
Ne trouvant rien d’esgal à ton los icy bas
(30) Je chante ton renom en ne le chantant pas.
Leydae. 10°. Septemb.



[CH1616:007]
IN PRODIGIOSUM ACADEMIAE LUGDUNO-BATAVAE INCENDIUM;
QUO TANTUM NON TOTA CONFLAGRAVIT, PROPRID: ID: NOVEMB: 1616.

Vidimus horrendas subito sacra Pulpita flammas
    Tectaque Cecropiae lapsa vorare Deae;
Pulpita non flammis, non talibus illa ruinis
    Auriacâ quondam Tecta sacrata manu.
(5) Magne Deus! quas mente, Pater, quas concipis iras?
    Quas rapido Terris incutis igne minas?
Si quid in humanos valeant praesagia casus,
    Arguit hoc turbas, turbida Leida, tuas.
Heu Sophiae sine lite Nutrix, sine crimine Mater,
    (10) Heu Batavi quondam floscule, Leida, soli!
En quid agis? proprio laceras praecordia morsu,
    Dissidium, rixas, jurgia, bella foves.
Scilicet, hostilis cecidere incendia flammae,
    Ustor Iberus abest, ureris igne tuo.



[CH1616:008]
C’est une folie
Que l’on se marie
Une prison
D’affection,
(5) C’est se causer
Au lieu d’aimer
Sa trahison.

La teste estourdie
Par trop bonne vie
(10) Se plait au vent
Du changement,
Ne pouvant pas
En faire cas
Qu’en la perdant.

(15) La mouche folastre
Au lieu de s’esbattre
Trouve si beau
L’air du flambeau,
Qu’en approchant
(20) Au mesme instant
C’est son tombeau.

C’est un tesmoignage
D’un foible courage
De ne rien veoir
(25) Que pour l’avoir,
D’idolatrer
Le Dieu d’aimer
Et son pouvoir.

J’honore les dames,
(30) J’abhorre les femmes,
Vive l’aimer
Sans s’engager,
Car d’estre pris
Si tost qu’espris
(35) C’est s’enrager.

Seroit il au monde
Perruque si blonde,
Si beau sejour.
Des feux d’amour,
(40) Qui me ravit
Et asservit
Tout en un jour?

O Ciel je te prie
Puissay-ie ma vie
(45) Plustost finir
D’un beau mourir,
Que d’achepter
Iamais si cher
Le repentir.
Fin.
Leydae. XVJ. de Nouembre.




[CH1616:009]
CONSTANTINUS HUYGENS IANO DEDELIO SUO S.
Si quid adhuc prisci poteris memor esse Sodalis,
    Ecce nec ignotâ littera scripta manu,
Littera mille decem decies latura salutes,
    Si (superi nolint) Iane, salutis eges.
(5) Septimus adductis stabit modo cornibus Orbis,
    Septima luni-sequas Cynthia volvet aquas,
Ex quo consultos cupiens Dominumque librumque
    Advolat Heusdanos missa tabella lares:
Tu tamen (ô rerum fautor male fide mearum!)
    (10) Ipse petita mihi scripta, nec ipse negas.
Forsitan haec animo poterat tolerarier aequo
    Reddita responsis blanda repulsa tuis;
Nunc ubi litterulâ misere frustratus amicum
    Fraterno mavis eminus ore loqui,
(15) Iane, quid excuses? num te fortasse moratur
    (Da veniam dicti liberioris) Amor?
Eloquar ingenue, (quid enim? neque crimina prodam)
    Nescio quae de te nupera fama volat;
Crederis internis depasci viscera flammis,
    (20) Cyprigenique sequi dulcia castra Dei.
Crederis; et certe, nisi quod vix immemor eius
    Indomiti quondam pectoris esse queo,
Non verear licet incertis confidere dictis,
    Visaque iam pridem fama merere fidem.
(25) Nec tamen ignosco: nam, si damus omnia flammis,
    Quaeso, quid hic memorem te vetet esse mei?
Quisquis amicitiae pugnantem opponit Amorem
    Ille vel hellebori, vel rationis eget.
Non solet iste Puer (Puer est, nec tute negaris,
    (30) Tradere cui victas cogere, Iane, manus)
Non solet iste Deus (Deus est, nec id ipse negarim)
    Solvere contractae pignus amicitiae.
Et tu, bina ferens animo contraria, possis
    Qui calidus Dominae, frigidus esse mihi?
(35) Et tu multivolis mox assimilande puellis
    Foedera sustineas frangere prisca novis?
Iane, per hanc dextram, quae te praeitore Pelasgas
    Protulit, et Latias te praeitore notas,
Per Patriae commune solum, per candida colli
    (40) Marmora, per Cypridos sidera bina tuae,
Desine tam duras praebere sodalibus aures,
    Desine amicorum spernere, Iane, preces;
Da mihi, cum Dominae devoveris omnia, restem
    Pars animi semper quantulacumque tui.
(45) Sic meritum tanti pretium latura doloris,
    Decidat in casses praeda petita tuos,
Sic tibi, sopitis, quibus heu! quibus urere flammis,
    Optatum referat sollicitata, Placet,
Sic tibi Dedelios spondens faecunda nepotes,
    (50) Introeat festos Phyllis amata toros.
Addere plura velim, si plura per otia detur,
    Sed ne te careat longius Illa, Vale.
Lugduni-Batavorum. VII°. Id: (7) Decemb.



[1616:010]
CONSTANTINUS HUYGENS PATRI COLENDISS.mo
Dulce caput, venerande Senex, pia cura tuorum,
O Pater, ô animi portio magna mei;
Accipe, sed nocturna, suos redolentia somnos
Scripta, (jubes testem prodere? lectus erit.)
(5) Quae, licet haud Patrium referentia carmina nomen,
Non potuere oculos non subiisse tuos:
Nempe cui vitam genitus lucemque diurnam,
Huic parili noctes debeo jure meas.
(VI°. Id: (8) Decemb.)


Continue

[CH1617:001]
CONSTANTINI HUYGENS ODE. AD PATREM,
CALEND. IANUARIIS MDCXVII

Rediit bifrons ancipitis Dei
Dies, dierum prima, sed ultima,
Prima instantis, et ultima lapsi,
Utriusque eadem terminus anni,
(5) Nota nepotibus, aspiciens avos.
Quo properatis lubrica praepetis
Vectura Dei tempora, tempora?
Vix pueri sumus et cluimus viri,
Vix invenes sumus et cluimus senes,
(10) Vix modo nascimur incipimus mori.
Adeone omnes, quotquot in istis
Animam terris ducimus, uno
Ferimur curru rapimur cursu?
Adeon’ pariter tecta potentum
(15) Pariterque humiles, Parca, feris casas?
Nec te probitas, divitiae, genus,
Nec te pietas, relligio, decus,
Ferrea, sistunt? heu nimium probis
Saeva, vel improbis
(20) Mitia fata!
Tu quoque rerum summa mearum
Cura, Pater, quo nec variabilis
Metuam Divae sospite casus,
Quo nec Iberi fugiam comite
(25) Militis ensem, nec supremam
Subiisse graver Patriae lucem,
Tu quoque (deficit infortunii
Nuncia nostri lingua loquentem)
Aliquando tuos, quamlibet aegro
(30) Pede divulsus, linques, heu heu!
Nunc tua gaudia, nunc lusus tuos,
Connubialis dilecta tori
Pignora natos.
Aliquando istaec, quae propriis ego
(35) Praefero, summae lumina noctis
Tenebrae claudent, et sua felix,
Qua descenderat ante, reviset
Spiritus astra.
Quid tibi tunc, miserande Puer,
(40) Animi reris fore, cum mille
Repetes tecum basia, repetes
Queîs privabere tunc amplexus?
Quis tua tum, quis Carmina candidus
Avidâ lector corripiet manu?
(45) Quis juvenilibus annuet ausis?
Cui tum Citharae pulsata fides
Tremulo perstrepet aëra cantu?
Cui modulamina, cui vaga Barbiti
Plectra volabunt?
(50) Ibis in avia luctibus obrutus,
Fugies patrios Patre nudatos
Exul propriâ sponte Penates;
Qualis viduum prole fugatâ
Fugiens nidum Daulias arduâ
(55) Gemit ereptos arbore pullos;
Fugies Batavûm conscia tanti
Littora damni.
Flumina, pontum rate trajicies
Forsitan ad Garamantas, ad Indos;
(60) Quid proficies? flumina, pontum
Tecum tute feres lachrimarum:
Sequitur ventis ocyor equitem
Sequitur peditem cura pedissequa:
Omnia desere, te non fugies
(65) Unus ubique.
Quo ruis heu! nimium terrenis
Presse doloribus, anxie curis?
Quo ruis impie? pudeat victi
Luctibus animi; Quin tu turgida
(70) Sursum potius lumina tolle,
Erige quem Natura erectum
Iussit sidera cernere vultum,
Eripe te tibi, feriant superas
Carmina sedes.
(75) Maxime rerum Conditor ac Parens,
Et tu soboles maxima maximi
Christe Parentis, Pater orborum,
Columen miseri, patria profugi,
Quem nihil usquam latet abstrusum,
(80) Qui praesentia, prisca, futura
Concipis uno saecula puncto,
Cui nascentis, cui modo nati,
Ante expansos aetheris Orbes,
Ante creati saecula mundi,
(85) Patuere anni, constitit aetas;
Cum praefixae terminus horae
Venerit, et tu quem dederas Patrem
Ad caelestes, tua regna, domos
Revocare voles, cum lachrimarum
(90) Rite piandis non sufficiet
Luctibus jmber, simul impositum
Patienter onus tolerare doce;
Eadem plagas, eadem medicum
(95) Dextera conferat, una dolores
Una solamen.
O felices bis, ter, et amplius
Queîs munito pectore contigit
Expectatum subiisse malum,
(100) Non quod miseros ante miseriae
Iuvet esse diem, sed praeuiso
(Si tibi, Sophiae, credere fas est,
Inclyte mystes) venit a telo
Mollior ictus.



[CH1617:002]
L’AMOUR BANNY
J’alloye enveloppé de dix mille pensées
Sur dix mille subjets doucement esgarées,
Repetant le passé, prevoyant l’avenir,
L’un par crainte ou espoir l’autre par souvenir,
(5) Quand, me trouvant seulet esgaré en campagne
Je m’assis a l’abry, au pied d’une montagne,
Ou l’envie me print d’entendre les discours
D’une hostesse des bois, qui s’y trouve tousiours
Et jamais ne s’y trouve; a qui les miserables
(10) Adressent tous les jours leurs propos pitoyables,
L’un contant ses amours, l’autre les maudissant,
Le troisiesme d’entre eux seul sage s’en riant,
L’un demandant conseil, l’autre luy faisant dire
La cause, le progres, la fin de son martire.
(15) Chacun à son besoing l’allant entretenir,
Chacun pensant son mal preveoir et prevenir.
Pour moy, je n’avois pas, Dieu mercy, ni maistresse,
Ni beau jour, ni beaux jeux, ni dame, ni Deesse,
Qui me donnast subiet de plaintes ou de pleurs;
(20) L’opiniastreté, les feintes, les rigueurs,
D’une femme indiscrete, infidelle, ou cruelle,
Ne me troublerent pas le coeur ny la cervelle.
Les feux envenimez du grand maistre des Dieux
Ne m’avoyent pas rendu esclave de deux jeux,
(25) Rien, rien de tout cela. Seulement j’eux envie
D’entendre les travaux, le trespas et la vie
De ces povres resveurs, ces amoureux enfans,
Qui perdent en amour leurs escus et leurs sens,
Et leurs beaux ans et tout; affin que leur naufrage
(30) Me servit de patron, d’exemple et de presage,
Tandis que mon navire au rivage attaché
N’est encor de ces flots (Dieu m’en garde!) agité.
    Je m’approche environ a vingt pas d’une grotte
Voutée tout au tour et d’espine et de motte,
(35) M’arestant sur ce lieu, je vay crier ainsy,
Echo! ton vray logis n’estce pas cestuy cy?
On respond, C’est icy, sur cela je m’asseure
Que c’est la justement ou la nimphe demeure.
    Or, Belle s’il te plaist que j’aille par escrit
(40) Deduisant les propos que la Sage me fit,
Je le veux bien aussy, les voycy pesle-mesle,
Sans ornement, sans fard, sans, Dis-ie, sans, Dit elle.

Echo, s’il est ainsi que iamais tu ne ments,
Parle un peu avec moy, si ie vien bien à temps. Attens.
(45) Facheuse que dis tu, que veux tu? que i’attende?
Non, non ie n’attens point; respons à ma demande. Demande.
Je te viens requerir conseil en un seul poinct;
Doy-ie suivre l’enfant qui la ieunesse poinct? Point.
Tu me respons que non en respect de mon aage,
(50) Quel dommage faict-il à un ieune courage? Rage.
C’est pour nous envoyer bien tost aux trespassez,
Ouït on bien iamais, qu’il en ait terrassez? Assez.
N’oseroy ie pourtant me fier à ce maistre?
Si l’un y est trompé, chacun ne le peut estre. Peut estre.
(55) Ton Peut estre douteux me rend douteux aussy:
As tu de cest enfant tousiours du mal ouy? Ouij.
Ne me dis rien, Echo, qui sente ses mensonges,
Te mocques tu de moy, ou me conte tu songes? Tu songes.
Ie songe? non pas, non. Si n’enten-ie de faict
(60) Ni ne croy, qu’en un Dieu tant de malice y ait. Si est.
Habitant en un coeur, qu’est-ce qu’il y engendre?
Vous rend il courageux? fay le moy tout entendre. Tendre.
Ie n’ayme pas cela, mais dy-moy Nimphe-voix,
Il n’a pas, que ie croy, aucun pouvoir es boix? Voire es boix.
(65) Grans Dieux! et qu’est cecy? ne s’en peut on defaire?
Et n’y a il moyen de luy faire la guerre? Guere.
N’y auroit il espoir de pouvoir l’attraper?
Sur quels lieux se tient il, à seurement parler? Par l’air.
O l’inconstante humeur! Mais encor, ie te prie,
(70) Nous brasse il du mal quand bien sa face rie? Facherie.
La Mere de ce Dieu inventeur des appats
C’est un coeur, comme luy, volage, n’est ce pas? Hola! ie ne sçaij pas.
Ne sçays tu pas cela? si dit on apres elle
Qu’elle est à son mary, son Vulcan infidelle. Elle?
(75) En doubtes tu? Hola! ie me retire moy,
Je voy bien maintenant, tu n’es pas seure toy. Asseure toy.
Comment? tu ne scais pas qu’elle est si prompte au change?
Retournons au propos du feu qui nous demange. Et mange.
Dis moy donc en un mot, suivray-ie le brandon
(80) Amy de Iupiter, ennemy de Iunon? Non.
Mais, pour ne donner place à ceste folle rage
Quel moyen y a-il? dij-moy nimphe tres sage. Estre sage.
En fin voyla le vray: ie sorts donc de ce lieu,
Ce remede me plaist; laissons le reste à Dieu. Adieu.

(85) Ces propos achevez, que veux ie d’avantage?
Je poursuy mon chemin, je quitte le boscage:
Remachant à touts coups ma derniere leçon.
    Estre sage? (disoy-ie) et de quelle façon?
He! pour Constantin tu n’as pas la cervelle
(90) Tu n’y as pas l’esprit; qu’un plus expert s’en mesle.
La sagesse, c’est bien l’antidote certain
A ces traits venimeux, helas! mais c’est en vain
Si tu crois l’obtenir, avant qu’une couronne
De neige decrepit ce cerveau t’environne,
(95) Scylle et Charibde en mer ressemblent à cela,
Pour s’en garder il faut estre passé par la.
C’est le tard repentir, c’est l’age et le dommage
Qui te feront sçavoir ce que c’est d’estre sage.
    Ce fascheux desespoir m’alloist accompagnant
(100) Jusqu’ à dans mon estude, et non pas plus avant.
    Qui fustce, direz vous, qui te mist en la teste
Ce changement soudain? la response y est preste.
Deux ou trois doubles rangs de liures bien garnis
Sont ils pas suffisants a vous changer d’advis?
(105) L’imagination tout expres me faict croire
Que touts ces messieurs la sont gens de robbe noire,
Qui pour me faire part de leurs arts et sçavoir
Tres liberalement me vienent recevoir.
Or jugez maintenant si en telle assemblée .
(110) La pensée d’amour n’est pas bien adressée?
Je vous puis asseurer que les plus amoureux
Y trouveront de quoy se dessiller les jeux.
Les plus escervelez, les plus lourds, les plus bestes
Y trouveront heureux leurs medecines prestes,
(115) Les plus effeminez, les plus enfans d’Amour
Y verront mieux de nuict, qu’ auparavant de jour.
    Me voyla donc esmeu des la premiere entrée
A changer de propos, d’avis, et de pensée,
Je bannis hors de moy le traistre Cupidon
(120) Avec flames, carquois, arc, flesches et brandon,
Sur peine, si jamais il entrast dans mon ame,
De l’en faire sortir, au trenchant de ma lame,
Lame non pas d’acier trempée au meilleur choix
Comme nous en faict part l’artisan Iberois,
(125) Mais Lame de papier, destrempée en doctrines,
Lame, ennemy juré de l’amorce Ciprine.
Or pour mieux tesmoigner et de mains et de voix
La resolution, que reprise j’avoys,
N’estre point temeraire, ou de peu de durée
(130) Mais des-lors pour jamais en mon coeur arrestée,
Sus dix je, sus mon luth, toy qui de mon soucy,
Si j’en ay, as ta part, et de mon aise aussy
Toy qui parfaictement scais donner à cognaistre,
De l’humeur bonne ou bien mauvaise de ton maistre,
(135) Entonne maintenant un air qui à la fois
Tesmoignant de son coeur se marie à sa voix.
    Si tost dit si tost faict, seulement je le touche;
Touchant, voijcy ces mots m’escoulent de la bouche,
Mots qui sur ce subjet vindrent tres bien a point,
(140) Dieu vueille que jamais je ne les change point!

Air.
En fin voyla que c’est d’Amour,
Pleurer, souspirer nuict et iour,
Suivre une beauté inconstante,
Adorer une humeur changeante;
    (145) Et puis mes ans perdus,
    Mes sens et mes escus.

Apres avoir aymé dix ans,
Subjet a mille mesdisans,
La proye si longtemps suivie
    (150) Un aultre vous aura ravie;
    Et puis etc.

Suive l’amour qui que voudra,
Mon coeur point ne se resoudra
(155) Iamais a ceste Phrenesie,
Pour y emprisonner sa vie;
    Employons mieux nos ans,
    Nos escus et nos sens.
Fin.



[CH1617:003]
Belles perfections, merveilles de nostre aâge,
Si dix iours employez en un petit voyage
S’alongent maintenant d’un ennuy maladif,
Envieux de mon bien, importun, et retif,
(5) M’empechants d’accomplir ma promesse premiere,
Iugerez vous pourtant ma parole legiere?
Si ie ne viens vous veoir comme par cy devant
Iugerez vous pourtant que ie suis nonchalant?
Helas! ie n’en peux mais. ce n’est pas nonchalance
(10) Ce n’est pas legêrté, ce n’est pas inconstance.
Un catharre causé par le froid que ie pris
Assis au chariot a travers un pertuis,
M’altere tout le corps, voire et si fort m’accable
Qu’il m’atache à la couche. En suis-ie moy coulpable?
(15) Vous sçavez que tout homme est subiet à celà,
Que la douce santé se recognoist par là,
Ainsy que le beau temps succedant à l’orage
Ainsy que le soleil depouillé du nuage,
Ainsy que la chaleur, sur un extreme froid
(20) Quand en un mesme instant l’un et l’autre on reçoit.
    Recevez donc en gré mon excuse equitable,
Et ensemble ces vers, qu’un humeur agreable
M’escoulant du cerveau comme avortir me fist,
Quand en chaleur de fiebure estendu sur mon lit,
Pour tromper mon ennuy d’une ou d’autre besoigne,
(25) Je me mis à rimer, comme l’effet tesmoigne.
    Vostre, en tout, et par tout, pour jamais et sans fin,
    Serviteur, Camerade, et Berger,
                                                        Constantin.



[CH1617:004]
(A SABINE DE LIERE)
Si le traict mal poli d’une plume grossiere
A souillé le beau blanc de ton joly livret,
Belle, que de ses dons le Ciel fit heritiere,
Je te prie, auras tu a desdain ce forfaict?

(5) Non, je ne croy jamais que la discretion,
En la quelle tu pris, qui en toy prist naissance
De mon humble debvoir face presomption
Et puis temerité de mon obeissance.

Laisse moy donc l’honneur d’une fueille embrouillée;
(10) Ie feray que mon Luth, en faveur de ton nom,
Resonnant pour jamais de La Bien Desirée
Eternise le los, desploye le renom.



[CH1617:005]
1.
Si de mes vers en apparence
Le son, la rime, la cadence,
Belle, ne porte rien d’égal
Aux doux Adieux que vous me dites,
(5) Adieux qu’au partir vous me feites
Pour me le rendre plus fatal,

2.
Ne croyez pas que vostre absence
Me cause autant moins de souffrance,
Que je suis propre à m’exprimer,
(10) Mais bien que, si mes vers vous cedent,
Les regrets de bien loin precedent
Ceux dont il vous plait m’honorer.

3.
Je n’ay pas ni la suffisance,
Ni l’air, ni la douce eloquence
(15) Qui nous force à vous admirer,
Et quand je l’aurois toute entiere
La douleur seroit bien legiere
Qui ne m’empeschast le parler.

4.
Il ne me reste dans la plume
(20) Rien que le viel mot de coustume
Pour vous rendre cent mille Adieux.
Adieu agreable Princesse,
Ne dites pas que je vous laisse
C’est vous qui fuyez nos beaux lieux.

5.
(25) Païs de Gueldre je t’envie
Mon soleil, mon bonheur, ma vie,
Je vous envi lieux estrangers
Que vous parlerez en presence
A qui je n’auray accointance
(30) Qu’à la merci des messagers.

6.
Adieu la ioye, Adieu la dance,
Adieu mille ieux de plaisance,
Adieu mille riants discours,
Adieu Sonnets, Adieu Ballades,
(35) Adieu Chansons, Adieu Aubades,
Adieu les plus beaux de nos jours.

7.
Adieu sejour desert et sombre,
Ville de Delf, tu n’es qu’un ombre,
Et ne soulois estre qu’un jour,
(40) Adieu, ta clarté coustumiere
Te fait ecclipse de lumiere,
Bien qu’à promesse de retour.

8.
Adieu Marie le modelle
D’une essence surnaturelle,
(45) Adieu amiable entretien,
Adieu paragon de nostre aage,
Donnez moy vostre coeur en gage
Je vous feray present du mien.
Leydae. Mart. 25.



[CH1617:006]
HUICTAIN
Par le commandement de Bacchus, et ses loix
Nous avons festoyé d’enfans une grand’ somme,
Mais vous, noz conviez sachez hardiment comme
Vostre Adieu ne se faict iamais sans force croix.
(5) Doncques il n’est besoin pour la seconde foix
(Enfans trois foix croisez) d’en demander au prestre,
Comme cela se voict observer en ce mois,
Car vous en avez plus qu’il vous en sçauroit mestre.



[CH1617:007]
LARMES SUR LA MORT DE FEU MONSIEUR MAURICE
DE NASSAU: QUI MOURUT à LA HAYE LE 5. DE IUIN 1617.

1.
Allez mondaines esperances
Allez trompeuses apparences,
    Je ne me fie plus en vous,
Allez la gloire de ce monde,
(5) Puisque sur nous la terre, l’onde,
    Le Ciel decoche son courroux.

2.
Nature a changé de methode
Il n’y a plus regle ni mode
    Que ne renverse le destin,
(10) Il n’y a plus de difference
Entre origine et decadence
    Entre le principe et la fin.

3.
Ieunesse vigoureuse et fiere
Qui ne fais qu’entrer en carriere,
    (15) Trousse bagage, il faut partir,
Il n’y a moyen de poursuivre,
Si desormais avant que vivre
    Il faut commencer à mourir.

4.
Il est mort l’honneur de ta bande
(20) Maurice l’espoir de l’Hollande,
    Maurice l’heritier promis
Des vertus d’un plus grand Maurice
Prince que le Ciel plus propice
    Honora d’un si digne fils.

5.
(25) Il est mort et la Parque sombre
Ne nous fait grace que de l’ombre
    D’un astre jadis sans pareil,
Qui nous empechera de suivre
Celuy que nous pourrons survivre
    (30) S’il se peut vivre sans soleil?

6.
Grande esperance d’un grand Pere,
Cher soulas d’une chere Mere
    Te voila pour saouler les vers,
Fumée d’une belle flame
(35) Te voila chargé d’une lame
    Le triste subjet de mes vers.

7.
Le monde a peu de sympathie
Qui jugeant de ta maladie
    Peste la nomme sottement.
(40) Helas! la chose est manifeste
C’est un mal pire que la peste
    Qui nous apporte ce tourment.

8.
Les flots les plus hauts se r’abbaissent,
Les douleurs les plus grandes cessent,
    (45) Le temps allege touts ennuis,
Les nostres croistront au contraire
Quand, helas! quand la mort d’un grand Pere
    Nous fera desirer le fils.

9.
Pour nous consoler on apporte
(50) Que d’avoir la mort à la porte
    C’est la misere de ça bas;
Mais qui nous fermera la bouche
Si on nous ravit dans la couche
    Ce qui se devoit aux combats?

10.
(55) Desia l’Espaigne fut attainte
D’une plus qu’ordinaire crainte
    Ayant ouy courir le bruit
Que le Ciel promettoit lignée
Au grand Mars dont la renommée
    (60) De l’un à l’autre Pole bruit.

11.
Ou sont, Minerve, ces trophées
Ou ces victoires asseurées
    Que tu chantas à ce berceau?
Faut il que ces grandes promesses
(65) Noyées dessoubs nos destresses
    S’estouffent dedans un tombeau?

12.
Desia les plumes plus coulantes
Desia les langues mieux parlantes
    Desia les plus heureux esprits
(70) Avoient la belle heure attendue
Qu’il faudroit corner par la nue
    Heureux Pere d’un heureux fils.

13.
Maintenant que ces Epigraphes
Changent leurs noms en Epitaphes
    (75) Maintenant qu’un clin d’oeil de Mort
Fait entendre à la populace
Que le plus annobli de race
    N’est exempt du fatal effort,

14.
Maintenant que pour nostre offence
(80) Le Ciel nous chastie et nous tance,
    Nous oste de devant les yeux
Le bonheur et la jouïssance
D’un bien que la perte et l’absence
    Nous iront faire estimer mieux,

15.
(85) Voila ces grands esprits en peine
Voila tout le monde hors d’haleine,
    Le mal nous touche de trop pres,
Helas! la suite de nos carmes
Ne sçauroit egaler les larmes
    (90) Que nous demandent nos regrets.

16.
Moy le dernier des moins habiles,
La plus vile ame des plus viles,
    Le plus abbatu des plus bas,
Suivray-ie les pistes fatales
(95) A quoy nos plus fameux Dedales
    Confessent de ne suffir pas?

17.
Muse qui m’enfles le courage
D’une inconsiderée rage
    Cesse d’escalader les cieux
(100) Bien que l’ambition t’appelle,
Ne vas pas mesurer ton aisle
    A la portée de tes yeux.

18.
Arreste donc foible courriere
Voicy le bout de ta carriere,
    (105) Trousse ton vol mal-asseuré,
Si le mal ne se peut escrire
Si la douleur ne se peut dire
    C’est assez fait d’avoir pleuré.
Fin.
Leydae, 21°. de Juin.



[CH1617:008]
EreptI patrIIs properantIa fata trophaeIs
    MaVrItII pLangIt BeLgIa, rIDet Iber.



[CH1617:009]
ACADEMIAE SACRUM
Et jam Leida Vale: Patrias revocamur in oras,
    Leida vale, patrio dulcior una solo.
Hactenus alma tuo pendemus ab ubere mater,
    Portio Pallady quantulacumque tui;
(5) Hactenus est doctis patulam dare vocibus aurem,
    Hactenus est avido condere verba sinu,
Hic ubi Cecropias, Flandro praecone, per arces
    Cornelius Tacito desiit ore loqui.
Nunc alio trahit aura ratem: nunc altera mentem
    (10) Cura premit: Quae, quae meta laboris erit?
Te sequimur, sequimurque tuas mox, Curia, lites,
    Curia curarum Mater, alumna, penus;
Pulpita, Rostra, Forum, Sententia, Causa, Clientes,
    Nomina erunt studys non aliena meis.
(15) Heu! veterem subito mutatam nomine vestem,
    Heu! cito Pieriis laurea fixa jugis,
O mea, sed quondam, faciles in vota Camaenae,
    O mihi Thymbraei numina culta Dei!
Ecce ego, sed tenerâ vix obrepente juventâ,
    (20) Eripior sacris Turba sacrata tuis;
Eripior, nec sponte feror; nec transfuga dicar,
    Nec tibi perfidiae criminis esse reus,
Quos modo per Patriam licuit, tibi trivimus annos,
    Quod superest aevi vindicat Haga foro.
(25) Sic tibi, sic, veneranda Cohors, damus ultima verba,
    Relliquias prisci verba caloris habe.
Ne neger Aonios aegro pede linquere fontes,
    Ne neger invitus dicere, Leida Vale.
Scrib. Lugd. in Batavis. Kal. (1) Iun.



[CH1617:010]
CONCORDIA DISCORS. ODE
Ilicet, partae Batavum quietis
Taeduit Civem; pudet otiosae
Desidem gentis, pudet et beatae
    Ducere nomen.
(5) Quisquis ingenteîs animo triumphos
Exterum volvis, quibus inter altas
Verticem, vel tunc miseranda, fixit
    Belgica nubes:
Quisquis indignum Populo subacti
(10) Reris Hispani domitore festâ
Cassidi natos redimire laetum
    Fronde capillos:
Heu! parum nostris agitate turbis,
Heu! parum nostris tepefacte, felix
(15) Arbiter, flammis; age, bellicosam
    Excute gentem.
Fervet, externo vacuum timore,
Belgium rixis; metuenda plebi
Convolat plebes, bene ferre magnam
    (20) Nescia sortem.
Heu quis insani facilem furoris
Arguat motum, speciosa turbis
Causa quaesita est Pietatis olim
    Tincta colore.
(25) Qualiter, quot, quem Deus, ante structi
Machinam mundi, bonus aut saluti,
Iustus aut poenae voveat perenni,
    Fabula vulgi est.
Quatenus, cui se velit imputari
(30) Passa pacandi Soboles Parentis,
Sustinet supra crepidam peritus
    Quaerere sutor.
Quid boni, quid non vitiata primi
Labe peccati teneat voluntas,
(35) Quanta libertas animo renato,
    Faemina certat.
Numquid Electos gemino vocari
Constat attractu, dubitante lixâ
Asseret messor, molitor negabit,
    (40) Solvet agaso.
An vel infernas dubio futuri
Fas sit Electo trepidare flammas,
His comessator fugat otiosas
    Aulicus horas.
(45) Ille Divino super Orbis orbem
Vectus afflatu, Sophiae sacratae
Sanctior Mystes stetit, et regessit
    O Homo! quis tu?
Hic per abstrusas Pietas latebras
(50) Quaeritur; qua se perhibet videndam
Spernitur; doctae pietatis una et
    Maxima laus est.
Hinc furor sanae rationis expers
Concitat caeco populum tumultu,
(55) Hinc acerbatos inimica scindunt
    Odia fratres.
Vidimus bello pavidum recenti
Belgium Hispanas trepidare fauces,
Qualis e saltu pavet irruenteis
    (60) Agna leones.
Vidimus pressam relevare junctas
Patriam vires; ubi tum simultas?
Exulat. Quid nunc? laniant beatas
    Schismata Terras.
(65) Tantus a ventis nimium secundis
Imminet ponti dolus imperito
Fluctuum Nautae: minitantur imam
    Summa ruinam.
Heu! nimis vento fruitum secundo
(70) Vulgus, undarum rude; quorsus extra
Quaeritur splendens pietatis ansa?
    Intus abunde est.
Nempe ceratis ope Daedaleâ
Niteris pennis; habitare tecum
(75) Nescis, ignarum tibi tute quam sit
    Curta supellex.
Diffluis luxu miseranda plebes,
Hoc age, et mores pia corrigendos
Cura castiget; rogo numquid istac
    (80) Parte labores?
Sen. Tantum nobis vacat? iam vivere, iam mori scimus?
Hag. Com. Prid. Cal. Octob. (30 Sept.)



[CH1617:011]
PARAPHRASTICUM
Emmers ’tbegint U dan in ’tleste te verdrieten
Den langh-gewenschten vred’, o Hollandt, te genieten.
    ’Tis dan zoo verr’ gebrocht dat ghy ’s U rekent schandt
    Langher genoemt te zyn ’tstil geluckighe landt.
(5) Ghy Vreemdelingh die gaet by U selfs overpeysen
Soo menich schoon triumph, zoo merckelycke reysen
    Daer Neerlandt door verhief gequetst, gebrant, gerooft
    Tot inder wolcken top ’t victorieuse hooft:
En seght dat ’t jammer is dat die strydtbare handen
(10) Die boven menschen hoop Spaengien wel eer vermanden
    Dus langhe leggen stil; dat een volck vol van moet
    In stede van ’t helmet den Laurier draghen moet.
O ombekende gast in ons verweerde saecken,
Geluckigh vreemdelingh die niet hebt connen smaecken
    (15) De hitte vanden brandt daer ’tVaderlandt af waecht,
    Comt en besiet ter degh’ hoe U ’tcloeck volck behaecht.
Nederlandt buyten vrees’ van uytheemsche gevaren
Steeckt binnen vol crackeels, ontroert syn eyghen baren,
    ’Tvolck synes voorspoets sat met een onstelt geloop
    (20) Soo verschrickt als gevreest loopt t’ samen over hoop.
En offer yemandt quaem die haer wilde verwyten
Dat sy met beuselingh tydt en moeyte verslyten
    Sonder weten waerom: d’antwoordt is langh gereet,
    Men heeft het stuck met schyn van heylicheyt becleet.
(25) Wie Godt, hoe en waerom voor aller eewen tyden
Der welverdiende straff genadich wil bevryden,
    Wie hy rechtveerdelyck in verdoemenis laet
    Tot grootmaeckingh syns naems, dat ’s nu allemans praet.
Hoe verr’ hem streckt de doot des Lams voor ons gestorven
(30) Wie door hem salicheyt, wie niet en heeft verworven
    De cloeckste syn’s oneens; maer soeckt ghy cort bescheyt
    Vraecht u Schoenmaker eens wat hy daer goets af seyt:
Wat vrydom ’smenschen wil geduerende dit leven
Sints der Erfsonden smet noch over is gebleven
    (35) Wordt seer gedisputeert: maer waer toe veel gekyfs?
    Gedraecht u voor het cortst aen een half dozyn wyfs.
Off Godt uytwendichlyck beroept syn’ uytvercoren
En inwendich met een, quam een trosboef te voren,
    Den boer antwoorde jae, den molenaer sey neen,
    (40) Den roscammer quam oick en hielpse over een.
Hoe een vercoren ziel mach leven hier beneden
Van haerder zalicheyt versekert en te vreden
    Dat’s maer een kindervraegh, die een jonck courtisaen,
    Al waer hy vol en sat, lichtelyck can verstaen.
(45) Dus trachtmen huydensdaechs door hoecken en door boecken
Naer de Godtvruchticheyt, niemandt en gaetse soecken
    Daerse haer selven toont, Godtvruchtich, maer geleert
    Boven al moet hy zyn die wil wordden geeert.
Buytens boeckx vroom te zyn dats niet eens weert om prysen,
(50) Cont ghy maer u vernuft boven ’tgemeyn doen rysen
    Hoe’t met u leven staet in schanden off in eer,
    Dats dan all even veel, men vraecht zoo verr’ niet meer.
Daer hebt ghy Vreemdelingh den gront onser ellende
Den oorspronck vanden haet die ’t landt stelt over ende,
    (55) Daer hebt ghy ’tschoon beghin vanden bitteren twist
    Die broeders onder een op malcanderen hist.
’Tis niet seer langh geleen, ’tstaet ons ouders noch voren
Hoe Nederlandt verdruckt weynich min dan verloren,
    Schrickte voor ’t Spaensch gewelt, gelyck als ’tschaepken beeft
    (60) Voorden tant vanden leuw die ’t onder handen heeft,
Maer ’theucht ons oick seer wel dat die benaude tyden
Gheen geschil, gheenen twist gheen scheuringh wilden lyden.
    Hoe verr’ is ’t nu van daer, hoe gaetmer nu met toe?
    Als ’t al in weelde leeff wordtmen de weelde moe.
(65) Soo vol peryckels is ’t plat voorden wint te varen
Voor Stuerluyden ter zee weynich off niet ervaren,
    Dat’s den ghemeynen loop des Werelts over al,
    Al wat op ’t hoochste staet schickt sich weer naerden val:
O ombevaren Volck! hoe hebben u die zeylen .
(70) Al te vlack voorden mast buyten streeckx helpen zeylen!
    Wat wil yegelyck dus de Godtvruchtichste zyn
    In ’t wterlyck gelaet? ’twaer beter elck in ’tsyn,
’Tis toch verloren moeyt, ’tsyn al Icari pluymen
Daer u de heete son de lucht om zal doen ruymen;
    (75) Wat leytmen opder straet malcanderen en quelt?
    ’Twaer beter ondersocht hoe ’t thuys al is gestelt.
Comt weelderighe Volck, leert eerst u selven kennen,
Leert hoovaerdy, leert pracht, leert haet, leert nyt ontwennen.
    Dat is het groote punt daer voor op dient gelet;
    (80) Ick vraegh yeghelyck eens oft hem daar niet en let?
Hagae 5°. Id. 8breis (11 Oct.)
Sen. Tantum nobis vacat? Iam vivere, jam mori scimus?



[CH1617:012]
TUMULTUANTI BATAVIAE,
PATRIAE CHARISSIMAE;
QUIA MATRI,
QUIA NUTRICI;
PATRIAE INFELICI,
QUIA
FELICITATIS PRODIGAE,
BENE AGERE
ET
CONSTANTER,
FAUSTIORE
ANNI INGREDIENTIS
QUAM LAPSI
AUSPICIO,
OPTAT, VOVET, APPRECATUR
C. H.
CIVIUM ULTIMUS
(IGNOSCE INVIDIA)
AMANTISS.mus
IPS. KAL. IAN.
MDCXIIX


Ille ego cui Patriae nuper civilia Civi
    Bella dedit Lyrico carmine Musa loqui,
Bella per Hesperios plus quam gratissima campos,
    Bella vel Hesperiis horridiora minis:
(5) Nunc alios paro mente modos: rea criminis edit
    Criminis ipsa sui Patria ferre notam.
Nunc alium quate Musa pedem; rediviva Decembrem
    Excipit, et clauso redditur orbe Dies,
Illa Dies gemino quondam celeberrima Iano,
    (10) Illa meo quondam carmine sacra Dies;
Nempe super Tropici dilapsus cornua Capri
    Cynthius Idalias fessus anhelat aquas:
Tympana tacta tonent, volucres tuba perstrepat auras,
    Psallite sacra novis Organa foeta modis,
(15) Iunge puellares Batavum speciosa choreas,
    Tolle levi facilem voce Iuventa pedem:
Sat furiis facibusque datum; fuge tristis Enyo,
    Cede per aeternos non reditura dies;
Redde Batava tuis niveam Concordia frontem,
    (20) Exulet irarum quidquid adusque fuit;
Indue pacatum commota Batavia vultum,
    Collige Concordi Tela soluta manu;
Desine mordaces ridenda fovere cachinnos
    Invidiae, turbas quae fovet atra tuas;
(25) Desine post tantos demens dubitare triumphos
    Hesperiae mâlis terror an esse jocus;
Desine devictae tanto conamine Genti
    Tradere victrices Tu tibi victa manus;
Desine surdastras opponere Regibus aures,
    (30) (Scilicet, et medicam despicis aegra manum:)
Desine (da veniam verbis, miseranda malorum
    Patria congeries, non nisi vera loquor)
Desine constanti per Iberica ferra, per ignes
    Sanguine signatam commaculare Fidem;
(35) Excute quicquid habent caecae fallacia noctis
    Dogmata, Doctrinae dogmata strata Novae.
Si tamen, ô aliquis, libeat Novitatis amanti
    Esse, licet: factum comprobo; prome virum,
Exue cum veteri veterum contagia morum
    (40) Pelliculâ, sic jam, sic novus esse potes;
Sic modo, sed gratâ Superis novitate novatus
    (Annue Rex Superûm) sic Novus Annus erit.
Propr. Id. (5) Decemb.



[CH1617:013]
AD PATREM, CUM IPSI QUERELAM BATAVIAE, CANTIONEM
HEXAPHONEN CAL. IAN. OFFERREM

Si Patriae dubius (quam Dii prohibete!) ruinam
    Intueor, lachrymas poscere visa fuit;
Si subit optatas referens optata Calendas,
    Carmina, concentum visa jubere dies;
(5) Si lubet in superas oculum convertere sedes,
    Torva iubent humiles fundier astra preces:
Hinc triplicem (nam sic Hollanda Tragoedia suades)
    Personam triplici munere functus ago.
Ploro, celebro, precor, Patriam, Dionysia, Divos,
    (10) Flente, sacrâ, geminâ, lumine, voce, manu.
Accipe ridenteîs, Rerum dulcissime, fletus,
    Cantanteîs lachrymas (vix mihi credo) damus.
Propr. Cal. Ian. (30 Dec.) 1617


Continue

[CH1618:001]
STANCES PROGNOSTICQUES, SUR LA PRODIGIEUSE
ENFONÇURE DE GLACE, ARRIVEE A LA HAYE
LE 28e. DE IANVIER MDCXIIX.

1.
J’ay plaint, j’ay pleuré les miseres
De tant de miserables Meres,
Que le desastre d’un clin d’oeil
A fait veoir leur petite race
(5) Courrir sur une traistre glace
De la pourmenade au cercueil.

2.
Ie quitte maintenant les plaintes
A ceux que les vives atteintes
Du malheur touche de plus pres,
(10) (Louange au bon Dieu, qui me donne
Que sans offence de personne
Ie me dispense des regrets.)

3.
Mon esprit hors de moy m’appelle,
I’ay des presages en cervelle;
(15) Et, comme à un soldat placé
A l’ouverture d’une bresche,
Le soing de l’avenir m’empeche
La souvenance du passé.

4.
Hollandois donnez audience
(20) A une simplette eloquence
Fille de la Sincerité;
Ie parle sans fard de paroles;
Il ne faut point des Paraboles
En question de verité.

5.
(25) Hollande, la fleur des Provinces,
Haye, le beau sejour des Princes,
C’est à vous que le Ciel en veut,
Le Ciel qui par un coup de glace
Vous advertit et vous menace
(30) Quoy que par foudres il le peût.

6.
Les foudres sont trop ordinaires,
Trop ordinaires les tonnerres,
Presages d’ordinaires maux,
Il se sert d’un effort plus rare
(35) Pour tesmoigner qu’il vous prepare
Des rares coups, des bruits nouveaux.

7.
Ces jeunes hasardeux courages,
Ces hardis braveurs des naufrages,
Qui se pourmenants sur les eaux
(40) Apprindrent à leur adventure
Que c’est affronter la Nature
Faire des hommes des bateaux,

8.
C’estoyent les pourtraits, les modelles
De la naissance des querelles
(45) Qui se nourrissent en ces lieux,
Pour dire quel est le salaire
De ceux qu’au danger volontaire
Atrappe le courroux des Cieulx.

9.
Si jamais il fut des Icares
(50) Qui temerairement bizearres
Harderent la vie au renom,
Le malheureux siecle ou nous sommes
Nous fournit une race d’hommes
Qui leur envient ce beau nom.

10.
(55) La piste, le chemin, l’adresse
Que la Divinité nous dresse
Leur sont estoffes de bas prix;
Il faut des choses relevées
Bien loing au de la des nuées
(60) A des si relevez esprits.

11.
La verité est simple et nuë,
Ils la poursuivent dans la nuë
D’une profonde obscurité;
Il n’est Pieté sans Science;
(65) Il n’est homme de conscience
Qui n’a de la subtilité.

12.
Voila comme l’on fait du brave,
Comme l’un l’autre l’on se brave
A qui bravera le danger,
(70) Pour dire que la droite voye
Ou le Sainct Sauveur nous envoye
C’est un passage trop leger.

13.
Mais quoy? poures gens estourdies,
Il n’y va moins que de vos vies;
(75) Vous courrez des chemins glissants:
Quoy? petits vermisseaux de terre,
Voudriez vous bien faire la guerre
Au plus Puissant des plus puissants?

14.
Cette grand’ lueur transperçante
(80) Cette grand’ flame devorante
Fondra la glace dessoubs vous;
Ce feu des vengeances divines
Vous fera lire en vos ruines
Quel est du grand Dieu le courroux.

15.
(85) N’esperez pas qu’en ces extremes
On vous secoure tout de mesmes
Comme à vos enfans mi-noyez;
Tels verrez vous qui du rivage
Seront spectateurs du naufrage
(90) Et n’en voudront mouîller les pieds.

16.
Voire vos haineux, au contraire,
Ceux que jadis vous feistes taire,
Ouvrirent la bouche à vos pleurs,
Pleurs, helas! qui leur feront rire
(95) Voyants vos armes vous destruire
Ce que ne peurent pas les leurs.

17.
Ainsi dans un bien peu d’années
Voyants vos villes ruinées,
Honte vous crevera le coeur,
(100) Et direz, reduits en servage,
Bon Dieu! fut il jamais un aâge
Que la Hollande fust en fleur?

18.
Ainsi les Nations estranges
Apres tant de piteux eschanges
(105) Vous trouveront sans Roy ni loy,
Et diront, voyants ce ravage,
Bon Dieu! fut il iamais un aage
Qu’il se parlast icy de Toy?

19.
Pardonne moy. chere Patrie,
(110) Si d’une triste Prophetie
I’ose ton oreille accabler;
C’est la peur, non pas l’esperance,
Non pas le vray, mais l’apparence
Qui me contraignent à parler.

20.
(115) Vienne, c’est ce que je desire,
Qui en effet me puisse dire,
Prophete, tu en as menti;
Et je diray à sa venue,
O la nouvelle bien venue
(120) D’un agreable dementi.
30°. Ianu.




[CH1618:002]
AD IUVENTUTEM ZIRICAEAM ELEGIA APOLOGETICA
Circaei Iuvenes, facibus devota Cyprinis
    Pectora, par telo saucia turba pari;
Per geminas Dominae, totidem tua fulmina, stellas,
    Prima pharetrati, quem colis, arma Dei;
(5) Per Paphiae delubra Deae; per tela, per arcum,
    Cuius in accenso pectore vulnus habes;
Desine rivalem temere commota Batavum
    Innocuique dolos subtimuisse viri:
Non ego Mattiacis obrepsi proditor oris,
    (10) Non ego Circaeis dissimulator agris:
Pone metum. spernenda times. impune Batavis
    Creditur, et fraudum nescia turba sumus.
Non Helenam, si qua est, (neque sum Paris) ambio vestram;
    Hospitii cultor, non violator ero.
(15) Non mihi fallacis plaudo sub imagine voti,
    Non mihi tam grandis vindico jura spei:
Mecum habito, et quam sit novi, neque sero, futurum
    Ut cadat in casses casta Venila meos;
Illa quidem (et voveo) felicius eliget, olim
    (20) In mage se dignos introïtura toros.
Audiat interea, quisquis prior ille Procorum
    Occupat adventum suspicione meum.
Fallier humanum est; et habet sua quemque caligo,
    Nec magis hic tenebris, nec caret iste magis:
(25) Ni tamen insignis dementem decipit error,
    Nescio quid miseri nomen Amantis habet.
Non mihimet comperta loquor, sed naufraga saxa,
    Naufragium passo praemonitore, noto.
Quas dubio lachrimas, quae non suspiria amanti
    (30) Moverit aspectu torva Puella suo?
Quis misero pallor, quis non furor occupat artus,
    Si, sibi postponi quem velit, ille praeit?
Et tamen has aliquis (quid non mortalia cogis
    Corda, Tyrannorum maxime, parve Puer?)
(35) Has aliquis risum lacrumas, hos gaudia fletus
    Dixerit, Elysios posthabiturus agros.
Vivite felices, quibus importuna calenteîs
    Flamma vorat fibras; Me meus ardor agit;
En dudum Patrys animo procul evehor oris,
    (40) Iam mare, jam Terras ultima mente lego:
Hesperidum hinc Populi, hinc Phoebo subjecta recenti
    Regna manent oculos conspicienda meos;
Parthenopes jamnunc avido obversatur imago,
    Et cinis Imperii, perdita Roma, tui;
(45) Et quae Caesareo pares Germania sceptro,
    Et modo faemineâ Gallia quassa manu,
Quique per Occiduos Tamesis devecte Britannos
    Iuncta Colosseo littora Ponte lavas.
Aurea Libertas, quae non lustrabimus arva?
    (50) Quanta sub hos oculos, te comitante, cadent!
Aurea Libertas, priscis adamata Batavis,
    Cum socias junxit foedere Roma manus,
Aurea Libertas, superum data munere Terris,
    Quis tibi, quis sanus, vincula praetulerit?
(55) Aurea Libertas, Tibi me, voveoque dicoque,
    Tu quoque ne gressus desere Diva meos.
Circaei Iuvenes, per me licet esse maritis,
    Ite sub optatum si volet illa torum;
Subdite colla jugo, cippo date crura beato,
    (60) Non facit ad Batavum calceus iste pedem.
Ziricaeae. Prid. Cal. Aprileis (31 Maart).



[CH1618:003]
ADVERTISSEMENT AUX DAMES
Madame, je mourray vostre plus humble esclave,
C’est le beau premier mot des Courtisans mieux nez,
Dames n’admirez pas tout ce qui semble brave,
Gardez vous des Renards subtilement niais,
(5) Gardez vous de cueillir tout ce qui semble rose;
Il s’en faut peu ou point, par la Metamorphose,
D’esclaves enchainez à Diables encharnez,
...



[CH1618:004]
CONSTANTINI HUYGENS IN ANGLIAM ABITURI
AD PATRIAM TUMULTUANTEM [Grieks-]apótaxis[-Grieks]

Est aliquid Patriis considere molliter arvis,
    Est aliquid Patrios usque subire lareîs:
Patria da veniam, non sunt tua gaudia tanti,
    Non facis ad mores seditiosa meos.
(5) Anglia vicino celebris iacet insula Ponto,
    Dives opum dubites an Pietate magis;
Sed Pietate magis. Borean date fata secundum,
    Huc iter, huc animum vertimus: Haga Vale.
Hic ego securo placidum pede littus, et illa,
    (10) Illa, sed armorum nescia, Regna premam;
Hic ego de Patria cupidam narrantibus aurem
    Nunc dabo, nunc faciet littera missa fidem;
Hic ego de Patriae surgentes funere planctus
    (Mentiar astra duint) eminus aure legam;
(15) Hic ego, fata meos maneant quaecumque Batavos,
    Ut modo ne Civis sim miser, exul ero;
Hic ego Regales, mundi miracula, turres,
    Hic ego relliquias, Elisabetha, Tuas,
Hic ego Romuleas aequantia marmora moles
    (20) Percontante novus lumine suspiciam;
Hic ego Cambrigias porro, mea summa, Camoenas,
    Vota, salutandi sedulus hospes ero.
Hic ego, nunc animo, tum corpore junctus amicis,
    Fundar in amplexus, Caesar amate, tuos.
(25) Iurgia, dissidium, rixae, furor, ira Valete,
    Pax trabeata vale, pugna togata vale.
Avehor. aura vocat: pacata Britannia salve,
    Magne Britannorum Rex, Iacobe, fave.
Hagae. Com. IIX.° Cal. Iun. (25 Mei).



[CH1618:005]
DORIS OFT HERDER-CLACHTE
’t Tweede Jaer is om geloopen,
Tweemael hebt ghy overcropen,
    Groote Meter vanden Dach,
Oost en West door Zuydt en Noorden
(5) Sints ick Doris eerstmael hoorden
    Sints ick Doris eerstmael sach.

Noch en hebb’ ick’t niet vergeten,
Doris can’t oick noch wel weten
    Hoe die vruntschap eerst begost
(10) Die my doch zoo zeer verheughden,
Die my coste zoo veel vreuchden
    Als zy my nu quelling cost.

’S Haechs gerucht was ick ontweken
Achter ghen’ begraesde beken,
    (15) Daer zoo menich eycken plant,
(D’ outheyt doet ons sulcx gelooven)
Heeft doen delven, heeft doen clooven
    Vrouw’ Jacobae eygen handt.

Eenicheyt was ick gaen soecken
(20) In die doncker-groene hoecken,
    (Wat verandert ghy myn bloet?)
Doris, ’tproeffstuck van naturen,
D’alderliefste van ons bueren,
    Doris quamp mij te gemoet.

(25) Cost ick seggen hoe de Mane
Inde blauw verwelfde bane
    And’re lichten overmuyt,
Dan zoude ick eerst wel vertellen
Hoe dat Doris haer gesellen
    (30) Trotste ende tradt voor uyt.

’Tgoet geselschap dat sy leyden,
Dat ick niet en socht te scheyden,
    Maeckte dat ick stondt van cant,
Maer, O! onverwachte tyding!
(35) Doris toonde wat verblyding,
    Ende greep my by der handt.

Herder, sprack sy, Waer wilt henen?
Cont ghy U geselschap leenen
    Aen des’ Nymphen desen dach?
(40) Gheerne, o ghy Haeghgens eere,
Zeyd’ ick, maer hier jsser meere
    Daer ick ’t niet by halen mach.

Halen? riep sy, ende lachte,
Och kindt! wist ghy myn gedachte,
    (45) Dat en seydt ghy nemmermeer.
Hier ontrent en zyn gheen menschen
Diers geselschap ick mach wenschen
    U en achte ick noch veel meer.

Voorts zoo wil ick u wel sweeren
(50) Als een Herderin’ met eeren
    Datter dry zyn in getal
Die ick inde werelt achte,
Daer ick vruntscap van verwachte,
    Maer U stell’ ick boven al.

(55) Doen was ’t mynen tydt om spreken,
Maer de flesch en can niet leken,
    Die gevult is totten top,
Woorden die my meest gebraken
Conden uyt den mont niet raeken
    (60) Blyschap stopte my de crop.

Plompaert, zeyde ick in myn sinnen
Cont ghy nu U selfs niet winnen,
    Dient hier soo lang op gedocht?
Hoe ick ’t keerde, hoe ick ’t wende
(65) Daer en quam niet uyt in ’t ende
    Dan, Och die ’t gelooven mocht!

Hoe gelooven zeyde Doris
Meynt ghy dat myn hert een Door is
    Daermen niet dan door en gaet?
(70) U hebb’ ick al lang voor desen
Uyt veel duyzenden gelesen
    Dat en is gheen kinderpraet.

Emmers zyt ghy niet te vreden
Noch met woorden noch met reden,
    (75) Ziet hier is het waertste pandt
Dat ick oyt op dezer aerde
Aen myn vingeren bewaerde,
    Dat bewaer ick voor U handt.

’K hoor ghy wilt ons Dorp verlaten
(80) En gaen treden ander straten,
    Daer de wysheyt wordt geleert,
Laet niet binnen weynich weken
My te voren aen te spreken,
    ’Tzal U worden dan vereert.

(85) Dat en seght ghy gheenen dooven
(Ick beghost haer te gelooven)
    Sprack ick ende greep haer handt,
Ick en zal van hier niet scheyden
Zonder van u te verbeyden
    (90) ’Taengenaem beloofde pandt.

Mynen tydt was om gecomen
En myn reyse voorgenomen
    Die my viel al vry wat hert,
Doris bleeff my in ’tgedachte
(95) Doris was’t by dach by nachte
    Doris lach my steedts in ’t hert.

’K gingh haer van beloofte spreken,
Herder, zeyd’ sy, zoud’ ick breken
    Dat ick eenmael heb’ belooft?
(100) Comt ick wil U leeren melden
Hoe ick wete te vergelden
    Die my op myn woordt gelooft.

Ziet dit rincxken heeft gheen ende
Hoe men’t keere, hoe men ’t wende;
    (105) D’eewicheyt moet oick soo zyn,
Nu besweer’ ick u by dezen,
Laet u trouwe eewich wesen,
    Dit is ’t teecken van de myn.

Waer daer langer tydt te noemen
(110) Mochten sich de menschen roemen,
    Zeyd’ ick, over d’ eewicheyt,
Langher tydt wilde ick begheeren
Om U van nu aff te sweeren,
    Doris, myn getrouwicheyt.

(115) Verder conden wy niet spreken,
Tydt begonde my t’ ontbreken
    ’Tlaetste woordt was Goeden nacht,
Vaert wel liefste Herderinne,
Vaert wel Herder dien ick minne
    (120) Meerder dan ghy oyt en dacht.

’Tscheyden viel my seer beswaerlyck,
Maer al was ick ongevaerlyck
    Een paer halfve Jaren wech,
Brieven die met ons’ gedachten
(125) Onse herten overbrachten
    Vlogen dag’lijckx over wech.

Lieffelycke, zoete tyden,
Eerlyck aengenaem verblyden,
    Was daer oyt wel uws gelyck?
(130) Als ick sagh die brieven comen,
Docht ick, Is een Paus van Romen
    Is een Koninck wel zoo ryck.

Ghy die al u beste Jaren
Hebt gewentelt inde baren
    (135) Van ’tonstadigh Minnen-meer
Ghy die Clippen, Sanden, Winden
Hebbet leeren ondervinden
    Onder uwen blinden Heer.

Comt, noch moet ick u wat leeren
(140) Om u conste te vermeeren,
    ’Tzal U costen schad’, noch schandt,
’Tis genuchte syns gelycken
Schip-breuck aen te mogen kycken
    Mette voeten op het landt.

(145) Myn geluck was op het hooge
En myn schaepkens op het drooge
    Zoo ick beter niet en docht,
D’alderaengenaemste woorden
Die ick van myn leven hoorden
    (150) Hadden my zoo verr’ gebrocht.

Myne Jonckheyt onervaren,
Myne domme jonge jaren
    Conden my niet doen verstaen,
Dat de vreuchden van dit leven
(155) Op het hoochste syn verheven
    Als sy naest ten valle staen.

Nu, daer quamen niet meer brieven,
Om een ander te believen
    Doris schreeff my niet een woordt,
(160) D’oorsaeck mocht ick niet eens weten
’Twaren voor my al secreten
    Maer ick had’ se haest gehoort.

Hoe en zoude ick niet hooren
Dat een yeglyck quam ter ooren,
    (165) Dat noch all de werelt siet?
Doris herte was ontsteken
Hoord ick langs de velden spreken,
    Doris was haer eygen niet.

Niet haer eygen? ginck ick dencken,
(170) Zoud’ dat wel ons vruntschap crencken?
    Is’t hiermet alt’samen doot?
Jae’t: een mensch heeft maer een herte.
Neen ’t: (dus stilde ick myn smerte)
    De beloften zyn te groot.

(175) Maer ick leerde haest, dat woorden
En beloften zyn gheen coorden
    Daermen Vrouwen mede bindt.
’Khad’ myn bedd’ gemaeckt te sachte.
Dus zoo droomt men heel den nachte,
    (180) ’S merghens vindtmen niet dan wint.

Nu ick wil gheen oude wonden
Op een nieuwe gaen doorgronden,
    Clachten brengen geen gemack,
’t Schreyen can geen tranen stelpen
(185) ’t Spreken can my oick niet helpen
    Woorden vullen gheenen sack.

Doris die ick acht en eere
Meer dan al des werelts eere,
    Doris die ick achten zal,
(190) Zoo lang ’s Hemels rondt zal dueren
Zoo lang vier en twintich uren
    Zullen houden haer getal.

Hebt ghy emmers goet gevonden
Langer niet te zyn gebonden
    (195) Dan tot dat ghy beter vondt,
Gheerne stell’ ick my te vreden,
Uwen wil is al myn reden
    Myn orakel uwen mondt.

Laet my een genucht behouwen
(200) Als ick u zal gaen aenschouwen
    Aen een ander handt gepaert,
Dat ick dan mach overleggen
Wat ick eertydts was; en seggen,
    Och is dat den Vrouwen aert?
Londini. Prid. Non. Quintil. (6 Juli) Aeger.



[CH1618:006]
’Tgeschil daer van gesproken is
Is sonderlingh niet veel,
Dan daer de D gebroken is,
Daer is de C noch heel.


[CH1618:007]
CORAM REGE BRITANNIAE CITHARA CANTURUS
Applicat augustam Regum ter maximus aurem;
    Suggere non solitos, dextra Thalia, modos.
Quid pavido prodis passu tremebunda? quis iste
    Virgineo subitus funditur ore rubor?
(5) Regius, agnosco, percellit lumina splendor,
    Torpida praesenti Numine lingua riget.
Cui tamen ore loqui Batavo datur, ille Britannos
    Desperet faciles in sua verba Deos?



[CH1618:008]
CONSTANTINUS HUYGENS EX MAGNA BRITANNIA
REDUX PATRIAM SALUTAT

Annuit coepto Deus, et remotis
Exulem Terris, per aperta salvum
Rura, per silvas Patriae trementem
        Iurgia vexit.
(5) Annuit Sceptri Triados Britannae
Triplicis Rector; tetigit Batavum
Quâ nihil toto viget orbe majus
        Dextera labrum.
Annuit magno soboles Parente,
(10) Carolus, vix nunc minor: annuisti,
Digna quae tanto sociata regnes,
        Anna, marito.
Annuit Patrum venerandus ordo;
Annuit vir, puer; annuit puella,
(15) Annuit (ne quid morer) omnis uno
        Ore Britannus.
Ecquid ingressum reduci, Penates
Patrii, laetum datis? ecquid olim,
Qui meos in se Batavos agebat
        (20) Excidit ardor?
Ecquid ut voces lachrimae rigarunt
Ultimas, voces lachrimae rigabunt
Denuo primas; madidumque Salve
        Patria poscis?
(25) Ecquid? hem! sat sit. digito labellum.
Scilicet, ne non liceat cuivis
Quidlibet, nobis moderante linguam
        Lege loquendum est.
Veritas fuco pia cessit: heu, heu,
(30) Saeculi mores! Ego, ne quid obstem,
Cedo: quid tecum mihi publicarum
        Sarcina rerum?
Quod licet, Te nunc Domus, et mearum
Summa curarum, gemini Parentes,
(35) Cura, censorem renuente liber
        Voce saluto.
Teque, dilectum caput, ac Parentum
Prima, Mauriti, soboles amorque
Primus: et Vos, heu! duplicata quondam
        (40) Turba, Sorores.
Nempe, ne laudem numeri superba
Vindicet Tellus potioris, harum,
Coelites, binas, retinente binas
        Orbe, vocastis.
(45) Si tamen Coelo (veniam dolori
Parca fraterno dabis) invidere
Fas sit, ô quidni, Catharina, coelo
        Invidearis?
Blanda Vestalis species pudoris,
(50) Candidum pectus, pia virgo, sollers
Artium custos, Catharina, cur te,
        Cur careamus?
Corculum Matris, Patriae senectae
Dulce solamen, praeeunte nullo
(55) Doctior doctis, Catharina, cur te,
        Cur careamus?
Mel meum, Sappho mea, Gratiarum
Quarta, Musarum soror, obstupentis
Plasma Naturae, Catharina, cur te,
        (60) Cur careamus?
Sed recens cursum dolor institutum
Rumpit: excuset miseranda lapsum
Culpa; maiores minor avocavit
        Causa Poëtas.
(65) Talis incautum memorata Flaccum
Flexit Europe, tumidos parantem
Adriae fluctus tumido Puellae
        Tollere versu.
Terminum pono lachrimis, et unde
(70) Solverat puppis redeo: Valete
Plurimum toto penitus remoti
        Orbe Britanni.
Plurimum salve Pater, atque Mater
Plurimum; frater, geminae sorores
(75) Plurimum; salve Domus, Haga salve,
        Patria salve.
Lambethiae. Septemb. Scr. Aeger



Continue

[CH1619:001]
(AAN DOROTHEA VAN DORP)
Is’t quelling sonder vreucht, is’t claghen sonder endt,
Ist suchten sonder rust daermen de liefde aen kent,
Soo hebbe ick uwen naem, o liefde, noyt geweten,
Was hy my oyt bekent ick hebb’ hem schoon vergeten.
(5) Ist in vreucht sonder sorgh, in blyschap sonder pyn,
In genucht sonder rouw daer ghy gekent wilt zyn,
Comt wel beminde min. Ick derv’ my uwes roemen,
Ick derv’ my naer u’ naem een minnend’ minnaer noemen.
Laet clagen die ’t behaecht, laet suchten die het lust,
(10) Myn Doris myn geluck, myn vreucht, myn vre, myn rust,
Ick houw’ my aen u gunst, laet my die noyt ontbreken,
Noyt zalmen my van clacht oft suchten hooren spreken.
Wat zien ick ydelheyts ter werelt omme gaen,
Hoe menigh sot geschrey, hoe menich mallen traen
(15) Sie ick hier om een leur daer om een vryster storten,
D’een is syn leven moed’ al zoud’ hy ’t selver corten,
De tweede wil in ’t vier al staet hy self in brant
De derde roept om hulp aen water, lucht, en landt,
De vierde leyt en loopt met velen en met luyten
(20) Voorby een doove deur die niet en hoort syn fluyten,
Daer staet hy in de koud’, de meyt leyt wel en warm
Menichmael (wat een spyt!) een liever inden arm.
De vyfde sal syn pack tot in ’t graff droevich dragen,
(Dit ’s noch de grootste geck) eer hy ’t haer derve vragen,
(25) De Seste clapt het all, maeckt alle man syn raedt,
Van alle man bespot, bevinghert en bepraet.
De leste stelt syn hoop’ in giften en in gaven,
Al off der vrouwen dorst met drincken waer te laven,
Verschenckt syn gelt, verteert syn bloet, verslyt syn tydt,
(30) Soo raeckt hy goet en bloet, tydt en hop tsamen quyt.
Als ick dit apenspel met sorgeloose oogen,
Met een verborgen vreucht, met een gemaect medoogen
Stae somwyl aen en kyck, zoo comt my inden sin,
Hoe wonderlyck verscheelt de vruntschap vande min;
(35) Hier gae ick myn geluck by ’thaere overdencken,
Sy zyn haer leven moed’, ick soeck ’tmyn niet te crencken,
Zy roepen om genaed’ aen land, locht, water, vier,
Ick maeck die van myn vreucht getuyghen alle vier.
Zy leggen voor de deur en bommen end’ en fluyten,
(40) Dickmaels ben ick in ’thuys dat zy besien van buyten.
Zy draghen haer ellend’ verdrietich in het graff
Myn dagelycx geluck hout my daer verder aff.
Zy clappen ’thaer, ick ’t myn. Zy worden sot gewesen
By luyden van verstandt, ick benyt, maer gepresen.
(45) Zy schencken ’thare wech, ick spare geern het myn’,
Oock hoeft myn vruntschap zoo niet ondersteunt te zyn,
Ick hebbe noyt gelooft dat den knoop vast cost houwen
Die daer gebonden wordt met goud’ oft silvre touwen.
Dit ’s dan een groot verschil: Maer, segg’ ick wederom,
(50) Is ’t zoo, dat ’s niet genouch, daer hoort oick by waerom.
Wat reden isser dan van ’t onghelyck verdragen,
In twee die beyd’ den naem van minnend’ minnaer dragen?
Myn Oordeel is onryp, myn sinnen dom en groen,
Myn uytspraeck onbequaem om langh verhael te doen,
(55) In ’t corte derf ick ’t all op desen reghel keeren,
Ick vind’ my alder ryckxt in weynich te begheeren.
’Tvervolgh is ongelyck: Zy trachten naer een vreucht
Die selden wordt bepaelt met reden, eer of deucht.
Een vreucht (het echte bedd’ wil ick hier buyten houwen)
(60) Diens moeder is den Lust, diens dochter is ’tberouwen.
Een vreucht zoo verr’ en vreemt van reden en van geest
Alsmense siet gemeen den mensche met het beest.
Myn hert, myn lust, myn wensch wordt derwaerts niet gedragen,
Het goet dat ick bejaech besit ick in ’t bejagen,
(65) Een vruntschap sonder sorgh, een liefde sonder smert,
Twee herten in een siel, twee sielen in een hert,
Een twee-gemeynen wil, een eendracht van gepeynsen,
Een onbeduchte trouw, een vrede sonder veynsen,
Dat’s all dat ick besit, dats al dat ick bejaegh,
(70) Dats myn rust, dats myn lust, myn ooghmerck, myn behaegh.
Hier cont ghy, Doris, selfs getuychenisse gheven,
Dat ick noyt verder tradt, noyt hoogher vloogh myn leven.
Dit is den lieven knoop, den aengenamen bandt
Daer ghy U eerst aen my vrywillich met verbandt,
(75) (O soet-geheuchden tydt) als my myn jonghe jaren
Tot drymael ses bynaer niet aengetelt en waren,
Dit ’s d’aengename min, d’onbreeckelycke trouw
Daer ick om U den naem van minnaer noch af houw,
Dit’s de vreucht van myn Jeucht, daer by ick zal doen blycken
(80) Gheen blyschap, gheen genucht en is te vergelycken.
Dit’s ’tgeluck daer ick van zoo dickmael heb gedocht,
Wat waer ’t een groote saeck als ’t eewich dueren mocht!
Maer Doris, hier ’s crackeel, hier gheef ick myn gedachten
Meer vryheyt dan myn woordt, daer ick wel eer om lachten
(85) Dat sprinckt my voor de scheen, als ick gedencken moet
Dat den tydt al verslyt, en al verandren doet,
Als my comt inden sin dat d’ure gaet genaecken
Dat U een naerder min het herte zal geraecken
Dat U een echte trouw sal binden; en verbien
(90) Een out bekenden vriendt vriendelyck aen te sien.
Wat sal ’t van my dan zyn, als ick naer ’smoeders borsten
Twee kinderen oft drye zal moeyelyck sien dorsten,
Wat zal ’t zyn als mij hier den Vader, daer het kint
In twyffel stellen zal wien dat ghy meer bemindt?
(95) Och soete kindertgiens (dus zal ick ’t dan verdraeyen,)
Treckt ghy uw’s moeders melck, ick ben met ’thert te paeyen.
Maer dit’s wint, en niet meer, ’tis al te vroech gesucht
Voor ’tonbekent verdriet; keert weder myn genucht
En ghy myn oude vreucht; ghy hoeft gheen plaets te maecken
(100) Zoo lang ghy meerder man niet anders siet genaecken.
Zal ’t emmers eens in ’tlest nootsaeckelyck geschien
Dat ghy mij Doris als een vreemdlingh aen zult zien,
Noch sal U eygen mondt myn droefheyt connen helpen
Noch sult ghy met een woordt myn tranen connen stelpen;
(105) Wilt ghy my zien gepaeyt, zeght my niet meer als dat,
’Tis waer, en ick bekent ick heb u lief gehadt.
28 Januar.



[CH1619:002]
AENDE EERENTFESTE Sr. MARCUS DE VOGELAER
ENDE JOFFre. GEERTRUYT VAN KEULEN
TEGHENS HAERLUYDER AENSTAENDE BRUYLOFT FEEST

    ’Ten is noch hert, noch sin, noch lust, noch wil, noch jonst,
Die my, Heer Bruydegom, op deser uer ontbreecken
Om U een Bruyloft-liedt in ’t langh en ’t breet te spreken
    Vervolgens t’oudt gebruyck: ’Tis wetenschap en const.

    (5) ’Ten is noch luyheyt sloff, noch ledicheyt vermuft
Die my voor U, Vrouw Bruyt, beletten te verschynen
Met handen vol papiers, met verssen by dozynen,
    Met Liedtgens sonder endt: ’Tis faute van vernuft.

    Hoe zoud’ ick connen zyn zoo buyten-schreefvich stout
(10) Dat ick aen d’Amstel-stroom te voorschyn zoude treden
Met myn onrymich rym, myn onbeschofte reden,
    Myn ydel-windich Dicht, myn Haechsche-hoofsche cout?

    Aen d’Amstel-cant daer ick lest metter daet bevondt
Dat noyt (den ouderdom can myn gelooff niet binden)
(15) De rechte Helicon in Griecken was te vinden,
    Noyt voetstap Pegasi, noyt Hippocrene stondt.

    Aen d’Amstelstroom daer my een wyt-beroemde Zy,
Een Anna Rymers roem doet vastelick gelooven
Dat hy myn Vaderlandt syn eyghen eer gaet rooven
    (20) Die Pieri geslacht besluyt in dry mael dry.

    Neen, daer en coom ick niet: my is wel eer vertelt
Hoe eens een jonghe guyt, die syn vlucht niet en cortte
Op de maet van syn wieck van boven neder stortte
    By Samos in het meer dat synen naem noch stelt.

    (25) Een oudt wyff seyd’ my eens hoe dat het kint van Sol
(Wat vreemder naem! docht ick) syn Vaertgiens wagen mende,
En juyst om dat den bloet de paerden niet en kende
    Quam tuymlen uyt de locht over hol over bol.

    Dat was een kinder-spronck. Ick seyd’ de knecht was mal,
(30) My dunckt dat ick het sie hoe de luy met hem lachten.
Neen, hola, ’twas te bout, dat sal ick my wel wachten
    Hy past voor eerst syn pols die seker springen sal.

    Vergeeft ’tmy Bruydegom, nu vryer, merghen man,
Vergeeft het my Vrouw Bruyt, nu vryster, merghen vrouwe,
(35) Zoo ick voorsichtelyck van vreese dat ’tmy rouwe,
    Van gronde niet en wil die ’tswemmen niet en can.

    God gev’ u veel genuchts veel winter-langhe nachten,
Een wil, een siel, een hert, een sinnen, een gedachten
Godt gev’ u veel geluckx veel Jaren in en uyt
    (40) Bekende Bruydegom, en onbekende Bruyt.
Ludebam quam ocyssime Proprid. Cal. Febr. (30 Jan.)



[CH1619:003]
AEN ANNA R.[OEMERS]
    Myn ongeluck doet my myn ongelyck verstaen,
Ick come my van selfs voor U te rechte stellen,
Hebb’ ick een onwaerdt Rym u’ waerde naem doen spellen
    De wel-verdiende straff behoor’ ick niet t’ontgaen.
    (5) Ick zie waer ’t henen wil; de wraecke staet u aen,
Om uwen niewen vriendt al lachende te quellen
Ghy weygert hem u mondt met u pen te versellen,
    Ghy laet hem t’halver vreucht, ter halver weldaet staen.
Doch, Anna, hoort myn raedt, geeft my u soete seggen
(10) In schrifte, dat ick mach met sinnen over-leggen
    ’Toneyndelyck verschil van u geest byde myn’,
Ghy sult my t’uwer eer, tot myner schandt doen smaecken
Wat Son myn wasche wieck getracht heeft te genaecken
    Verdubbelt zal u wraeck, myn vreucht verdubbelt zyn.
14 Feb.



[CH1619:004]
CONSTANTIN HUYGENS WENSCHT DEN AMSTEL-STROOM GELUCK
WELVAERT EN VEEL-VAERT

    Oudt-Vader Amstelstroom, eerwaerde gryse hooft,
    Zoo u een coude corst het oore niet en dooft,
Zoo u de Vriesche vorst in u huys laet met vreden
Zoo uwen ouden ruggh’ beseylt wordt, niet betreden,
    (5) Gheeft my verloff en tydt om clagen mynen noot
    Die ick gedwonghen stort in uwen blauwen schoot.
’Tbeleefde Wellecom, dat my voor weynich weken
Een Werelts-wonder mont uyt uwen naem quam spreken,
    Dat suycker-soete rym, dat honich-dauwich Dicht
    (10) Wordt my versaeckt, ontkent, verloochent in ’t gesicht.
Zoo haest en hadd’ ick niet u crystallyne stroomen
Verloren uyt het oogh: hadd’ niet zoo haest vernomen
    De dorre schorre hey, het hooghe drooghe sandt
    Daer my den hemel gaff myn aerdtsche vaderlandt,
(15) Onnoosel, onbedacht beghin ick my te stellen
U minnelyck onthael een yeder te vertellen:
    De reden leerde my, cost ick niet metter daet
    Ten minsten danckbaer zyn met woorden en gelaet.
Wat comt my hier te voor’? Een pronckaert hooch vermeten,
(20) (Sy noemen ’t Courtizaen die beter niet en weten)
    Een van dat licht gespuys des werelts ydel caff
    Dat allesins van spreeckt, en weet doch nerghens aff.
Arm, slecht goet-dunckend’ knecht (dus gaet de vent beghinnen)
Wat meynt ghy dat wy zyn, off menschen sonder sinnen
    (25) Oft kieckens zonder hooft? dat wy van stonden aen
    Gelooven, recht oft crom wat ghy ons voor comt slaen?
Ey lieve wane-waer! men can wel haest bedencken
Wat welle-comen u den Amstel lust te schencken,
    Den Amstel hier en daer, die dit cost, die dat mocht
    (30) (Ick weet niet wat hy daer niet over hoop en brocht)
Den Amstel, in een woordt, die spyt syn stroom-geburen
Schoon Hollandts schoonste Stadt syn eyghen naem doet vueren.
    Neen maeckt ons dat niet wys: te hooff en looft men niet
    (Dat weet ghy emmers wel) dan datmen tast en siet.
(35) Ten minsten hadt ghy ons, tot styven van u seggen,
Wat schriftelyck bescheets voor den neus connen leggen
    Dat waer wat meer geseyt; wy mochten ons beraen
    Hoe verre men daerop sou moghen achte slaen.
Dat trapten op myn seer: daer stondt ick zonder spreken
(40) Niet wetende myn leedt, noch hoe, noch waer te wreken.
    O vingerbreedt pampier (seyd’ ick [in] myn gemoet)
    Is’t dan om uwentwil dat ick dit lyden moet?
Zal ick om uwent wil des’ spytighe gesellen
Te schimpe staen, en my ter weer niet derven stellen?
    (45) ’Ten baette gheen suer sien, daer was gheen helpen aen;
    Den licht-hooft lachten eens, ginck deur, en liet my staen.
Out-Vader Amstelstroom hier doen ick U een bede.
Ghy cont hier in versien, doet zoo veel, wilt het mede:
    ’Ten is niet onverwachts het ghene my geschiet,
    (50) ’Ten is van gisteren noch daer te voren niet
Dat ick myn beste doe om sulcx te mogen wycken,
U Anna uwen roem zal lichtelyck doen blycken
    Wat moeyte, wat versoeck ick niet en hebb’ gedaen
    Om eenen reghel schrifts uyt uwen naem t’ ontfaen.
(55) T’was al verloren praet: de redelycxte reden,
Het minnelyxte woordt, d’ootmoedelyckxte beden
    En hadden gheen gewicht om haer hartneckicheyt
    Sy gaft den naem van Trouw) te brenghen tot bescheyt.
Wat ick songh, wat ick peep, zy hadd’ uyt last gesproken
(60) (Stracx hadd’ sy my het woordt met desen slach gebroken)
    Zoo wilde zy dan oick uyt laste schryven noch,
    Cost ick haer desen last vercrygen ’twas genoch.
Dit’s haer’, ja mynen last die my belast en pranghet,
Oudt-Vader Amstel stroom ghy siet nu waer ’t aenhanghet.
    (65) Zoo zy u groote naem de werelt door bekent
    Zoo moet ghy altydt vlien, en nemmer sien u endt,
Zoo moet ghy dagelycx menich beseylde waghen
Naer uwen rycken Dam hoochmoedich helpen draghen,
    Zoo moete noyt by u te vergelycken zyn
    (70) Noch Ty’, noch Leck, noch Scheld, noch Maes, noch Wael, noch Ryn.
Ghunt my een gunstich woordt, helpt my myn schande myden
Stopt den mondt aen die ghen’ die my u gunst benyden:
    Stelt U ontsach te werck: geeft u beroemde maecht,
    Daer Hollandt moet op schept, daer Nederlandt van waecht,
(75) Den voorgewenden last: gebruyckt de schoone handen
(Hebt ghy den mondt gebruyckt) die haers gelyck noyt vanden,
    ’Tverschil is cleyn off gheen, haer pen is waert haer tael,
    Haer tongh is waert haer handt: Wat maeck ik langh verhael?
Hebt ghy haer voor u Tolck uyt duysenden gelesen,
(80) Waerom en sou sy niet U Secretaris wesen?
19°. Feb. Hag.



[CH1619:005]
ACROSTIQUE A DAMle. AGNES DE KETELER
Après les doux essaix d’un plus docte pinceau,
Gaillarde Keteler, qui vous ont dechiffrée,
Ne prenez à desdain si selon ma portée
Envers vous je m’avance en ce rude escriteau.
(5) Sous ce bel oeil charmeur, des astres le plus beau,
Dont le Ciel estoilé vous rendit estoilée,
Est il ame d’humain si froide, si mal née
Qui ne se mette en feu, fust elle toute d’eau?
Enviez moy Destin l’honneur de sa presence,
(10) Tu ne m’empecheras sa chere souvenance;
Enviez moy la voix, le gracieux parler,
La delicate main, le fredon de Parnasse,
Et l’air et le maintien et le port et la grace,
Rien ne m’empechera de n’aimer QUE TEL AIR.



[CH1619:006]
MONSEIGNr. LE PRINCE HENRIJ DE NASSAU M’AYANT FAICT L’HONNEUR
DE LIRE QUELQUES MIENS ESCRITS

I.
Momes de la vertu, fils aisnez de la haine,
Envieux de mon bien, je vous mets hors de peine;
Ie brave vos fureurs; espargnez vos despits
Vos blasmes, vos desdains et ce qu’avez de pis,
(5) I’ay de quoy rembarrer les coups de calomnie,
Ie me trouve meshuy au de là l’envie:
Ie ne me souci plus du bruit de l’Univers;
        Un Prince a veu mes vers.

II.
Volumes animez, peres-grands des sciences,
(10) Pedantes de Papier, magasins de sentences,
Ne vous presumez plus de faire des sçavants
A peser mes escrits: s’il a esté un temps
Qu’innocence me fit trembler à la censure,
Le bon-heur m’a rendu la cervelle plus dure;
(15) Ie n’apprehende plus les yeulx de l’ univers;
        Un prince a veu mes vers.

III.
Aiguillons de vertu, fils de la bien-vueillance,
Trompettes de mon loz, Amiz, je vous dispense.
Mon esprit n’a besoing d’esperon ni resueil.
(20) Espargnez vos flambeaux, je m’esclaire au soleil,
Espargnez vos faveurs pour qui en sçait que faire,
Ce sera m’obliger desormais de vous taire.
Qu’ay ie à me soucier du bruit de l’ Univers?
        Un prince a veu mes vers.

IV.
(25) Idoles de nos yeulx, Sorcieres de nos ames,
Fiebures de nos esprits, boute-feux de nos flames,
Dames, nos doux tourments, ne vous chatouïllez pas
De me veoir employé à suivre vos esbats.
Si mon Luth a serui à chanter vos trophées,
(30) Ie ne m’amuse plus à l’ombre des idées.
Doy-ie me soucier du vent de l’univers?
        Un prince a veu mes vers.

V.
Prince, grand heritier des vertus d’un grand Pere,
Prince, le doux pourtrait d’une prudente Mere,
(35) Prince, l’unique espoir d’un Frere sans pareil,
Prince, de son païs moins astre que soleil.
Prince, l’effroy nouveau des Rodomonts Iberes,
Prince, né pour dompter plus de deux hemispheres,
Prince, le soing du Ciel, l’amour de l’Univers,
        (40) Ce prince a veu mes vers.

VI.
Grand Prince, s’il est vray qu’une arrogance vaine
Ne m’esblouït les yeux, que tu as pris la peine
De baisser ton regard sur l’indigne papier,
Sur les jeunes efforts d’un lourdault escolier;
(45) Permets moy de surplus que, pour braver le monde,
L’enuie, le mespris, terre, feu, Ciel et onde,
Ie puisse me vanter autour de l’Univers
Qu’un Prince a veu mes vers.

VII.
Quand mes haineux diront, poure teste estourdie,
(50) Tu ne t’es pas acquis les faveurs de Thalie,
Quand les Doctes viendront censurer mon escrit,
Quand mes amis diront ta rime a de l’esprit,
Quand les Dames diront, blasonneur de nos charmes,
Pourquoy nous ostes tu le plairsir de tes carmes?
(55) Ie diray, en fermant la bouche à l’Univers,
Un Prince a leu mes vers.
Propr. Cal. Mart. (27 Febr.)



SONNET. AEN DE SANG-GODDINNEN
Helaes! voochdinnen van myn eerbaer zoete lusten
    Ick moet, ayme! ick moet gedwongen vanden noot
    U selschap laten, ach! door dien de leyde Doot
Myn schielyck heeft ontruckt daer hert en sin op rusten.

(5) U aengenaem gequeel, dat my zoo lieflyck susten
    In goet-vernoegens slaep daervoor wert in myn schoot
    De Huys-sorch nu gestort, die swaerder weecht als loot,
Wie had doch dat gedacht doe ick u laestmael custen?
    Maer zoo u goedicheyt melyen heeft met myn,

    (10) Beveelt dan ernstelyck u brave Constantyn
U liefste Voetster-kindt dat hy myn tyng laet weten
    Ten minsten eens ter maent wat deuntgens dat ghy neurt,
    En wat op Helicon al soets en nieuws gebeurt
Soo zal ick dencken dat ick noch niet ben vergeten.
Anna Roemers.




[CH1619:007]
SONNET. DE SANG-GODDINNEN AEN ANNA ROEMERS
Neen, Anna, dat ’s gheen deegh; het most u beter lusten,
    Wy smaecken u verdriet, wy kennen uwen noot,
    Maer daer en is’t niet al: een Moeders rype doot
Laet stracx gheen dochter toe in leecheyt luy te rusten.
(5) Noyt wasser druck die tydt en reden niet en susten.
    Zoudt ghy u soo terstondt uyt onsen Voester-schoot
    Vervoeren onder schyn van Huys-sorghs wichtich loot?
Dat was de meeningh niet doen wy u laestmael custen.
    Wy gheven U een maent maer langher gheen termyn,
    (10) Dan roepen wy u thuys: Wat aengaet Constantyn,
Die was hier noyt bekent; veel min dat hy zou weten
    Wat men op Helicon speelt, veelt, springt, singt of neurt:
    Comt en besiet het self wat datter nieuws gebeurt,
Die selden wordt gesien, wordt lichtelijck vergeten.
Constanter. 7° Mart.



[CH1619:008]
CONST: HUYGENS
AENDE BREDAESCHE CAMER VAN VREUCHDENDAL

    My docht ick stondt op ’t hoochst, ick hoorde gheen gewach
    Van Heuvel oft geberght daer ick niet over sach:
Wel, seyd’ ick by myn selfs, zoo ben ick dan ten ende,
Off ick my Oost, off West, oft Zuyd oft Noorden wende,
    (5) Daer is noch Locht, noch Zee, noch Landt, noch Stadt, noch Vleck,
    Daer myn gedichten galm niet over henen streck.
Den grooten Grotius, den noyt genoch gepresen,
(Och! had hy groot, noyt groots, noyt grootste willen wesen,)
    Heeft mynen Rym gesien. Den Vlaminck hooch vermaert,
    (10) Den wonderlycken Heins, die alles heeft vergaert
Waer Roomen oyt van sprack Athenen oyt van waechde
Heeft meer dan eens bekent dat hem myn pen behaechde.
    De cloecke Visschers meyt, ’tberoemde Roemers kint
    Heeft mynen dicht gesien, gepresen en bemint.
(15) Der Nederlanden Heyl, den ouden schrick van Spaengien,
Een Weduw’, eenen Zoon, een Broeder van Oraengien
    Dry t’samen hebben my gelesen en verstaen;
    Is Hollandt niet genoch, noch can ick verder gaen,
Laet Amphitrite self getuychenisse geven,
(20) Off niet myn Muse laest haer over ’thooft ginck sweven,
    Off niet myn jonghen naem noch heden staet geplant
    Tot by den wysen Vorst van ’tgroote Britten-landt.
En wat gebreeckter meer? ’Twoordt was my nauw ontvlogen,
Ick peynsde achterwaerts. Och! seyd ick, noch is’t loghen,
    (25) Noch isser ander werck, en noch en ist niet al
    En noch gebreeckter meer; Const-rycke Vreuchden-dal,
Dal die my wenschen doet dat yemandt my betoonde
Oft Phoebus Pindi top, oft Pindi dal bewoonde,
    Ghy schoot my inden sin, en, als ick ’t wel bedocht,
    (30) Noyt hadd’ ick U van bydts, van verre noyt besocht.
Wat stouter botticheyt! de Werelt om te loopen,
Om eer, om naem, om faem, om loff, om windt te coopen,
    Te draven op en neer, te water en te landt,
    En comen maer op ’tlest aen ’sVaders Vaderlandt.
(35) Breda, beminde naem, Breda die eerst saeght leven
Die my door Godes handt het leven heeft gegeven,
    Ist mogelyck Breda dat ick U niet en ken,
    U, oorsaeck dat ick leeff, U, oorsaeck dat ick ben?
Cloeck-geestich Vreuchden-dal, daer ick behoor te leeren
(40) Hoe een bedochten Sin op Maet en Rijm te keeren,
    Ist doenlyck Vreuchdendal dat ick U niet en ken,
    U, Moeder vande Const, U, voetster vande pen?
Ten minsten ken ick schult: en, mach ’t berouwen gellen,
Ick coom myn eyghen handt voor U te rechte stellen,
    (45) Die heeft de wraeck verdient; neemt uwen slach gewis
    En straft haer zoo u dunckt haer meester weerdich is.
Doch zoo ghy liever wilt uyt enckel medelyden
Een schuldich schuldenaer beleefdelyck verblyden,
    Doet gracie en geen recht; dat tusschen U en my
    (50) Myn misdaet d’eerste grondt van meerder vruntschap zy.
Ick eysche maer een bladt, een veers, een woordt geschreven,
Om my van Uwe gunst versekeringh te geven:
    Ist emmer mogelyck dat eenen halven dach
    U Princelyck onthael ontstolen wesen mach,
(55) Laet leggen ’tbercken-rys, laet rusten de laurieren,
Die ghy hecht, die ghy vlecht om uwen Princ’ te cieren,
    Tot dat my in u smiss’, eer dat het yemandt weet,
    Een woordeken gedichts voor antwoordt zy gesmeet.
My zal, spyt nydt, en al die tegens my oyt mordden,
(60) Eer, vruntschap en geluck, deucht vreuch-end-al geworden.
Prid. Id. (14) Mart.



[CH1619:009]
AU LECTEUR DES VOYAGES DU SR. DE VILLAMONT
Sans faire le chemin que Villamont a fait,
Tu vois tout ce qu’il dit, tu dis tout ce qu’il sçait.
Sans courrir tant d’hazards, sans perdre tant d’années,
Tu ne depends qu’un jour a suivre ses brisées.
(5) Qui ne prefereroit le dedans au dehors,
Les chemins de l’esprit aux voyages du corps?
Faudroit il plus de luy que de toy faire feste
S’il a porté le pied ou tu portes la teste?
Qui voudra l’un et l’autre honorer du laurier,
(10) Couronne ton chapeau, couronne son soulier
20. Mart.



[CH1619:010]
A MONSr. DE BEAUSTE AU IOUR DE SES NOPCES
De Beauste que les feux d’une chaste Cipris,
D’une pudique ardeur pudiquement enflame;
Qui d’une saincte amour, d’une brigue sans blasme,
D’un trauail assidu uas moisonner le prix.
(5) De Beauste sur le point d’assouvir tes esprits,
De Beauste sur le point de doubler corps et ame,
De Beauste sur le point d’enseuelir ta flame,
Reçoy les bons souhaits de tes meilleurs amis.
Le Ciel d’enfans si beaus te vueille faire Pere
(10) Que, lisant dans leur front les doux traits de la Mere,
Si iamais (triste iour, sois longtemps à venir! )
A ta chere moitié faille que tu survives:
Tu puisses à toute heure en ces images viues
Ta ioye redoubler d’un double souvenir.
18°. Cal. May (14 April).



[CH1619:011]
PS. 114
Doe Israël vry uyt Egypten trock,
De kinderen van Iacob ’tsware jock
Des vreemden Volckx verlieten,
Godt stelde sich in Iuda prys en eer,
(5) Werdt selver Vorst, werdt selver Prins en Heer
Van syn’ Israëliten.
De zee sagh’t aen, en vloot van stonden aen
Te ruggewaert, de loopende Jordaen
Werdt ruggeling gedreven.
(10) Daer werdt gesien den Rotsteen springen op
Gelijck een ram. Daer saghmen bergh en top
Als lammeren staen beven.
Hoe quam het Zee dat ghy van stonden aen
Te rugge vloot, ghy loopende Iordaen
(15) Werdt ruggeling gedreven?
Wat saghmen U rotsteenen springen op
Gelijck een ram, Wat hadt ghy bergh en top
Als lammeren te beven?
Voor ’t aengesicht des Heeren die daer leeft,
(20) Godt Israëls, die alles doet en geeft,
Moet heel de werelt schroomen,
Voor’t aengesicht des wonderlycken Godts,
Die uyt een steen, die uyt een drooghe rots
Rivieren dede stroomen.
12°. Cal. May (20 April).



[CH1619:012]
VIRG. AENEID. 2
Wy vloden al verbaest. Het schrickelyck paer slangen
Toogh naer Laocoon en heeft vooreerst omvangen
Syns kindren arme lyff en jammerlyck gecnaecht.
Den Vader diese sach en geeren had verjaecht
(5) Werdt datelyck gevat met lang geschubde ringhen
Die twee mael om het lyff, om den hals tweemael ginghen
Noch staken evenwel haer hoofden over ’tsyn:
Hy tot den haer-bandt toe vol etter en fenyn
Spant bey syn handen cracht om sich den cnoop t’onbreken,
(10) Doet een verschrickt geschrey door locht en wolcken breken,
Als een gequetsten stier, die de byl met gerucht
Vanden hals heeft geschudt, en vanden autaer vlucht.
Cal. (1) Mays.



[CH1619:013]
(IN LAOCOONTEM GHEYNII)
Cernimus Hesperiis gemina cum prole ruinis
Eductum Batavâ Laocoonta manu.
Quae non Geiniaco debetur gratia caelo?
Quod Proavûm fuerat, posteritatis erit.



[CH1619:014]
PARAPHR.
Den ouden Laocoon uyt syn verwoeste Romen
Door een Bataefsche handt gedolven en genomen
    Comt weder aenden dach: Seght alle die dit ziet,
    Wat moeten wy de Gheyn voor sulcken gifte niet?
(5) ’Tgeen ons Grootvaderen wel eer plach toe te hooren,
Is voor kindts kinderen dees tweedemael geboren.
6°. Non. (2) Maj.



[CH1619:015]
OP HET DIAMANTSTIFT VAN JOFFw. ANNA ROEMERS
    Ghy die den snellen treck op het gelasen bladt
Van ’t Visscher meysgens handt siet slingeren en wenden,
En qualyck mercken kont waer ’tende zal belenden
En van zoo vremden werck de reden niet en vat,
    (5) Hoort watter onder schuylt, de penne die zy hadd
En over ’sroemers ys soo wonderbaerlyck menden
(Dits een veranderingh die Naso noyt en kenden)
Was een bevrosen dropp van Hippocrenes nat.
    Gaet, Vreemdelingh, veracht ons coude noorder landen,
(10) By ’t heete vruchtbaer sand van u versenghde stranden,
Beschuldicht onse vorst van weynich vrucht off gheen:
    Heeft China, heeft Peru, heeft Indien vernomen
Uyt synen warmen schoot te wesen voortgecomen
Oyt costelycker nat, oyt constelycker steen?
5°. Non. (3) Maj.



[CH1619:016]
(AEN ANNA ROEMERS)
Als ick emmers moet gelooven
Dat de penne can verdooven,
    Diens gelycken noyt en wierdt
    Door een Vrouwen handt gestiert,
(5) Dat het roesten can versuffen,
Dat den schimmel can vermuffen
    Dat verstandt end’ dat papier,
    Die onsterffelycke lier,
Anna, (dat’s genoch gepresen)
(10) Noch can ick daeruyt niet lesen
    Wat de reden wesen mach
    Van u weelderigh beclach.
Zoo de mugghen en de motten
Comen U papier verrotten,
    (15) Is het anders als het was,
    Op een Cristallynen glas
Op de Rynsche Roemer vaten
Weet ghy u verlies te baten:
    Daer laveert ghy over heen
    (20) Met veel wonderlycker schreên,
Met veel wonderlycker slagen
Dan oyt Amstel heeft gedragen,
    Als hy vanden Winter Vorst
    Was besloten en vercorst.
(25) Wil U pen niet langher schryven,
Wil sy schroocken off verstyven,
    Dat verachtert U niet zeer;
    Alsser pen, noch schacht, noch veer
In Europa waer te vinden,
(30) Noch zal dat u handt niet binden
    Noch zal U den Indiaen
    Met syn Steenen gade slaen,
Zal U inde vinghers planten
Louter’ Ooster Diamanten;
    (35) Is den ruyler niet beleeft
    Die voor veeren Steenen geeft?
Maer t’en can noch al niet helpen
Om U vreemde lust te stelpen;
    ’Tschynt den ouden swarten Int
    (40) Hebt ghy alderbest besint,
Die is blyven staen verschroeyen,
Wil niet loopen, wil niet vloeyen,
    ’Kweet niet wat hem niet en schort,
    Water comt hy veel te cort.
(45) Water, water loopt ghy roepen
Over straten, over stoepen,
    ’Tschynt daer groote droochte zy,
    Juyst gevalt u oogh op my
Als off ghy my waerdich kenden
(50) Om ick weet niet waer te senden
    Naer een hoogen heuvel top,
    Daermen seyt dat boven op
Neghen Susters, neghen Singsters,
Neghen Dansters, negen Springsters,
    (55) Negen Meysjes sonder vaer,
    Negen Vrysters sonder paer,
Heele daghen sonder rusten
Met een soet geluyt verlusten
    Haren ongetrouden Heer
    (60) Haren meester hooft en eer,
Haren leyder haren herder,
Haren Vryer en niet verder.
    ’Tmoeter fraey zyn, ick bekent,
    Dan ick diender niet omtrent.
(65) Wilt ghy my om water sturen
Daermen staech hoort tureluren?
    ’Kquam myn leven niet beneen,
    Sulcken sang-sot ben ick een.
’Ksou daer even eens staen kycken
(70) (Waer zal ick het by gelycken?)
    Als het uytgesonden kindt,
    Dat de moeder gapen vindt,
Hier op ’t Hoff naer schilderyen,
Daer op straet naer loteryen,
    (75) Sorgeloos en onbedacht
    Wie het sendt, en wie het wacht.
Maer het gaeter noch al grover,
Anna, helpt my hier eens over
    Die my dese bootschap verght,
    (80) Hoe geraeck ick op ’t geberght?
’Kheb my somtydts laten seggen
Datter diepe steylten leggen,
    Daerder dickmaels meer dan een
    Heeft gebroken hals en been.
(85) Dat syn schrickelycke dinghen,
Daer ick lichtelyck het singen
    Van dat maechdelyck gedrocht
    Uyt den hoofd’ om stellen mocht.
Sou niet al de werelt seggen
(90) Die my in het sandt sach leggen,
    En gerolt van boven neer,
    Noch verdient syn sotheyt meer?
Seker, Anna, sonder mallen,
Laet ons daar niet meer af kallen,
    (95) Alles inde redlijcheyt,
    Stopt U water-giericheyt,
Mooght ghy op papier niet schryven,
Laet u handt in glasen dryven,
    Is ’t niet swert zoo is het wit,
    (100) Soeckt niet meer dan ghy besit.
Waerom wilt ghy my.beladen
Met Ws hertten overvloet?
    Ghy cont missen sonder schaden
    Dat my schande costen moet.
5°. Id. (11) May. Hag. Com.



[CH1619:017]
SYMBOLUM APOSTOLORUM, PARAPHRASTICE
            I.
Ick geloove in Godt den Vader almachtich schepper
des Hemels ende der aerden.


Ick stelle myn gelooff in eenen Godt almachtich
Van altydt, voor altydt, alleen in alles crachtich,
Die alles wat daer is, Die alles wat daer leeft
Aerdt, Hemel, Mensch en Beest uyt niet geschapen heeft.

(5) Dien d’oirsaeck van al ’tgheen ter Werelt wordt bedreven
Met laster wordt ontseyt, met reden toegeschreven,
Die wys in goedicheyt, goet in gerechticheyt,
Het goede selver doet, het quade selver leydt.

Diens woordt den Rotsteen is daerop wy moeten bouwen,
(10) Diens werck den spieghel is daerin wy hem aenschouwen,
Diens wonderlycke macht blyckt in het minste zier,
Diens wil de reden is van alle syn bestier.

            II.
Ende in J. Christum, synen eengeboren Zone, onsen Heere.

Ick stelle myn gelooff in ’t Lam voor onse Sonden
Voor allen tydt geschickt, tot syner tydt gesonden,
(15) Des Vaders eenich Soon, Daer van der wolcken stem
Ghetuychenisse gaff, Dit is Hy, Hoort naer Hem.

Het vleesch geworden woordt, ons Heylandt, ons Behoeder,
Ons Priester, ons Propheet, ons Coninck, en ons Broeder,
Den Christus lang belooft, den Jesus langh verwacht
(20) Den Hoecksteen Israëls van ’tmeerendeel veracht.

’Tvoorseyde Vrouwen saet, De Wysheyt vanden Vader,
Den Mensch geworden Godt, den Godt en Mensch te gader,
Godt, om des Vaders toorn te boeten met gedult,
Mensch, om der menschen straff te draghen sonder schult.

            III.
Die ontfangen is vanden Heyligen Geest, geboren uyt
de Maghet Maria.


(25) Die uyt den Gheest ontfaen, die uyt een Maecht geboren
Het ghene Hy hadd’ gemaeckt niet wilde zien verloren,
Die sonder Moeder, Godt, Die zonder Vader, Mensch
Vervulde ’s moeders buycke, voldede ’s Vaders wensch.

            IV.
Die geleden heeft onder Pontio Pilato, is gecruyst gestorven
ende begraven, nedergevaren ter Hellen.


Die om ons voor te gaen in ’tstryden tegen ’tlyden
(30) Heeft vande Wiegh in ’tgraff in ’tlyden willen stryden:
Die om ons vanden bandt der Duyvelen t’ontslaen
Als moordenaer als Dieff in banden wilde gaen.

Die om alleen te zyn den grondt van ons Herleven
Van alle syn gevolgh in ’t bangste wierdt begheven:
(35) Die om de eerst’ zond’ in eenen Hoff begaen,
Wierdt met een valschen kus in eenen hoff veraen.

Die om ons voor ’tgericht syns Vaders te verschoonen
Voor ’s werelts rechterstoel sich selven ginck verthoonen,
Die als een lam ter banck stilswygens is gegaen,
(40) Doe selff den rechter sprack, Wat heeft den man misdaen?

Die om ons voor te doen de Cruycingh onser Leden
Des Cruys vervloeckte straff gewilligh heeft geleden.
Die voor het soete sap van een verboden Vrucht
Een aengeboden gal verdrietich heeft besucht.

(45) Die ons om d’oude mensch steets aff te leeren sterven
Voor syn dierbaere doot het leven heeft doen erven:
Die om der sonden vleck syn’s Volcx te wasschen aff
Uyt syn doorsteken zyd’ bloet ende water gaff.

Die om de Sabbath rust syns Vader naer te comen,
(50) Dry daghen in het graff tot rusten heeft genomen:
Die om ons rekeningh in als te zien betaelt
In ’tuysterste gevaer der Hellen is gedaelt.

            V.
Ten derden daghe wederom opgestaen vande Dooden.

Die om ons voor den Doot te leeren niet te vreesen
Is uyt der aerden schoot den derden Dagh verresen.
(55) Die d’allgemeene schrick van alle datter leeft
Doot, Duyvel Hell, veracht, verplet verwonnen heeft.

            VI.
Opgevaren ten Hemel sitt ter rechterhandt Godts des
almachtighen Vaders.


Die om des Hemels wegh den synen te bereyden
In lichaem en in Ziel ten Hemel is verscheyden,
Ten Hemel opgevoert, daer den verheven standt
(60) Syns Heerlyckheyts beduyt des Vaders rechter handt.

Van daer Hy, als een Prins die naer ’tgeluckigh stryden
Met giften allerhandt den Volcke doet verblyden,
Dien hy van eewicheyt voor Syne heeft gekendt
Syn gaven dagelycx genadich over sendt.

            VII.
Van daer hy comen zal om te oordeelen de levende ende de dooden.

(65) Van daer Hy op den Dagh die niemandt zal ontloopen,
Daer voor den boosen vreest, Godts kinderen naer hoopen,
En beyd’ te wachten staet, van al dit groote All
Van levendigh’ en dood’ als Rechter comen zal.

Als Water, locht en aerdt sal sitteren en beven,
(70) Als beyde Zon en Maen haer claerheyt zal begeven,
Als Hemel zonder licht, als sterren sonder schyn
Des levendighen Godts Voorboden zullen zyn.

Als een verscheyden Handt het caff van ’tcoorn zal scheyden
Als een verscheyden stem ’tschaep vanden bock zal leyden,
(75) Comt myn vercoren Volck, besit uw’s Vaders erff,
Gaet heen vervloeckten hoop in ’t eewighe verderff.

            VIII.
Ick geloove inden Heyligen Geest.

Ick stelle myn gelooff in ’sGheestes Heyligh wesen
Met-Godt, met-onbepaelt, met-eewigh, met-gepresen,
Des Zoons, des Vaders Gheest, Zoon, Vader, beyd’ ghemeen,
(80) De derde vande dry, met Zoon en Vader een.

Den Gheest die in ’tverdriet ons’ Ziele doet verblyden,
Den Gheest die ons vertroost in’s salighmaeckers lyden,
Den Gheest die in ons woont, in ons werckt in ons leeft,
Den Gheest die ons herbaert en nieuwe hertten geeft.

            IX.
Ick geloove een Heylige algemeene Christelycke Kercke, De
gemeenschap der Heyligen.


(85) Ick stelle myn gelooff in eenen hoop vercoren,
Een Bruyt den Bruydegom voor eewich toe te hooren,
Een algemeene kerck, de Werelt door verspreyt
Zoo verr’ sich Oost en West der Hemelen verbreyt.

Veel Leden van een Hooft, veel kindren van een Vader,
(90) Verscheyden en verdeelt, en evenwel te gader,
Te gader inden geest en Christen’ Heylicheyt,
Te gader in gelooff en waerheyts eenicheyt.

            X.
De vergevinghe der sonden.

Ick stelle myn gelooff in ’t Goddelyck erbarmen
Daer door den Vader ons ontfanghet in syn armen
(95) En ons der Sonden schult genadelyck vergeeft
Ter liefde vanden Soon die ons verbeden heeft.

            XI.
Opstandighe deses vleeschs.

Ick stelle myn gelooff in ’t opstaen deser leden,
’Tverrysen deses Vleeschs, naer dat het hier beneden
Des Heeren grooten Dach zal hebben in gewacht,
(100) En weder met syn ziel te samen zyn gebracht.

            XII.
Ende een eewich leven. Amen.

Ick stelle myn gelooff in een onsterfflyck leven
Een rust een Heerlicheyt ten hoochsten top verheven,
Een onbepaelde vreucht, een eewich lichten dach
Die oore noyt en hoord’, die ooghe noyt en sach.

(105) Voor sieckte, voor verdriet, voor swaricheyt, voor plaghen
Een welvaert sonder endt, een stadich welbehagen;
Dit gunne en gheve ons en alle die hem vreest
Dien prys en eere zy Godt, Vader, Zoon en Geest.
17°. Juny.



[CH1619:018]
CHRISTELYCKE BEDENCKINGEN OVER DE THIEN GEBODEN DES HEEREN.
TOT VERVOLGH OP DE VOORGAENDE VERCLARING VANDE
XIJ. ARTICULEN DES CHRISTELYCKEN GELOOFS

Wel op myn Ziele dan, die die barmherticheyt
Des goedertieren Godts onweerdich hebt verbreyt,
Onweerdich ondersocht de Wonderlycke daden
Van die U Cruys op hem onweerdich heeft geladen,
(5) Keert weder in U selfs, en laet u’ danckbaerheyt
Den wederom-slach zyn van ’sHeeren goedicheyt.
Het schoone woordt is windt, die niemandt can ontbreken
Het Christelycke Hert moet door de Wercken spreken,
Waer liefde, waer Gelooff, gelegen in den mondt,
(10) De boosen deelden met in ’t salighe verbondt.
Den hertten-kenner Godt, diens Goddelycke stralen
Tot in het binnenste van onse nieren dalen,
Die ’t al siet en doorsiet, dien niemandt noyt en sach
Can qualyck zyn vernoeght met ’tuyterlyck gewach.
(15) ’ Tis, Heere, ’tis ’tgemoet, ’tis ’therte ’tzyn de zinnen,
Die ghy proeft, die ghy toetst, die ghy besoeckt van binnen.
De Vruchten hebt Ghy lieff daer Ghy den Wortel ziet;
De Wortel staet U aen doch sonder vruchten niet,
De Wortel is ’tGelooff, de Vruchten syn de Wercken
(20) Doch isser sonder ’teen op ’tander niet te mercken,
Waer beyde t’samen gaen naer ’sHeeren wil en wensch
Daer wordt te recht gevoert den naem van Christen mensch.
Maer hoe? zal yeder een syn eyghen vruchten lesen?
Zal yeder eens vernuft syns levens richtsnoer wesen?
(25) Zal d’eere zal den dienst van een oneyndich Godt
Gebonden connen zyn aan ’tmenschelyck gebodt?
Nu, luystert Vleesch en bloet, den Schepper die U ’tleven
Ter eeren synes Naems gemaeckt heeft en gegeven,
Den levendigen Godt, die ’t selver heeft geseyt
(30) Ick eysche Bock noch Schaep, ick soeck gehoorsaemheyt,
Om syner knechten dienst als meester te bepalen,
Gebiet ons uyt syn handt syn eygen wet te halen,
Sit selver in ’tgerecht, roept Oost en West voor hem,
Hoort Hemel, aerde hoort naer uwes Rechters stem.
(35) Wel op myn Ziele dan, dit zyn des Hemels Wetten
Daer U den man naer ’t hert des Heeren op leert letten,
Die hy sprack die hy songh, die hy nacht ende dach
Off in syn hertte hadd’, off voor syn ooghen sach.
Volght desen voetstap naer, stuert herwaerts u gedachten,
(40) Laet dit u dachwerck zyn, besteet hier in u nachten,
Denckt yeder oogenblick verloren overbrocht
Die ’s Heeren wil en Wet niet hebbe overdocht,
Doorsoeckt de wortel vry, houdt nemmer op van knaghen,
In ’tminste woordeken is wysheyt te bejagen
(45) Den minsten letter spreeckt den slechtsten regel sluyt,
De cleynste stippel heeft syn Goddelyck beduyt.
Wech deessem deser aerd, wech wysheyt van beneden,
Wech menschen-mymering, onredelycke Reden,
Wech doolhoff sonder end’, wech cloecke sotticheyt,
(50) Scherp-sinnighe verdriet, en ydel ydelheyt.
Ick hebb’ U langh genough geleent myn jonge jaren,
Ick hebbe langh genoch getuymelt in u baren,
Ick hebbe langh genoch gewentelt in U slyck,
Myn herte wil om hooch naer ’teewich eewelyck;
(55) Myn penne sal voortaen om ’sHemels Waerheyt sweven,
Stuert haren jonghen loop Ghy Waerheyt, wech, en leven
Beleyt haer domme cracht, zoo zy U altydt, Heer,
Roem, prys en Heerlicheyt, loff, danckbaerheyt en eer.

EXODI XX.

(I. Ende Godt sprack alle dese woorden).

Doen ’tmoeyelyck gevolgh der Israelsche scharen
(60) Door zee, door wildernis, door allerley gevaren,
(Doch onder ’sHeeren handt, Die by haer dach en nacht
Sorchvuldelycken bleeff en stadich hiel de wacht,)
Behouden was geraeckt tot by de schorre sanden
Daer Sinaï gebercht den Hemel schynt te vanden,
(65) De verresiende Godt, die wysselyck verstont
Hoe verre ’smenschen will van zyner wetten grondt
Verscheyden was en vreemt, hoe verr’ het sondich vallen
Van ’teerste Menschen paer, voorouders van ons allen,
Van synen goeden aert syn schepsel hadd’ gebracht,
(70) Hoe erffelyck verblint het menschelyck geslacht.
Om wederom van nieuws syn volck aen hem te wennen
En syn gerechticheyt van nieuws te leeren kennen,
Slaet neder syn gesicht, sendt stemmen en geluyt;
Sendt donder, wolck en vier als boden voor hem uyt.
(75) Daelt schrickelyck om leegh’ op Sinaï coude toppen
Stelt palen voor het Volck, kiest twee beminde koppen
Twee Broeders in geslacht, die Syne Majesteyt
Genaecken sonder schrick: Roept over luyd’ en seyt.

            I.
2. Ick ben de Heer uwe Godt, die u uyt Egyptenlandt, uyt den
diensthuyse gheleyt hebbe.

3. Ghy en sult gheen ander Goden voor mijn aengesicht hebben.

Hoort, Israël, ick spreeck: Ick, Schepper, Heer en Vader
(80) Van alle datter leeft, Godt, Zoon, en Gheest te gader,
De wonderlycke Godt, die ’t Water met het Vier
Die d’Aerde met de Locht vervulle, dwingh en stier,
D’onsterffelycke Godt, ’toneyndelycke Wesen
Voor allen tydt geweest, noyt nerghens uyt geresen.
(85) De verresiende Godt die d’alder leechste hoeck,
Die ’talderdiepste hert doorwandel en doorsoeck,
De levendighe Godt die ’tleven hebb’ gegeven
Aen alle dat men ziet in ziel’ en lichaem leven.
De schrickelycke Godt die d’ongerechticheyt
(90) Besoecke, wreeck’ en straff’ tot inder eewicheyt.
Die solfer, peck en vlam naer mynen wenck doe hooren,
Die Sodoma verbrandt, Gomorrha hebb’ doen smooren.
Hebb’ smettelyck vervuylt Egypti watervloet
Hebb’ alles watter swom doen sterven in het bloet,
(95) Hebb’ luysen uyt het stoff der aerde doen verwecken,
Heb vorschen heel het landt van Pharao doen decken,
Hebb’ menschen in haer huys, hebb’ beesten op het Velt
Met hagel, vier en schorft geslagen en gevelt.
Hebb’ van het overschot sprinckhanen doen versaden,
(100) Hebb’ dicke duysterheyt den lande doen beladen.
Hebb’ d’eerstgeboren vrucht van alle dat ick vondt
In eenen nacht besocht en doodelyck gewondt.
Hebb’ ’tgrouwelycke heyr van heel Egypti crachten
In ’t diepste vander zee doen sincken en versmachten,
(105) En alles, Israel, om u te sien gevryt
Van slaverny, van spot, van schamperheyt en spyt.
De goedertieren Godt, die noyt en ben gebleken
Myn Goddelycke Woordt te hebben overstreken,
Die alles hebb’ gedaen, die alles aengewent
(110) Tot voordering myns Volcx naer ’t lang-gewenschte endt.
Die t’uwer sekerheyt in onbekende landen
By daegh’ een Wolcke dreeff, by nacht een Vier ded’ branden.
Die d’ongetoomde zee, die ’tgrondeloose nat
Gedrooght hebb’ en geschort voor uwer voeten padt.
(115) Die uwen hongersnoot met quackelen versaeyde
De drooghe wilderniss’ met Manna-dauw besaeyde,
Die om in Raphidim te coelen uwen dorst
Claer water hebb’ geperst uyt Horebs steene corst,
Die om u ongemack in alles te verlichten
(120) Hebb’ ’tleger Amalecs voor Josua doen swichten.
Hoort Israël myn Volck, die ben ick, die alleen
Voor uwe Vaderen gesorght hebb’ en gestreên.
Dies sult ghy my alleen voor uwen Vader houwen,
Voor uwen Heer en Godt; op my alleen betrouwen
(125) Beminnen my alleen, van ganscher herten kracht,
Myn eer, myn Heerlyckheyt, myn Goddelycke macht
Gheen Goden neffens my, gheen schepselen toeschryven
In ’t alderminste niet bedencken off bedryven
In vreucht in tegenspoet, in vrolicheyt in pyn,
(130) Daerin myn Majesteyt vercorttet moge zyn.
Der Toovenaren hulp en sult ghy voor myn ooghen
Tot ’swaerheyts ondersoeck beroepen noch gedooghen;
De waerheyt ben ick selfs, die verder gaet off siet
En kenn’ ick voor het schaep van myne Cudde niet.
(135) Is ’t armoed’, is ’t verdriet, is ’t ballingschap, syn’t plagen
Daer onder ghy versucht, my sult ghy ’t comen clagen,
Is’t tydelycke goet daerom gy zyt begaen
Is’t welvaert, weelde of peys, my sult ghy roepen aen.
Ist Liefde, Hoop’ Gelooff, syn ’t geestelycke gaven
(140) Daernaer u siele dorst, bidt my, ick zalse laven,
Syt ghy van hoogher staet gecomen totten val
Seght altydt in u hert, de Heere doet het al.
Syt ghy van uyt het slyck in heerlyckheyt geresen
De Heere neemt en geeft de Heere sy gepresen.
(145) Begeeft u niet tot rust, begint u dachwerck niet
U come inden sin, De heere leeft die ’t ziet.

            II.
4. Ghy en sult u gheen beelden noch gheen ghelijckenisse maecken,
noch van ’tghene dat boven inden Hemel is, noch van ’tghene dat onder
op der aerden is.

5. En buycht u voor die niet, noch en dientse niet, want ick ben de
Heere uwe Godt, sterck ende yverich, die de misdaet der Vaderen
besoecke aen den kinderen, tot in het derde ende vierde lidt, der ghener
die my haten.

6. Ende doe bermherticheyt aen veel duysenden, der ghener die my
lief hebben ende mijne Gheboden houden.


Myn Cudde kent myn stem: Die hebb’ ick uwe ooren,
Geluckigh Israel verscheyden mael’ doen hooren,
Maer onder ’sHemels rondt daerin ick woon’ en ben
(150) En leeft den Mensche niet die myn gedaente kenn’.
Dies sult ghy mynen naem in geenighe metalen
In gheenerhande stoff besluyten off bepalen.
De Sonn’ en ben ick niet; ick hebse daer geplant;
De Maen gelyck ick niet, ’tis ’tmaecksel van myn hand.
(155) Wt water, vier off locht en ben ick niet te rapen
Hoe zoud’ den Schepper zyn het ghen’ hy heeft geschapen?
Spreeckt Mensche wie heeft U met reden eerst verlicht,
Spreeckt Aerde wie heeft u gehangen in ’t gewicht,
Spreeckt Helle wie heeft u van ’shemels licht gebannen
(160) Spreeckt Hemel sterrenvelt, wie heeft u rondt gespannen
Spreeckt Menschelyck verstand Hell, Hemel, aerd’ en al
Wat cont ghy leveren dat my gelycken zal?
Syn’t steenen sonder ziel, zyn’t blocken sonder leven
Wat voorbeelt sullen die van ’s levens ghever gheven?
(165) Siet, Israel, ick ben u Herder en u Heer,
Groot, machtich en zeloers van mynen dienst en eer,
Zoo wie daer onder u het Goddeloos afgrysen
Des my-ontstolen plichts zal voorderen off prysen,
Zoo wie daer onder U zal vouwen Hals of handt
(170) Voor ’tschoonste dat hy zie in Water, Locht off Landt,
Dien sal ick myne straff gereckelyck doen raecken,
Dien sal ick dadelyck myn sware handt doen smaecken,
Dien zal ick inde ziel doen voelen en verstaen
Hoe swaerlyck mynen toorn can wordden wederstaen.
(175) Ick die der Vaderen te wel verdiende plagen
In ’t vierde boose lidt den Kinderen doe dragen,
Ick die myn goedicheyt aen 1000 stammen bind’
Des ghenen die myn wet om mynen wil bemindt.

            III.
7. Ghy en sult den name des Heeren uwes Godts niet te vergheefs
oft lichtveerdelick gebruycken. Want de Heere en sal hem niet
onschuldich houden noch onghestraft laten, die sijnen name misbruyckt.


Al is het hertte myn, al is’t dat my van binnen
(180) De Reden met den wil bekennen en beminnen,
Zoo eysch ick doch yet meer by d’onbeveynsde grondt
Daeraen myn eere hangt, De Tonghe met den Mondt,
Die sullen mynen naem in alle goede saecken
Haer uytterste behulp en twyffel-scheyder maecken,
(185) Die sulken ’tJae en Neen van haer gerechticheyt
Bevesten op den schrick van myn’ alwetenheyt.
Daer tegen wil ick slaen en grouwelyck besoecken
Die my op loghenen onweerdelyck bevloecken.
Ick dreyghe met den loon van d’Eewigh-leste Doot
(190) Die haer op mynen naem beroepen sonder noot.
Die ’t lasterlycke woordt der spotteren aenhooren
En allenthalven niet beletten en verstooren.
Wil emmers Israel den name synes Godts
Tot myner Vyanden vercleyningh spyt en trots
(195) Grootmaecken in syn Hert, en voor de Werelt spreken,
Stof, oorsaeck, tydt of plaets en can hem niet ontbreken,
Elck dale in sich selfs, bedencke door wiens cracht
D’onsienelycke Ziel in ’tlichaem is gebracht,
D’ontastelycke Gheest, ’tonsterffelyck beweghen,
(200) Aen yeder lidt ghemeen, in gheen van all’ gelegen,
Aenmercke tydt op tydt, beghinne vanden Dach
Die hy sach alder eerst die alder eerst hem sach
Herdenck’ syn groene jeught, besie syn dorre jaren,
Wat nu syn haeren zyn, wat doen syn crachten waeren,
(205) Doorloope ’s Hemels rondt, daer, neffens Son en Maen,
Zoo vele wegen schier als sterrelichten staen,
Aenschouwe ’s werelts cloot; daer twee verscheyden saecken
Het drooghe met het nat een rond te samen maecken,
Daer d’Ebbe, daer den Vloet de stranden op syn maet
(210) Off climmende bespoelt, off sackende verlaet.
En laete dan syn Hert in syne woorden blycken,
En segge, Groote Godt wie isser uw’s gelycken?
En roepe overluydt, Hoort, Goddeloosen, hoort,
Wy vreesen noch u strop, noch u vier, noch u moort,
(215) Dit’s onser aller Godt, dit’s Israels vertrouwen,
Het wit daerop wy zien, den grondt daerop wy bouwen,
Dit is Hy om wiens naem u banden en u pyn
Ons’ feesten, onsen roem, ons eere zullen zyn.
Dus wil ick mynen naem in Israel sien sweeren,
(220) Dus wil ick ’tlasterwoordt in loffsang sien verkeeren,
Dus wil ick myne macht myn wysheyt sonder grondt
Zien prysen in ’tgemoet, sien voeren inden mondt.

            IV.
8. Zijt ghedachtich des Sabbath-daechs dat ghy dien heylighet.
9. Ses dagen sult ghy arbeyden, ende alle uwe wercken doen.
10. Maer den sevensten dach is den Sabbath des Heeren uwes Godts:
Dan sult ghy geenen arbeyt doen, noch u Sone, noch u Dochter, noch u Knecht,
noch u Dienstmaecht, noch u Vee, noch de Vreemdelinch die in uwe
Stadt-poorten is.

11. Want in ses daghen heeft de Heere Hemel ende Aerde ghemaeckt,
ende de zee, ende all datter in is, ende hy rustede den sevensten dach,
daerom seghende de Heere den Sabbath-dach, ende heylichde den selven.


Wilt ghy in ’s levens loop u selven niet verliesen,
Volght myne ganghen naer: Wie sal het schepsel kiesen
(225) Voor stierman, voor beleydt, voor loot, voor waterpas
Dan die hem heeft gemaeckt het ghen’ hy niet en was?
Om uyt een ydel Niet een groot All te verwecken,
Om uyt de duysterheyt het claere Licht te trecken,
Om alles t’overcle’en met een ghemeyne Locht
(230) Die ’t hooghe van het leegh’ voor altydt scheyden mocht.
Om ’tdrooghe van het nat bescheydelyck t’ontcleven
Om d’aerde Vrucht en Zaet gewillich te doen geven.
Om Jaer, maendt, dach en uer, by Sterren, sonn’ en maen,
Een ongefeylde loop gestadich te doen gaen.
(235) Om ’tvlugge cleyn-gebeent de locht te doen doorsnyden,
’Tgeschubde zee-gediert door ’twater te doen glyden.
Om ’tcruypsel voete-loos, om vier-voet allerhandt
Beyd Elephant en mier te brenghen op het landt
Om ’tlaeste meester-stuck, het cort-begrip van allen
(240) De cleyne werelt, Mensch, naer myn goet wel-gevallen
Te schapen, als een Heer die alles heerschen mocht,
Ses daghen hebb’ ick daer vry-willich in verwrocht.
Den sevenden gerust, geseghent en gepresen,
Voor eewich t’myner eer geheylight heeten wesen.
(245) Ses daghen zal den tydt van uwen arbeyt zyn,
Ses daghen hooren U, den sevenden is myn,
Dien zult ghy, Israel, voor mynen Sabbath kennen,
Daer sult ghy uwen Zoon, u Dochter aen gewennen,
U affgesloofde vee, u Dienaer man off meyt,
(250) Den vreemdelingh daerby die t’ uwent binnen leyt.
Dien sult ghy aen myn woordt, aen lofsang en gebeden
In mynen naem vergaert, Godts-dienstelyck besteden,
Ontloopen ’swerelts sorgh, begheerlyckheyt en lust,
Verheffen ’tvlugge hert naer d’onbepaelde rust
(255) Naer ’tSabbath zonder endt, den ghenen toegeschreven
Die ’tSabbath haer’s gemoets myn goedheyt overgeven,
Die van het boose werck in ruste leggen stil
En maken mynen Gheest den Meester van haer wil.

            V.
12. Ghy sult u Vader ende uwe Moeder eeren, op dat ghy langhe leeft opter aerden,
ende dat het u wel gae inden lande dat u de Heere uwe Godt gheven sal.


’Tweerspannigh trots gemoet en wil ick niet verdragen,
(260) In’t sacht, gehoorsaem hert is alle myn behagen,
Gehoorsaem zult ghy zyn den Wille, keur, en wet
Van die ick over U als hoofden hebb’ geset
Den Vader, die U heeft beyd’ lichaem ende leven
Door myn bestuer en macht geschapen en gegeven,
(265) De moeder die U heeft gedraghen en becrocht
In swaricheyt gebaert, in sorghen op gebrocht,
Plicht, eerbiedt en ontsach sult ghy haer beyde toonen,
Hun liefde t’ aller tydt beleefdelyck beloonen,
In band’ en ballingschap, in overlast en pyn,
(270) Sult ghy haer toeverlaet, troost, heyl, en hulpe zyn:
Den avondt haeres tydts, haer sware leste daghen
Zal hun U morgen-son blygeestich helpen draghen.
Swyght nederich en lydt, straff haer geboden niet,
In recht off ongelyck buyght onder haer gebiedt.
(275) Der Landen overheyt, en wereltlycke machten,
Zal uwer yeder een voor myn gesanten achten,
Zy sitten op den Stoel die ick haer hebb’ gestelt,
Haer menschelyck gebiet is Goddelyck gewelt
Des Vaders in syn huys, des Coninckx in syn landen:
(280) De wetten syn myn woordt, de Princen zyn myn handen.
Begheeft U onder haer (doch redelyck) ontsach,
Te loone zult ghy zien een langhe levens-dach,
Te loone vol gelucks de voor-beloofde kusten
Het rycke Chanaan besitten en berusten,
(285) Te loone zult ghy zyn oneyntelyck verheught,
In ’t Hemelsch Chanaan, d’onsprekelycke vreught.

            VI.
13. Ghy en sult niet dooden.

Leeft vredelyck in rust met uwen even naesten,
Verstout U niet syn Doot ontydelyck te haesten.
’Tis myn gelyckenis, myn maecksel en myn beeldt,
(290) Die van U noch in Ziel noch lichaem niet en scheelt.
Schendt myne wercken niet: myn gramschap zal bestortten
Die ’tminste menschen-lidt zal schaden off vercortten.
U Eyghen vleesch en bloedt behoort my eyghen toe,
Staet my u leven aen, wat zyt ghy ’t selver moe?
(295) Ick stell’ U stervens uer, wie zalse niet verbeyden?
Ick voeghe ziel en lyff wie zalse derven scheyden?
Zal eenen druppel bloets ter aerde syn geraeckt
In spyt en weder-wil van die hem heeft gemaeckt?
Wee allen die de handt aen myne rechten steken;
(300) U onschult, Israel, zal ick, off niemandt, wreken,
My comt de wrake toe: Wee, die zyn Broeder slaet,
Off met de tonghe quetst, off metter hertten haet.

            VII.
14. Ghy en sult niet echtbreken.

Elck voughe synen staet naer syn ontfangen crachten,
Die syn genegentheyt can dwinghen en verachten,
(305) In woordt en wercken kuysch, van hertten onbesmet,
Onthoude synen sin van ’thouwelycsche bedt.
Veel beter connen my d’ontbonden vrye sinnen
Dan ’thuys-besorghde hert believen en beminnen.
Die niet en can weerstaen den moeyelycken brandt
(310) Van ’t sondigh lusten-vier, beghev’ hem inden bandt,
Bepale synen lust, verplichte syn begheeren,
Syn ziele te geval, en myn gebodt ter eeren.
Dits d’eewigh echten knoop, ’tonbrekelyck verbondt,
In mynen naem begost, in myne Wet gegrondt.
(315) Vervloecket zy den man die selver syn gedachten
In synes naesten bedt oneerlyck laet vernachten,
Vervloecket zy de Vrouw die haren Camer-raedt
Den minsten ooghen-lonck in overspel ontslaet.

            VIII.
15. Ghy en sult niet stelen.

Laet yeder een de Vrucht van syn besweette Jaren
(320) Besitten ongemoeyt, en vredelyck bewaren:
Den mensche raeckt aen goet noch have by geval,
Van myn ryck-milde handt, van boven comt het al;
Die ’t synen Broeder neemt, heeft my voor eerst bestolen,
Noyt bleve Dievery voor myn gesicht verholen.
(325) Wacht strooper op het velt, wacht roover onder ’triet,
Ontgaet des rechters handt, myn oogh ontloopt ghy niet.
Wacht vrecke woecker-dieff, die op ’t oneerlyck schrapen
By daghe niet en rust, by nacht verlet te slapen,
Wacht schatteren myns Volckx die vander armen bloedt
(330) Onmenschelyck versaet uws hertten overvloet.
Ick houde rekeningh van all’ u boos bedryven,
Dat zal ick t’syner tydt voor myn gericht beschryven,
En myn lanckmoedicheyt, myn uytstel en verdrach
Vergelden met den schrick van zoo veel swaerer slach.

            IX.
16. Ghy en sult gheen valsche ghetuyghenisse spreken teghen uwen naesten.

(335) Onwaerheyt, achterclap, bedrieghelycke woorden
Zyn grouwelen voor my en geestelycke moorden;
En meer als dievery: Wie quetst syn broeder meer
Off die hem neemt syn goedt, off die hem steelt syn eer?
Het snelle Tonghen-bladt en hebb’ ick sonder reden
(340) Veel cortter niet getoomt, dan ’s lichaems ander leden,
Meest alle zyn gepaert, dit staeter maer alleen
Gewortelt in het vleysch, becingelt in het been.
Wel hem die sonder leedt van vrunden en gebueren
Zoo sorghelycken lidt can dwinghen en bestueren,
(345) Die liever ’snaesten schandt stil-swyghende bedeckt,
Dan yemandts goeden naem met loghenen bevleckt.
Dien gave, noch geschenck, noch vrees noch hop’ en buyghen
Om teghen syn gemoet bedrieghelyck te tuyghen.
Schout loghen-tael, myn Volck, ter liefde van U Godt
(350) Die d’achterclapper hoont, den loghenaer bespot.

            X.
17. Ghy en sult niet begheeren uws naesten huys. Ghy en sult niet begheeren
uwes naesten Wijff, noch sijnen Knecht, noch sijn Dienstmaecht, noch sijnen Osse,
noch sijnen Ezel, noch eenich dinch dat uwen naesten heefft.


Geveynsde Heylicheyt en zal my niet bedrieghen,
Voor my en can den mondt het Herte niet belieghen,
Oock ben ick met den tooch van buyten niet gepaeyt
Daer ’therte herwaerts treckt, en ’tooghe derwaerts draeyt.
(355) Laet niemandt op den schyn van syne sonden rusten,
Ick wachte wil noch daet, ick straff de boose lusten.
Wie ’s broeders Huys off goet, uyt giericheyt beweecht,
Bedecktelyck verwenscht, heeft Dievery gepleecht;
Wie syn begheerlyckheyt in ’t minste heeft begeven
(360) Tot ’snaesten wyff off maecht, heeft overspel bedreven,
Wie om syns broeders Doot, onredelyck verstoort,
Tot syner wraecke hoopt, is schuldich aen een moort.
Swicht vleeschelyck vernuft, myn wille sy u reden,
Wie salder tegen staen? wie isser om t’ onvreden?
(365) Wie roepter myn gebodt voor ’tmenschelyck gerecht?
Ick, de Rechtveerdighe, Ick, Israel, Ick segh ’t.

Jae, Heere, ’tis U woordt, ’tsyn U beschreven wetten,
Daer naer wy onsen loop verbonden zyn te setten,
Daer van het minste punt vertreden off gefaelt
(370) D’onsterffelycke Doot rechtvaerdelyck behaelt.
Daer door de swacke ziel in een van all vervallen
Voor U gerechticheyt straff-schuldich is van allen.
En zult ghy hierop dan te rechte met ons gaen,
Waer is hy, Groote Godt, die voor U zal bestaen?
(375) Waer ’t maecksel uwer handt in syn geheel gebleven,
En hadden wy U, Heer, moetwilligh niet begheven,
Wy derfden opwaert zien: De crachten waeren daer
Om U gebodt en Wil in als te comen naer.
Nu leyt dat groote licht, die Goddelycke gaven
(380) Door eenen, in ons all, erff-sondelyck begraven.
Nu isser vanden mensch ter werelt gheen vermaen
Die ’tminste goet can doen, can dencken, off verstaen.
Selff, Heere, daer Ghy werckt; daer ghy het nieuwe leven
In ’t nieuw-herboren hert van nieuws bestaet te geven,
(385) Valt strydt en tegenstandt, door een verscheyden Wet
Die tegens d’ uwe stelt haer moghelyck belet.
Daer zyn ons Vruchten dan, waer zyn ons’ Offeranden?
Wat zal een leghe handt op uw altaren branden?
Wat zal hy brenghen op zyn Schepper te geval
(390) Die alles schuldich is, en niet en heeft met al?
Dus comen wy van U, Genadich Vader, halen,
Het ghen’ ghy van ons eyscht; de middel om betalen
Van die wy schuldich zyn: Siet ons’ ellenden aen
In ’t aengesicht van hem die voor ons heeft voldaen,
(395) Laet syn’ onnooselheyt voor onse schulden spreken,
Laet uwes torens slach op syn verdiensten breken,
Laet syn geleende straff, en onverdiende pyn
Op uwen altaer Heer ons vollen offer zyn.
Zoo zal U goedicheyt op aerd’ en hemel wesen
(400) In eewen eewicheyt geheylight en gepresen,
Zoo u gerechticheyt den Volckeren bekent
D’een’ onuytsprekelyck en d’ander zonder endt.
4°. Cal. Septemb. (29 Aug.)




[CH1619:019]
1. COR. 3. 19.
SAPIENTIA MUNDI HUJUS STULTITIA APUD DEUM

Cedite Terrarum claudae moderamina Leges,
Occidat ad Solem Cynthia vestra meum:
Navigat ad summo defixum sydus Olympo
Scilicet, haec animi quassa carina mei.
(5) Tollor; Ave Tellus, superas libet ire per auras;
Annue Coelorum Rector et affer opem;
Nitimur in vanos, nisi Te praeeunte, labores,
Tende manum, persto; tolle, relabor item.
Erige divino trepidam sufflamine mentem,
(10) Restat in auxilio spes rediviva tuo.
Prid. Id. 7b. (12 Sept.)




[CH1619:020]
GRILL OFF HAECHSCHE HERDER-BOEREN-LUYT-LIEDT OP HET
AMSTERDAMSCHE VISSCHER-FLUYT-RIET VAN ANNA
ROEMERS. ENDE VAN HET BESLUYT AENDE
ED. HEERE MYN HEERE VAN ASPEREN

Roomsch gespan Veneetsche berders,
Tweede Vryster van ons’ Herders,
Haechsche maecksel Fransche crop,
Fransche stellingh Haechsche cop
(5) Haechsch’ Veneetsche-Fransche spanen,
Luyt, getuyghe van myn tranen,
Luyt, getuyghe van myn vreucht,
Van myn onbevleckte jeught:
Luyt, toecomende verblyden
(10) (Emmers wilt den Hemel lyden)
Van myn grijse ouderdom;
Luyt, myn stille Treves-trom,
Luyt myn fluyt en myn Trompetten,
Luyt myn feest en myn bancquetten,
(15) Luyt, myn heusch onnoosel spel,
Myn vermaeckelyck gequell.
Luyt, myn voorspraeck byde meysges,
Die zoo menich duysent reysges
Duysent knechges wel gepaert,
(20) Om een boomptgen hebt vergaert.
Luyt, myn sleutel totte Camers
Daermen sonder gouden hamers
Selden in geraeckt off niet,
Daermen ’t Volckgen niet en siet
(25) Dan gedoken inden doncker,
Daer het Manne-volck heet Joncker,
Daer de Vryster Juffer heet,
Daer men altydt suycker eet;
Daer de deuren en de mueren
(30) Met ferwiele langhe lueren
Syn behanghen en bedeckt;
Daermen mette boere geckt,
Daer het altydt is voll reucken
Minn off meer als in een keucken,
(35) Daer de leren-wanten duym
Steeckt vol muskes en barfuym.
Daer de mantels en de craghen
Zoo veel vreemde cleuren draghen
Dat het in een mensch syn oogh
(40) Flickert als een reghenboogh.
Daermen heele winter-nachten
Met het bloote hooft moet wachten,
Om een handtge vol gewins,
Op een Hartigh off een Prins.
(45) Luyt, myn eerste wech-bereyder
Totten grooten Menschen-weyder
West benoorden ’t Noorder Meer
(Japick, dunckt my, hiet den Heer)
Die syn hooch-geleerde ooren
(50) Om den Herder-tramp te hooren
Die ghy hem te wille sloeght,
Goedertieren heeft gevoeght,
Luyt, by Luyten vergeleken
Die voor Luyten noyt en weken,
(55) Luyt die meesters jonghen naem
Maeckt bekent en aengenaem,
Twee mael seven jaer geluystert,
Meer bevochten dan verduystert,
Luyt, te veel gepresen Luyt,
(60) Stopt u snaren, Anna fluyt.

Wt was den Boeren-deun zoo haest het Herder-wicht
Syn Anna, synen schrick creech naerder in ’t gesicht.
En sach haer ’tfluytgen vast van alle canten claren,
En sach een jonghen rey rontsom haer lyff vergaeren,
(65) En sach het soet geswel van d’een en d’ander koon
Daermede zoo hem docht, Sy peylde nae den toon.
    Ghy die het Visscher-liedt aen uwe croon gehangen,
Geluckigh Heer-Poëet gehoort hebt en ontfangen,
Ghy die verstaet hoe verr’ een Amsterdamsche fluyt
(70) Verdooft en overtreft een’ Haechsche herder luyt,
Spreeckt vonnis tusschen tween, off niet des’ lompe jongen
Syn schraele darm-geschrap voorsichtich heeft bedwonghen
Daer Anna quaem ter baen: Off ’t niet is, zoo hy meent,
Best tydelyck geswicht, eer schandelyck verbeent.
3°. Id. (11) Novemb.



[CH1619:021]
OP ’T CLAECHDICHT VAN ANNA ROEMER VISSCHERS
AEN D’HEERE GROTIUS

Swijcht Rym-beroemde tongh, still over-vrouw verstandt,
Beydt letter-rycke pen, rust ruste-loose handt,
En ghy medooghend oogh, spaert U geleerde tranen,
De rechte schreyens-tydt zal selver syns vermanen;
    (5) Wanneer haer (Och! off noyt) een altydt wrede Doodt
    Zal roemen t’onser spyt den overgrooten Groot
Te hebben doen betreên de veer-schuyt aller zielen.
Wat segh ick, schreyens tydt? Noch zalmen dan de wielen,
    Noch de Victorie-Coetz van ’swerelts Wonder-faem
    (10) Zien voeren d’eere-vracht van synen trotsen naem.
Hoe zouden van nu aff dry wallen en dry grachten
Dien meer als Dedal-geest besluyten en versmachten,
    Daer van bekennen zal d’oyt onverwonnen Doodt
    Op sulcken harden stael is myne Zeyssem loodt.
17° Novemb.



[CH1619:022]
BESLUYT GENOMEN UYT DE RASENDE LIEFDE-COORTS. AEN
’T VROUW-VOLCK IN ’T GEMEEN

Wie hadde Venus doch zoo snellen fellen schicht
Gedreven in de borst? Haer eyghen blinde wicht.
Maer was hy niet haer kindt, en was sy niet syn’ moeder?
De Lecker en verschoont noch bloedt-verwandt noch broeder.
(5) Maer was zy selver niet Vooghdinne van syn’ handt?
Meestersche van het vier, maer slave van den brandt.
Maer was zy niet Goddin om syn gewelt te weeren?
Gheen Goddelycke maegh can dat fenyn verteeren.
Och sterfflyck Vrouw-gediert, Doel-witten van de Min,
(10) Ontstekelycke waer, nu comt my inden Sin,
Cost Venus noch als Moer, noch als Voochdin syn’ banden,
    Noch als Goddin ontgaen syn kinder-pyl-gewelt,
    Wat moet het grouwelick tot uwent zyn gestelt,
Die eens al watter smoockt mocht luchterlaegh zien branden!
17°. Nov.



[CH1619:023]
TEGHEN BESLUYT VOOR ’T VROUW-VOLCK
Was Venus liefde-geck, wie can daeruyt besluyten
Dat Vrouwen in ’tgemeen off niet off weynich stuyten.
    Al was zy haest in brandt dat hadde syn waerom,
    Wien byt de Duyvel eer dan dieder met gaet om?
(5) Waer wordt het lichter nat dan inde vochte plasschen?
Waer maecktmen lichter vier dan inde gloeyend’ asschen?
    Wat zouse zyn als Vonck die heel de werelt braeyt?
    Wat zouse syn als hoer die al de coppels draeyt?
Die quo s. (17 Nov.)



[CH1619:024]
SUR LES FROIDEURS D’ADONIS A DAME A. D. G.
Ie ne m’estonne point du desdaigneux refus
D’Adonis; aussi bien n’estoit ce qu’ à Venus.
    Anne mais s’il n’eust veu de vos yeulx que l’idée,
    Je n’aye point de nez s’il ne vous eust aimée.
Postrid. ( 18 Nov.)



[CH1619:025]
(AEN DOROTHEA VAN DORP)
THE, de soetste van ongs bueren,
Al dit goetjen selje stûeren
Naje groene Groenevelt:
Siet toe datje ’t wel bestelt.
(5) Inden eersten selje’r vinnen
Ien beschreven glas van binnen:
En daer in ien stuck papier,
Met ien veersjen drie off vier,
Van die man sen hooghe tarmen,
(10) Die ongs buer-wyfs blancke narmen
Soo ongdieftelycken net
Op ien rijmpjen heyt eset.
Item isser noch ien stickjen,
Off ien cluchjen, off ien quickjen
(15) Van ien Haeghse boere-jool
Vors ekropen uyt de kool:
Van ien jonghe plompe lecker,
Die soo kies is en soo lecker
Soo hy doen mocht wat hy wou
(20) Dat hy numment prysen sou,
Numment minnen, numment vieren
Numment eeren, numment cieren
Dan de soetste fraeyste meyt
Die oyt aerd’ edregen heyt.
(25) Waer by all’ ongs aare troosjes
Komen lyck verlepte roosjes
Lyck ien knip-slach by ien worp.
Lyck ien huysien by ien DORP.
Doch moer: as je ’t hebt elesen,
(30) Raet wie mach het meysien wesen:
Asje siet op’t schreeven glas
Denckt wie dat het knechje was.



[CH1619:026]
(AEN JOFFR. VAN TRELLO)
Grilligh trilligh Trilloos kindt
’Khad je dapper wel esint
Waerje niet zoo licht van belghen,
Dat en ken ick niet verswelghen
(5) Datje zoo soudt mitter vaert
Raecken op je groote paert,
Om en hoop onnoosel grillen
Die men lestereys ontvillen
Tusse waeck en slaepe schier
(10) ’Savents, schat ick, byde Vier,
Om en onbeschoft versieren
Om en onbedocht vercieren
Datje giste t’ jouwer schandt
In men rympge was eplandt.
(15) Com, ick moetj ’ en kunstge leeren;
’Kwill’t noch al ten quaetste keeren,
’Kneem ick hadd’ van iene meyt
Quaet eschreven, quaet eseyt
Om en aere wat te prysen
(20) Om en aere te bewysen
Datter al wat onderscheyt
Tussen heur en aere leydt.
Jij, die ’t meughelick zoudt lesen,
Zouwje wel zoo schielick wesen
(25) Datje strack ter sprongh ter loop
Zoudt gelooven al den hoop?
Schole, moer, en leert ierst kennen
Wat de mans voor goedtge bennen,
Wat den bouwen en den doeck
(30) Al moet lyen vande broeck.
Zoo veul moetje van me hooren
Noyt en wasser knecht ebooren
Zoo ontydelijck oprecht
Zoo belachelijcke slecht
(35) Die ghien leughens cost versinnen
Om te prysen hooft oft sinnen
Backes, ooghen, mongdt off haer
Van sen Vryster off sen Caer.
Meysges, ’kwilje niet bedrieghen
(40) ’Kmaeck perfessi van te lieghen
Waer ick jouluy raeck an boort,
Daerom as je van men hoort
Dat ick d’ien’ off d’aere Vryster
Segh in ’t singhen ’tis en lyster,
(45) Segh in ’t treën ’tis en paeuw,
Segh in ’tclappen ’tis en Caeuw,
Segh her ooghjes bennen Lichges
Segh her lonckjes bennen schichgies,
Segh her borsges bennen smout,
(50) Segh her tuytges benne gout,
Segh her coontgies benne staeltgies,
Segh her lippgies benne craeltges,
S’ heyt en halsge van yvoor,
Taetges witter as en moor,
(55) Haetges softer as en bontge,
Bientges rapper as en hondtge,
Voetges smaller as en kindt,
Treetges luchter as en windt.
As je sucke malle dinghen
(60) Myn hoort spreken myn hoort singhen
Myn hoort speulen op men luyt,
Seght, de leepe lecker fluyt.
Maer (sel hier en wysert seggen
Die de quinten dworsser leggen)
(65) ’Tliegen is en sondigh stick.
Vaer, al weetje meer as ick,
Laetje zoo in slaep niet wieghen,
Alle Vryen staet op’t lieghen,
Al de Vreucht van broeck en rock
(70) Rust op leughen en op jock.
Niettemin op sucke leughen,
Die al hier off daer toe deughen;
Want gelyck een grooten Heer
Keuninck, Keyser, Paus off meer
(75) Tien mael hoogher wordt epresen
Dan hy oyt mocht waerdich wesen,
Niet om dat hy ’t wesen cost
Maer om dat hy ’t wesen most,
Zoo vergaet het menich reysges
(80) Byde knechges en de meysges
Tgoetge geeft mecander op
Totten hooghen hemel top.
Niet om datte Vryers vinnen
Dat her Vrysters syn Goddinnen,
(85) Off yet hooger as en mensch,
’Tis en louter bloote wensch.
Dat’s te seggen isse moelick
’Kwouw se waer beleeft en goelick,
’Knoem de cleuter alle daegh
(90) Zoo as ickse geere saegh.
    Wel ick mach niet langher praeten,
’Khoop je selttet nouw schier vaten
Waeret rechte grondgat ley
Van al dat ick lestent zey
(95) Om en meysgen te bestieren
Die ick sonder te versieren
(Als ick ’t ommers segghen mach)
Liever sie as alden dach.
Daer ick me in deucht en eeren
(100) Wonder wel ken ackirderen
Dien ick lieff heb met een maer,
Niet as vryster maer as Caer.
Zouwje daerom wille kyven,
Zouwje daerom cribbich blyven,
(105) Dat en denck ick nummermeer.
Trouwe, doet vry dry mael meer
’Klaetje grollen, ’klaetje morren,
’Klaetje grimmen, ’klaetje knorren,
Quelligh krelligh Trellooskindt
(110) ’Khebj ’ al evewel esint.
10. 9b. (Nov.) raptim et ludibundus. vix trib. hor.!



[CH1619:027]
LA BERGERIE DE LA HAYE A MADAME LA PRINCESSE DE CHIMAY,
SUR SA CONVALESCENCE ET SON DEPART.
ENTRÉE DE BALLET

    Te voila donc, bel oeil, au dessus du malheur
Comme l’astre vainqueur
D’un nuage escarté:
Car que pourroijent les dieux sur la Divinité?

    (5) Peusses tu nous laisser à mesure contents
De tes contentements;
Et qu’au bout de tes pleurs
L’envie du Destin n’entamast nos douleurs!

    De veoir ta guarison nos forests et nos champs
(10) En vont retentissants
Bien-venu soit le jour
Qui te rend à ton ame et ton ame à l’Amour.

    Mais de veoir ton depart il n’est bois ni rocher
Qui n’en vienne à pleurer,
(15) Et semble en te perdant
Que nous ne voyons point Midi qu’en Occident.

    Voilà comment le Ciel jaloux de tes clartez
Tient noz coeurs arrestez
De contraires souhaits
(20) Et nous charge à l’envi de joye et de regrets.

    Belle, l’esclair doré, qui nous a esblouïs
Autant que resjouïs,
Aurons nous le pouvoir
D’apprendre en un instant à te perdre et te veoir?

    (25) Adorable Soleil, au moins si tu ne luis
Qu’au point que tu nous fuis,
Promets nous en fuyant
Ton auguste retour au point de l’Orient.
21 Novemb.



[CH1619:028]
PARAPHR. EX ANGLICO BEN. JOHNSON
Wie seyt dat Piet en Trijn niet commen over ien?
De bueren hebben dat der leven niet esien.
Piet maledyt den dach dat hy het Varcke trouwde,
Tryn zeyt het isset stick dat heur oyt meest berouwde,
(5) Mocht Piet doen dat hy wouw hi quam noyt bij sen wyff,
Mocht Tryn doen datse wouw se raeckte noyt sen lyff.
Piet maeckt hem uytten bedd’ voor dach en opter straeten,
Tryn doet ghien liever dingh dan buytens huys te praten,
Piet is bedruckt en stil zoo haest hi is in huys,
(10) Tuys zitten byde man is Tryn her grootste cruys.
Piet wenst hem dickwils blindt om Tryns gesicht te schouwen,
Om Pieter niet te zien zou Tryn haer oogh uyt clouwen.
Piet wouw hi al verrott in ’t kerckhoffs mesten lach,
Tryn roept schier alle daech om ’slevens lesten dach.
(15) Piet zeyt daer’s niet en kindt van him als vaer eboren,
Tryn zeyt daer isser ghien dat hem ken toebehooren,
Moet de vrouw mette man in alles gaen te gaer
In iene wil en wens? Waer vontme liever paer?
27°. 9b. (Nov.)

Continue

[CH1620:001]
EPITAPHIUM IACOBI GRUSII
Quicumque fluxas temporum exosus vices,
Et sempiternam mente praemensus diem
Delira rerum despicis crepundia,
Ades viator: ista iam pridem mihi
(5) Detexta tela, vel peracta est fabula;
Pridem illa Syrtis, illud omni torvius
Fretum Charybdi puppe trajectum meâ
Vix praeteractae fervet a vestigio.
Vixi; ista summa est: quantus aut quantum rogas?
(10) Spes Grusiorum prima, Patris corculum,
Pupilla Matris, utriusque mel merum:
Formâ, lepore, praeter annos indole
Par pene nulli, plurimis provectior,
Ter quinque paucos messibus iunxi dies,
(15) Cum parca pronam Parca deduxit colum.
Quid evocantis increpas Coeli manum?
Quid ampliores exigis, Pater, moras?
Praemittor. ecquid invides compendium?
Sequeris. ecquid ingemis functo viâ?
(20) Fletus malorum busta, non meum decet,
Matura vitae nulla non finis bonae.
17° Cal. Feb. (16 Jan.)



[CH1620:002]
TVROUWE-LOF ALIAS MANS HANDT BOVEN.
BOERTIGHE VERANTWOORDINGHE ANDE JEUGHT VAN
TSGRAVENHAEGEN

Haegse kindre, schielyck goet
Krevelachtich hoofs gebroet
Windich, toome-loos geselschip
Wispelturigh, licht Kernelschip;
(5) Sonderlinghe jy Monseurs
Onderdane vande Keurs
Vande Cappen en de Prucken,
Die je blindelingh ontrucken
’Talderwaertste Manne-pandt
(10) Macht, gebiedt en overhandt.
Vriende, ’khebje niet te hiete
Dan it moetje niet voordriete
Dattick om myn eyghen baet
Zoo een deuntgie mitje praet.
(15) Speciaeltges wat mach ’t wesen
Datter onglangs is eresen
Ongder jouluy jonghe maets
Daer ’t Noordende daer de Plaets
Daer de Vyver-bergh sen boomen
(20) Off van spreken off van droomen,
Daer met ’t Iuffer-ryck Voorhout
Hiele middich-malen houdt
Daer de Kneuter-dyckse bueren
Kindren me om mostert stueren,
(25) Daeret hiele Hoff off waeght
Daeret Spuy sen deel off draeght,
Daeret Waghe-grauw van Leyen
Zoo versierlick op gaet weyen
Datter Os en Clos om lacht
(30) Meer as om en smockel-vracht.
Ick onnoosel knecht van buyten
Die van blasen noch van tuyten
Noch van al dat Weten hiet
Weynich meer verstae as niet
(35) Hebb’ al over langh gaen pruylen
En gaen dencken watter schuylen
Watter ongder ongse jeught
Mocht ontsteken sucken vreught.
Dryffier weeckges mochtet lyen
(40) ’Khoorde dochtmen van ter sye
Datter erghens ongder ’tgras,
Zoome zeyt, en aeltge was:
Datter hier off daer wat spoockte
Daer de heele buert aff roockte.
(45) ’Tdraetge, dochtmen, hadd’ ick doe,
’Kpeurde strack nae ’t clouwen toe;
Kenn ick ’t byde mans niet vinne
(Zeyd’ ick soetges in men sinne)
’Tander hallif-mens-gedrocht
(50) Dat de mensch in lyen brocht
’Tvrou-gediert, dat om dry vyghe
Liever borste zou dan swyghe,
Selmen ommers opp en aen
Niet verleghe late staen.
(55) ’Tbeurden even as ick miende
D’eerste mutz die ’ck wordde ziende
Gaffme driemael meer bescheyt
Dan ick wachte vande meyt.
Caertge, seyse, wat zouwt wesen,
(60) ’Tvolckgen heyt en brieff elesen
Off’t je lieff is of ’t je quelt
Daer je naem wordt jn espelt.
Wel men naem is goet om spellen,
(Zeyd’ ick,) zouw ’kme daerin quelle?
(65) Wordd’ ick daeroff sieck, Godt loff,
’Klaegh al langh op ’t kerrickhoff.
Isset slechs ghien Condemnaci,
Trouw-beloft off Oblegaci,
Isset maer ghien Mangdement
(70) ’Tschrickelicke Boer-torment,
Rekenventie off Sentenci
Aller pesten pestelenti,
Staeter Mauritz noch Soo est,
Staeter purje noch arrest
(75) Staeter noch van compereren
Noch docere noch firmeren,
Spelt men naem vry dage langh
Daerom kyck ick suer noch bangh.
    Soetges, soetges, al met sinnen
(80) (Ghingh de kleuter weer beghinne)
Luy te roepen is ’t niet al
Waren al de meyssies mal
Waren al de vrysters vlieghe
Wie en souse niet bedrieghe?
(85) Maer het goetgen is te gauw
’Tsiet al wydt al treet het nauw.
Kijck Cabouter hier is ’tbrieffje
Datje lest en seker lieffje
Op je hacken heyt estuert
(90) Doe je ginder in je buert,
(Trouwe, ’k wilder nimment melden)
Sulcke malle parte stelden
Datter scheen in’t heel’ A. B.
Ghien zoo costelicken D
(95) Van sen leven waer te vinne
Om en rympge te beghinne
Van en meysgen diemen hiet
Iuffer, Iuffer: (Wist ick ’t niet?
Most de saeck niet selver spreke?
(100) Siet sen backes nouw ontsteke!)
Doeme vyff ses Haegse troosjes
Schelde voor verlepte roosjes,
Al ter liefden al ter keur
Van’t verschreve Vryster-leur.
(105) Bloote, blinde Venis-seuntgie,
Wat ontstaeter menich deuntgie
Menich onbescheye praet
Daer jij tussen beye gaet!
Waer toe kenje ’tvolck niet brenghe
(110) Die her poot an jou versenghe,
Wat verblindje metje boogh
Menich calver-jeughdich oogh!
    ’Kmiende me iens op te fluyte
Om de meyt her mongt te sluyte.
(115) Hola! riepse, Lieve man
’Tsoetste comt eerst achter an
’Kmoetje ’tliefje noch iens noemen
Dieje die verlepte bloemen
Daer ick flus aff hebb eseyt
(120) Zoo suer op doen breken heyt.
’Khoever niet langh nae te talen
Noch getuygen voor te halen,
’Tschrifje selver zoo as’t leyt
Gheeftme dubbel op bescheyt.
(125) Alsoo seker as den Hemel
Met sen eve-staech gewemel
Met sen nummer stille staen
Duysent lichten om doet gaen,
Alzoo seker asset s’merghens
(130) Oostwaert lichter is as erghens
Alsoo seker as den dach
Phebus dochter hiete mach
Alsoo seker asset huyen
Middich wese sel in ’t suyen
(135) (Hooghe tarme docht ick vast
Nae ’t de vrou-luy weynich past)
Bennen hiel den Haegh sen ooghe
Niet betoovert off betoghe
Die dit stickgen heyt versint
(140) Is ’tberoemde Visserskint,
A n n e fleurtge van je nati
Ienigh Hollancks reppetaci
Trouwe voorspraeck van ongs eer
Duysent dancken en noch meer
(145) Duysent groene Lauwer-croonen
Moete jou de moeyte loonen
Eere zy de cloecke hangt
Die de spotter brocht te schangdt.
    Doen en cost ick ’t langher swyghe
(150) Van men selve niet vercryghe,
’Kstelde ’tlichum in pistuer
Lick en onderschoorde muer
Lick en craeckling van twie oortgies
Lick en pap-pot met twee oortgies
(155) Hadd’ ick d’ iene en d’ aere hangt
In men groene sy eplangt.
Wel mit oorloff, seyd ick, Vryster
Flusjes baerde je zoo byster
Op men kermesynde coon,
(160) ’Tscheen je tasten an men croon,
Rechs al waer en man te vanghen
Op ’tverschiete van sen wanghe,
Daer nochtangs de fijlosoop
Die al bloeyende verdroop
(165) Op en Iongmans haestich blose
Maeckten heel verscheye glosen
Noemde self die schielickheyt
Deuchdelick’ onnooselheyt.
Trouwe ’kwilme niet tribbleren
(170) Om dat stick te dispeteren,
Zoo veul segg’ ick jou allien
Ben ick noyt beschaemt esien,
Nouw en selme nimment laecken
Over ’tgloeye van men caecken,
(175) Haechgie, lieve Vaderlangt
’Kstootmen an jou eyghe schangt.
Kenne nouw men langts gesellen
Aers niet lesen, aers niet spellen
Kenme nouw en Roemer-dicht
(180) Mit en averechts gesicht
Niet verkennen uyt en cluchgie
Dat ick voor en puer genuchgie
Van en vrolick Iuffer-dier
’S morghens op men bedde schier
(185) Buers-gewyse quam t’ ontfange,
Daerse, loof ick, niet zoo langhe,
(Want ick hebb’ al starcker pangt
Van her ongemeyn verstangt)
Hadd’ me kenne besich wesen
(190) As veel andren om te lese,
Datse schier hadd’, zoo me docht,
Eer eschreven as bedocht?
Zouwme sucke blaeuwe bloemen
Amsterdamse schrifte noemen?
(195) Foey! de misslach is te groot,
Wel te tije benje doot
Noortwycx heeren seun en Vaertge
Onverglyckelicke paertge,
En jij Keyser-lieve man
(200) Haegse kintge Tweede Ian,
Waerje noch ter werrelt binne,
’Kloof je miste wel je sinne,
Jae mit rede meer as ick,
Om zoo schandeleusen stick.
    (205) Doen ick zoo wat hadd’ staen malen,
Quam ick eerst ten principalen.
Voorder (sprack ick) Lieve moer
Hadd’ ick doe noch as en loer
Op men backes late smyte
(210) Songder weer iens uyt te byte,
En op ’t deuntge vande meyt
Niet en dinghetien eseyt
’Kwouwje selver al men leven
Recht, gelyck en reden gheven
(215) Totmen eyghe schangd en spot
Dieme nouw dryft sonder slot.
Maer ick ken me rappirtere
Tot men deughdelick verwere
Daer ick doen op staende voet
(220) Koelde me de kleuters moet.
Waerom heyt je hooft twie ooren
Dan om clacht en weer te hooren?
Waerom wysje ’theel preces
Op en reghel vyff off ses?
(225) Soeckt men schriften en men brieven
Leest men angtwoordt en men grieven,
’Kwedd je wyst wel haest ter deegh
Wieder sloegh off slaghe creegh.
Ick en meyt te laten tieren?
(230) Ick en meyt her mongt te vieren?
Songder slach off tegeweer?
Hola! Zoo mal nummermeer.
    Alle broecken, alle baerden
Houw ick opper eer en waerden
(235) Ghien zoo weteloosen man
’Kwyck hem off ick schricker van,
’Kwil me mit men eyghe vleyen
Niet bedrieghen off verleyen,
Bijde simpelste van al
(240) Staen ick noch as nimmendal,
Maer de cloeckste vande Vrouwen
’Thooge woordt te laten houwen
Dat en raeckte noyt in myn,
Zou en man de minste zyn
(245) By het ribb-stick van sen lenden?
Dat waer ’t opperst onder wenden,
Teughens reden en Nettuer
Teughens stroom en over stuer.
Com ick inde Bybel-boecken
(250) ’Khoeff ghien oogenblick te soecken
’Kvinder schier an elcken oort,
Vrouwen hoort naer ’t mannen woordt.
Kyck ick inde Werelts-Wetten
’Ksiese nerghens meer op letten
(255) As op Vrouwen slechticheyt
Swackeyt en onwetenheyt.
Raeck ick by die aere quantgten
Die in Menssen, Beeste, Plantgten
Die in water, lucht en vier
(260) Slyten al der leven schier,
Vrouwen, seggen die gesellen,
Bennen hoofdeloose spellen,
Elcke vrouw en leghe schuer,
Elck en misslach van ’tnettuer
(265) Die wel altydt mans sou maecken
Costser altydt toe geraecken.
Seyder niet iens ien te deegh
Elcke Vrouw en man van deegh?
D’ouwe Grieckelandts Poweten
(270) Hebben ’t me becangs eweten
Watter in en Vrouwmens stack.
Daer uyt wasser ien die sprack
Vrouwtgies wilje loff vercrygen
Snoert je backes en leert swygen.
(275) Daerop sey en blindeman
Die de prys van alle wan
Daerom seuve stede keven
Waer hi hadd begost sen leven,
’Tspreke, seyd’ hi eerst en lest
(280) Past de mannen alderbest.
Maer de grooten Rotterdammer
Maecte ’tgoetjen noch al grammer.
Hoe? sey die, de man en ’twyff
Schele lick as siel en lyff.
(285) Selle wy dan deuse baggens
Voere laten al de vlaggens?
Noch hersegg’ ick ’t, foey de man
Dien en wyff verbiene can.
    ’Ksagh wel an de meyt her ooghe
(290) Die al gins en weder vloghe
Dat ick hier en daer al wat
Op her veer eschoten hadd’,
’Topper-hooft beghon te schrimpe
’Twange-vel begon te crimpe,
(295) ’Thiele backes over dwors,
Elcke lipp-lap was en kors.
(Zoo fernynich is de waerheyt
Ass’ en vrouwen-hooft by ’thaer heyt.)
Kintgie, seyd ick, noch en woordt,
(300) Meuglick hadje ’t al ehoort
’Tsouwje niet zoo seer mis-hagen,
Zoo veul moetje wel verdragen
Hy, is waerdigher as, Zy,
Maer dit puntgie staeter by,
(305) Hoe de Vrouluy dan geraecken
Mannen cloeckheyt meer te naecken
Hoese dan de rechte lyn
Van prefecksi naerder zyn.
Alle dinghen hebben trappen
(310) Zoo de broecken as de cappen,
Ghien paer menssen off het heyt
Min en meer en onderscheyt;
Daeruyt sietme sommes beuren
Datter ongder duysent leuren
(315) Wel en moye paerel leyt
Die wat meer is as en meyt.
(Dieder zoo en deel wil coopen
Hoeft uyt Hollandt niet te loopen,
Seker, zoo ’k niet mis en tel
(320) ’Kweter inden Haegh noch wel)
Hier uyt strack en angder voordeel,
Dierte blindt het menssen oordeel
Al dat selde wordt esien
Gelt wel seuve bet op tien,
(325) Overvloet doet lust vertragen,
Nieuwicheyt ontsteeckt behagen,
Wystmen hondert wyse mans,
Nimment sieter nae becans,
Nimment kender werck off maecken
(330) Daer ’t soo licht is an te raecken,
Wystmen ien wys Vrouwen-dier,
Wat ontstaeter strack en tier!
Wat en loop van arm’ en rycke
Om het mongster te bekycke!
(335) Noyt en quam te Bruyssel Gheus,
Noyt in Hollangt dwergh off Reus,
Tygher, Luyper, Aep t’ anschouwen
(Buyte comperaci, Vrouwen)
Die in winckel, straet off steegh
(340) Zoo veul duysent kyckers creegh.
Om de waerheyt niet te decken,
’Kben al me wat vande gecken
Die de selsemheyt verleyt
Om en mans-gelycke meyt
(345) Om en relick wyff te kenne
Wil ick vlieghen en niet renne:
Maer dat aere leppich seer
Daerje flus men jonghe eer
Schandich miende me te smetten,
(350) Dat de mensse doet verpletten
Dat de ooghen bindt en blindt,
Daeroff hebb’ ick lucht noch windt.
Hebb’ ick altemet men dichgies
Onbedachtelick en lichgies
(355) Opte werrelt-baen ebrocht,
Meer as rede lyen mocht,
Hebb’ ick sommes zoo en reysge
Hier en kleuter daer en meysge
Opten eeren-trap eset
(360) Meughlick dieder nauw op let
Selder by, off an off binnen
’Tien of ’t aere puntgie vinnen
Dat sen prysen waerdich was.
’Tcomt by tyen oock te pas
(365) Dat de sinnen werck behoeven
Om her crachten te beproeven,
’Kweeter dien het cleynste beest
Sprekens waerdich is eweest,
Muysen, luysen zonder lyven
(370) Hebben wyse luy doen schryven,
Hoe verachtelicker stoff
Hoe verheffelicker loff,
Hebb’ ick dan oyt Vrouw epresen
Meer as looffelick con wesen
(375) Hoort vry allegaer die ’t leest
’Twas maer oeffeningh van geest.
’Kweet van vryen noch van rasen,
Noch van al de vise vasen
Dieme van vrouw Venis dicht
(380) ’Ksach men leve boogh noch schicht
Vande Ionghe die we lesen
Dat den hemel plecht te vreesen,
’Ksach men leve vier noch vlam
Dieme van men selve nam.
(385) ’Kheb wel duysent mael gaen weghen
Wat de mannen mocht beweghen
Tot zoo vreemden raserny?
’Ksaghse droevich, ’ksaghse blij,
’Ksagse lachen, ’ksachse pruylen,
(390) ’Ksachse smeecken ’ksachse huylen,
’Ksachse clagen sonder end,
’Ksachse suchten van gewent,
’Ksachse lymen, ’ksachse neuren,
’Ksachse singen by de deuren,
(395) ’Ksachse springen buyten macht,
’Ksachse rymen dagh en nacht,
’Ksachse spreken meer as weten,
’Ksachse vasten meer as eten.
Eisch ick reden of bediet,
(400) D’ iene seyt het is om Griet
S’ heyt en ooghjen as en craeltge
D’aere seyt ’tis al om Aeltge
S’heyt en keeltgen as en veel,
Noch en aere ’t is om Neel
(405) S’heyt en haertge geel as koren
Wie en souse niet bekoren?
Neeltge, docht ick, Griet en Ael?
Arge meyssens altemael.
Meyssens? meyssens? jae gans pocken,
(410) Wie en souwer niet mé jocken!
Om en meysgien om en gans
Zoo veul sinneloose mans?
Och! of ’t paert sen starcke lenden,
En de man sen waerde kende
(415) Met wat schielicker geraes
Sagh ick vande knecht den baes!
Wat al paedjes sach ick heeren!
Wat en kangsje wouwer keere!
Asmen al de mans in ’tlach
(420) Boven an de tafel sach,
Asme voor, honeur au dammes,
Singhe mocht honeur an’t wammes,
Sacke tabbert, muts en doeck,
Vive mantel, hoet en broeck.
    (425) Hoor (beghon de feex te kallen)
’Ksie wel ’t isser al van ’t mallen,
Hoe je diep en dieper raeckt
Hoejet argh en argher maeckt,
Wilje dus noch langher praten
(430) Gaet je gangh, ick gae men straten,
’Klien ghien ooren meer, Gedieuw,
Schier off merghen op en nieuw.
    ’Tspeet men al en lutgie seker
Datse sucken cloken spreker
(435) Sucken elequenten tong
Zoo verachtelick ontsprong,
Maer geluckich mach hem roemen
Die uyt allerhande bloemen,
Die uyt allerhande ruycht
(440) Mette Byetges heunich suycht.
’Kleerden uyt dat leste partge
Datter in en Vrouwen hartge
Watse toont off niet en toont
Weynich passienci woont.

(445) Haegsche kindre, noble maetges
’Kben ten ende van men praetges,
Keurt men in gerechticheyt,
Draecht men in men slechticheyt,
’Khebje nae men cleyne crachten
(450) ’Tmanne-schepsel leeren achten,
Daer je nouw uyt schatte kent
Watje bent en niet en bent;
’Khebje voorder willen toonen
Tot men eyghen hoofts verschoonen
(455) Watter tussen liefd’ en myn
Menich duysent mylen zyn.
Daer uyt meughje voort bedencke
Nimment in sen eer te crencken,
Off ’t en blycke voor gewis
(460) Hoe de man van binnen is:
Wilje zoo veul van me leeren
’Kselt op ienen reghel keeren
Dit’s ’tsommarum van men som,
Lacht niet meer, off weet waerom.
23°. Jan.



[CH1620:003]
GAR . . . .
Tweederhande slach van Vrouwen
Selmen uyt ons dicht onthouwen,
Paerlen, segh ick, synder veel,
Maer oock leuren meestendeel.
(5) Dat syn d’ouwe Werelts-wetten,
Hondert puycken, duysent sletten,
Al het schepsels heerlijckheyt
Staet in scheel en onderscheyt.
Vrouwtges, wie wil d’eerste wesen
(10) Die her stooren sel in ’t lesen?
Hoor, ick spreeckje nouw as vrient,
Wie de paerel-eer verdient
Onder jouluy, meughjij weten,
Dat syn yegelycx secreten.
(15) Die het meest te seggen heyt
Meestendeel het minste zeyt,
’Tbenne dick de volste vaten
Die her weynichst hooren laten,
En in ’t diepste vande Maes
(20) Gaet het minste stroom geraes.
Iene saeck staet hier te letten
Voor de leuren en de sletten,
Datse mitter eyghe boogh
Niet en schieten in der oogh;
(25) ’Tswyghe sel de meeste vlecken
Off vercleynen off bedecken;
Die der selve leurich acht,
Deckt heur on-eer zoose lacht
Asse leuren hoort vermelden:
(30) Ick heb nimment willen schelden,
Maer gelooft vry altemael
Dattick opte tong en tael,
Oppet tieren, oppet kyven,
Oppet pruylen vande wyven
(35) Rontom dapper acht sel slaen.
En genomen, ’kquam gegaen
Daer ick onder tien laudaten
Ien van tiene vondt staen praten
Die op ’t leurich leure-woordt
(40) Overleurigh waer estoort,
Dieder op te naem van sletten
Vrouwelick in clere setten,
Waer ’t en redeloose keur
As ick seyde, Dat’s een leur?
Prid. Cal. Febr. (31 Jan.)



[CH1620:004]
Faire de don debvoir, de courtoisie deste,
C’est avoir trop d’oreille, ou n’avoir point de....



[CH1620:005]
[Grieks-]Tetradákruon[-Grieks]
Stabat inexhausto madidus pia lumina rivo
    Pastor ad Aglaïae naufraga busta suae,
Hic ubi (Naïades rubeant a crimine Nymphae)
    Passa puellarem traxerat unda pedem.
(5) Stabat, et ut carum diffundere flumina crinem
    Vidit, et ut surdos tristia verba Notos,
(Talis Io Arethusa, Io Arethusa vocanti
    Excidit Ortygiam vecta puella Deo)
En, ait, en, mea vita, sequor; par ussit amantes
    (10) Flamma, dabunt finem nunc quoque fata parem:
Unda tuos necat, unda meos submerget ocellos,
    Et poterunt lachrimae quod potuistis aquae.
4°. Non. (2) Feb.



[CH1620:006]
DU MESME SUBJET
Un Berger eschappé dessus le triste bord,
    Le rivage tesmoing d’une glace meurtriere,
    D’un ruisseau ravisseur de son jour, sa lumiere,
    Sa Bergere, son coeur, sa vie, son support,
(5) Impuissant à brider les efforts de la mort,
    Forcené de la veoir desdaigner sa priere,
    Le coeur glacé d’ennuis, l’oeil fondu en riviere,
    Bien belle, (ce luy fit dire le desconfort)
    Si j’eu part à ton coeur, j’en auray à tes maux,
    (10) Si j’en eu à tes feux, j’en auray à tes eaux.
    Ha! fleuve trop jaloux de ma trop courte joye
Ne soyez envieux au fleuve de mes pleurs,
    Si pour la veoir mourrir dans mes yeulx je me noye,
    Et pour la veoir noyer dans mes eaux je me meurs.
3°. Non. (3) Feb.



[CH1620:007]
NEL MEDESIMO SOGGETTO
Stava Tirsi scampato in su la riva
    D’infido fiume e ghiaccio traditore,
    Mentre che Filli il suo promesso core
    Annegata fra l’onde in fondo giva.
(5) E vedendola già di senso priva,
    Per triomphar la morte dell’ amore,
    Dissero in lui sdegno, ardor, e dolore,
    Sequoti pur non men morta che viva,
Gradita Filli, bel sol occidente,
    (10) Vissero insiem’, moriran’ parimente,
    Uguali fiamme in somiglianti cori,
Tannega un fiume, affogherammi un rio,
    E come lagrimata in acqua mori
    Morirò lagrimando in acqua anch’ io.
Prid. Non. (4) Feb.



[CH1620:008]
OP DE SELFDE SINN
    Doe Thyrsis machteloos den droeven oever-boort
Al schrickende gevat al schreyend’ hadd’ becropen,
Daer ’t schielick ijs-bedrogh syn wenschen en syn hopen
    Syn hert en al verdronck in Phillis herde moort,
    (5) En voelde syn gebedt ten Hemel onverhoort,
En voelde synen schat syn eyghen handt ontslopen,
En voelde syn gemoet met tranen overloopen;
    Wel, seyd’ hy noch voor ’t lest (off wanhoop voerde ’twoordt)
Wel myn’ gedaelde Son, U sterven wil ick achten
    (10) Zoo ick U leven de’: Versinckt ghy in het nat,
    Daer zoeck ick oick myn doot maer in een tranen-badt,
Soo sult ghy dan beschreyt ick schreyende versmachten.
    Want zoo doch d’een zoo wel als d’ander sterven doet
    Wat can een coude stroom meer als een heete vloet?
eod. die. (4 Febr.)



[CH1620:009]
PASSANDO L’ALPI
Giunto con stanchi passi
Alla cima de’ sassi,
Ove il piu chiaro giorno
Fa nuvole d’intorno;
(5) Ove i diletti horrori,
Le nevi sono fiori,
Emmi vicino al Cielo,
Dissi nel mezzo gelo:
Fa tu, ch’in Cielo siedi
(10) Padre del Ciel Signore,
Ch’acostandone i piedi,
Non n’allontani il core.
Scrissi à Verona a 10. di Giogno (Juni).



[CH1620:010]
ITALIA DECOLOR
Hesperii Manes, Mundi morientis imago
    Praevia, faex rerum, splendida barbaries,
Marcide flos, cinis, umbra tui, salve Itala Tellus,
    Indigenam Patriae frigidioris habes,
(5) Frigidioris habes, non deterioris alumnum,
    Hospitii sociâ qui rogo jura fide.
Illa per ingenteis olim dilapsa Triumphos
    Illa super geminum Fama levata Polum,
Quâ Caput atque Orbis late dominator ocellus
    (10) Diceris, hos oculos impulit, hosce pedes,
Iussit ab Arctoïs discedere littoris undis,
    Qua Batavi fontem nescit arena soli,
Scandere monstrosum per inhospita nubila culmen,
    Ferre per aestivas torpida membra nives
(15) Iussit, et ô vanis utinam ne lapsa revolvens
    Luserit ignarum rumor imaginibus!
Infelix, at enim quam prisci rara decoris
    Semina, pauca virûm, nulla vigoris habes,
Nulla pudoris et ingeniti (fas dicere) bruto
    (20) Luminis ingeniti quas alis ipsa feris.
Impia divinos, specie pietatis, honores
    Eripis immenso qui videt ista Deo;
Quod colis ipsa creas, quod edis colis, horreo dictis,
    Mente Creatorem non capis, ore teris;
(25) Cui gemitus de corde pios, cui viscera debes,
    Contritique sacras pectoris exuvias,
Dona viris, pueris spernenda crepundia profers,
    Aera, faces, tabulas, marmora, thura, sonos.
Improba, cognatas agis in sua viscera dextras,
    (30) Tota rubes fratrum sanguine, tota Patrum:
Flagra, sicas, aconita doces, non praelia, civem,
    Ivit in acceptos fraus homicida jocos.
Luxu, foeda, fluis; quicquid congesta dederunt
    Saecula vel patras una vel exsuperas;
(35) Non gladium raptor, non novit adultera Legem,
    Non Sodomae sordes, non pice digna Venus.
Plura jubet calamus, jubet indignatio plura,
    Ni vetet ingenuus plura referre pudor.
Sisto manum, pede linquo tuos, indigna, Penates,
    (40) Forsitan his olim qui capiatur erit,
Quo sociae veteres Romae placuere Batavi
    Candor, et egregius mentis ad alta vigor
Fervet adhuc, studiisque idem Constanter abhorret,
    Roma, sed heu! quam nunc altera Roma tuis.
(45) En reducem dilecta tenes Hollandia Civem;
    Da subeat veteres non novus hospes agros.
Rettulerint alii insanae novitatis amorem,
    Italiae solus taedia sola fero.
Clavennae in Rhaetis. Iulio.



[CH1620:011]
LIBELLUS LECTORI
Cum Batavis Venetas socialis dextera vireîs
    Iungeret, et geminus mutua ferra Leo:
Tanta cui Proceres volvere negotia curae,
    Transiit has, peregre me comitante vias.
(5) Hinc levis in modicam crevi cum foenore molem,
    Qualis in affixas massa voluta niveîs.
Qui totidem pernosse volet, non visere, fineîs,
    En teneat Domini sedula scripta mei,
Et sine dente jocos; expertes criminis horas,
    (10) Innocuas nocteîs, et sine labe dies.
Vidit hic, ille sciet: tulit hic, fugit ille labores;
    Quaero, cui cuius gaudia pluris erunt?
Fallor, an ex trutina feret aequior arbiter aequa,
    Ille tulit mentem, quo tulit iste pedes;
(15) Sed Patrios posthac fugias praeposterus agros,
    Si pote quos nôris non adysse locos.
Basileae. 8°. Cal. Sextil. (25) Juli).



[CH1620:012]
PRO EODEM
Qui negat hoc tam multa Libro, tam dissona posse
    Scribier; et mixtos seria ferre iocos;
Quo sibi tam veteres avias pulmone revellat,
    Audiat: Hos Matri scripsimus, ista Patri.
(5) Qui duo sunt, et idem; quibus est mens una duobus,
    Ista legent; geminum quid vetet esse librum?
Spirae. 4°. Cal. Sextil. (29 Juli).



[CH1620:013]
EX ITALIA REDUX
Ignoscite Viri Magni, Pii atque Eruditi, quorum in tantâ barbarie
ingentem numerum relictum esse oculatus testis assero. Saeculi apud vos
vitia perstrinxi, cujus adeo vos convitia non tangunt, ut ad laudem
inprimis facere videantur: Vos autem
        Infractâ Coelo meriti virtute locari,
            Nî foret in stellas astra referre parum.



[CH1620:014]
MISOGAMOS. SATYRA
Coniugii male fausta dies, male festa viris Nox,
Nescio vos, neque scire libet. Dos lauta, supellex,
Praedia displiceant, domus et grex? Tolle quod adstat,
Faemineum caput, et triti pia taedia lecti,
(5) Sum Deus; adde, necas. O, quâ sumus, et Batavorum
Nomine turgemus, pretio pretiosior omni
Libertas, oriunda Diis, optanda viris dos!
Quâ subeat mercede tui caruisse? quis ultro
Excutiat sibi te, patriisque eliminet arvis?
(10) Ducimus uxorem. Superi, quam cara voluptas!
Ducimur; haec summa est: Et fluxerit alter ab illo
Qui tuus est, Hymenaee, dies; vos advoco testes
Quae volucri volitatis ad haec pede sacra puellae,
Quantillum, cui serus equos disjungere Titan
(15) Visus, et optatas producere Vesperus horas,
Hesternâ teneat reliquum de fronte Maritus.
Rideat, exultet, fundatur in oscula, quorum
Nec potiora Neaera tulit, nec Lesbia poscat,
Rossa suum potiora neget fudisse Poetam:
(20) Vidimus et moesto festivum gutture carmen
Exprimier; ridere foris, quem flere domi lex
Naturae, gemitumque rogo debere Paterno
Iusserat, hinc alacrem Scenâ poscente Bathyllum.
O miser! Illud heri festum Comoedia nunc est:
(25) Spectator, Conviva, venis: qui seria nuper
Gaudia, personatus agit non seria Sponsus:
Hinc animo gemit, hinc tremulo simulator ocello
Ridet, et admoto convivam fallere Baccho,
Si potis, ipsum sese parat: invita cachinnos
(30) Labra, sales invita docet; dum flebile presso
Pectore, Poenituit, roso fovet intestino.
Tolle graves Hymenaee faces; fuge tecta Diones
Cum telo pharetrâque Puer; duxisse triumphum
Sat sit, et hac fatuo tenus illusisse veneno.
(35) Interea subiti variatâ pelle stuporis
Caussa rogatur, et in rerum libet ire latebras.
Nempe oculos nox una dedit, cum nocte refugit
Fascinum, et Idalii blande vaga somnia Morpheî.
    Omnis, ut in summo, quantum pote, culmine rerum,
(40) Res stetit, instanti nutat vicina ruinae:
Stare vetat Natura quod usquam vivere iussit.
Fac voto potiatur, et omnis ad interitum Spes,
Omnis it ad metam fervor, metus, ira, cupido.
Hinc animi subito facies diversa, colorque
(45) Discolor, hinc quod sperat, amat, quod possidet odit,
Et satius caruisse putat: Miraris? At ille
Impetus in summo graduum stetit, ulterius qua
Non datur; inde, cadat ratio docet, et monet ordo.
    Credibile est arsisse Iovem Iunone, quousque
(50) Ivit in amplexus, precibus mollita, cupitos.
Vix totâ gaudere datum, vix coepta vocari,
Quae Soror, et Coniux; Quid agis Pater atque hominum Rex?
Languet et ad nova claustra recens ergastulus horret,
Et cuperet non esse quod est sine fine futurus.
(55) Iam Danaën aerata (cave Saturnia) turris
Non tenet. excubiae prohibent? erit imber adulter,
Qua nequit ire, pluet. Iam taurus Agenore natam
Avehit, illicitos Cretâ satiante calores.
Iam cygno decepta duos promittit ab ovo
(60) Tyndaridum pellex simulandos nomine fratres.
Iam novus Asterien rostro premit ales adunco.
Mnemosynen pastor, Satyri Nycteïa vultu
Ludit, et Alcidae mentito conjuge matrem.
Te, quoque terribilis tremor Ennosigaee profundi,
(65) Nonne ducem simulare gregis, delphina, juvencum,
Defraudata suis amplexibus Amphitrite
Vidit, et esse suas jam pridem taedia taedas?
Ecce Diis, quod habent, vile est; et finis amorum
Coniugii nox prima fuit: Vos, dicite sponsi,
(70) Copula qui faciat nunquam solvenda beatos?
    At lucri mellitus odor quâ compede dignus
Non sit, et in quâ non adigat sudare palaestrâ?
Displiceat nova nupta, peplus placet, arca, domus, res:
Hac miseri mercede sumus; spontanea gratis
(75) Vincula non sumuntur; habet sua commoda carcer.
    Prô pudor, et virtute parum condigne Batavâ
Sermo! rei servire virum! prosternier auro
Cui pedibus calcare dedit Natura quod usquam est!
Faemineos fastus pretio conductus adoret
(80) Ille solo, ille salo late datus arbiter! Audi
Faemina, de magno cui tollere forsan acervo
Contigit, et grandes auro subducere naevos;
Celsior his animis calet et generosior ardor;
Nec pretio prostant: facilis jactura peculi
(85) Fortibus, et (quis it inficias?) super omnia natis.
    Macte virûm virtute vigor! nisi desumus ipsi,
Nil deerit. Fortuna fabrum si fecerit; eia,
Si volo, dives ero manibus, quod sufficit; adde,
Liber ero, propriisque laboribus imperitabo,
(90) Ipse meae rector, remex, antenna carinae.
Das melior fortuna togam? Dabit aula clientes,
Haec nummos mihi turba; quod auri forte fodinam
Dixeris haud sine mente: Quid amplius? otia, rerum
Perniciem, fervente manu vel voce fugabo.
(95) Nec foede vacuus languebo, nec undique curis
Impediar; summa est, Dominabor coelibe toto.
Nec rugas frendentis herae, nec probra timebo
Pallidus, aut soleam; nec qua libet urbe vagari
Pone traham male formatos, mea viscera, partus.
(100) Nec famulae servus furtivâ nocte cubile
Concutiatne, et ridiculo ditaverit aedes
Foenore, curabo. Nec (si licet addere, quantum
Suggerit importuna trucis compunctio veri)
Discruciabor ad abstrusam lenone fenestram
(105) Deprenso; quia nempe crepuscula diligit uxor,
Postponitque tuo fraternum Cynthia lumen.
Nec peregre per longa graves insomnia curas
Sudabo; nec mente ferar, quo corpore latum
Suspicio non vana notet, qui semina nostris
(110) Spargat adulter agris; et, quo profecerit absens,
Praepatulum reduci cornu paret Amphitryoni.
    Sed Satyros pridem Satyrâ saturavimus; et jam
Fallor, an hic aliquâ pruritum fronte notavi?
Hag. Com. Cal. (1) Octob.



[CH1620:015]
MOERIS. THYRSIS.
AMARYLLIS. ECLOGA

Indomitae fastus Amaryllidos, et fera semper
Fulmina, non oculos, non illâ lumina fronte
Digna, nec ore minas, fugiturus trans Mare Thyrsis,
Thyrsis ad aridulas Nereî diffusus arenas,
(5) Flebat, et aridulas fletu maculabat arenas.
Cum pueri late complentes littora planctus,
Et sparsas miseratus oves et ovilia Moeris,
Thyrsidos alter amor, sed post Amaryllida, Moeris,
Talibus incauti rupit suspiria verbis.
    (10) Thyrsi, viden’ pleno subeuntem littora fluctu
Nerea? mox refluas idem reuocaverit undas,
Mox Mare littus erit, et erunt mox pontus arenae.
Gurgitis una vices Phoebe regit, una puellas
Temperat, alternoque ciet praecordia motu.
(15) Non, si dura Lycoris erat, confecit Amyntam;
Oderat hunc alias, et amat Galatea Menalcam;
Nisa supercilium fregit, fastidia Phyllis;
Daphnidos hinc, illinc Lycidae sua gaudia fletus,
Et laetae subiere vices: Amaryllis habebit,
(20) Crede, suas, et tunc Amaryllida Thyrsis habebit.
Crede, sed hos alterna etiam sine, Thyrsi dolores
Intervalla regant; nec quos adspexerit Eös
Humidulos, tales vesper deprêndat ocellos.
Thyr. Charior hisce, Puer, quos quando adspexerit Eös
(25) Humidulos, tales vesper deprêndet ocellos,
Moeri, quid hanc toties iterato verbere plagam
Tundis, et, exemplis collatâ sorte beatis,
Bis miserum esse jubes? Curetne Lycoris Amyntam,
Daphnida Phyllis, et agrestem Galatea Menalcam,
(30) Nisa suum Lycidam curare Amaryllida credis?
Adspice, quae rerum circumfert saecula, molem,
Perpetuosque sed et stabiles per inane rotatus,
Et vaga finito labentia sidera calle:
Hos gressus Amaryllis amat; hunc, nec prece nec vi
(35) Flexibilem, dicas animo obfirmasse tenorem.
Scilicet aethereos quo nemo negaverit ortus,
Et patrio ductum Coelo genus, aetheris instar
Immotos animo decuit praescribere motus?
Nec poteras, nisi dura, Diis prognata videri?
(40) Heu! poteras, formosa; et, qui mortalibus exstat,
Coelestes decor addit avos; Ignoscite Nymphae,
Non damus haec merito vestris cunabula sylvis.
Moe. At facilis natura Deûm est; Ignoscite Divi,
Non damus haec temere vestris cunabula Coelis.
(45) Si tamen illa Dea est, et in illo lumine Numen,
Nec specie deceptus, amas; age, Thyrsi, resurge,
Iam, verbis invicta, moris superabitur olim,
Et dabit hora, quod hora negat: non omnibus omnem
Protinus advertunt Superi mortalibus aurem.
(50) Non ego, si primos hodie de rure maniplos
Frugiferae Cereri, non, si tibi, Cynthia, cervam
Obtulero, tibi, Bacche, caprum, tibi, Faune, capellam,
Cras iubeo parere Deos, placataque fumo
Numina praesentem votis deferre salutem.
(55) Saepe equidem, si multa pias infecerat aras
Victima, et innumeras populârat flamma bidentes,
Tantane vos tuguri cepisse oblivia nostri,
Dii superi, dicturus eram, cum dexter ab ortu
Coelicolas corvus monuit sperare faventes:
(60) Speravi; mollesque Deos a tempore sumpsi.
Disce breves in amore moras, potieris amatâ.
Th. Adde graves in amore moras, occidis amantem.
Omnia perpessos annorum taedia porro
Perpetienda mones? heu! pascere Thyrsida sylvas
(65) Questibus, hirsutum flammis Amaryllida Mopsum!
Moeri, fatebor enim, poterant fastidia ferri,
Atque oculi, tot flagra, truces, nisi Mopsus ab illis.
Mopse, quis es, qui nostra tuis componere certes
Carmina, et hisce tuas, Parnasso judice, Musas?
(70) Me Satyros, nemorumque, nec ultima, Numina, Faunos,
Me Dryadas, mariumque, nec infima, Numina, Nymphas,
Ad modulos, tua dona, meos testabere Clio,
Non semel aestivis circumfudisse choreis:
Invideas Rhodope, sectatos Thyrsida montes,
(75) Saxa, feram, volucres, volucres, fera, saxa loquentur.
Dicite Pierides, quid amarunt numina Mopsi?
Me pius, et sacrâ redimitus tempora lauro,
Sylvander, tuus a teneris, Dictynna, sacerdos,
Ille Calydoniis pridem memoratus Hybernos
(80) Confudisse greges, et confudisse Britannos,
Sylvarum Sylvander amor laudasse canentem
Non neget, et docuisse suas Amaryllida ripas.
Da veniam venerande Senex, tua rura, paternos
Pertaesi remeamus agros, Amaryllida ripas
(85) Nunc quoque, sed duram docturi Amaryllida ripas.
Sat miseros vixisse domi, iuvat esse Britannos,
Si sterili Batavos decet insudare furori.
Da faciles in vela Notos, substerne benignas,
Salse sali Dominator, aquas, deducite maesto,
(90) Nereïdes, pastore gravem per caerula puppim;
Thyrsida vectorem vehitis, subsidite fluctus.
Moe. Thyrsida pastorem rapitis, subsidite venti.
Aeöle seclusos cohibe compagibus Euros,
Objice retrorsum Zephyris Mare Neptunine,
(95) Da remoras Melicerta rati, da monstra procellis
Cymothoë, da Glauce breves sub gurgite Syrteis.
Annuitur. commota pari conamine crimen
Numina ferre negant: ipsus, ne conscius esset,
Fortior adversas Tamisis devoluit arenas;
(100) Dira minatur hyems; jam te, timet ipsa videri
Cynthia, ne videat; condunt pia nubila Coelum;
Thyrsi, nec hunc Solem, nec habebis Sidera testes;
Quid iuvat adversos rapere in tua funera Divos?
Th. Moeri, per hunc Solem, per quae mihi sidera testes,
(105) Objicis adversos passis Amaryllida Divos?
En ego post ignes undam, post Cypridis iras
Despicio Theti dura tuas; si fata iubetis,
Naufragus extremum subiturus in aequore casum.
Ut videas, Amarylli, tamen; Sceverinaque longe,
(110) Securos comitata greges, per littora, spectes,
Si pote, non duro morientem Thyrsida vultu.
Quae pelagi pietas, miserebitur unda perempti:
Forsitan haec eadem, quae rettulit unda peremptum
Alcyonae Ceyca suae, miserebitur, et te
(115) Invitos super ora pedes invisa jubebit
Ponere, et has etiam, Miserandum Thyrsida, voces
Addere, et has etiam, Quid erat prae Thyrside Mopsus?
    Plura Puer fudisse parat, cum plura paranti
Nuntiat optatis intendi carbasa velis
(120) Ponticolûm clamosa cohors; levat anchora dentem,
Vela viri, fugiunt ripae, volat ocyor Euris
Ipsa ratis; summâ miserum sua littora puppi
Thyrsida spectantem solatur Moeris, aditque
Vocibus, ingeminatque procul, Reminiscere Thyrsi,
(125) Spreverit una, sed una, tuos Amaryllis amores.
Hag. Com. 13°. Cal. Nov. (20 Oct.)



[CH1620:016]
AEN DEN HEERE DROSSART HOOFT, ENDE DE IOFF.wen ANNA
ENDE TESSELSCHADE VISSCHER, OP ’T OVERLIJDEN
VAN HAER’ VADER

De Visscher diemen roemt dat nemmer niet en miste,
Die uyt den Poppen-sinn de Sinne-poppen viste,
De Roemer daer Natuer haer schatten in verschonck,
Daer all dat mondigh was siel-wateren uyt dronck,
(5) Was eindelijck gevelt, en die Oraclen sweghen,
Met als den Tempel-bouw ter aerden was gelegen;
Wijse Anna sagh bedroeft, schoon’ Tessel stond verbaest;
Ach! seyde d’een dus vroegh! en d’ander, ach! dus haest!
Dus jong en Vaderloos! O myn’ bestorven dichten,
(10) Waer is de Sonne nu die u behoort te lichten?
Waer is ’tbegheerigh oogh dat uwer voeten pass
En altydt vierich volchde, en altydt gierich las?
En Ghy gepresen Stift, en ghy vernaemde Naelden,
En ghy beroemde Pen die myn’ gedachten maelden
(15) By tyden op den Doeck, by buyen op ’tgelas,
By beurten op ’tpapier als ’t ernst en yver was,
Waer is de blyde handt die lievers niet en raeckte
Dan daer van uwer dry yet bleeck, yet blonck, yet blaeckte?
Troostloose Weesen-hert, waer is de wyse mondt
(20) Die t’uwer onderwys noyt toe, noyt still en stondt?
Waer is. De voorder klacht wierdt schielyck wedersproken,
De diepst geschapen sucht in synen traen gebroken
Door een bekende Stem, het droeffelyxste woordt
Soo tydelyck gestopt als minnelyck gesmoort.
(25) Der Princen taelman Hooft (die ’t Nederlandt ter eeren
Den Koninghen syn’ spraeck, den Keyseren doet leeren,
Roept eewen achterwaerts, brenght landen in syn landt,
Sleept steden in syn’ Stadt, dwinght scepters in syn’ handt)
Beweeghde dit gekerm. Stelpt die verloren tranen
(30) O een’ en ander Maeght (begon hij te vermanen)
Vermeestert uwen rouw, Wat schaet een ancker quyt
Zoo langhe ’tschip ter zee noch op een ander rydt?
De Vader die ghy mist belett ick U te derven,
Mijn leven zij voor U in plaetse van sijn sterven,
(35) In ’sWerelds drooghe diep, en ongebaeckte sandt
Belov’ ick U myn hulp, myn’ herssenen, myn’ handt.
De daghen myner jeughd en ombevleckte nachten,
In deughden toe gebroght, en ernstighe gedachten,
In weten-giericheyt sorchvuldichlyck besweet,
(40) In tael en wetenschap geluckelick besteedt
Bested’ ick weer voor U, de langh verleden jaren
Van ’s Werelds maecksel aff, en zoo veel holle baren
Als zedert tot op nu daerover syn gejaeght
En zyn mij niet ontkent, ick hebb’ het al doorknaeght,
(45) En all tot uwer baet, zoo verr’ u lust te maeyen
My lust soo goeden grondt van ’tmijne te besaeyen.
Op ’tsluyten van een Sin in rijmende gedicht
(Hoewel daerin u handt voor niemant niet en swicht)
Verstaen ick ruym mijn deel, en mogelick wat vonden
(50) Wt mijnen koker u by wylen sullen monden,
Wy konnen ’t al niet all, de groote Ghever geeft
Aen eenen menighmael dat ijeder niet en heeft.
    ’Twas te gewilden waer om langer aen te prijsen
Der maeghden blij gelaet begonde te verrijsen,
(55) De droeve Wolck verdween, de Sonne scheen verheucht,
Strack schreyd’ er twee van rouw, strack loegh’ er 3. van vreught.
    O meer als echte knoop geluckelyck gebonden!
O drijhoeck vande Deughd van boven aff gesonden!
Volmaeckste Sielen-bandt van all die Phoebus siet,
(60) Wat vruchten wachten wy, wat vruchten van u niet?
Geluckich Hooft-Poeet van all die Hollandt baerde
En Hollandt baren sal, O! onder de vermaerde
Vermaerste Sophoclist, waer was ’t U mogelyck,
’Ten hadde hier geweest, te vinden Ws gelijck?
(65) ’Ten hadde hier geweest, waer was het U te raden
Dat swanghere vernuft zoo mildelyck t’ontladen?
Geseghent Suster-paer, der Amstel-nymphen eer
Verarmt den Hemel U off seghent hy u meer?
Neen hy ont-oudert u, maer wil u niet ontrieven,
(70) Dus moet ghij t’eener tydt verliesen en verlieven,
Dus gheeft hy nemende (dat ’s hemellyck gerooft)
Hier zoo verwaerden kop, daer zoo vermaerden Hooft.
17° Kal. Ian. (16 Dec.)


Continue

SONNET AEN HEERE CONSTANTIN HUYGENS
Men voede’ Achilles op, met mergh wt Leeuweschoncken.
    Dies siedende’ oorloogh-sucht reed door syn leden rap.
    Van rusten wierdt hy mat; van woelen, frisch: en schrap
    Stondt hy veel liever, dan hy stack in lust versoncken.

(5) Maer Huyghens inborst, die, voor sogh, heeft opgedroncken
    Der eed’ler konsten claer en zinne-suyvrend sap,
    Vlamt op het eerlijk fraey: Waer nae syn vryerschap,
    Uijt allen ijver rent, geprickt met heilghe voncken.
Dies luistren nu sijn luit, syn stem, syn streelend dicht,

    (10) Nae wetten van die geest op alles afgericht.
    Nae dese, schickt haer ’tpuyck synre wtgeleesen zeeden.
Doch dit’s maer voorspel. T’hans, de welvaerdt van syn Landt
    En vrijgevochten volck, aenstellen wil haer trant,
    Op maetslagh eenes ziels soo vol van rijm en reden.

P.C. Hooft. Omnibus idem.




[CH1621:001]
AEN HEERE P. C. HOOFT
Ick byden Helt gestelt, die uijt de Leeuweschoncken
    Den oorloghijver soogh, en ’tleeuwelycke rap,
    Die Troyen holpe’ in d’asch, en stelden Hector schrap?
    Zoo diep en legg’ ick niet in eyghen-waen versoncken,
(5) Zoo veel en hebb’ ick niet uyt Lethe opgedroncken,
    Dat ick ’s mij weerdigh kenn’, al paert het streelend’ sap
    Van uwe hoofsche pen ’tonnoosel vrijerschap
    Van een rondt Batavier, bij d’edel’ Griecksche voncken.
Wat can hy weerdigh zyn die op stem noch op Dicht
    (10) Ervaren, noch op luyt mach heeten afgericht,
    Veel minder op het puyck van wtgeleesen zeden?
Dies vinde’ ick in u Dicht (Puyckdichter van ons landt)
    Const, jonst, geneghentheyt, maet, rijm en reghel-trant,
    (Vergeeft mij ’tredelyck ontkennen) maer gheen reden.
(5)° id. (9) Ian.



WEDER-ANTWOORD VAN DEN SELVEN
Niet bij maer boven selfs Achillis groove schoncken
    En domme-crachtich hert, stel ick uw geesten rap
    Dien niet opcomen kan, off flucx en staense schrap,
Die noijt int welsant vande sufferij versoncken.

(5) Granaedsche wol had noijt het gloeijroot bet gedroncken
    Daer ’t voeder verwer is, aen groene Cruydensap
    Als kennis heeft gegrijst u groene vrijerschap
Waer aen men wert gewoon soo goddelijcke voncken.
    Maer looft
Musaeus om sijn ziele sleepend’ dicht
    (10) Amphions vinghers tuck ter luyten affgericht,
Off
Orpheus sangh, die ’t wilt inscherpte tamme zeden,
    ’ Tis ijdelhoofts bestaen. gewaecht door ijeder landt,
    Van ’t geest verleyden, steens voeghsaemheijt, bomentrant,
Het mijn oock yver is, beken ick, en geen reden.

(11 Jan.)



[CH1621:002]
SONNET TOT AFSCHEYT, STAENDE OPDE REYSE NAER
ENGELANDT, AEN HEERE P. C. HOOFT

Danck hebbe ’t Leeuwen merch, en grove’ Achilles schoncken
    Die mijn vercleumde handt van kramp styff maeckten rap,
    En stelden teghen ’tHooft der hoofden hooftstuck schrap,
    Daer sy te voren lach in schimmelschae versoncken.
(5) Och hadd’ ick eenen drop op Helicon gedroncken
    Van dat daer boven heet het Caballynsche sap,
    En onder ’tgroene hout van ’tvochtich Vryerschap
    Een blaeckend’ vier gestoockt in plaets van dese voncken!
Wat hadd’ ick langh myn stem, myn danckbaerhertich dicht
    (10) Myn snaren opden toon van u loff aff gericht!
    Daer nu myn onmacht is den reghel van myn zeden.
Vaert wel vol-herssent Hooft; myn Schipper steeckt van Landt
    Daer gae ick springhen heen op Thetis baren-trandt,
    Ick ghev’ U d’eerste eer, gunt mij de leste reden.
16°. Cal. Feb. (17 Jan.)



NOCH OP DEN SELVEN TRANT, DOOR JOFF. ANNA ROEMER VISSCHER
AEN HEERE HOOFT ENDE MIJ

Dit heb ick noch gelickt uyt d’uytgesopen schoncken
    Daer van mijn stram verstandt en stijve pen werdt rap,
    Niet weerde Vrijenden om mijn selfs te stellen schrap
Tegen u lieden geest: dan lach ick laegh versoncken
(5) In diepe hovaerdij; Maer om dat ick gedroncken
    Van suyver vriendtschap heb het smaeckelijcke sap,
    Soo ben ick blij dat ick de groene vrijerschap
Met rijpe manheijt heb in vrienschap doen ontfoncken.
    Gelijck mint sijns gelijck, beij sijt ghij door u dicht

    (10) Vermaert, en beyde in geleertheijt affgericht,
Oock beijd’ uytmuntend in verstant en brave zeeden.
    Waer vintmen zulcke twee int gansche Nederlant;
    Want soo de eene speelt, gaet d’andere sijn trant
Dat ghij dan vrienden zijt is (dunckt mij) meer als reden.




DOOR JOFF. TESSELSCHADE ROEMER VISSCHER,
NOCH OP DEN SELVEN TRANT

Hoe wel ick noijt en sooch pit wt der Leeuwen schoncken,
Soo voel ick evenwel mijn geesten werden rap,
    Gemoedicht door u Rijm hun krachten stellen schrap
    Om kanten teghen ’tluy dat d’ijver hield versoncken.

(5) U suyglinck als vermindt lagh overstallich droncken
    In weeldens vette schoot, En sooch het suchtich sap
    Wt Coppers boesem daer de quickxe vrijerschap
    Wt blusten met hun vier als water uwe voncken.
Noch hielt ghij d’overhant, dies stel ick u gedicht

    (10) Veer boven Helterij Ten oorloch affgericht.
    Die dwingen met gewelt, ghij met beleefde seeden.
Moetblasers alle beij vant luckich Nederlant
    Al wat van voeten weet moet dansen nae u Trant,
    En wel getroffen galm op sleutel vande Reeden.




DOOR I. VAN BROSTERHUYSEN, NOCH OPDEN SELVEN TRANT
Kost ick, ick maect een fluyt van d’uytgesoopen schoncken
    Waer op ick speeld’ u loff met vingers wis en rap,
    Ghij geesten die u Naem set teghen d’eewen schrap,
En al wat haest sal sijn in
Lethes vloet versoncken.
(5) Maer ’kheb noijt (dat ick weet) ujt d’Heynstebron gedroncken,
    Dit dicht ick door een swier vant sinneroerend sap
    Vws werckelijcken dichts beweecht: wat vrijerschap,
Hoe luy en souw daer door in ijver niet ontfoncken?
    Doch ijver isser maer te speuren in mijn dicht,

    (10) Dat noch op weetenschap, noch const is affgericht.
Dies niet op loff van Ziele-slepend’ eele Reden;
    Singt selver uwen loff Hooftdichters van ons Lant,
    Soo neurij’ ick u nae en houw soo wat den Trant
Van u geleerde Rym en welbeleijde reeden.




NOCH OP DEN SELVEN TRANT, DOOR G.R. DOUBLET
Kreegh maer Achilles eens een slurpjen uyt de schoncken
    Soo dickmael nu herschaft; hij wierd van doot weer rap,
    Hij stelden teghen Hell’ en all sich selffs wel schrap,
In wiens gewelt hij leyt soo domm en diep versoncken.

(5) Want schoon hij heeft nu langh uyt Lethe opgedroncken
    Die all-vergetens-vocht, dat sinne-sluym’rend sap,
    Sijn doot-vervrosen herts manhafte vrijerschap
Sou door dat pittich merch weer heel van nieuws ontfoncken,
    En lichtlijck wierd’ hij beijd’ in sterckt’ en soet gedicht

    (10) Op swaerd en pen daer door gelijck’lijck affgericht:
Soo dat sijn wreet gemoet getemt door maker Zeeden
    d’Herschaffers van dat merch, puyck hoofden van ons Lant,
    Danck weten sou dat sijn wild-woesten oorloghs-trant
Verselt wierd met vernuft, met geesticheijt, met reden.
Omnibus hoc vitium est.




BEHOUDEN REIS, NAER ENGELAND DOOR DEN HEERE
DROSSART HOOFT, AEN MIJ

Trompetter van Neptuin heb ick op U een beê?
    Rondt met de wanghen, en te wercke leght U longhen;
    Op dat de stijven aem ten hooren uyt-gewronghen
    Doe luistren weer en windt: En kundight over zee,

(5) Wt uwes Conincx naem, soo trouwe vaste vreê,
    Als wordt geviert wanneer d’ Ysvoghel is in’t jonghen.
    Syn Volck, Oost uytgeseidt, houde Aeol al bedwonghen,
    Soo lang tot
Huighens heb beseilt gewenschte reê.
Oft draelt ghij en wilt eerst U meester Oorlof vraghen?

    (10) Geen noodt oock. Schipbreuck can Arion niet vertzaghen:
    Dien de Dol-fijn, als ’t nauwt, moet dienen tot een’ schuyt.
Syn sang sal baren bats, en luytruftighe buyen
    Licht, tegen eighen aerdt van tochten woest, opruyen;
    En maken zeedigh zee en stormen met syn Luyt.
Omnibus idem.




[CH1621:003]
DES HEEREN P. C. HOOFTS ARIONS-TROTZ
Arions Zwanen-treur, en doot-bereyde beê,
    Het uyterste gepooch van syn geleerde longhen,
    Heeft het hem ’tleven oock den Rooveren ontwrongen?
    Neen. Een beleefder Vissch ontvoerden hem de zee.
(5) Hoe? by de menschen Vrees, en by de beesten Vree?
    Fij, grijse loghen-eeuw: Comt, leert het bij de jonghen,
    Wie Water, Windt en Weer al singhend’ heeft bedwonghen,
    Tot syn gescheepte Vriendt beseylde land en ree.
Ick gheve vol bescheyt op ’tongeloovich vraghen,
    (10) Ick, Thetis toren laest, der Schipperen vertzaghen,
    Ontswommen, op de kiel van Hoofts bewenschte schuyt.
Corinthen hoort; en wijckt. Noord-westelijcker buyen
    Te dempen met een woordt, Zuyd-Ooster op te ruyen,
    Dat can een Hollandts liedt, meer als een Griecksche luyt.
Londini, Prid. Id. (14) Mart.



[CH1621:004]
AEN MAEYKE DE BYE)
Roose mongkie, krale lipgies,
Venus aes, Cupidoos knipgies,
Heunich-bietge, suycker-tong,
Zoo vernuftich en soo jong.
(5) Peerel, onder soo veel leurtgies,
Dien ick, metter eyghe cleurtgies
Iens van achter uyt ’tselet
Voor op t veingster hadd’ eset.
Soetste Maey van al de Maeyen
(10) Die het hemel-dack sien draeyen
Met sen lichgies, dien ick schier
Minder as jou ooghgies vier.
Troosje, laetje niet mishanden
Dat ick uytte vreemde landen,
(15) Daermen rontom water siet,
Daermen mannen Engels hiet,
Daer het lecker-tongs verlangen
’Toester cosje wordt evangen,
Met een wit pampiere trom
(20) Voor je deurtgie rase com.
Ist en Vryer ist en prater,
Die sen ammereuse snater,
Of sen impertuyne sang,
Heel den aftermiddich lang
(25) Op je breyssel heyt vergoten,
Laet hem now sen stramme coten
(’t Lange sitten achtme quaet)
Wat vertrede langs de straet.
Merghen comtter weer en daeghje,
(30) Merghe comt hem weer en vraeghje
Of en treckjen inde sin,
Dat ’s ’t lardere vande min.
    ’K eysch je niet as ien gesighje
Over dit rechtvaerdigh dichgie,
(35) Dat ick met en volle moet
Voor je voetges storte moet.
    ’Khebb men kollericke buyen
Zoo besnede tot op huyen
Dat ick noch men leve mens
(40) Anders gaff as goede wens;
Maer hoe seyden d’ouwe eewen?
Tergde lam’ren wordde leewen,
De gerusten heyt ghien rust
Langher dan ’t de muyter lust.
(45) Seker, Bietgie, de quellaedgie
Dien ick onglancx in men c’raedgie
Jouwenthalven hebb’ ehadt,
Heyt me soo by ’thart evatt,
Heyt me soo de gall ontsteke,
(50) Zoo gekittelt om te spreke,
Dattjck men gestoorde pen
Langher niet betoome ken.
    Wie mach toch den brodder wesen
Die sen onverstandich lesen,
(55) Jou ter schande, mijn ter spijt,
Nae soo menigh maenden tijdt,
Nae becans en coppel jaren
Voor de Werrelt comt verclaren,
Met en oppesett gelaet
(60) As en meyssies advecaet?
    ’Ksett sen leughenen ter sijen,
’Klaet sen bitter bijten glijen,
’Kstoormen an sen jurien niet,
Zoo veel redelick gebiet
(65) Hebb ick (buyte roem te spreken)
Over ’tjeughdich bloets gebreken,
Dattjck deur men passie-roock
Kijcke ken, en hooren oock.
’Kmoet hem simpelicke seggen,
(70) Ien dingh ken ick niet verleggen,
(Luystert, Lieste, ’troert jou eer,
En syn schande noch veul meer)
Dat hy syn ontgordde Dichten
Met een cleurtgie comt verlichten
(75) Van jou soete naemslevrey,
Min noch meer al of hij zey,
Luystert Broeck, de Keurs sel pleyten,
Opte jurieuse feyten
Teghe syn hoochweerdicheyt
(80) Zoo beschreven as eseyt.
En wat keurs? en wie selt wesen?
(Heyt hy qualyck uytelesen?)
Wilje beter as de fleur,
Maeyken aller keurse keur?
(85) Lieve knecht, is ’t al van,t mallen?
Is je ’t juysement ontvallen?
Synje sinnen uytte gesp?
Loofje dat en schrale wesp
Voor een heunichbie ken strecken?
(90) Al te tastelycke trecken,
Al te lompen leepicheyt,
Hoor, al wordt het je geseyt
By en weynich-waerde spreker,
Dese regeltgies gaen seker,
(95) Steeckt je noyt in immants schoe,
Off je voet en paster toe;
Decktje noyt met immants veren,
Off je kent hem egelleren,
Ciertje noyt met immants baert,
(100) Off je mondt is syne waert,
Roemtje nimmandt oyt te wesen
Off je lyckt hem schier by ’t wesen;
Daerme steeck ick hier en spel,
’Khoop je vatt men seggen wel.
    (105) Noch en woortje sel ick voeghe
Tot men eyghe vergenoeghe,
En om dat je lette sout,
Bietgie, datte groofste fout
Niet en wordde toe eschreve
(110) Diese niet en heyt bedreve;
Brengt de woorden iens te gaer
Dien ick uytsloegh over ’tjaer,
Achter ’tlanghe lof der vrouwen,
Hebb ick ’t selver recht onthouwen,
(115) ,,Peerle, seyd ick sijnder veel
Maer oock Leure meestendeel,
Wachje Vrysters, d’eerste Leuren
Sel ick by her woorde keuren,
D’eerste dien ick gram sel zien
(120) Sel ick segge, Datser ien:"
Dit en ken je lieve Schryver
In sen blinde Leuren yver
Niet verdouwe met gedult;
Spreeckt sentenci, hebb’ ick schult?
(125) En jij, Wijve Sekertaris,
Hebb ick aers eseyt as waer is?
Hebb’ ick iemanden eraeckt
Die sen selve niet en laeckt?
Wie heyt jou in ’thart esteke
(130) Hier en peerel te doen spreke
Daer ick ’t opte Leure nam?
Peerel-bietgie, lieve lam,
Isser in je soete sinnen
Clere, wraeck, of haet te vinne,
(135) Hier toe meughjese met reên
Samen alle drij besteên,
Clere sel den haet ontsteken
Oppet haten volghtet wreken,
Daer betaelj ’ hem effe mé
(140) Die je dese vrientschop deê.
Mijnenthalve, laet men oore
Noyt in Hollandt, welcom, hoore,
Laet ick op te wederkeer
Ionas zyn in ’t Noorder-meer,
(145) Laet ick leve-loos verlanden
Opte Schevelinghse sanden,
Laet ick daer voor Craeyen-aes
Rotten onder knijn en haes,
Hebb’ ick ’t immer durven dencken
(150) Van je renemeê te krencken,
Hebb’ ick immer in men geest
Schimperich op jou eweest.
Hebb’ ick in men Vrouwe-nepen,
Jou verdachtelyck begrepen
(155) Hebbick in men Leuren-dicht
Jou beteyckent off beticht.
    Hoogher hebb’ ick niet te sweere,
Benje niet te contentere
Met dit onbevallick schrift
(160) Daer ick mette grote sift,
Tydeloos, moet overloopen,
Laet men jene weldaet hope,
Dattick schier of merghe mach
Ienen encklen halven dach
(165) An je groene sy besteden,
Om je met besette reden
Iens voor al dit coppe-spin
Te verdryven uyt je sin;
Meuglick of men haringhere
(170) Sel merakel operere,
Meuglick of men backes ken
Beter pleyten as men pen.
    Help jij wensse, tussen tijen,
Corte mijle, langhe tijen,
(175) Stille zee, en weste Windt
Voor
        Je Diener
                Huygenskindt.
Lond. 7°. April.



[CH1621:005]
EPITAPHIUM RUTINGII, ECCLESIAE BELGICAE
QUAE EST LONDINI QUONDAM PASTORIS

Dum colit agrorum Domini Rutingius agros,
    Christicolasque sacro gramine pascit oves;
Sed super ipsa pias extendens sidera curas
    Coelica prae vili pascua laudat humo:
(5) Invida Mors (non est inopinam dicere: Certe
    Invida delitiis Belga-Britanne tuis)
Evocat orbe virum: Sequor, innuit ocior ille;
    Et sequitur. videas isse, nec ire putes.
Aequus Amor fuit, aequa Fides: hac, vivus, eundum
    (10) Dixerat; excedens, hac abeamus, ait.
Sic vitâ dubitare vetat, sic morte, docere
    Qui vitam valuit, non voluisse viam.
Quisquis es (et voveo moneant exempla) Viator,
    Sic, abiturus, obi; sic obiturus, Abi.
Lond. Prid. Id. (12) Apr. Aliud agens.



[CH1621:006]
EPITHALAMIUM CAESARIS CALANDRINI ECCLESIAE
ITALICAE QUAE EST LONDINI PASTORIS,
ET ELISABETHAE HARDERET

Sive per antiquos retrorsum turgida fastos
Exspatiata meas, tumidumque nepotibus Olim
Obtrudis, veteres animo commensa Quirites,
Roma, nec invidiam Gentis meruisse Britannae
(5) Diceris, neque Caesareis gavisa Triumphis
Una, nec hanc solide (quae nunc sunt saecula) laudem
Londino patiente feres; Sublimior illa
Se videt, et negat esse nihil non Caesare majus,
Sed negat esse suo: Videt hunc de frigore duri
(10) Pectoris, et glacie quae mox penetrabilis ulli
Non fore visa, licet fuerit penetrabilis uni,
Laeta Cupidineos ducentem rite Triumphos.
Nec minus ista suo viridem victoria laudem
Victori, nec inauratas debere quadrigas
(15) Visa minus, quam cui Dacos, cui barbara Thraces
Pectora, Sauromatasque truces, Garamantas et Indos
Obtigit uni omnes semel inclusisse Trophaeo:
    Sive quod es libet esse, et qualem illudere saeclo
Miramur, sacro moderantem Regna capistro,
(20) Et modo non totum subigentem Collibus Orbem
Hesperiis; Schola dissidii, foecunda malorum
Mater, et erroris quantum tegit Aether origo,
Pone supercilium, festum cui laurus adumbrat
Circumflexa caput, Pastorem Caesara spectas,
(25) Pastorem, cui cura lupos quot foeda pudendo
Emittis gremio, quot humo depromis Erynneis
Pellere nil merito (da, Coelum, possit) ovili.
Caesara cui Fidei scutum, cui Cassida Vitae,
Iustitiae loricam et Verbi spiritus ensem
(30) Induit armipotens Deus, indefessa per Orbem
Selecti tutela Gregis, quo, perdita, quo te
Concutiat, sceptrumque manu, triplicemque superbâ
Caesarie, quâ regna premis, quatis astra, tiaram
Auferat, et Romae discat post saecula Romam
(35) Reddere, et haud vanum priscae pietatis honorem.
    At tibi quo tantae felix bellator arenae
Sufficias, valeasque foris in praelia, Caesar,
Pax niteat sincera domi, Concordia lectum
Sepiat, aeternoque liget praecordia vinclo,
(40) Iunctaque diuinum scandentia vota tribunal
Prospera concilient commnni Numina sorti;
Nec prius importuna toro levet Elisabetham
Caesare, nec prius hac subducat Caesara Clotho;
Auferat una dies quos junxerit unus (at ô tu
(45) Sera tamen lucesce dies) Hymenaeus amantes.
    Concordes animae, beate Caesar,
    Felix Elisabetha, par suave,
    Dulcis copula, turtures gemelli,
    Restant ultima vota, summa restant,
    (50) Foecundos Thalamo super precari
    Lusus, gaudia, basiationes.
    Vos amplexibus osculisque centum,
    Vos implexibus osculisque mille
    Non semper vacuos dies beate,
    (55) Non unquam steriles beate noctes,
    Sic ter tertia prole ter beatam
    Ditet Caesareâ domum Selene;
    Sic augur conviva siet, sic omine vero
    Cantet, Hymenaeum distendens turba choraulen,
    (60) Quam bene, quam dignas junxistis Numina taedas,
    Si decus ingenii pariter, si frontis honorem
    Caesar Caesarulis dabit, Elisabetha Kalandris!
Hag. Com. Prid. Cal. Iun. (31 Mei)



[CH1621:007]
ESSAY DE VERS MESUREZ. ODE D’HORACE,
QUI COMMENCE, RECTIUS VIVES LICINI. LIB. 2. 10

Tu vivras mieux, Licine, si ta barque
Trop ne s’avance, ni en haute Mer, ni,
En evitant les violentes ondes,
        Pres du rivage.

(5) Suivre la saincte mediocrité, c’est
N’estre subjet ö sale pauvreté, c’est
Fuir de l’enuie des Palais, des Courts, des
        Magnificences.

Plus le pin est haut, plus a il ö craindre
(10) La rage des vents; la plus haute des tours
Tombe le plus bas, la plus haute roche
        Brise la foudre.

Qui a le coeur bien preparé ne cesse
D’esperer en calamité, de craindre en
(15) Prosperité: le mesme Iupiter qui
        Donne l’orage,

L’oste d’avec nous. Si le mal te presse,
L’heure viendra qu’il ne te pressera plus;
Ores la Lyre d’Apollon se touche, or
        (20) L’arc se repose.

Porte Constamment la secousse du sort:
Et si jamais fortune trop amie
Enfle ta voile, fay que par toy mesme
        Tu la ramasses.



[CH1621:008]
1.
O Frise! qui merites,, un eternel renom,
Je veux en tes merites,, eterniser ton nom.
O lieu plein de delices,, qui esgayes nos jeux,
Plein d’or, vuyde de vices,, beau lieu d’entre touts lieux
(5) O beau païs, Frise qui vis,, en equité,, et liberté.

2.
Tes campagnes, tes prées,, d’herbettes et de fleurs
Se trouvent esmaillées,, en dix mille couleurs,
Laict et miel qui s’en puise,, te font accomparer
Canaan la promise,, que tu vas esgaler.
        (10) O beau pais etc.

3.
De forts, de Tours, de villes,, ce pajs est muni
Sur les vertus civiles,, il se maintient unij,
En coust-mes honestes,, les peuples diligens
Les consciences nettes,, se vont entretenants.
        (15) O beau pajs etc.



[CH1621:009]
NAEM-VERSETT VAN JOFFW. S. D. U.

Een jeughdigh Amsteldier voll ongemeene vlams,
Wat meer als Waterlandts, wat meer als Amsteldams,
Ontliet haer’ schoone twee beweechelijcke kranen,
En deckte met een’ vloed van ongeveinsde tranen
(5) Den eertijdts lieven romp van haer’s gelijcken Een’,
Die ’t aller zielen padt te vroeghe most betreen.
Doe nu de selve druck die haer gebad te spreken
Het spreken haer benam, al sprekende besweken,
Sprack, sluytende met een haer noyt besloten liedt,
(10) O! LEVEN, ASS VAN GRAS, en meer en zijt ghij niet.
Amstelrod. Aug.



[CH1621:010]
MUYDSCHE REIS. AEN JOFF.w TESSELSCHADE VISSCHER
Vochtich Zuyen
Schortt u buyen
Over Muyen
Eenen dach,
(5) Die ick gaeren
Sonder baren,
Stil, en klaer, en
Drooghe sagh;

Noorder’ vlaghen
(10) Laet u draghen
Daer de daghen
Nachten zijn,
Daer de nachten
Noyt en lachten,
(15) Noyt en wachten
Sonne-schijn;

Helder Oosten
U vertroosten
Teghen ’troosten
(20) Vierich-droogh
Can ick missen,
Naer mijn gissen
Uyt het pissen
Van om hoogh;

(25) U voor ’tleste,
U voor ’tbeste,
Groeyich Weste
Roep ick aen,
Leent u laeuheyt,
(30) Dat gheen’ graeuheyt
’S hemels blaeuwheyt
Mach beslaen.

Ingevallen
Gheen’ van allen
(35) Can bevallen
Myn gebedt;
Valt aen ’tblasen,
Valt aen ’trasen,
Als vier dwasen
(40) Zonder wet.

Al u coelen,
Al u croelen,
Al u woelen
Over ’t Tij,
(45) Al u buyen
Voert mij huyen
’t Hooft van Muyen
Niet voorbij.

HOOFT beloert mij,
(50) Lust beroert mij,
Liefde voert mij
Over Zee,
Zijnder Winden
Die mij binden
(55) Van mijn vrinden
Een, en twee?

Aeol hoorden
Dese woorden,
En ontstoorden
(60) Sijnen sinn,
Huygens ruste,
Waer ’them luste,
Op de cust, te
Muyen in.

(65) Maer hij naeckte,
Maer hij raeckte,
Daer hij haeckte,
Niet zoo ras,
Hij en leerde
(70) Wat de Weerde
Van der eerde-
Vreuchden was.

Soete uren
(Ghinck hij truren)
(75) Mocht ghij duren.
Sonder vaert;
Wat begheerde,
Onverseerde,
Overweerde,
(80) Nutten waert!

Maer, verblijden,
Ghij sijt lijden,
Nu ghij glijdt, en
Staende gaet
(85) Can hij leven
Sonder beven
Die beneven
’t Sterven staet.

Langh verbeyden,
(90) Schielijck scheyden,
Een van beyden
Waer te swaer,
Waerom gaet ghij,
Waerom laedt ghij
(95) Waerom slaet ghij
Bey te ghaer?

Moet ick suchten
Nae genuchten,
En noch duchten
(100) Daer se zijn,
En myn wijnen
Sien verdwijnen
In fenijn, en
Schey-asijn?

(105) Moet ick haecken
Nae ’tvermaecken
En geraecken
Taey daer in,
En ’tgenieten
(110) Zien vergieten
Zien vervlieten
Eer ick ’tvinn’?

Meer en conden
Scheydens-wonden
(115) Niet verkonden
Sonder pijn,
Hoe ’t begoste,
Suchten coste,
Suchten moste,
(120) ’Tende zijn.

Tessel-schaetgie,
Cameraedtgie,
Die dit praetgie
Uyt mijn hert,
(125) En van binnen
Uyt het spinnen
Van mijn sinnen
Hebt ontwert.

Hebt het, hout het,
(130) Sluyt, ontvouwt het,
Siet aenschouwt het
Als belooft;
Maer; bewooghen
Uyt medooghen,
(135) Zonder d’ooghen
Van u Hooft.
Amsterd. Aug.



[CH1621:011]
IN ALBO P. DOUBLETIJ
Si post nomina quanta non ferocis
Ferox incola Nereï Britannus,
Non Oenotria, non tuis beanda
Olim gressibus Allemanna jactat,
(5) Sed nec Celtica possidere tellus,
Illustres temerarium tabellas
Doles Hugenij subjsse stigma,
Doubleti decus expolitioris
Iuuentae decus eruditioris,
(10) Hagae quam fugis unio Batavae,
Tandem cautior esto poenitendo,
Nec jube nisi quod probaris, aut nos
Quod jubere potes proba negare.
Hagae. Aug.



[CH1621:012]
OP DE VERTALINGHE VANDE EERSTE WEKE DER SCHEPPINGHE
VANDEN HEERE VAN BARTAS,
DOOR DEN BARON VAN ASPEREN

    Brandt u het hertte noch in weten-giericheit,
    Hollander, graghe geest naer ouderdoms bescheidt,
Spoelt ghij u lusten noch in ’tgrontsop aller jaren,
In d’oude-jonghe Weeck, die ’t al in haer sach baren,
    (5) All uyt haer baren siet: Loopt niet zoo willigh meer
    Besoecken op syn erff den franschen Lelij-Heer,
Loopt niet soo willigh meer tydt, middel, moeyte waghen,
Om d’aller-dinghen-jeughd den vreemden aff te vraghen;
    Neemt Boetzelaer te hulp; hij weet een naerder padt,
    (10) En thoont u t’Asperen des Werelts baeckermatt.
Hag. Oct.



[CH1621:013] (Ursicula)
BATAVA TEMPE. DAT IS ’T VOOR-HOUT VAN ’S GRAVENHAGE
’T Sonnen radt beghint te stooten
Teghen ’tNoorder-Creeften-heck,
En die cromme crauwel-pooten
Drijven ’t naer den Leewen-neck:
(5) Daer met gaen de daeghjens crimpen
Die men langher hoopt als heyt,
Hey! wat’s al des werelts glimpen
Min als tegenwoordicheyt?

Daer met ydelen u’ scha’uwen,
(10) Haeghsch-Voorhoutsche-Ioffrou-rack,
Daer met gaet u groente grauwen,
Munnick-tuyntgien, blader-dack;
Daer met naeckt u jaerigh sterven,
Linde-toppen, weeldigh hout,
(15) En dat nootelijck verderven
Als ghij weder groenen soudt.

Sterven? neen: noch sult ghij leven,
’Tzy de Somer blaeckt off swicht,
’Tleven sal u niet begeven
(20) Isser leven in mijn Dicht.
Coude mach ons oogh berooven
Van u soete lommer-looff,
Maer ons’ oore te verdooven
Sluyt ick buyten tyden-rooff.

(25) Als u tacken sullen duycken
Onder ’t vlockigh Winter-meel,
En u bladerloose struycken
Proncken met de bloote steel,
Dan sal noch u bloessem bloeyen
(30) (Lustich, Vrysters een en acht,
Helpt myn stramme Rym aen ’tvloeyen)
In des Hagenaers gedacht:

Dan sal noch een grijse dutter
Mette schenen voor de vlam,
(35) Mette tanden jnde butter,
Inden beulingh, jnde ham,
Inde niewe-jaersche weggen,
’Tmijnder eeren spreken, Maer,
Maer hoe kent die Vryer seggen;
(40) ’Tluydt al offet Seumer waer!

Vreemdelinghen die de bochten
Van ’t gebultte werelt-padt
Onder allerhande lochten,
Over ’tdrooghe, door het natt,
(45) Hebt begaen, berolt, bevaren,
Hebt u yver-vier gekoelt
Tot hier onder in de baren
Daer de Son haer paerden spoelt.

Comt, laet u gedachten deysen
(50) Daer het lichaem eertydts was,
Laet u sinnen over-reysen
Al des ronde bodems plas,
Niet en haeck ick meer te hooren,
Dan soo schoonen Tempes naem,
(55) Comt u erghens een te voren
Die mijn Linde-lij beschaem.

Dunckt u dat het zy te vinden
Inde groote Papen-stadt,
Daer de Vagheviers gesinden
(60) Van een mensch een heylich vat,
Van een Visscher, knecht der knechten,
Maecken haren Ziel-tyran,
Die de Keyseren bevechten
En op Croonen treden can?

(65) Neen, Och armen! Woeste muren,
Schaduw’ van u’ oude glans,
Eertyts hooft van u’ geburen
Nu nauw bloeme van haer crans;
Gaet u schoonheyt elders paren,
(70) T’mynent gelt sij weynich meer,
Al u’ luyster syn u’ jaren,
En u’ schimmel al u eer.

Is het moghelyck, te soecken
In het prachtighe moras,
(75) Daer Antenor quam besoecken
Wat het ballingh-leven was?
Neen, bedompte water-dallen
Marmer-kaden, weeldrigh slijck,
Kvind in allen niet met allen
(80) Dat mijn linde-laen gelyck.

Sal ick dan te rugghe rijen
Naer de Fransche Scepter-Stadt,
Naer de trotsche Pannerijen
En zoo menich spitze padt,
(85) Eertydts moedich opde schreden,
Grooten H e n r i c, van u voet,
Eer hem Clotho dede treden
Daer het al in treden moet?

Sal ick ’t weder Noordwaert wenden
(90) Naer het witte Brittenlandt,
En myn overdenckingh zenden
Naer de rijcke Teemse-strandt,
Zal ick daer, als opgetoghen,
Staen aenschouwen ’tlanghe rack
(95) Van de vier en veerthien boghen
Met haer felle water-smack?

Sal ick ’t eyntelycke strijcken
Schelde-diepten An u Werff,
Die ick allen vergelycken
(100) Jae voor allen prysen derff,
Off en soudt ghij ’t niet verdragen
Averechte Masten-woudt
Wonderweelde van ons’ daghen
Veen vol steenen, sack vol goudt?

(105) Jae, ick lov’ u al te samen,
Swyghe wat een yeder feylt,
Roem u’ eere, vier’ u’ namen:
Maer waerom zoo verr’ geseylt?
Moet ick wederom vervallen
(110) Op myn eerst bedorven smaeck,
Noch en vind’ ick niet in allen
Dat myn Lindelaen genaeck.

Linde-laen mijn zoet versinnen
Waer ontginn’ ick uwen prijs,
(115) Aen u schorsse taey om spinnen,
Aen u stam, u bladt, u rijs?
Schorssen, stammen, rijsen, bladren,
Yeder eyschte syn verhael,
Laet mij een uyt allen gadren
(120) Als u eyghen al temael.

Sal de Vinder niet bekennen
Vande tweede Blixem-slach;
Die Vulcaen van uyt syn dennen,
Maer benijdende, besach;
(125) Dat sijn gheele solffer-cruymen
Dat syn snelle flicker-Sout
Selden Loodt off Yser ruymen
Sonder u vercoolde hout?

Sal de Cruyden-kieser seggen
(130) Dat hij oyt op rauwe wond
Soeter Balsamen te leggen
Dan u bladencaewsel vond;
Sal hij ’tjaer-getij verwinnen
Vande sware struyckel-sucht,
(135) En gereeder baten vinnen
Dan de geesten van u vrucht?

Sulcke tacken, sulcke blâren
Sulcker stammen, zoo gelaên,
Vind ick twee mael twintich paren
(140) Over eene lenghde staen;
Knoopt nu all’ u Marmer-boôghen
Roomen, in een reghel-rij,
Noch en zal ick niet gedooghen
Dat het sulcken rije zij.

(145) Laet ick dan mijn ooghe weyden
Over d’een’ off d’ander kant,
’Kvinder altydt-groene weyden
Met gestichten omgeplant;
Yemandt sal mij connen toonen
(150) Off meer huysen off meer houts,
Maer waer sachmen oyt bewoonen
Soo veel Stadts in zoo veel wouts?

Schoone, spitsche ghevel-toppen,
Die vw flickerende Leij,
(155) Die vw weder-wijse knoppen
Als een jonge-juffer-rey
Neffens eene siet staen glimpen,
Laet mij groeten in u roij
(Tegen ’tboose laster-schimpen)
(160) ’Topper-puyck van all u moy.

Welcom dan herstelde stijlen,
En wel eer misbruyckte vloer,
Tot het knarssen vande vijlen
Oppet grove blixem-roer,
(165) Op de felste menschen-moorder,
D’aller snelste slingher-slang,
Beenen-maeyer, mueren-boorder,
Donder-doover, Duyvel-sang.

Welcom vrijgesproken muren
(170) Vande swarte slavernij,
Even langhe moet ghij duren
Als de werelt werelt zij,
Lancksaem moet’ u wedervaren
’Tslijtigh knaghen vanden tydt,
(175) Langhe blyven u Pilaeren
Vrede-stammen, ketters-nijdt.

Langhe moeten in u dondren
Wett, en woord, en waerheyt, eer,
Straff, genade, werck, en wondren
(180) Vanden Eenen aller Heer,
Langhe moeten u begheven
Schande, scheuring, hoon en spyt,
Langhe moet ghy staen en leven,
Langhe wesen dat ghy zyt.

(15) Maer myn Peerdt ontloopt syn toomen,
’Tjs te langh op straet gepraet,
Daer zoo dichten huys van Boomen,
Daer zoo zoeten weyde staet.
Nu wel aen, gevlochten spruyten
(190) Eer mij weer mijn handt ontvaer’,
Laet ons uwen roem ontsluyten
En besluyten met het jaer.

Wat en comt mij niet te voren     VER.
In ’t herdencken van de tydt,
(195) Die ghij even als herboren
In u kindtsche jaren zijt;
Inde drijmael dertich daghen
Als des Hemels kandelaer
Over ’t Bockgien wordt gedraghen
(200) Naer den Stier en ’t kinder-paer;

Als de Locht begint te lauwen,
D’aerde opent schreeff bij schreeff,
’Tweeldrigh Vee beghint te kauwen
Daer het schuytgien onlancx dreeff?
(205) ’Ksie u bolle botgiens bersten,
’Ksie se baren elck haer bladt,
Als een Vruchtgie dat haer persten
Doe’t in ’smoeders lichaem satt.

’Ksie die onlancx doove struycken
(210) En soo menich schralen tack,
In een oogenblick ontluycken,
Weynich min als onder dack:
Onbegrijpelyck vermoghen
(Spreeck ick dan den Hemel aen)
(215) Hoe veel meer besien de ooghen
Dan de herssenen verstaen!

Maer oick dalen mijn gepeynsen
Somtydts uyt de locht in ’tslijck;
(Wie can heel den mensch ontveynsen
(220) Dat hij nerghens uyt en kijck?)
Nieuwe spruytgiens van der aerde,
Hebb’ ick menichmael geseyt
Hoe veel hoogher is u waerde
In u jonghe weynicheyt!

(225) Waerder altydt sulcken dierte
Inde Haeghsche Vrijer-schaer,
En ’tgeraeghe broeck-gedierte
Niet soo dicht gesaeyt en waer,
O! wat soudter op een woelen
(230) Om zoo menich Vrijer gaen,
Die syn waerde nu moet voelen
In de menichte vergaen!

Somtijdts hebb’ ick weer gaen singhen
Als ick ’t niewe looff besach,
(235) Ey! hoe soet syn ’swerelts dinghen
Opten eersten niewen dach!
Maer o soetste schaduw-vreuchden
Hoe vervalt ghij in ’tverslijt,
Hoe can alle nieuw ontjeuchden
(240) Met het grijsen vande tijdt!

Hebben niet de jonge Iaren
Die ick vanden Hemel houw,
Menich haestich paer sien paren
Met een ’s anderdaeghs-berouw?
(245) Waer uyt mocht de worttel spruyten
Die het misgenoeghen gaff?
’Tvonnis can syn selven uytten;
’Tjonghe, lieve, nieuw was aff.

Jonghe, lieve, nieuwe blaertgiens,
(250) Schepseltgiens van eenen nacht
All’ u aêrtgiens, all’ u haertgiens
Zijn ons nu in eer en acht;
Maer hoe dichter ghy u tacken
Met u breeder groente vult,
(255) Hoe u eere meer sal sacken,
Hoe ghij minder gelden zult.

Dan de reden sal mij leyden
Teghen stroom van ’s werelts waen,
En u waerde doen verbreyden
(260) Beyd’ in ’tgroeyen en ’tvergaen.     AESTAS.
Siet den Hemel is aen ’tbranden,
En syn lichter op het hoogst,
Spout de Landt-man jnde handen
’Tjs op hope van den Oogst.

(265) Drijmael drij en seven uren
Sien wij Titan opde jacht
Qualijck seven can hij duren
Tot het nutten vande nacht.
Minnen-yver doet hem loopen
(270) Naer de Vrijster die hij ziet,
(Blinde Minnaer! staeckt u hopen
’Tjs het Lauwer-meysken niet.)

Wie wil nu het bedde ruymen,
En het clamme peuluw-sweet,
(275) Wie wil met mij uyt de pluymen
Daer ick hem te leyden weet ?
Op mijn Hagenaers mijn Vrinden,
Dit’s te langhen Somer-nacht,
Beter buyten jnde Linden
(280) Nae den dagheraedt gewacht.

Hier is alle t dier ontslapen,     AURORA
Hier is ’t Crekeltgien aen ’tgaen,
Hier begint de Spreew te gapen,
Hier is ’tquackeltgien aen ’tslaen,
(285) Hier de Nachtegael aen ’tneuren,
Hier de Distelvinck in swangh,
Hier de Tortelduyff aen ’t treuren,
Hier de lijster aen de sangh.

Hier is kauw en craey aen ’treppen,
(290) Hier de reygher jnde lucht,
Hier den Oyevaer aen ’tcleppen,
Hier de Zwaluw jnde vlucht.
Hier de Coeckoeck aen het stuyten
Over ’s anders ongeval,
(295) Isser niemant die syn fluyten
Leeren moet off leeren sal?

Can u ’tOore niet betrecken,
Ghunt het ooghe syn vermaeck;
Siet de Dach-bodinn’ haer recken
(300) Recht al schoot sij uyt de vaeck;
Cost haer grijse boel verjonghen,
’Kwedd’ hij hadse noch te bedt,
Daer s’ hem nu is langh ontspronghen,
Cap en tuytt en all gesett.

(305) Cap en tuytt als gulde stralen,
Ooghe-lichten als robijn,
Wangh en lippen als coralen,
Is haer dagelycksche schijn.
Vrijers, all u jonghe leven
(310) Op het schoonste schoon verhitt,
Comt en helpt het vonnis geven,
Isser schoonder schoon als dit?

Comt en helpt mij opwaerts kijcken
Langs der Linde-toppen goudt,
(315) Daer sy ’tnat gaet over strijcken,
Dat haer Broeder strackx ontdouwt,
Hy als Bruydegom behanghen
Met cieraten overhoop,
Hij als Prince vol verlanghen
(320) Nae de voor-eer vande loop.

Op gesellen nae de Linden,
Op mijn’ mackers, op mijn’ mans,
Die hem reedtst te veld’ zal vinden
Spaer ick noch een buytecans.
(325) Laet ons’ oochghiens soo wat weyden,
Moghelijck waer by de straet
Deur off Venster, off van beyden
Hier off ghinder open gaet.

Sulck een Venster mochter clappen,
(330) Sulck een Deurtgie mocht het zyn,
(Sonder ijemandt te besnappen)
’Twaer een tweede Sonneschijn.
(Hemel laet u niet mishaghen
Voert ghij schooner lichten twee,
(335) Dieder duysent met hun draghen,
Hier beneden isser mé.)

Sulck een Venster mochter luycken,
Sulck een deurtgie gapen weer,
’Twaer wel voor een baeck te bruycken
(340) In het clippigh Minnen-meer;
Costelijcker minnen-balsem
Quamper nummermeer in ’tlicht,
Dan getempert met den alssem
Van een nuchteren gesicht.

(345) ’S merghens raeckt men aende waerheyt,
Wat het Meysgien voor gestel,
Wat voor haer, en off sy haer heyt,
Wat voor verw, voor vleesch, voor vel;
’Smerghens eer de lippen kleven,
(350) Eer de plaester staet te pronck,
Eer de poeyer-doosen gheven
Dat den Hemel noyt en schonck.

Eer de lobben, eer den bouwen,
Eer de craghen, eer de cant,
(355) Eer de wiecken, eer de mouwen,
Eer de ketingh, eer de want,
Eer de boorden, eer de banden,
Eer de reepen, eer den rock,
Eer de moffel, eer de randen,
(360) Eer de vlechten, eer de lock,

Eer de tippen, eer de knoppen,
Eer de steenen, eer de veer,
Eer de wronghen, eer de doppen,
Eer de slinger, eer de keer,
(365) Eer de tuyten, eer de quicken,
Eer de crullen, eer den bras,
Eer de linten, eer de stricken
Gheven datter noyt en was.

Ghinder salder een staen geewen,
(370) Dit heen staetter een en niest,
Beyd’ behanghen als de Leeuwen
Die men voor de schoonste kiest.
Beyd’ bedott, bedoeckt, befommelt,
Beyd’ de mutsen over ’t oogh,
(375) Beyd besweet, begroeyt, begrommelt,
Bey, maer zedigh, niet te hoogh.

Siet mijn Vrijers, siet mijn quanten,
Siet mijn hersse-loose maets,
Dit zijn menichmael de Danten
(380) Die u costen zoo veel praets;
Zoo veel pronckens, zoo veel cierens,
Zoo veel vleyens, zoo veel doens,
Zoo veel eerens, zoo veel vierens,
Zoo veel stryckens, zoo veel schoens.

(385) Oh! wat rijsen mij de haren
In ’tbedencken vanden dach,
Alsser twee te bedt vergaren,
Daer noyt Hij de Zij en sach:
Daer een slechtaert is bevanghen
(390) Mette veren voor de huyt,
Mette verwen voor de wanghen,
Mette kleeren voor de bruydt.

Hola Meysgiens, sonder jocken,
Noode bouw ick op ’t geval,
(395) Deckt men zoo veel met de rocken
Beter buyten Hollandt mal,
Inde warme Zuyder landen
Gaet het vrijen wel zoo vast,
Op een anders oogh en handen,
(400) Op een anders trouwen tast.

Maer de vroegh-tijdt is verloopen,            MERIDIES.
Naer ick ’t aen mijn praten peyl,
En de Sonne schier vercropen
Opde cant van ’t Zuyder-steyl.
(405) Daer beghint de straet te leghen
Van haer morgestonts gewoel,
Daer ontvolckeren de weghen,
Daer is alle man in ’tcoel.

Mij en sult ghij niet verjaghen,
(410) Felle straelder van om hoogh,
Snelle meter van ons’ daghen,
Jaren-passer, rondt om oogh;
Dampen-trecker, Somer-brengher,
Dach-verlengher, Vruchten-baet,
(415) Beesten-bijter, Vel-versengher
Blondt-bederver, Joffer-haet.

Wolcken-dryver, Nacht verjagher,
Maen-verrasser, Sterren-dieff,
Schaduw-splyter, Fackel-dragher,
(420) Dieff beclapper, Bril-gerieff,
Linnen-bleycker, Tuyten-croller,
Al-bekycker, Nummer-blindt
Stoff-beroerder, Hemel-roller
Morghe-wecker, Reyser-vrindt.

(425) Laet u vlammen elders blaecken
Over ’tonbeboomde vlack,
Mij en sullen sij niet raecken
Door ’t gesloten Linden-dack:
Hier beroep ick ’tbitste bijten
(430) Van u meer als dollen Hondt;
Maer hij zou syn tanden slijten
Eer hij mij te vatten vondt.

Jae vergadert all de dompen
Daer het vochtigh Veen aff sweet,
(435) Laetse tsamen neder plompen
In een dichte droppel-speet,
Noch en ben ick niet verleghen,
Noch en schrick ick niet voor ’t natt,
Coel in hitte, droogh in reghen
(440) Sitmen onder ’t Linden-bladt.

Wat en hadd’ ick niet te spreken
Vande soete zephijr-sucht
Die door ’t loome looff comt breken
Met een ruysschende gerucht,
(445) Met een flauwe Somer-soelte?
Ah! wat hebb’ ick dick geseyt!
Sit ick in een groene coelte,
Off een coele groenicheyt?

Coele Cloris, wreede Marmer,
(450) (Hoord’ ick onlancx hier ontrent
Suchten een door-schoten karmer
In syn weelderigh ellendt)
Coele Cloris, al myn hopen,
Die mij mijn getrouwicheyt
(455) Zoo veel hoogher doet bekoopen
Als sij boven d’uwe leydt:

Heeft u ’tsweeterighe banghen
Vande doffe Somer-brandt
Nu zoo dickmael doen verlanghen
(460) Naer den dichten Linden-pandt,
Hebt ghij syn gewenschte lommer
Nu zoo menichmael gebruyckt,
En de laffe Middach-commer
Hier zoo menichmael ont-duyckt;

(465) Sonder emmermeer te weghen
In u over-aerts verstandt,
Hoe hem ’tharte-pack moet weghen
Die gestadelycken brandt;
Die de stralen niet moet draghen
(470) Eener Sonne verr’ om hoogh,
Maer van bydts de flicker-slaghen
Van u een en ander oogh?

Een en ander oogh, de tortsen
Van mijn blindt-gehockte jeught,
(475) Vonck en voetsel van mijn cortsen,
Mijn verschricken en mijn vreught,
Ooghen, die mij doet beswijcken
Onder ’thitsigh strael-fenijn,
Sult ghy Cloris noyt doen kijcken
(480) Hoe ick smeltende verdwijn?

Sal sy nummermeer ontdecken
Door u gittighe crystal,
Dat mij eenen sucht can trecken
Uyt het bitter ongeval
(485) Van myn altijdt versche wonden?
Cloris brandt al wat se siet,
(Ondoorgrondelycke gronden!)
Datsij brandt en siet sij niet.

’Tliep hoe langs hoe meer op ’tmallen
(490) Met den bloet syn minne-tael,
Dan den avondt is aen ’tvallen,
’Twaer te langhen naeverhael;
Vryers wilt ghij dieper delven
Daer ick willens blyve stom,
(495) Daeldt een yeder in u selven
Dat en ergher gaeter om.

Dauw en doncker zyn aen ’tsacken,     VESPER.
Sonn’ en hoenderen te koy,
Alle gevels, alle tacken,
(500) Alle meysgiens even moy,
Alle caeckgiens even bloosigh,
Alle ooghiens even gauw,
Alle lippgiens even roosigh,
Alle mondtgiens even nauw.

(505) Achter nu verkeerde wijsers,
Die de waerheyt lede-breeckt,
Hart-gehoofde loghen-prijsers
Die voor reden noyt en weeckt.
Die soo werckelycke stralen
(510) Als de keerssen vande nacht
Over heel den mensch doen dalen
Al gevoelende veracht.

Comt de Minne-moer niet blincken
Even als de Dach verspaeyt,
(515) Even als de Wielen sincken
Daer de Sonne-karr’ op draeyt?
Sijn oick niet de avondtstonden
Altydt soeter als het licht,
Altydt handigher bevonden
(520) Tot de vrije Vrijer-plicht?

Menich sletgien ongehavent,
Menigh onbesneden Sloor
Sal bekennen dat den Avendt
Decksel is van alle goor,
(525) Datse met die slimme ghevel,
Met dat muffe snot-verlaet,
Met die spitsche sneppe-snevel
’S avondts op haer schoonste staet.

Maer om lack bij lack te stellen,
(530) Menigh calver-jonghe maet
Menich knechgien soud’ ick tellen
Dat den Avondt niet en haet;
Dat de duysterheyt doet breken
Door het bloode schaem-verschiet,
(535) Dat den doncker meer doet spreken
Dan het licht hem dencken liet.

O! de malle mijmerijen
Die een minnen-alver stort,
Moeten veel geladder glijen
(540) Daer hij niet gesien en wordt;
Maer oick in een jonghe schroomer
Heeft het reden en bediet,
Emmers is hij altydt vromer
Die syn Vyandt niet en ziet.

(545) Hier uyt groeyt het jeughdigh krielen
Naer de Linden-duysterheyt,
Hier uyt kittelen de hielen
Met als ’tclockgie neghen seyt.
Hier uyt is het niet te houwen
(550) Al wat op het vrijen gaet,
Hier uyt moeten broeck en bouwen
Met de Vleermuys opde straet.

Linde-blaedtgiens luyster-vincken
Van zoo menigh apen-clucht,
(555) Van zoo menigh traen-verdrincken,
Van zoo menigh sotte sucht,
Helpt mij tuyghen wat een karmen,
Wat een stommelend gelaet,
Wat een blindelingh om-armen
(560) Onder u niet om en gaet.

Trijntgie, seydt daer somtydts eenen,
Bij men eer ick hebb’ je lieff,
Vande cruyn aff tot de teenen
Staen ick onder jou belieff
(565) Laet me draeven, doet me loopen,
Heet me stappen als en tell,
Doet me schencken, heet me coopen,
Siet wat ick je weyghren sel.

Dirckgien (hoor ick weer een ander)
(570) Sel’t dan nummer wese, kint?
Smackje staech een oogh op Sander,
En mijn woordtgies jnde windt?
Staet syn mutsgie zoo veul trotser
Zoo veul vlugger as het mijn,
(575) Hangt mijn rockje zoo veul schotser
Soo veul loomer as het syn?

Weer een ander van ter sijen,
Nou men Troosgie stoor je niet;
Liever as ick Griet sou vrijen,
(580) Liever as ick jou verliet,
Lach ick levendigh bedolven
Daer ick jegenwoordigh treê,
Liever jnde groene golven
Vande Schevelingher zee.

(585) Weer een ander: Wel Agnietgie,
Wel myn hartgie, wel myn longh,
Hoe beviel je ’tleste liedtgie
Dat ick ghister avendt songh.
Heer wat stond ick nat bedropen
(590) Voor je deurtgien in dat weer!
Daer jij dichgies laet ecropen
Inde lodderlijcke veer.

Noch een ander op een banckgie:
Wel eseyt myn soete moer;
(595) Jouwenthalven ick bedanckje,
Maer hoe is’t met vaer en moer ?
Wat! se mochte zoo langh grollen,
’Ksou ons raeye met ons tweên
Op een waghentie t’ ontrollen
(600) Al dit moeyelicke Neen.

Weer een ander aen een boompgie,
Dats nou al men moertgies goet,
Maer dan hebb’ ick noch en Oompgie,
O wat ist een rycken bloet!
(605) Met sen bogert, met sen weuning,
Mer sen Coren met sen ooft;
Claer, je Vrijer is een Keuningh,
Al dit hanght hem over ’thooft.

Noch een ander van ’tgebroetsel
(610) Dat off Pen off Deghen voert,
Mijn soulas mijn vreuchden-voetsel,
Ah! quitteert U. E. la Court.
Sult ghij eewich absenteeren?
(’Kschatt de meyt naer Leyden voer)
(615) Wilt mijn flames obligeren
Met een expedit retour.

En noch een van sulcke Veeren:
Wel bizearre van humeur,
Sult ghij mij sans fin traineren
(620) Met jdéen van faveur?
Neen revesche, neen volage,
Dus en macht niet langher zijn,
Mespriseert ghij mijn servage
Aussi fayje ton desdain.

(625) Dese zyn de soete vruchten
Vande vrye vrydoms vreucht,
Dese zyn de puyck-genuchten
Van een ongebonden jeught.
Al dit wonderlyck vertellen
(630) Volgh ick met een vroolick oor,
En wie souder derven stellen
’Tselver seggen voor ’tgehoor?

O! daer gaen ick vleughel-spreyen
Als een henne-loosen haen,
(635) Lachen in een anders schreyen,
Baden in een anders traen.
Niet dat ick mij soeck te blyden
In mijn even broers verdriet,
Maer noch vindt hij vreucht in ’tlyden
(640) Die het sonder lyden siet.

Hooger, hooger mijn Gedichte,
Wt de laeghten op ’t gebercht,
Ghinder crijgh ick in ’tgesichte
Dat u all u crachten verght;
(645) Ghinder is een wolck aen ’t drijven
Van een overwolckigh Volck,
Maer wie sal u volck beschrijven
Volle volckerijcke wolck?

Pronckt op ’tschoonste, Linde-toppen
(650) Reckt zoo verr u groente reckt,
Zoo veel zoo-veel-waerde coppen
Hebt ghij nemmermeer bedeckt.
Sien ick niet voor henen stappen
Bhemer-eyghen-Vorst u voet,
(655) Die noch Arenden betrappen,
Noch vertrappen sal en moet ?

Sien ick niet u handt geleyden
’Twaerde Britten-landts Juweel
Dat de Hope noch heet beyden
(660) Naer een dubbel Scepter-deel?
Door-en-door gesifte Zielen,
Die, in weynigh jaren-tall,
Teenen hebt gesien en hielen
Van het slibberigh Ghevall,

(665) Moete noch de spruyt herbloeyen
Van uw’ vroech-besnoeyt gebiedt,
Zoo ghij ’t Linden-looff hergroeyen
Naer syn jarich snoeyen ziet;
Weere noch des Hemels zeghen
(670) Zwaerder onweer van u bloedt,
Zoo hij van u, zon en reghen
Onder dese bladers doet.

Maer, ô trouwe Leewen-hoeders,
Spaengiens uytterste gevaer,
(675) Oud’ en jongher Nassau-broeders,
Onverwinnelycke paer;
O twee vande wonderheden
Die de Werelt in haer siet,
Gheeft mij toe een vrye reden,
(680) Dese gangh en past u niet.

Soecken wij u dan t’ontrecken
’t Nutten van dit Somer-padt?
Neen: maer wenschen u te decken
Onder een verdiender bladt.
(685) Emmers waer u niet te thoonen
Halve Hollandts ijver schier,
Waer all yeder tack een croon, en
Yeder Linden een Laurier.

U alleen ontbonden Schapen
(690) Joffer-volghers, Haeghsche jeught,
Minne-kinders, u te rapen,
U vermaen’ ick dese vreught.
Vatt de daghen bij haer veeren,
In haer bloeyen, op haer puyck,
(695) Eerder noch vier vijftien keeren
Naeckt haer droevigh ongebruyck.

Dan sal dack en tack staen schreyen          AUTUMNUS.
Met een vochten herffsten-traen
Dan zal stoff in slijck vercleyen
(700) Dan sal dauw in mist vergaen.
Dan sal yeder blaedtgien spreken
Dat het Lindenrijs ontswaeyt,
Meyskens leert den hoochmoet breken
Alle schoon-int-oogh verwaeyt;

(705) Waer is ’tgroen dat noyt en dordden
Onder ’tnijpen vanden tydt,
Zoo ick ben staet ghij te wordden,
Onlancx was ick dat ghij zijt:
Hier in zyn wij t’ongelijcken,
(710) Dat ick hadde, wacht ick weer,
Maer uw luyster-schoon gaet wijcken
Buyten hoop’ van wederkeer.

Schoonheyt, plaester van gebreken,
Oogh-verleydster, schaduw-schim,
(715) Wordt ghij boomen vergeleken
Oordeelt niet het oordeel slim,
Soo mach uwe glans beswycken
Met der jaren Winter-keer,
Lindetacken te verlijcken
(720) Waer u t’onverdienden eer.

Laet eens ouderdom begroeven
Dat geladde velle-velt,
Dat gheen spieghel laet behoeven
Die syn rimpels gheren telt;
(725) Laet eens drij verbleven stijlen
Vanden eertydts tanden-trap
’Tbleecke lippen-hol doen quylen
Op de kinderlycke pap.

Waer op zult ghij schae-verhalen,
(730) Naer zoo grondeloosen val,
Waer is’t naer soo diepen dalen
Dat u aengenamen zal?
Zijn ’t de silver-haere vlechten
Daer ghij eyntelijck op swilt?
(735) Neen, zy zullen u verslechten
Daer ghij noch op stuyten wilt.

Maer laet maendt en jaer verouwen     HYEMS.
Laet verdorren al dat groeyt,
Laet het lochten-vack vercouwen
(740) Laet vercorsten al dat vloeyt,
Noch al pleyt ick voor mijn linden
En haer winter-grauwe rijs,
Zonder oyt ververwt te vinden
Schoonder groen in schoonder grijs.

(745) Lust en hoop van sien en leeren
Hebben mij wel eer geruckt
Daer men boven alle leeren
Nae de hooghste hoochten buckt,
Daer den onervaeren Reyser
(750) Berghen siet en wolcken zeyt,
Daer u, Roomen, van uw Keyser
’s Werelts maecksel selver scheydt.

’Khebb die eewich-witte steylen
Beyd’ bekeken en beschrijdt,
(755) (Feyl ick, liefde help mij deylen
Onwaerachticheyts verwijtt)
Maer besneewde linde-cruynen
Noch verwacht ick te verstaen
Waer in die bevroosen duynen
(760) Boven uwe waerde staen.

Spitsen zij haer hemel-hoochte
Op u neder-dalicheyt,
Duystert weer haer altydt-droochte
Met u nemmer-schralicheyt;
(765) ’tSchoon van ’t Alle staet in ’t schelen
Nerghens woont het heel in een,
Die het maeckte wilde ’t deelen
Veel in allen, all in gheen.

Wat gewenschter erve-looten
(770) Heeft syn handt u toe-gesomt,
Halff-gepresen Linde-pooten
Als men t’eynde prijsens comt,
’Tzij ick op ’s jaers kinder-daghen
’Tzij ick op syn Jeughetcracht,
(775) ’Tzij ick op syn vochte vlaghen
’Tzij ick op syn sterven acht!

O die eewich buyten commer
Van ontydelyck verlett
Onder ’tspelen van uw’ lommer
(780) Aff te leven waer gesett!
O die eewich als gevanghen
Binnen dese palen laegh!
Wat veranderlyck verlanghen
Voerden hem uyt uwen Haegh?

(785) Maer, ô wieghe van mijn leven,
Voedtster, minn’ en baeker-moer,
Wildt mij, Vaderlandt, vergheven
Wensch ick buyten ’t reden-snoer,
Noch en legh ick zoo begraven
(790) In myn’ lecker’ lusten niet,
Ick en wistse wel t’ontdraven
Daer ’t mij uw begheeren riedt.

Emmers dat ick adem-suyghe,
Dat ick vocht en voetsel treck,
(795) Dat ick tongh en leden buyghe,
Dat ick lijff en leven streck,
Emmers hoort u ’thalff bedinghen
Deser gaven vruchten toe,
Emmers hebt ghij halff te dwinghen
(800) Wat ick ben, en can, en doe.

Isser dan off doen, off cunnen
Off bedencken binnen mij,
Houd’ ick van des Hemels gunnen
Dat u gunste waerdich zij,
(805) Heet mij uyt uw’ boesem scheyen
Heet mij vluchten met een wenck,
Moet’ ick strack in Sout verkeyen,
Daer ick maer te rugge denck.

Hebb’ ick eens de krijtte stranden
(810) Westewaert voor u beseylt,
Hebb’ ick eens der Zuyder-landen
Steylste spitsen affgepeylt,
Noch die handt om eer te winnen,
Noch die voet om verder gaen,
(815) Noch dat hertte, noch die sinnen
Bieden u haer plichten aen.

’Twaer te wijvelijcken sorgher
Die niet allen werelts-grondt,
Aller menschen medeborgher
(820) Vaderlandts-gelyck en vondt,
Die niet even achten conde
Off hem Zuyd off Noord besach,
Off hem ’t bedde-gaen beSonnde,
Off het rijsen vanden Dach.

(825) Is doch ’tVaderlandt te minnen
Boven al dat min-verleydt,
Stijght dan Hemelwaert mijn zinnen
Daer vw Vader-erve leyt;
Ziele streckt uw traghe vlercken
(830) Daer ghij hergesonden zijt,
Leert op ’t sonder-ende mercken
Eer uw eyndelyck verslijtt.

Leert het stoff u stoff bevelen,
Leert ontstrammen eer ghij loopt,
(835) Leert u van u selven stelen,
Leert genaecken dat ghy hoopt;
Maer oock, Heer, om Dyner eeren,
Eewich Een, en eenich Goedt,
Leert haer uyt dijn Leere leeren
(840) Wat zij leeren leeren moet.
17°. 9b. (Nov.).


[CH1621:014]
D. IAC. CATZIO
Num nostri memor, Erudite Catzi,
Num nostri memor usque et usque viuas,
Diverso quoque nuper intuentum
Littus litore cive Te superbum,
(5) Quantum certior esse concupisco
Tantum quaerere displicet, pudetque.
Tactum flosculus horret, uva flatum
Charitas violatur ambigendo.
Ecquid vestra tamen Batava nuper
(10) Visum est commeruisse praela Tempe,
Vel de lusibus eruditiorum
Quae sententia stet ferenda nostris
Curatum venio monere cures.
Deformes quoque Simiae nec Ursae
(15) Foveri minus ac placere partus
Non ausim quasi nescias timere
Qui nescis nihil, Erudite Catzi.
6° 10b. (Dec.) navigans Angliam versus.



[CH1621:015]
IN EFFIGIEM OPTIMI PARENTIS
Hugeniorum prole bis ternâ Patris
Blando seniles vertici sparsae nives,
Quantumque vivi possit occurrit viri:
Qui candor intus, quanta virtutum strues,
(5) Quantum decoris incolat, quantum pij,
Non omnis aevi penna, non linguae dabunt.
Ibidem.



[CH1621:016]
AD D. R. THORIUM,
SI FORTE IN HAS NUGAS INCIDERET

Despecture parum stabili titubantia metro
    Scripta, parum stabili gurgite nata scias.
Indignare tamen, vatum dignissime Thori,
    Nil sale pontigenum Carmen habere minus.
Londini 4°. Id. (10) Decemb.



CONSTANTINO HYGINO CUM OBTULISSET MIHI VERSUS
INTER NAVIGANDUM EFFUSOS

Non nova res dulces e salso surgere versus,
    E tumido quales aequore Naso dedit.
Res non mira tuis veneres in versibus esse,
    Ipsa sit in medio quum sale nata Venus.

(5) Sed nova res quo plura bibo, me plura sitire;
    Nec nova, si faciunt carmina salsa sitim.
R. Thorius.




EIDEM DE PATRIS EFFIGIE AB EO DELINEATA
Hyginus ille filij talis Pater,
Cum civitati filium talem dedit,
Sese in tabella civibus pictum dedit,
Ut non Apelles efficacius queat.

    (5) At tu Parentem penicillo tam bono
Dum pingis, ipsum te tuendum publicas
Coloribusque, lineisque tam bonis,
Imaginem ut quisquis videbit alteram,
Vidisse utramque iure se optimo putet.
R. Thorius.




[CH1621:017]
AD THORIUM
Quod imperiti comparas Apellaeae
Manum Batavi; quod sales, quod et salsae
Veneris lepores carmini bis insulso
Penitusque nostro sponte vadis assertum,
(5) Thori diserte, ringar, anne ridebo?
    Ridebo certe candidae dolum fraudis,
Blandâque pascar veritatis offensâ,
Formare quas Natura noluit formas,
Celare quos Natura protulit naevos,
(10) Id esse vatum gnarus, hoc amicorum.
Thorius ut nostrâ vidit nihil esse Poesi,
    Nil penicillo scivit illaudatius,
Risit, et, ut par est utrimque elegantia! dixit,
    Quantum hic Apellis, ista Nasonis tenet.
Londini. 12°. Kal. Ian. (21 Dec.)



AD D. CONSTANT. HUGINUM
Est ergo mendax Thorius? est adulator
Censore sano, cuncta cui licent, Vate?
Quod risit, et laudanda laude donavit,
Ac si nefas ridere, et eloqui verum?

(5) Non sic abibis; contumeliam tantam
Mussare nolo: Hugine, dic locum et tempus,
Utrinque decernamus ut pares armis.
Quamvis iuventa fervidus Dares adsis,
Alterque Proteus induas modos omnes,

(10) Nunc claudicante, nunc gradu irruens recto,
Modo ense sex pedum, modo brevi sica,
Ego gravis aevo, sanguinis gelu tardus
Audebo magnum facinus et cothurnatum,
Audere quando cuncta vatibus fas est.




Quoscunque incipies imitabor carmine motus,
    Ut me esse factum intelligas Umbram tuam:
Docte Hugine tuam quoties pugnabis in Umbram,
    Plagas feres, quot dederis, at minus graves.

R. Thorius.


Continue

[CH1622:001]
AD D. THORIUM, RESPONSIO AD CARMINA QUIBUS INITIUM,
Est ergo mendax Thorius,
ET Quoscumque incipies imitabor.

Pugnabo, quia Thorius vocavit,
Despectâ modo turgidus senectâ,
Turgenti modo fervidus iuventâ,
Ferventi modo nixus aequitate
(5) Erupi, calamumque, et ipsa movi
Quae furor dedit arma; nec ruenti
Credas ocyus evolasse tecto,
Cum flammas bibit Ilion Pelasgas,
Et se Pergama nocte, sed supremâ,
(10) Viderunt mediâ, facemque victis
Idem contulit ignis et ruinam;
Nec nocturna viros ad arma, ad arma
Credas ocyus evocasse, qui, se
Salvo vix ratus exsulem Parente,
(15) Pressit pondere verticem senili,
Dignum perpete verticem coronâ.
    Mox ut pressius usque concitatae
Occurrit furor insolens senectae;
(Naturae placuit rapi quod usquam est
(20) Vicinâ violentius quiete)
Ut formis neque Proteo latere
Mentitis animum viri manumve
Infensi pote, nec Iovi latere
Sperandum, subeatne vel Iuvencum
(25) Obtrusisse, vel Alitem, vel Imbrem;
Ut sicâ nihilo vel ense tutus
Occurras magis, huic parem vel illi
Nacturo clypeum vel arma telo;
Hem! dixi, pede pallidus regesto,
(30) Pugnarem, nisi Thorius vocasset.
Londini. Cal. (1) Ian.



[CH1622:002]
At tu parce minis in meritos minus,
Poenarum dedimus sic quoque plus satis:
    Desint verbera verbis,
    Iam iam polliceor fidem.
(5) Quotquot Mundus habet corpora, si jubes,
Umbras credidero; denique, si iubes,
    Vel te, lucide Thori,
    Ni Phoebi nimium tenes.
Cal. Ian.



AD D. C. HUGINUM
Jacta est alea; poenitere serum est,
Cum tuba insonuit, micatque ferrum.
I puer; Venusina ab officina
Et binas pete Bilbili machaeras,

(5) Detersis bene sordibus nitentes.
Festina: en video gradu citato
Pyrrhum incedere flammeis ocellis
Spectandum, et patriis ferocem in armis
Ensem fulmineum manu rotare.

(10) Nunquam isthaec erit incruenta pugna.
Eho! cur genua et cutis tremiscunt?
Non est hic metus, ut puto, sed imis
Sic fervet mihi spiritus medullis,
Dum se colligit impotens in iras.

(15) At morae nimis et nimis minarum;
Leges ponere tempus est duello.
    Caesim, nec liceat ferire punctim,
Sed tusim in latus ense varicato.
Ante ictum moneant uterque amicum,

(20) Totis nec chalybem vibrent lacertis:
Quod si longius evagantur irae,
Bellum finiat
Arbiter Bruartus,
Haerentesque cuti duos poëtas
Fuso dividat affatim Falerno.

(25) Tutae haec poscimus aequa iura pugnae,
Leges condere nam decet senectam.
    Ergo Marte bono: hem tibi caveto,
Hygine optime: prorsus efficacem
Paro in brachia verberationem,

(30) Illa brachia, quae mihi senile
Nodosa caput obtudere clava.
Iam feri ordine quos libebit artus,
Iucundum fuerit modo loquaris.


(35) Quid fingis trepidos voce humili metus?
Anne ut laetificis excutias iocis
    Splenem et pectus amicum
    Armati ad speciem Senis?
Viso sic Priamo, cum galea caput

(40) Et vinctum gladio deprimeret latus,
    Illudebat Achillis
    Natus non melior patre.
Sed fortes animos flectere nescius
Contemptis Senii nixibus irritis

    (45) Tristes misit ad Umbras
    Cassum robore militem:
Tu cedente magis compositus luto
Audacem temere canitiem vides,
    Imbellesque tumultus

    (50) Et vento similes minas;
Aetatis vitium dissimulas tamen,
Et nudo lateri parcere providus
    Bellum umbratile vitas,
    Non me, sed metuens mihi.

(R. Thorius.)



[CH1622:003]
CONCLUSIO AD D. BRUARTIUM
Ohe! minarum fulmineus modo
Qua fidit aethram detonuit fragor,
    Et nubis horror Thorianae
        Decidit in pluviam Falerni.
(5) Adsta Bruarti. perplacet, arbitro
Tali, duellum tale; sed ut novis
    Quam saepe flammis concitati
        Saepe novo dirimamur imbre.
Lond. 3°. Id. (11) Ian.



FOEDUS FIRMATUM AD D. C. HUGINUM
En acquiesco; quippe mihi decus
Redintegratum est; non ego sum sitim,
    Salesque mentitus, meraci
        Quando opus est fluvio Falerni,

(5) Ferrum recondo: da mihi et accipe
Manum quieti pectoris indicem
    Ferrumen hae lites honesti,
        Qui bene coepit, erunt amoris.
O si Indiarum sic querimoniae

(10) Componerentur! sic Capitolium
    Iunctum Lemanno, Hispanus acres
        In Batavos aboleret iras!

(R. Thorius)



[CH1622:004]
SUR LES PSEAUMES MEDITEZ, DU BARON D’ASPEREN
Si jadis du Laurier la branche fut indigne
(Elle le fut de vray) des sublimes effortz
Qui du Roy, du Berger, du Poëte, du Cigne
Imiterent premiers les simples-sainctz accordz;
(5) D’Aspre, le bel honneur de l’espée lettrée,
Est il tant de Lauriers que plus ne t’en devions,
Qui roules, à la fois tout Chrestien, tout Orphée,
Sur des Airs si sacrez de si doctes fredons?
Lond. Feb.



[CH1622:005] (Ursicula)
KERKYRAIA MASTIX.
DAT IS ’TCOSTELIJCK MALL. AENDEN HEER JACOB CATS,
PENSIONARIS VAN MIDDELBURGH

Een opgesnoeyde broeck, een hangende bragoen,
Een holle harnas tip, een doorgecapte schoen,
Een averechte Teyl, Dack-decksel vande luysen
Een opgekrulde strop om ratten in te huysen,
(5) Een omgetrocken hemd, spijt Wasschters blooten arm,
Een omgeworghde kuyt, spijt Beulinghmaecksters darm,
Een over-lintte voet, spijt doffers ruijghe pooten,
Een steyle stelten hiel, spijt Satyrs spitse cooten,
Een swaeyende Cappoot, meer hinderlyck als nut,
(10) Meer vlagghe dan verdeck, meer ballast als beschut.
    Ghij lacht, geleerde Cats, ick gunn’ u dat vermaecken,
Die milte-kittelingh, die oeffening van caecken,
Maer siet wat achter om, deyst eens tot opden dach
Die ons’ ghemeene Vaêr eerst besien eerst besach.
(15) O! die dien Niewelingh, dien onbedreven spitter
Dat maecksel had getoont; hoe dwars, hoe wrang, hoe bitter
En hadd’ hij ’t niet beloert; hoe hadd’ hem ’tniewe hooft
Gedraeyt in ’toverslaen wat beter waer gelooft,
Off dat het syns gelijck den zeste was geboren,
(20) Off met het zee-gediert een zonne-reys te voren.
Waer hadd’ hij ’twoordt gesocht (hij diese al cost vinden
Om al dat voor hem quam aen tong en tael te binden)
Waer had’ hij ’t achterhaelt en in wat herssen-hoeck,
Om dit herschapen dier in ’t aller dingen boeck
(25) Te plaetsen op syn rij? En ghij, ontleende lenden,
Gebroken Adamin uyt die u sach, en kenden,
En keurden voor sijn vleysch, en noyt en hadt gekent;
Grootmoeder, die ons al gebaert hebt en geschent,
Die u naer ’tongeval van ’tsondich appel-slocken
(30) Voor ooghen hadd’ gestelt twee opgetoomde locken,
Een’ over-meelden top, spijt molenaren cruyn;
Een dubbel backhuys-vel, spijt spijtigen ajuyn;
Twee sierelijcke niet maer sinnelijcke, brauwen,
Een uyt-gewortelt paer, trots ’tconstige benauwen
(35) Van d’oudt-beroemde streep, (is Grieckenlandt gelooft)
Die eens getrocken wierdt en andermael geclooft;
Een overladen Oor met oude-moeders beenen,
Met verr’ en diep gesocht en daerom waerde steenen,
Een omgebanden hals, trots eenich brack-gespan;
(40) Een schuynsche rimpel-craegh, trots aller boeren wan;
Een rond-om-stalen arm, trots aller Crychsluy vonden,
Een open memmen-hol, trots windt en winters wonden,
(Treft’ eener niet te recht dit onbeschaemde moy,
Zyn d’hoenders niet te coop, wat doen sij uyt de koy?)
(45) Een steghe walvisch romp, platt achter, spits van voren;
Een opgetrosten trans, trots eenigh kercken-toren;
Een om-gehoepte pack, trots eenigh keeren-vat,
Een. ’kweet niet langher hoe, al wist ick langher wat;
Hadd’ u dit werelt-spoock, dit schielyckst aller dinghen
(50) Niet wel u huyden-rock off uw’ huydt doen ontspringen,
Hadd’ ghij niet wel geschreewt met een verschrickte keer
Wech Sielen-moorder, wech, ick eet gheen appels meer?
    Maer oock verleyde schaep, Stieffmoeder aller Wijven,
Stondt kinders kindren toe met Bestemoer te kijven,
(55) Mij dunckt ick u voor al in rechtelijck beclach,
De cladd van onse schult licht op te pleyten sach.
,,Wie toond’ u ’tvijgen-bladt? de schaemte. wie het schamen?
,,Ervarentheyt van quaet. wie leerd’ u ’tquaet beramen?
,,Een soet-getongde beest. wie bond’ u aen haer woordt?
(60) ,,Mijn ongebonden keur. O smettelijcke moort!
O! struyckel die met dij soo menigh eewen-erven
Geruckt hebst in ’tverdriet van wordden, zijn, en sterven,
Uyt d’aller heylen hooghd, in ’taller qualen dal,
Daer galle groeyt in ’thert, en ’thertte broeyt in gal!
(65) Vervloeckte snoepperij naer dijn verboden beten
Besueren wij de straff van ’tgulsich Willen-weten,
Die worttel heeft in ons bij tacken voort-gebracht
Cou, schaemte, Cleederen, begeerlyckheyt, en pracht.
    Die ’tlecke Schip beschreyt zeylt daerom niet te dichter,
(70) Die onder ’tpack versucht draeght daerom niet te lichter:
Leent schouders al dat leeft, elck lyde voor syn deel,
Noyt sach ick zeer in sucht, noyt wond’ in tranen heel.
Mijn’s deels, vernaemde Catz, ick swicht en duyck, en draegh ’et,
Zoo veel een ander draeght, ick sie, belach, beclaegh ’et;
(75) ’Tbeclach is broederlijck; en ’twaer te herdden hertt,
Dat gheen ghevoel en trock van syns gelycken smertt:
’Tbelachen lichtelijck sal yemandt min genoeghen
Als off verdriet en vreucht in een gespan te voeghen,
Onhebbelijcker leeck dan den henxt bijde meer,
(80) Onlydelycker neep dan een knip op een sweer;
    Die hoore mijn verschoon; Van duysent ongevallen
Die ick doordelven zie gesontheyts teere wallen,
Comt mijder een te voor, dat bey’ stadt en Casteel,
Des Cleyne-werelts treft, bey’ neer en opperdeel;
(85) De Sieckte die ’tgedruys van haer versufte toonen
Can opwaert stijgen doen tot daer de zinnen woonen,
Wat apelijcker partt, wat spottiger gelaet
Zien wij niet dagelyckx aen dit gemeene quaet?
(Ghemeen? meer als ghemeen, als ’t allesins geweten
(90) En niet vermomt en wierdt bij die het heeft beseten)
Sulk stelt sich boven reyck van aller staten top,
Spreeckt hooge, treedt niet laegh, spant borst, en buyck en crop;
Is dunckend-heer van al, maeckt van ’tOost synen zetel,
Syn voetbanck van het West, noemt de Zee synen ketel,
(95) Het Zonne-licht syn Vijer, ’Tgevogelt syn gebraet,
Het Mane-rondt sijn Toortz, den Sterre-padt syn Straet,
Den donder-draff sijn woordt, de winden syn versuchten,
Den Reghen syn gequijl, den blixem syn verluchten,
Wijst Princen uyt haer goet, praet Vorsten vande banck,
(100) Velt Keysers met een wenck, brenght Coningen in dwanck.
Wat is hij inder daet? vraeght die hem zien en hooren,
Een broodeloose bloet, een bedelaer geboren.
Sulck schept sich eenen schrick van alle dat hem naeckt,
Wat lett hem? ’tis gelas al datmen aen hem raeckt;
(105) De stoelen zyn syn doodt, het bedde doet hem beven,
Daer vreest hij voor den bil, hier sal hem ’thooft begheven;
[Daer grouwt hem voor een’ soen, daer trilt hy voor een’ knip,
Als een verlegen schip voor ’t stooten vande klip.]
En noch meer; (ô die ’t saegh aen ’tmeerendeel der menschen!)
(110) In die doorluchticheyt, sal sijn wil, sal syn wenschen,
Wat hij hoopt, wat hij haet, wat hij mindt, wat hem quelt,
Voor al dat ooghen heeft ten toone syn gestelt.
Sulck laedt syn aengesicht met een versierde snevel,
Daer hem noch boom, noch staeck, noch mast, noch spriet, noch gevel
(115) Bij te verlijcken dunckt. Een ander, die ick gis
Van allen menichmael minst buyten gissing is,
Buckt waer hij staet off sitt; vreest Kercken-stijlen leeghde;
Want off syn hoornen-cruyn de welffselen beweeghde,
’Tgebouw mocht struyckelen. Een leste (mogelijck
(120) Niet altydt buyten twist van recht off ongelijck)
Liep liever eewich bloot, dan nae den hoet te hooren;
Hoe soo? bedeckt hij ’thooft wat raet met d’esels-ooren?
    ’Tzijn droeve teeckenen van een gequetste geest,
Toegangen, soo het schynt, des mensche tot de beest,
(125) Verdrieten sonder paer: dat opper-stuck der leden,
Dat edle Redenhuys soo leegh te sien van reden.
Wie isser evenwel soo kittel-dooff, soo steegh,
Dien al dit mijmeren niet eens aen ’t lacchen creegh?
Die kycker van dit spel sich niet en liet ontvallen
(130) Wat drolligher verdriet, wat droeffelijcker mallen!
    Hier leyt de reden, Catz, waerom mij dunckt ick mach
Noch altydt syn vercnocht aen d’eene Wysens lach,
Noch aen des anders traen, in ’t aensien off vertalen
Van ’sWerelts siecke Vreuchts belachelycke qualen.
    (135) Hoe menigh lippen-beet en heeft mij niet gecost
’Tontmoeten van een dier dat ick ontmoeten most
Met een geboghen hooft, om dat het corts syn leden
Met dier-gedoopte wol, met versche linnen-sneden,
Met niewe wormen-web versierlijck had bevracht!
(140) En als ick somtijdts dan mijn stralende gedacht
Door die gewaten drijff, en stelle mij aen ’t tellen
De stucken die ick weet met die gevoeghde vellen
De Const verborghen heeft, wat hatelycker lucht,
Wat schandiger gesicht, wat dompiger gerucht
(145) Daer onder syn gehuyst, (vergeeft mij joffer-dieren,
Ick ken mijn hertte vrij van schimpelyck versieren)
Het Lachen berst mij wel tot seeverens toe uyt,
En heeft mij menichmael doen spreken over-luydt,
O mensch-gelijcke list, ô dicht-doortrapte trecken,
(150) Hoe verr-voorsichtelijck gaeft ghij den raedt van decken
Dat mogelijck ontdeckt noch oor, noch handt, noch mondt,
Noch oogh, noch neus belust om te genaecken vondt,
En nu als ongesien, bij ’tmeerendeel gepresen,
Bij velen word geacht een heylichdom te wesen!
(155) ’Tnootsaeckelyck verdeck waer noch verschoonens waerdt,
De Winter leert zoo wel de kleeren als den haert,
Bloot Indien den buyck, wie sal het Hollandt verghen?
Dat ghinder oorber is waer hier de sieckte terghen;
Maer, Hollandt, oude roem van slechte defticheyt,
(160) Waer haelen wij een schilt voor uw’ gerechticheyt
In ’tsmettelijck behael van d’Overzeesche prachten,
Die uwen kindtschen reuck in haren stanck versmachten,
Uw mannelijcke sweet in haer geschrabde smeer,
Schaemd’ haer mijn Penne niet ick noemden uyt wat leer?
(165) Den tweeden opper-voocht van ’tmachtich Seven-berghen,
Den grooten Werelt-Vorst, die Middernacht en Merghen,
Middach en Avontstondt in eenen Lauwer vlocht,
En drijmael d’ijsre deur aen ’tvredigh sluyten brocht
Des achter-ooghden Gods, Waer syn de Wewers-touwen
(170) Die hij door-sleten heeft? Syn’ huys Syn’ Zuster-Vrouwen
Syn e’el verwantte bloet besteden hem den dach
Daer hij de vruchten van syn lenden decken sach,
En anders gheen en sach. Hoe maecken ’t onse tijden?
Gebreeckt ons decksel-stoff, daer moet de Turk voor lijden,
(175) De Perss, den Indiaen, en al dat spinnen can:
Heel vlack-Italien beslommert Vrouw en Man,
Ontlommert wijn en terw, ontbladert struyck en boomen
Om ’tijdel altydt-niew van ons’ versierde zoomen.
(Verfoeyich cleet nochtans, sints eene die het sleet
(180) Naer d’hoogste levens vreucht het leechste sterven leedt)
’Tonschuldich wolle-vee van ’tmachtigh Engel-eylandt
Besuert ons’ hoovaerdij; daer groeyt gebreck van weylandt
In ons’ begheerlyckheyt. Nu spreeck ick in mijn geest,
Hoe dickmael raeckt de woll van ’teen op ’tander beest!
(185) Het opper-schepsel mensch, het wonderlyckxte wonder
Van die den Hemel deckt, daer voor, daerom, daeronder
Al dat leeft, leven heeft, daelt van dien hooghen trap,
Cruypt onder ’twolle warm van een gevilden lap,
Verçiert sich metten buyt van een gestolen pis-ziel
(190) Daermet den eyghenaer zoo onlancx inde Miss viel,
Zoo onlancx hoornen droegh, zoo onlancx hooren dé,
Dat al syn griecksche tael was voor en achter B.
    Doch ’tdecksel van die vleck is byde Const gevonden,
Help sap en cruyderen, het bloet van uwe wonden
(195) Moet onsen dorst verslaen, de tobben van uw natt
Syn onses overdaets behaechelycxte badt.
De nootdruft staet van cant, de coude met de schaemte
En syn geen reden meer; ons stinckende geraemte
Vereyscht yet meer als warm; wij sperren ’t oogh om hoogh,
(200) ’Tverheuchelycke licht van ’s Hemels Water-boogh
Bekittelt onsen lust. Zou daer het root staen blaecken,
En ’tgeel en ’tblauw, en ’tgroen; en in ons mantel-laecken
In onse rocken min? neen, mensche lydt het niet;
Waer voor heet ghij den aep die al maeckt dat hij ziet?
(205) Knoopt de daet aenden naem. Daer moet de woll verdrincken,
Daer moet de zijd’ in ’tsop, daer moet het lijnwaet stincken
(Men pleyt noch op’t geschil welck schoonst te noemen zij)
Off nae den gheelen rijs, off nae den blauwen brij.
Wie zou’ sich in ’tgewaet met Een verw laten paeyen,
(210) Daer ’t zoo breedt weyen is? een Aexter by de Craeyen
Is veel te schoonen dier: Wat is ’tswart van een Cauw
Bij ’tglimpen van een Specht, by ’tvlammen van een Pauw?
    Siet suerer die mij leest; ’tzijn grouwelijcker sweeren
Die ick ontplaestren gae: De Schilders vande kleeren
(215) Verstouten op het werck; men valtter aen de huyt;
Die drinckt verw en vernis meer als een niewe Luyt.
,,Die wanghen sien te doodts, sij mosten anders leven,
,,En wat raedt, Pieternel? Me vrouw, ’tpinceel sal gheven
,,Dat de Natuer vergatt; weest meester van uw vell,
(220) ,,Wat zoud’ u hinderen? die, die, die doet het wel.
,,Die tanden sien te gheel, wie soude het decksel soenen
,,Van sulcker peerlen doos? Wat raet? Men moetse boenen.
,,Dat waer den moor gezeept, ’tis aengeboren vuyl,
,,De verw is doorgeweyckt. Ruckts’ uyt den worttelkuyl.
(225) ,,Neen, beter gheel als gheen. Hoort, zonder mij te melden,
,,Een niew ijvoorgebit sal d’oude scha’ vergelden;
,,Bij Venus, dats een const die Venus waerdigh is.
,,Maer wat raedt met dit haer, des’ sweeterighe klis?
,,Hoe raeck aen ’tlieve blondt, dat mijn’ misdeelde tuyten
(230) ,,Van boven is benijdt? De drooghe koeye-cluyten
,,Daer Cijpers loosen boer syn weyden van ontmest,
,,Verstuyven in een stoff, daervan de fijnste rest
,,De trouwe toevlucht is van wangeschapen vlechten,
,,Doorsaeytse met dat meel, men sal hem noch bevechten
(235) ,,Dies’ anders keurt als blont. Oh! ’tis te laet gesaeyt
,,Daer ’tlanghe jaren mes zoo vinnich heeft gemaeyt,
,,Ben ick niet voorhooft schier van d’ooghen tot den neck toe?
,,Verwt eens daer niet en is. Swijght, daer ’s een niewen treck toe;
,,Daer groeyt niet te vergeeffs; dats wijsheyts eerste les:
(240) ,,En daer uyt dit besluyt, Behelpt u met de bles
,,Van uw’ Nicht, van uw’ Snaer, van uw’ meyt, van uw’ kennis,
,,Die ’tdoncker-droeve padt van d’algemeene schennis
,,Te vroegh betreden heeft, en met die blonte kuyff
,,De werelt is ontruckt gelijck een suere druyff:
(245) ,,Ist waer dat d’eene mensch tot voordeel vanden andren
,,Het leven is vergunt, hoe souden sij malcandren
,,Een gifte weygeren die d’eene nae syn doot
,,Can missen sonder scha’, de locken van syn hoot?
,,O wettelycke const, die met der dochtren sterven
(250) ,,De moeders menichmael haer naeste goet doet erven!
,,Const aller consten bluff, die d’eewicheyt beduyt,
,,En eewich leven doet een sterffelijcke tuyt!
    Die pop is opgetoijt; wie salse nu geleyen?
Vier henghsten nae de kerck. wat salsij daer doen? schreyen.
(255) Wat lett haer? ’tsonden-pack. O Schepper die dijn Kerck
Vervuylt ziest metten hoon van dijn verfoeyde werck,
Straelt het genadich oogh van dijn barmherticheden
Door dese grouwelen? slaest du acht op de reden
Van dijn’ Verachteren? becommert Dij de traen
(260) Van een verbastaert oogh? gaen dij de clachten aen
Van een geverwde lipp? beweghen dij de slaeghen
Die een verhoerde borst berouwich schijnt te draghen
Van soo vervloeckten handt, die dagelycx dijn macht,
Dijn onbegrepen const begrijpende veracht?
    (265) Mijn reden is verhuyst, of ’t stinckt voor alle reden
Gebreck en overdaet gelidt-gelijck te treden
Als mede-bedelaers. Wat doet ghij Hemel-spijt,
Schandtvlecke van ’t geslacht is ’t ootmoet of verwijdt
Dat u lipp davren doet? off syn sij ’t bey te gader?
(270) Verworpens-waerde kindt, eyscht ghij broodt van u Vader,
En smart syn heyligh oogh met uw’ vermetelheyt,
Behangen met den rooff van die daer leyt en schreyt
Voor u verstockte deur, en over ’tjaer sou teeren
Op den versnoepten cost van uw’ lint en uw’ veeren,
(275) Die uyt uw’ lobbe-crull twee hembden schudden sou,
Vier mantels uyt uw rock, drij broecken uyt uw’ mouw.
Die uyt het oor-gewicht van uw’ gereckte lellen
Drij renten, eenen coop, vier hueren sagh te tellen,
Die met het ringh-geraes dat uwe handt begraeft
(280) Sijn uyt gequijlt gesinn van spinnen saegh ontslaeft?
    Ey! cant geen schaemte meer, laet reden u verstommen.
Hier sit ghij voor ’tgerecht daer dicht-bedochte mommen
Doorluchte glasen zijn, daer een alwetenheyt
Siet datmen niet en hoort, hoort datmen niet en zeyt.
(285) Daer ghij die clachten seyndt, staet voorde school geschreven
Leent daer de nootdruft maent, houwt nemmer op van geven
Zoo langh der eysschers zijn, ontgrendelt handt en hart,
Mij stickt der armen dorst, mij steeckt haer honghersmart,
Ick zitter van haer cou’, mij doen haer wonden bloeyen,
(290) Ick ben de vreemdelingh, ick hincke van haer boeyen,
Ick druyp van haren traen, mij maeckt haer stenen mat;
Die hun de deure wijst, keert mij het schouderblat,
Die hun het oore stopt, heeft zoo van mij te wachten;
Leent, laeft, salft, huyst, verlost, stuyt suchten, hindert clachten,
(295) Ick spreke voor de schult, ick borghe voor ’tgelagh,
Voor ’tdubbel woecker-loon op weynigh jaren dagh.
    Wel op, berouwen ziel, laet dat berouw eens blaecken,
Gaet jaeght een milde scheer door all ’tverschimmelt laecken
Daer uwe kist af berst, ontlast u van ’t verrot,
(300) Versorght gheen tafels meer voor de muys ende mott,
Uw broeder vaster nae. heb ghij vier niewe rocken
Het paer behoort hem toe. beswaeren u de brocken
Van lecker overvloet, verschoont uw’ swacke maegh,
Een uytgehongherde, die mogelyck van daegh
(305) Van u gehandtgift wordt sal ’toverschot vertieren
En leven van uw cruym: Bedroeven u de ghieren
Die om uw coortsigh bedt den laesten adem-tocht
Van uw verrotte longh van avont uyt gecrocht
Verlangen wel soo lief als uytgestelt tot merghen,
(310) En achter uw’ gordijn een lachend’ oogh verberghen,
Daer ’tander over ’t uw’ weemoedich hangt en druypt
En met een scheeven swier uw’ kisten overluypt
Ontcommert uw gemoet, gunt hoeffelijcker Erven
Den onbespieden buyt van uw geruster sterven;
(315) Schudt pack en ballast uyt ghij die op ’t vliegen staet.
Gheeft dat onhouwbaer is, gaert schatten daer ghij gaet:
En spreeckt dan opwaert aen met ongeveynsde voncken,
Croon Heer, Dijn eyghen werck, schenck heer ick hebb geschoncken!
    Hoe hebb’ ick ’t, waerde Cats, hoe raeck ick hier om hoogh?
(320) Wat heeft mij dus vervoert uyt aller ooghen oogh,
Daer d’ooghen schemeren, daer wasch en wiecken smelten?
Of loert mij weer ter handt, off cortt mij dese stelten;
Ick struyckel op het landt, wat maeck ick in de lucht?
Het cruypen is mij const, wat maeck ick inde vlucht?
    (325) Siet noch een vrolijck padt staet mij met u te treden,
Door ’tdickste vanden drangh van ’swerelts ijdelheden,
Om eene boven all’ die ick te noemen plach
Het redelijcxt waerom van ongeveynsde Lach.
    Waer noch de Broecken-vorm, de Rocken-maet gevonden
(330) Daer oud’ en jongher eew voor eewich aen gebonden
Voor eewich onder-croop; stond noch de capp, de craegh,
Off nu als ghisteren, off merghen als van daegh,
Cost noch de niew’ April syn buermaent Mey beweghen,
,,De Hoeden die ick vorm staen emmers soo ter deghen,
(335) ,,De Mutsen die ick plooy soo onbecommert nett
,,Mijn Mantels soo besnoeyt, mijn schoenen soo besett,
,,Aenveert eens goet voor goet, weest eens met Wel te vreden,
,,Eens reden is ’t altydt, eens goet is altydt reden;
,,Staet twaelef Broederen van een gelycke staet
(340) ,,Yet loffelijcker toe dan een gelyck gewaet?
Noch waer ’t dan lydelyck ’tzy men de Poolsche lutzen,
’Tzij men den Fransche Pott, ’tzij men de Zweetsche mutsen
’Tzij men off ’tEngelsch geel, off ’tHollands blauw verkoos,
’Twaer maer halff sotticheyt, die’t eens waer voor altoos.
    (345) Maer verr van dese strandt verseylen onse lusten,
Dat geest heet inde mensch vindt ongemack in ’trusten,
Rust in ’t veranderen, lust in de niewicheyt,
Drij daghen syn de maet van ons’ gestadicheyt:
’Tschynt ons de maenloop leydt, off (sall ick ’t naerder raecken)
(350) ’Tschynt ons het maenlicht terght, en ons versnippert laecken
Met sijn verscheppinghen gelijck verscheppen doet.
Nu prijst sij Cap en Rock, nu looft hij Broec en Hoet;
Besoeckt eens beyde weer, eer thien mael Hoet off Rocken
Eer thien mael Cap of Broeck, des Avonts uytgetrocken
(355) Des Merghens aengedaen, syn meester hebb gedeckt.
Begeckt mij eewelyck soo hij u niet begeckt,
Zoo sy u niet verfoeyt, en beyd’ u liegen heeten,
Dat emmer haer vernuft, die lenghte, met die breedten,
Die ploy, die pluys, die planck, dat snoer, die sne, die snebb,
(360) Dien tuyt, dien tip, dien top voor fraey gekoren hebb.
Dus, hadden wij te deel den onverdienden seghen
Des wreveligen volcx, dien Broodt en Quackel-regen
De lasterighe lipp tot swygen brengen most,
Waer ’t onse wollen-draet het slijten niet en cost,
(365) Waer ’t onse webben oock in drijmael vijftien jaren
Altydt niew, altydt oudt, en beyde noyt en waren,
Wij smoorden onder ’tpack van stadicheyts ellend,
Wij stickten in ’t verlang van 40. jaren end,
Den Hemel liep gevaer van averechts beclaghen,
(370) Dat daer ghenade was waer hier den hals vol plaghen;
Dan, danck hebb’ scheer en cuyp, verslijtens taeyen stondt
Vergolden wij te minst met menigh schoonen vondt
Van schilderijen-vreucht, van hackelen, van kerven
Tot opden laesten draedt: want dexsel-loos te sterven
(375) Is op gheen thiende mijl genaeckelijcke smett,
Bij ’t lecker kittelen van niewicheyts versett.
    Staet dan uw reghel vast getrouwe Princen-hoeder,
Misloonde Keyser-vooght, die met uw meesters moeder,
Onnoosel, onbehaelt getuyghe zijt geweest
(380) Wat een onmenschlyck mensch gemeens heeft mette Beest
Heeft dan uw leere grondt, dat wijsheyts eyghen wesen
In d’altydt eene will en weerwill staet te lesen,
Wat roey verdienden wij in dijne Scholen niet,
Die voor en achter-noen de selve niet en siet?
(385) Hoe buyten ongelyck hadt ghij van ons besloten
Wat gaet het rader-werck van binnen uyt de coten,
Daer buyten om de handt soo wispelturich wijst:
Wat poelen moetent zijn daer sulcken schuym af rijst!
    Dan, Luystert, groote man, noch wilmen met u dinghen,
(390) ,,Noch vindt het seer syn salff; Wat reden sal mij dwinghen,
(Dus vraegt eens Coninckx wijff, dus pleyt eens Vorsten Vrouw)
,,Wat wettelijcke wett sal mij mijn muts, mijn mouw,
,,Mijn harnas, mijnen hoep, mijn tuyte-crull beletten
,,Leegh, los, langhs, overdwers, Noord Oost, Zuyd West te setten,
(395) ,,En anders alle daegh? De minst vanden hoop
,,Daer ick bij ’tjaren-tall den joffer-dienst aff coop,
,,Stroopt mij de hielen schier, treedt soo dicht op mijn’ treden,
,,Dat licht een vreemdelingh sijn opgepronckte reden
,,Onrecht besteden sou, en buyten onderscheyt
(400) ,,Bestuypen voor mijn hooft het backhuys van mijn meyt.
,,Besnoeyt mij nu de hulp van niewicheyts vercuypen,
,,Waer vind’ ick noch een padt om desen hoon t’ontsluypen?
    De Vrouw heeft schier gelijck. Maer leent eens ’t ander oor
,,Aen ’t Meyskens weder-clacht: De slechste joffer-sloor
(405) ,,Die over straetsteen treedt pronckt met mijn niewe vonden,
,,Verduystert mijn gewaet, behangen en bebonden
,,Al waerse mijns gelyck, die met mijn edlen bill
,,Een princelijcke Coets dus daghelyck bedrill:
Wel soete joffer-sloor, waer haelt Ghy uw verschoonen?
(410) ,,De lompste Borgher-deer, die oyt van melck en boonen
,,Te gader wierdt gepapt, siet sondaeghs als een, Ick,
,,Die aen Patrijsen-bout die aen faisanten stick,
,,Die beu segh vande Snep, en haer bedreckte soppen,
,,Die selden anders swelgh als Spaensche Druyve-droppen;
(415) ,,(Getuygh ’t geluckigh vat daer in ick mij ontlast,
,,Daervan de soete gheur op ’tlecker voetsel past)
,,En sal mij ijemand noch onstadicheyt verwijten,
,,Off costelycker boord verbieden te verslijten
,,Dan hier een schele Truy, dan daer een leepe Trijn,
(420) ,,Die soo verr vanden trap van myn’ meriten zijn?
    Waer ’tvlees de wortels waert, noch luste mij ’tverweeren
Van die Trijn, van die Truy geduldich te vereeren
Met een vernedert oor. Maer Vrouwen-pleyterij
Loopt op te langhen roll, en ongeluckich hij
(425) Die tuschen hanghens-keur off Wijven-rechter-wesen
Vertwijffelt staet en beeft, en drijmael valt aen ’tlesen,
En drijmael ’tworghen kiest, en drijmael ’trechter-ampt
En drijmael opde doodt en weer op ’tleven vlamt.
    Soo diep doorgrond’ ick ’tpitt van al die holle reden,
(430) Dat die den Dagheraet van ghisteren en heden
Te samen had gecnoopt, en al den middeltydt
Aen dit gecraey besteedt (’tgenuchelyck verwijtt
Van eertydts houd noch sté, dat naer den Spraken-toren
Noyt tongeloose Vrouw van Vrouw en wierdt geboren)
(435) Noch stond hij halver wech, en buyten allen schijn
Van noch de naeste weeck ten enden pijns te zijn.
    Wat middel middeltydts? waer salmen ’tvonnis strijcken
Van ’t overdadich niew? Elck weet den slach t’ontwijcken,
Elck deckt sich met de huyck van min en minders Dwangh;
(440) Dats ’toude Vijgenbladt van Man, en Vrouw, en Slangh.
Daer dan een volle vloet van opgejaeghde baren
Den acker overstelpt, en schielijck ’tschip doet varen
Daer noch de versche clauw van ’tgreppel-ijser staet,
Wat golve, seggen wij, doet hier het meeste quaet,
(445) Off die de voorste loopt, off die de voorste voor-dout,
Off die de tweede stoot, off die de derde door-stout?
Hadd’ ick stem in ’tgerecht, dus tradd’ ick tusschen tween,
De schult hoort allen toe, en ’tongelyck aen geen.
    Maer jocken buyten boort. Om ’twijse woordt te spreken,
(450) De Reden comt te laet om ’tongelijck te wreken
Dat haer gewoonte doet, en eertydts ijdlen toij,
En eertijdts overdaet is nu gedwonghen moy:
Is doch het ydel oogh met ydelheyt te locken,
Ryst doch de menschen-marckt naer ’trijsen vande rocken,
(455) Wordt doch ’t Schip naer de vlagh, ’tpitt naer de schell gelooft,
Wie sal een Volcker-vorst, zoo veler hoofden hooft,
Off ’t crakende geblick van door-gegoude zijden,
Off ’tflickerend’ behang van Steenen-schatt besnijden?
Wie can hem opde leest van alle-man beslaen?
(460) Hoe past een reusen-voet in ’tschoentgien van een Naen?
Wie sal een Pleyter-voss syn hooch geleerde mouwen,
Wie sal een Rechter-heer syn Tabbaert-eer onthouwen
Een spytich Spies-gesell sijn schrickelycke Veer,
Syn wreede Sluyer-lap; syn leewelyck geweer?
    (465) O uer, plaets, en waerom, omstanders aller saecken,
Die steets syn ghissinghen op uw getij can maecken
Wat leeft hij boven ’tpeyl van ’tmenschelyck gemeen,
Wat scheelt hem luyster-eer en hoovaerdij van een,
Hoe scheyt hij wijsselyck met ver-verscheyden namen
(470) ’Tlichtveerdich poppen-fraey van ’tstaetelyck betamen,
Hoe stelt hij over ’t stuer van syn genegentheyt
Een altydt evenstreeckx bewogen stadicheyt!
    O Welcom waerde Deucht, helpt mij de stengh bedwinghen
Van jonckheyts weder-will, laet mij noyt mij ontspringhen;
(475) Blindt mij ’tbegheerigh oogh in ’swerelts vodden-kas,
Geleydt mij drooghe-voets door prachten modder-plas
Daer d’eew aff overloopt. En sullen oyt mijn daghen
’Tuytmuntende gewaet nootsaeckelyck verdraghen,
Strempt altydt mijnen lust; laet nemmermeer ’tgemoet
(480) Becladden mette gist die ’tlichaem swellen doet.
Laet selver dese huyt vermarmren onder ’tstreelen
Van ’tlecker Syden-sacht van vleyende fluweelen,
En draghen vreuchdeloos het op gedrongen pack
Van ’tnoodighe soo veel als onnut ongemack.
(485) Dat zoo mijn vrije ziel van slijckerigh beslommer,
Haer selven om haer selfs in haer alleen becommer,
Besorgh haer eyghen pronckx behoeffelyck gewaet,
Hoop-wiecken, Scheydens-lust, Zond-grouwel, Werelt-haet,
En altydt even graech om ’twitte cleedt te gordden,
(490) Om tsamen desen romp vereewight te sien wordden
Met haer vereewighen, den lesten Dieven-nacht
Bestendelijck bedenck’, verlangende verwacht’.
Lond. 5°. Id. (11) Mart.
Te langh misbruyckte Cats, wacht naer gheen voorder, Ende;
Al duerden uw gedult, mijn wijsheyt is ten ende:
(495) En is ’tschier niet genouch van s werelts droom verhaelt
By die noch selfs zoo diep in ’t droombedd leyt en maelt?
Lond. Postrid. Id. (16) Mart.


[CH1622:006]
AENDE IOFFROUWEN ANNA ENDE MARIA TESSEL-SCHADE VISCHERS
ENDE DE HEERE P.C. HOOFT, DROST VAN MUYDEN

Van over ’t Noorder Nauw, daer Roomen buyten slingher
’Tvervloeckende gedreygh van sijn gelasen vingher
Voor doove deuren sendt; daer aenden Heyl’gen dis
On-overlichaemt Broodt der zielen voetsel is,
(5) Besoeckt u dese groet; vereert haer met den opslagh
Van een goetwillich oogh; al waert dat Roemer op sagh,
Getrouwer vrienden-handt en reyckten hij u niet
Dan daer ghij in dit witt het pennen-spoor af siet.
Is u den inct ontkent, vertwijffelt u de schrijver?
(10) ’ Tis Huygens die ’tgeswell van lang-vergaerden ijver
Comt perssen daer hij gist van sijn gedachtenis
Off weynich overschots, off gheen gedacht en is.
Die Huygens, die ’tgeluck van metgenoot van jaren
Groot, Heins en Cats te zien niet all end all derft paren
(15) Met uwer vrientschaps gunst; Die Huygens, die de print
Van uw drij-waerdicheyt affwesende bemindt,
Affwesend’ bij sich draeght, affwesende doet vieren
Door all dat nae de doodt soeckt leven in Laurieren.
Die Huygens die den topp van ’tconstigh hoeven-vocht
(20) Soo menichmael besucht, soo selden heeft besocht,
Soo menichmael den randt van uw’ verheven pluymen
Verslaghen heeft staen sien het wolcken-water schuymen,
En mogelijck het vier ontleenen van een sterr,
Wt aller veeren reyck, uyt aller ooghen sperr,
(25) Terwijl hij, worm gelijck, met sijn gewicht verleghen,
Neerlastich, wieckeloos, de diepe slobber-steghen
Van ’s Werelts slijck doorcroop, en bij uw vlijtich hoogh
Niet wist te naerderen als met een spijtich oogh.
    Heeft noch vergetelheyt in gheene van uw’ borsten
(30) Het vriendelijcke murw soo dick-diep doen vercorsten
Off ’tvragen naer uw’ Vriendts hoe, wat, waer en wanneer,
Verstreckt u noch een vreucht; Hij leeft; en, vrij noch meer,
Hij voert een rappe ziel, een onverlemde reden
In ’t onverroest gespan van lemteloose leden:
(35) Besitt sijn volle jeught, en midden in ’tgedrangh
Van jeughts verdorventheyt, en midden in ’t gesang
Van menighmalen meer betreckende mallooten
Dan daer de Griecksche Vos in ’t oor van syn pilooten
Het stopsel voor bedocht, en selver in een bast
(40) Sijn wanckelmoedicheyt ded’ steunen op syn mast,
Doet stadigh dat hij doet, streeft stadigh door het stooten
Van Ebb’ en Vloets gemoet, en als de minder Booten.
Gecabelt metten rugg van die haer vorens gaen,
Beslaet als metgesleept een eerlijck achter-aen
(45) Bij ’s Vaderlandts pinas, dat aende Teemsche stranden
Drij en twee reysen nu den maenringh sien ontranden
Vijff reys sien vullen heeft, en onverduldich wacht
Op ’teyntelyck en wel ontladen van sijn vracht.
    O ’sGravesander spits, ô Brielsche boet en baecken,
(50) Wat soeter Aeols kindt zal syn beleefde caecken
Ontswellen op dit zeyl, en in uw Mase-mondt
Doen kiesen opde Ree den ouden ancker-grondt?
O Schevelingher duyn, ô Haeghsche boter-weyen,
O Voor en achter-hout, mijn myrt, mijn lauwer-meyen,
(55) Wanneer sal Huygens weêr ontballast van ’tgewicht
Van hooffs-becommeringh, in uw gewenscht gesicht
Sijn sorgeloos gemoet doen baden in gepeynsen
Daer van wraeck, van bedroch, van dubbelsin, van veynsen
De smett niet aen en cleeft, maer vré, maer eerbaerheyt,
(60) Maer jock, maer gulden eews herboren slechticheyt?
Wanneer sal wederom ’tgerammel van syn snaren
Verdommelt met syn keel tot over Haerlems baren,
Tot over ’t prachtich Veen, tot voor de blauwe poort
Van Hollandts Zuyder-diep te Muyden syn gehoort?
(65) Te Muyden daer hij weet de Meer en min der boden,
Het schuimende gevolg van Wint en Water-goden
Soo menighmael om herr te luyster syn geweest
Om Floris droeve spoock en Velsens wrevel-geest,
Op Amstel-landts thooneel gevoordert en beschreven
(70) Door Hoofts geleerde cracht, van niews te sien herleven
Van niews te sien betrapt, beticht, beloont, geslacht,
Den eenen in syn cuyp, den and’ren in sijn gracht.
Te Muyen daer de Gheest van Hoofts gesoghen lessen
Gevatt wordt en gegaert in suyvre Roemer-flessen,
(75) En Anna toebetrouwt, die ’tgeestelijcke nat,
Vermaeghdt, verlieffelijckt, de wereldt over spatt:
Te Muyden, soet vernacht, daer op de dicke dijcken
Die Goeylandt borghe staen voor ’twijcken en beswijcken
De jongher Visscher-meyt het drijvende gedruys
(80) Van menich Amsteldamsch van huys gesonden huys
Beseghent en bewenscht, en, Vaert wel, vlugge rompen,
Vaert, seyt, gevareloos; van kerven en van pompen
Houd’ u den Hemel vrij, en merghen off van daegh
Van ’tschadelijck gevall daer ick den naem af draegh.
    (85) Drij zielen, drijmael drij, en noch drij drijmael waerdigh,
Die ’t wijs en ’taengenaem, die ’tletter-rijck en ’taerdigh
Te trouwen hebt gebrocht, en selver hand-gemeen
U drije hebt verwandt met all’ end’ ijeder een,
Dit’s d’opgehoopte som van uws Vriendts t’achterheden;
(90) Boogh uw medooghen oyt voor ongeveynsde reden,
Buyght, soete Willen, buyght, rept uw rotz-roerens cracht,
Uw steenen slepens const, uw Orpheus-lycke macht,
Hij kneede ’tharde hartt van d’emmer onbewoghen
Besitters vande ziel, en ’t onder-aerdts vermoghen
(95) Vermocht gheen weygeringh op ’tsmeecken van syn snaer,
Wat can u hinderen de milder Goden-schaer
Van’t hoogh’ en middel-huys naer uwen toon te draeyen;
Die ’twinden windaes dwinght, mijn zeyl te doen bewaeyen
Met een West-achter-in; die ’tWater-werck beleyt,
(100) En al dat boven drijft en al dat onder leydt,
Mijn kielen gae te slaen, mijn ancker-tandt te hechten,
Mijn roer te redderen, mijn baren-baen te slechten;
Gheen onversiene golff, gheen onbetrouwich slijck
Te rollen daer ick vlot, te schuylen daer ick strijck.
(105) Die ’t Wapenhuys bestiert, mijn vlagghen te verschoonen,
Mijn laecken en mijn touw, Oostende niet te croonen
Noch met mijn’s packs gewin, noch met mijns levens buyt,
En al om ’tsoet gewelt van uw geleert geluyt?
Wat can u hinderen ’t vreedsamighe begheeren
(110) Des Britschen Israels tot Hollandts baet te keeren,
Tot Hollandts vrienden vré, tot Hollandts haters trots?
O murruwt ons dit stael, ô roert ons dese Rots.
De Griecksche hoeren-zoon die singhende den steen dwongh,
En ’t Vrolijcke gebouw van Thebaes muer aen een songh,
(115) Sal eewelijck den loff verdienen van sijn liedt
Maer boven den laurier van uw’ verdiensten niet.
Londini. Id. (15) Maijs.



[CH1622:007]
PROEVE OP ’T BEGHINN DER KLACHTEN IEREMIAE
Hoe sitt die Heylighe, die prachtighe, die schoone,
Die borgher-machtighe, die aller Steden Stadt,
Die aller Landen eer en Vorstelijcke Croone
Verwoest, verweduw-lijckt haer’ hateren ter schatt?
    (5) Hoe sitt sij, troosteloos van die haer oyt beminden,
Den langhen droeven nacht haer wanghen overweent?
Hoe vindt sij om end om haer eertijdts trouwe vrinden
In ontrouw affgesackt, in ongevoel versteent?
    Haer’ borgherij ontvlucht haer’ onderslaefde muren,
(10) En Juda loopt om rust en vrijicheyts geniet
Daer gheen te vinden is; haer’ spijtighe geburen
Betrappen haer te will in ’tnauw van haer verdriet.
    Verdriet en eenicheyt deckt Zions leghe straten,
Zij viert noch Autaer-dienst noch Tempelfeesten meer,
(15) Haer’ Priesters sitten flauw, haer’ poorten staen verlaten,
Haer’ maeghden uytgeweent verbitteren haer zeer.
    Sij siet sich overheert van die sy placht te dwinghen,
Haer Vijanden in vré (soo straft des Heeren arm
Haer menigh sondighen) haer’ teere suygelinghen
(20) Gevanckelijck ontruckt der Moederen gekarm.
    Der Dochter Zions glans is heel van haer verscheyden,
Vervallen en verplett; haer’ Vorsten overmant,
Gelijcken ’tmatte wild dat niet en vindt te weyden,
En vlieden sonder weer des overwinners hand.
    (25) Jerusalem herdenckt in dese kommer-daghen
Tvoorspoedighe geniet van haer’ verleden tijdt,
Terwijl sij hulpeloos haer’ borghers siet verslagen,
Haer’ vijanden rondom ter spott sitt en ter spijt.



[CH1622:008]
(ACADEMIAE OXONIENSI PERPETUUM FLORERE)
Oxonii colles, et quae neglectius olim
    Praepropero pueri pressimus arva pede;
Credite (si qua tamen fidei faex licta Batavis,
    Nec vel apud Musas perfida turba sumus)
(5) Credite Musarum virides habitacula sylvae,
    Credite numinibus vota sacella meis,
Credite, qui quot onus gestat paritura Britanno
    Viximus, inviti viximus orbe dies:
Viximus inviti; quia nam quae summa videndi
    (10) Vos fuit, et tantum spes fuit, illa fuit:
Nec reditura fuit; ita nunc proclivis adegit
    Praecipiti pronam Cynthius axe rotam,
Et modo multa nimis coelo bacchata Noti vis
    Eripiet coecas imbribus aucta vias;
(15) Nec si summa quidem placeant incommoda, vel nunc
    Annuat officiis blandior aura meis:
Carcere torpendum est (sic Dii voluistis) eodem,
    Sola nec exilii credita plaga satis,
Bis miserum jubet esse, cui semel esse Batavo
    (20) Sors dedit, et geminae mortis obire necem.
Sic ego Brutiadum pariter summotus Athenis
    Summoveor Tempe, dulcior Haga, tuis;
Sic patriis vicinus agris, sic proximus idem
    Oxoniis, isthinc exul et inde vocor.
(25) Qualis ad Euxinos (proh Caesaris ira) Tomitas
    Perdidit in Scythicas irrita verba nives,
Qui Patriâ voluit Vates ubicumque carere,
    Ne modo non gelidis fas caruisse Getis.
Da veniam veneranda tamen, da summa Britanni
    (30) Londinum Imperii gloria, summe decor,
Da veniam immensi, quantus patet, Orbis imago,
    Da veniam Regni Regia congeries,
Non ego Sauromatas Tamisi compono paludes,
    Non ego Vel celebres quas vehit Ister aquas,
(35) Non ego Ponticolûm demens tua marmora caulis,
    Non ego tam populis, barbara terga, tuis.
Sanius insanimus, et unus taedia (si fas)
    Oxonius vestri movit et auxit ager:
Illa meis unquam si non occurrat imago
    (40) Sensibus, immemorem quo sinat esse sui,
Forsitan esse tuas aliquid tum turbida turbas
    Aula minus dubiâ suspicione rear,
Et tenerâ necdum demulsi fruge palati
    Emicet ad glandes mota saliva tuas;
(45) Nunc mihi tam memori tam blandas undique circum-
    gestanti mecum pectore relliquias,
Et modo Woolseias recolenti coepta-ruinas,
    Marmora de domini sorte notata sui,
(Quam bene quam subito quantum vaesana levarat
    (50) Gratia, contrivit Caesaris ira caput!)
Et modo Bodleias congesta volumina gazas,
    Rufe tuis pariles, vel Philadelphe tuis,
Pulpita Lutetiis tam nil debentia capsis,
    Quam Vaticano proxima Roma tuo;
(55) Quaeque superba novo stringens laquearia crusto
    Pergula Bodleiam poscit et ipsa manum.
Et modo lustranti tot in illo lucida coelo
    Sidera, tot limo de potiore viros;
Illustres animas, deductos aethere cives,
    (60) Reddendum stellis (tarda sit hora) genus,
Palladii Mystas, quorum se tota reclusit,
    Tota sinum votis Virgo-virago dedit;
Quorum si totidem tollas oracula linguas,
    Intuitus quiddam quo doceamur habet:
(65) Et modo Woodstochios peragranti mente recessus,
    Et loca Virgineo carcere nota nimis,
Heu! indigna tamen, (quis enim te vincula Minos,
    Quis te diva ferat Elisabetha pati;
Ut tulerit Soror, illa Soror, nisi fata vetassent,
    (70) Non male suppliciis credita digna tuis?)
Denique nunc vicina vagos per caedua saltus,
    Nunc Vada pervecto, nunc iuga summa, mihi,
Oxoniis obversanti per somnia clivis,
    Oxonii pleno quantus ubique feror,
(75) Quis plateae turbas, subigentes saxa covinos
    Objiciat, Rhedas, plaustra, pilenta, trahas,
Calcar agasonis, gemitum obrudentis aselli,
    Hinnitum stabulo profugientis equae.
Causidicûm turmas, spumantes jura patronos,
    (80) Effusa in pavidos nomina dura vades;
Chrysidis ante fores extinctâ cum face carmen,
    Ante diem surdas Chrysidis ante fores;
Importuna popinales in prandia bombos,
    Fercula clamores singula nacta suos;
(85) Compita pestiferis passim consepta cloacis,
    Fusa per angustas vasa pudenda vias;
Contiguas quoquo versum quot tecta, tabernas,
    Murmura, stridorem, sibila, flagra, minas?
Quis populi phaleras, torto velaria bysso,
    (90) Pocula de Tuscis gemmea facta scyphis,
Interfusa per augustas aulaea fenestras,
    Iamque graves auro non elephante toros,
Balsama, pastillos, stacten, diapasmata, fumos,
    Cinnama, odoratas, Persica jura, dapes.
(95) Coccina, pelliceas, strictos adamante capillos,
    Et vario semper more, colore, peplum?
Quis rerum salebras, civiles jurgia spinas,
    Aurea perpetui semina dissidii,
Indigno Batavis commissos Marte Britannos,
    (100) In sua fraternas signa reversa manus,
Praelia retrorso longe contermina Gangi,
    Eoö tristes litore naumachias,
Et piper et palmas, et adusto cinnama libro,
    Et laser, et calidas, ignea pruna, nuces?
(105) Singula certatim, nec iniquâ lance pependi,
    Multa nec aetatem non subiere meam;
Aetatem, nisi vana fides, cui non male rerum
    Exacuant iuvenem splendida quaeque sitim,
Oxonii fontes, sic vos tamen una videndi
    (110) Decollet nullo spes rediviva die,
Sic modicos inter Patriae meruisse poëtas
    Notus, abhinc nullo, nec novus, ore legar,
Ni vestris habitare jugis, ni vestra supremos
    Ad Vada praetulerim consenuisse dies,
(115) Lassa super vestro componere tempora musco,
    Esse soporiferas murmura vestra dapes;
Nesciri Mundo, Mundum nescire; latere
    Perpetuum instabiles, turbida fata, vices;
Me quoque qua fas est; nec quas collegerit angi
    (120) Quando resolvendas quisque Cometa minas;
Quid moveant Reges; quid ab Hesperio Hymenaeo
    Sidera portendant hinc spei et inde metus;
Quatenus esse noverca suos, sua viscera, ciues
    Perget, et insanum Gallia posse nefas;
(125) Summane inabrupto ferient impune volatu
    Sidere Pannoniae signa gemella Ducum
Victrices Aquilae, nec erit cui longa superbi
    Prosperitas môrit nominis invidiam,
Vel, patrio procul orbe, alieno proxima Regum
    (130) Posteritas exul jussa latere solo;
Ullane pacato post tot discrimina Belgae
    Luxerit hand socio sparsa cruore dies,
An Batavas iterum, tam culta noualia, ripas
    Barbarus infando Marte reviset Iber,
(135) Et lacrymis iterum et sanie turbatior ibit
    Rhenus, et infames devehet ater aquas.
Sed virides variare toros, prosternier umbris,
    Languida fragranti condere membra thymo,
Hic violas amplecti, hic perpetuos Amaranthos,
    (140) Hic crocon, exuvias hic Hyacinthe tuas:
Hic Satyros Dryadesque et alacria numina Faunos
    Concutere ad Batavam, qua patet umbra, fidem:
Securos inhumare dies, destertere noctes,
    Sidera Phoebaeae nectere sera faci;
(145) Otia deglutire: horum si largior olim
    Suaserit alternas copia delicias,
Tum tua, tum vero Bodlaee in fercula ferri,
    Aethereos animi, mella meraca, cibos;
Ambrosiam saecli, monumenta tot ultima tecum
    (150) Peruicturorum saecula semideûm,
Palladios, totidem cerebrorum semina, partus,
    Mille sui versos in simulacra viros.
Heu! mea continuis aeternum saucia plagis
    Belgium, et aerumnis nunc quoque strata novis,
(155) Si bene natales quisquam contemnere cunas
    Sustinet, et patriae vix memor esse suae,
Hac Batavas mercede queam contemnere fines,
    Hac patriae ualeam vix memor esse meae.
Sed pudor hoc et fata vetant; crudelia fata,
    (160) Ingenuus, pueri gloria prima, pudor;
Iste domum vocat, illa foris impune morari
    Et placido Batavum claudier orbe vetant,
Dum totus furit ungue Leo, dum proximus ardet
    Guelder, et ancipiti sternitur ense Brabas.
(165) Audi Brutiadum Pater, audi, maxime Regum,
    Improperant longas fata pudorque moras;
Si satis Hesperios imbelli Marte cachinnos
    Movimus, et calami strinximus arma satis,
Solve tuo Belgas Tamisi, post pene quot anno
    (170) Constituit menses Romulus ire suo;
Poscimur altroversum. et, quae nunc nubila nigrent,
    Exulibus miserâ non vacat esse domo.
Oxoniae valles, en quam discordia votis
    Obvia conueniunt undique vota meis;
(175) Quam tristes Patriae simul aspectare ruinas
    Eminus, et ciui non datur esse pio.
Avehor, opto, tremo, feror in contraria, findor,
    Quo decet ire piget; quod libet esse, vetor;
Bellorum pacisque Dii laurique potentes
    (180) Omnis in hoc unum turba voluta caput.
Arma citant, pietas urget, spes, vota reclamant,
    Par agit in partes ardor utrimque pares;
Praevaleat pietas, fuge spes, ignoscite Musae
    Vestra minus quassae gaudia mentis erunt.
Londini. 15°. Cal. Octob. (17 Sept.)



[CH1622:009]
AD D. R. THORIUM, CUM ELEGIAM HANC ILLI MITTEREM
Si, Thori, curare voles Emericus Athenis
    Offerat Oxoniis ut mea verba suis;
Tanti erit. et mihi natalem mea carmina lucem
    Debebunt, illi gratiam, utrumque tibi.



[CH1622:010]
BERGA
Area magna ducum, furias frustrata facesque
Una ter Hesperias, et quam damnare supremae
Ter voluere Dii ter non voluere ruinae,
Post tantas immota vices, interrita persto.
(5) Tertia Luna ruit, toties concussimus hostem,
Concussi toties, non est sine sanguine cespes,
Saevit atrox per summa, per ima, per infima fulmen.
Et minimum profecit Iber, praestantior illi
Eripuit metator agrum. Fortuna, peractum est:
(10) Saepius hac illude; tuus vix hoste perempto
Qui tenet hos complexus Iber cum funere muros,
Saepe sit ut non sit sterili de pulvere victor.
Londini Idib. (15) Octob.



[CH1622:011]
IN ALBO DE GLARGES
Audi Patria, totus exulanti
Te pro te modo non abivit annus:
Pergis exilio diem diesque,
Pergis nectere lustra, pergis aevum?
(5) Audi Patria, non reluctor; At tu
Tam lectos lepidosque, tam Batavos
Ne subduxeris exuli sodales;
Et post mille dies, diesque mille,
Et tot saecula, non videbor unum
(10) Retro linquere, qualis exulanti
Te pro te modo non abivit, annum
Lond. XII°. Cal. 9b. (21 Oct.).
Contubernii annalis, amicitiae perennis M. P.




[CH1622:012]
KLUCHT UYT DE VUIJST, VAN ’T RIDDER SLAEN
Een Ridder was te paerd geraeckt
    Vol ridderlijcken Torens,
En hadd’ sijn wijff wat opgecaeckt
    Voor d’eere van twee horens;
(5) ’Twijff docht sij was te wel betaelt
    En anders als ’tbehoorden,
En hadd sij straffbaerlijck gefaelt
    Men straftese met woorden.
Wijff, zeyd den Ridder onbegaen
    (10) Met ridderlijcken sinne,
Een Ridder mach gheen ridder-slaen
    Maer wel een ridderinne.
Non. (5) Novemb. Londini.



[CH1622:013]
DE UYTLANDIGHE HERDER
AENDEN HEERE DANIEL HEINS, RIDDER ETC.

Aende blancke Britter stranden,
Daer de Son ten Zuyden blaeckt,
Daer de vlacke Vlaender-landen
Eertijds laghen aengehaeckt,
(5) (Kan de ghissing over weghen
Vande leeper letter-liên,
Die van voorden grooten reghen
Indes werelts wieghe sien:)

Onder aen die krijtte rotsen
(10) Die den heeten water-draff
Vande Noorder golven trotsen
En haer siltich op en aff,
En haer lochte vochte spronghen,
En haer kabbelend’ gewelt,
(15) Lagh een Hollandtsch Herder-jonghen
Droeffelijck ter neer gevelt.

’Tjeughden-pack van minne-perten
Hadd’ syn Ziele niet gelâen,
Onder duysend jonghe herten
(20) Hadd’ hij altijdt vrij gegaen,
En het oogh was noch onschapen,
(Emmers noch te vinden was ’t),
Daer hem ’tsijn’ aen sou vergapen
Eer ’t den Hemel hadd’ gepast.

(25) Scherper oorsaeck dan genuchten,
Dan vermakelijck verdriet,
Kapte sijnen aêm in suchten,
Smolt syn’ ooghen in een ’ vliedt.
Die de weeld’ haer’ tranen leenen
(30) Proncken garen met haer’ pijn,
’Tis quaet mallen en met eenen
Stilleswijgens droeve sijn.

Klachten van verijlde koppen,
Stenens-kunst, verweende sangh,
(35) Tranen van gemaeckte droppen
Soecken allesins ’tgedrangh:
Hij was rijckelijck te vreden
Met de tuyghen die hij vond,
Van sijn’ ongeveynsde reden;
(40) Son en hemel, zee en grond.

Ebbe, seyd’ hij (’tghingh van ebbe)
Dubbeldaeghsche water-beurt,
Die ick lieff en liever hebbe
Om de kielen die ghij beurt
(45) Met de Westelijcke vlaghen
Naer de deuren vanden Rhijn,
Die nu zes mael zestich daghen
Mijnes onbevaren zijn;

Als ghij daer mijn’ overburen
(50) Naeste reys genaken sult,
En haer’ bancken overschuren
Die de droochte nu vermult;
Seght hun, Ebb’, op myn bevelen
Hoe ’t haer balling-borgher gaet,
(55) Hoeder in syn’ vochte schelen
Stadich ’t volle springh-Tij staet:

Hoe syn’ sorghen altijdt wacker,
Hoe syn’ suchten altijdt vers
’s Vaderlandts bebloeyden acker
(65) Overwandelen van verrs;
Hoe syn’ rusteloose nachten
Mijmeringhen sonder end,
Knoopen zyn van werr-gedachten,
Schilderijen van ellend:

(65) Hoe de Son hem dunckt te grijsen
Die van over ’tSchelde komt,
Met gevaren en affgrijsen
Droeffelijcken overmomt;
Hoe hij in haer wolckigh wesen
(70) Op het Suydste vanden dach
All’ de grouwelen kan lesen
Die sij rijsende besach;

Hoe de donder hoe het weerlicht
Daer sijn Vaderlandt aff beeft
(75) Daer hij over zee ter neer light
In syn’ herssenen herleeft;
Hoe hij all’ die eere-graven
Met sijn tranen overtelt,
Hoe sijn ziele wordt begraven
(80) Daer een borgher wordt gevelt.
Seght hun Ebbe. Maer de platen
Laghen meest te zeewaert blick.
Soo besnoeyden hij sijn praten
Met een opgekropte snick:
(85) ’Tsnicken brocht hem weer aen ’tsteênen,
Dat hij weer betranen most,
Soo voleynden hij met weenen
Die met schreyen hadd’ begost.

Doen hem ’tredelijck beschamen
(90) Achterhaelden onbedacht,
En het mannelijck betamen
In bedencken hadd’ gebracht,
Viel hij schielijck aen ’tbeduchten
Aen ’tbesichten langs het gras
(95) Offer van sijn vrouwigh suchten
Gheen getuygh’ om herr en was:

Eenicheyt hadd’ alle paden
All om dubbel veyl besett,
Stilte doock in tack en bladen,
(100) All’ de winden in haer bedd,
Die drij vredighe gesellen
Die hij vond en niet sagh
Porden hem aen ’t overspellen
Van sijn onvollendt beklagh.

(105) Over sijn’ gekruyste kuyten
Lagh sijn’ Haechsche Herder-tromp,
Sijn’ volmaecktheyt van geluytten,
Sijn’ beruchte rammelromp,
Sijn’ bespraeckte schapen-darmen,
(110) Sijn’ van oudts verechte bruydt,
Sijn behaechelijckxt omarmen,
Sijn bevall, syn’ boel, sijn’ Luyt.

Speelgenoot, mijn soet bekommer,
(Sprack hij ’tdoove klinck-hout aen,)
(115) Die met mij in Son en lommer
Soo veel ganghen hebt sien gaen,
Soo veel hielen hebt sien lichten
Daermen op uw’ maten sprong,
Moglick snaren hebt sien swichten
(120) Daer ick door uw’ ribben song:

Doet die vrolickheyt vertragen;
Kleedt die toonen inden rouw,
Tempertse met langhe slaghen
Soo ick voor met suchten houw.
(125) ’Tzyn de konstelijcke grillen
’Tzyn de krabbel-grepen niet,
Die mij lust te zien bedrillen,
’Kvergh u heel een ander liedt.

Hebben oyt mijn’ drooghe longhen
(130) Heeft mijn schrale gorghel oyt
Hemel-yverich ontspronghen
En uw hulp te baet genoyt,
Om den Schepper aller wesen
In sijn dreyghende gerecht
(135) Met het smeecken te belesen
Van sijn Herder-Coningh-knecht;

O! beleydt noch nu de schichten
Die ick derwaert steygren doe,
Vleugelt mijn’ ontleende dichten,
(140) Swiertse tot de vierschaer toe,
Daer het ziel-berouwigh karmen
Noyt vergeeffs en wierd gestort,
Daer het loonrecht en ’t erbarmen
Pondsgelijck gemeten wordt.

(145) Moglijck off wij ’toore boorden
Dat den uytgepersten sangh
Vande balling-harpers hoorden,
Daer sij onder vijandts dwangh
Aenden Babijlonschen oever
(150) Trage snaren deden gaen,
Hoe bevallijcker hoe droever,
Opden dropp van Sions traen.

Moglijck off die groote Goetheyt
Dat oneyndigh Over-all,
(155) Dien mijn ziele voor de voet leydt,
Sijn genadigh welgevall
Quam te willen laten dalen,
Op Sijn’ waerdeloosten worm,
En mijn treuring te bestralen
(160) Door Sijn’ heetsten toren-storm:

Moglijck off ’t dien Eewich-trouwen
Sijner kudde heughen mocht,
En der geesseling berouwen
Die se t’onder heeft gebrocht,
(165) Moglijck off hij langher ’t stortten
Sijner weesen niet en droegh,
En Sijn’ lemmer quam te schortten
Metten vré-roep, ’Tis genoegh.

Luystert dan bewoghen wolcken
(170) (Met ontschorden hij sijn keel
Om sijn handen te vertolcken)
Naer mijn waterigh gequeel;
’Ktapp het uyt veel dieper’ gronden
Dan van onder tongh en tand,
(175) ’Tzijn de wiecken uyt de wonden
Van mijn seerigh Vaderland.

Haec est consolatio mea in afflictionibus meis,
psallendi argumenta esse mihi statuta tua,
in loco peregrinationum mearum.

Psal. 119.

Hoe lijdelijcker leedt voltraenden onse ooghen
Doe ’s Werelts blinder deel sijn bijtende gebas
Op sijn’s gelijcken sleet, en ’t menschelijck medooghen
(180) Het sorgeloos verdriet van onse zielen was;
Hoe smettelijcker smert verettert nu de leden
Van dijn’ gesalfde, Heer; nu die gespreyde wolck
Dijn erve, dijn besitt, dijn lot, dijn eygenheden
Verstolpet met een zee van Mis-geloovigh Volck!
(185) Dijn Heyligh Heylighste, dijn Heylicheyts vertooningh,
Dijn Zielen-offer-huys leyt op en over-smett
Van hare grouwelen; dijn uytverkoren wooningh,
Dijn hooftstadt steen met steen te morselen verplett.
De wraeckeloose moord van dijne dienaer-vrinden
(190) Verslaet den heeten dorst van haere wreetheyt niet,
Sij werpense ter proy den vogelen te slinden,
En dijn’ beghunstighde den dieren te geniet.
De bloed en etter-beeck getapt uyt hare wonden
Stroomt om de vestinghen als waert een water-runn,
(195) En onder allen een en wordt’er niet gevonden
Die hun het laeste bedd van onder aerden ghunn’.
Wij eertijdts dijnen roem, wij leden dijner eeren,
Wij sitten spottelijck den schimperen te praet,
Wij zijn der bueren jock, en waer wij ’tvoorhooft keeren
(200) Wij zien, wij hooren niet dan vingheringh en smaed.
Hoe langh, gestoorde God, hoe langh verachtst du ’t schreewen
Van dijner kindren onuytschreewelijck ellend’?
Bewaerst du dijnen toorn voor aller eewen eewen,
En vlamt dijn yver-vijer van nu aff sonder end?
(205) Laet liever dese brand de Volckeren verslinden
Die dijn’ Almachticheyt al siende niet en sien,
Die aen dijn’ wille-keur haer willen niet en binden,
En d’eere dijnes naems haer’ plichten niet en biên.
Soo hebben sij verdient, met Jacobs achter-erven
(210) Trots dijn’ bekommeringh, te smelten in verdriet,
Met sijne wooninghen ten gronde te verderven,
Met sijn’ besittinghen t’on-timmeren tot niet.
Laet dijn’ gedachtenis dijn’ wraeck niet vergelijcken
Met onser Vaderen misdadighe wel-eer,
(215) Maer dijn’ bermherticheyt voorkomen ons beswijcken,
Ons’ krachten leggen toch wanhopelijck ter ne’er.
O onser salicheyts hoop, heul en heylandt, Heere,
Reijckt ons dijn’ hand en hulp in desen harden stuyt;
Wij hebbense verbeurt, maer, om dijns names eere,
(220) Wasch ons het swartte vuyl van overtredingh uyt.
Waeromme soudst du ons de smaetheijt laten draghen
Van de versmaderen van dij en dijn gebod,
En waerom ongestraft ons laten achter-vraghen,
Waer is haer’ toevlucht nu, waer is nu hare God?
(225) Laet sulcke lasteraers dijn all-om-zijn ontmoeten
In dijne wraeckx te-recht-bestede vinnicheijt,
Zoo dat zij voor het bloed in ons gesichte boeten
Dat dijner dienaren door hun vergoten leyt.
Laet der gevanghenen versuchten uyt haer’ banden
(230) Tot voor dijn aengesicht door wolck en hemel slaen,
Laet dijnen grooten arm behouden en omhanden
Die opden dorpel-tré van doods-verhuysen staen.
Tell onse buren toe de sevenvoud vergeldingh
Van ’tghene zij ons, Heer, oyt hebben aengedaen;
(235) Vull hun de schooden op met all’ de selve scheldingh
Die dijne heylicheijt van hun heeft uytgestaen.
En wij dijn eijghen volck, de kudde dijner weijden,
Wij sullen dijnen naem de Wereld maecken kond:
Ter eewen eewicheijt dijn roem-gerucht verbreijden
(240) En stadich leven doen in kinders-kindren mond.
13°. 9b. (Nov.).

Op het uyterst oversnaren
Van sijn heyligh-droeve lied
Docht hem (wat gedaente baren
Omgeroerde Herssens niet?)
(245) Dat den Hemel witter lachte,
Dat de Sonn die klaerer scheen
Ongehoôpter maren brachte
Dan syn’ wielen lang bereên.

Spreeckt, beleefden all-verwarmer,
(250) Riep hij ’tsnelle Dagh-oogh toe,
Troost een’ troosteloosen karmer;
Isser troost? en waer? en hoe?
Hoe, en waer, en offer troost was,
Gheen en werd hem kond gedaen,
(255) ’Tlicht dat schier in ’t over-oost was
Weygerden hem ’tstille staen.

Dus voll vreesens, voll genoeghens,
Voll beduchtens, voll besluyts,
Voll verdeelens, voll vervoeghens,
(260) Voll bedarens, voll gemuyts,
Schongel-vlotich van gemoede
Trad hij arme herder-guyt
Soo hij naer sijn’ mackers spoedde
Ruggelingh te veldwaert uyt.

(265) Grooten HEINS, mijn hoogst verwondren,
Soet besitter van mijn hertt,
Die ’t van bijs hebt hooren dondren,
En de dreuningh uytgeherdt
Van uw’ aengerandde buren,
(270) Als het Spaensche solpher-schutt
T’samen hun bedoodde muren
En uw’ bolsters heeft geschudt,

Oordeelt, wat verhaeste brieven
Dese voerman hadd’ gelaên,
(275) Die hem tot des knechts gerieven
Konden weeren te verstaen:
Was het dat hem ’thertt herlusten
En syn’ posten dubblen hiet
Nae de Lauwer-waerde kusten
(280) Die hij ’smerghens achter liet?

Off verijlden hij sijn’ stralen
Nae de Wester slapens uer
Om sijn boden-brood te halen
Bij der Mooren over-buer,
(295) Om hem ’tniews te gaen verkonden
Vande vroom geberghde Stadt,
Hoe sijn heir met neus en monden
Hare wallen hadd’ gevatt.

Off soud’ ijemandt derven raden
(290) Op ’t verhitten van sijn ass,
Op ’t verschem’ren van syn’ raden
Datter kans van wedding was,
Dat hem winnens-lust te luchter
Over vier-voet dede vlien
(295) Om een’ Genoveeschen vluchter
Vliedende den hiel te biên?

Amen, Heins, op all dit ghissen
Heeft den Hemel jae geseyt,
D’ondersoecker der gewissen,
(300) D’eewigh-een-almachticheyt,
God den onomvanckelijcken,
God in Israël gelooft
Zij voor eewich danckelijcken
Sijner wonderen geloôft.

(305) Sijnder luyder Trommel-dichten,
Isser langher Nassau-lied
Uyt te roepen, op te dichten,
Wacht het van mijn’ handen niet:
Waer’ mijn’ ziel, van vreughden holler,
(310) Weynich lochter over-tasst,
Moglijck waer’ mijn tong en voller
En bequaem tot sulcken last:

Waer’ mijn hert gevrijdt van sticken
’Twaer’ luydruchtigher verheught,
(315) Maer nu kroppt het aen het slicken
Van een’ onvoorsiene vreughd;
Over-voll belett te leken,
Over-droeff druckt tranen in,
Over-blij verbiet te spreken,
(320) Schielickheyt stremt sangh en Sinn.

Lust u doch dit vlies te scheuren
En onttoovren mijn gemoet,
Lust u blij te hooren neuren
Die nu vrolijck swijghen moet,
(325) Vriend, alleen aen uw gevallen
Hangt het quicken van mijn hertt,
Wilt ghij aenden voor-sang vallen
’Ksie mijn’ herssenen ontwerrt.

Op, geluckigh Reij-geleijder
(330) Vande Christen letter-jeughd,
Op, triomfelijck verbreijder
Van des Hemels barens-vreughd,
Die ons vanden heylgen Jonghen
Van ’tgesalfde Maeghden kindt
(335) ’Tbaecker-lied hebt voorgesongen
Dat syn’ gade niet en vindt.

Roert noch eens die soete Trommel
God en Englen te gevall,
En wij sullen haer gerommel
(340) Voederen met snaren-schall,
Spreyt noch eens die helle galmen
Over Son en onder Maen,
Achter uw’ victori-Psalmen
Sullen wij ten autaer gaen.

(345) Daelt dan oock uw overdencken
Uyt den Hemel Werelt-leegh,
Op een ooghenblicks herwencken
Staen wij u ten dienste dweegh,
Vlecht Oragnen in Laurieren
(350) Om de horens vanden Rijn,
Onse Luyten, onse Lieren
Sullen uw’ gespelen zijn.

Onder duijsend metgesellen
Rondom herr te hoop gehaelt
(355) Sult ghij oock den Balling tellen
Even dus door mij vertaelt:
Komt hij sijn gevolgh te weygren
Vreemdeling van ’s Vaders Kust,
’Ksall sijn’ weerwill oversteygren
(360) En doen deynsen daer ’t mij lust.

’Ksall hem Hollandsch doen herworden,
’Ksall hem in mijn’ boeyen doen,
In mijn’ eyghen gorddel gordden,
Gespen in mijn’ eyghen schoen;
(365) ’Ksall hem door mijn eyghen ooghen
Waer hij uyt en henen moet
Met mijn’ eyghen vingher tooghen,
Draghen op mijn’ eyghen Voet:

’Ksall hem mijnen âem doen halen,
(370) Spreken heeten door mijn’ stem;
’Ksall syn’ wandelingh bepalen
Met de zoomen van mijn hemm;
’Ksall hem doen sijn’ handen recken
Op mijn’ eyghen snaren-rij,
(375) En mijn’ rechter sal niet trecken
Off syn’ slincker stopter bij.

Vraeght mij niet te weetbegeerich
Waer ick dit gesach op bouw,
Hoe ick mij dus over-heerich
(380) Op mijn’ even landsman houw.
Vraeght niet waer ik aen ’tgehoor in
Syn’ geheymenissen rocht,
Daer hem geen geschapen oor in
Vreese van verklicker brocht.

(385) Yeder Mensch van Vrouw genomen
Schijnt een erffelijck gequell
Metten adem aengekomen
Voor syn’ dagelijcksche hell;
Tanden-dollicheyt, graveelen,
(390) Zenuw-slaghen, swijmel-vall,
Gichten hopeloos van heelen
Zijn van’tschrickelijck getal:

Desen is te deel gevallen
’Tongeluck van mijn versell,
(395) Daer hem niet en schort met allen
Is mijn bijzijn sijn gequell,
Sitt hij, ’ksitt hem in ’tgesichte,
Spreeck ick, hij beroert sijn’ tong,
Swicht hij wederom, ick swichte,
(400) Singh ick, hij verhaelt sijn’ long,

Wandelt hij, ick reck mijn’ beenen,
Overgaen ick, hij wordt moe,
Warmt hij hem, ick sengh mijn’ scheenen,
Spiegel ick, hij wenckt mij toe,
(405) Eet hij, ick verslijt mijn’ kaken,
Drinck ick, hij spoelt keel en tand,
Kust hij, mijne mond moet raken,
Vrij ick, ’tis tot sijnent brandt.

Krijt hij tranen, ick schrey stoopen,
(410) Schetter ick, hij seevermondt,
Wordt hij oud, mijn’ jaren loopen,
(’Tis ten naesten een verbondt
Als ten eersten was gebonden
Tusschen d’eerste man en wijff,
(415) Eer sij in sijn’ ribb gevonden
Wierd ontschakelt uyt sijn lijf.)

Droomt hij, ick verwerr’ mijn’ sinnen,
Schrijv’ ick, hij verkladt sijn’ int,
Mommelt hij, ick praet van binnen,
(420) Zeyl ick, hij vervangt den windt,
Peylt hij trappen, ick schiet sterren,
Ancker ick, hij stopt syn tij,
En, wat drolligher verwerren!
Vaer ick voor, hij vaert voor mij.

(425) Heet ghij mij het raedsel uytten,
Vraeght ghij noch wie is dit? Heins,
’Ksall ’t u met den grondt ontsluyten
Van mijn ernstigher gepeins,
Helpt mij ’s hemels less’ toe wenschen
(430) Daer ick noch soo rauw in ben,
’Tis de mensch van alle menschen
Dien ick ’taller minste ken:

’Tis het hertt dat in mijn, aêren
In mijn geesten leyt en stooft;
(435) ’ Tis de knoop van ’t zenuw-garen,
’Tis het onbevallijck hooft,
Daer mijn’ herssenen in woonen,
’Tis, off ik en ben het niet,

    Die hem eewich rap sal toonen
    (440) Onder ’tspoor van uw gebied.
Londini. Prid. Id. (12) Decemb.



[CH1622:014]
KLACHTEN
Vrinden
In den
Haegh,
Staech
(5) Klaegh ick,
Laegh’ ick
Weer
Neer
Inden
(10) Linden,
Die
’Ksie
Waer ick
Vaer, ick
(15) Gae,
Stae,
Handel’,
Wandel’,
Blijff,
(20) Lijff,
Tanden,
Handen
Roer’,
Voer’!
    (25) Sou’ de
Koude
Vorst
Korst
Zee en
(30) Ree’ en
Weer
T’eer
Sluyten,
Buyten
(35) Tijd,
Spijt
Menschen
Wenschen
En
(40) Den
Armen-
s’Karmen,
Met
Het
(45) Vleyich
Schreyich
Traen
Slaen,
Daer ick
(50) Swaerlick
Aff
Laff?
    Och Heer,
Noch eer
(55) Ick
Stick,
Off ver-
stoff, verr
Van ’t
(60) Land,
Daer de
Aerde
Mijn,
Pijn
(65) Soeten
Moet, en
All
Sal
Sluyten,
(70) Huyt en
Haer,
Naer
Langhe,
Banghe
(75) Klacht,
Lacht
Weder
Neder,
Schort
(80) Kort
Uwe
Ruwe
Roe,
Moe
(85) Treffens;
Zeffens
Sal
’tAl
Sonder
(90) Wonder
End’
End,
Singhen,
Springhen,
(95) Wat
Dat
Gaende
Staende
Leeft,
(100) Beeft
Binnen
Sinnen,
Le’en,
Been,
(105) Van dijn’
Mann, dijn’
Knecht,
Recht
Houwen
(110) Trouwen
Hals;
Vals,
Steeligh
Heeligh
(115) Loos,
Boos,
Sluypigh,
Luypigh,
Snood
(120) Noot.
Londini. moestiss.us Decembri.




Continue
[CH1623:001]
AENDE HR. H. NOBEL, OUDBURGEMEESTER VAN ROTTERDAM
Vriend Nobel, ’toude jaer sloot ghisteren sijn deuren,
Wat sult ghij niewicheyts in ’t niewe sien gebeuren?
    ’Twenscht allom al om niew, wat pap verdouwen can,
    ’tKindt om de niewe kolff, ’twijff om een niewen man,
(5) Veel mans om niewe wijfs, veel knechts om niewe heeren,
Veel vrecken om niew gelt, veel gecken om niew’ kleeren,
    Veel boeren om niew’ vrucht, veel hoeren om niew’ vreucht,
    Veel kalen om niew haer, veel grijse om niewe jeught;
Veel maghere om niew vett, veel arme om niewe neeringh
(10) Veel boose om niewe wett, veel booser om niew’ leeringh, .
    Veel dorstige om niew nat, veel leckre om niew gerecht,
    Veel droeve om niewe vré, veel dolle om niew gevecht,
Maer hebb ick oock een beurt in ’sWerelts werre-wenschen?
Hoort Nobel vriendt, en lacht; ick wensch om niewe menschen:
    (15) Off wilt ghij claerder zien waer mij het schoen-oor spant,
    Ick wensch in ’tniewe Jaer om ’toude Engelandt.
Lond. 26. Decemb. 1622. / 6 Jan. 1623.



[CH1623:002]
IN LITEM POETICAM GROTII ET GUIETTI, SUPER VINI ATQUE
CEREVISIAE PRAESTANTIA, PINDARI VATICINIUM

Nescitis quod saxa sciunt, qui sola supremum
Fertis honorandi Carmina vatis opus;
Celsior has animas vulgo discriminat ardor,
Et minus immensum vate Poeta sapit:
(5) Fari facta leve est; infecti praescia virtus
Illa dedit frondem vatibus, illa fidem.
Su-cit indicio quo non sublimior alter
Thebanam docuit Dorica verba Lyram:
Ille, futurarum, trans centum saecula, rerum
(10) Prospiciens oculo vaticinante rotas,
Et fore qui largo cerebrum turbatus Iaccho
Tolleret insanum Gallus ad astra Deum,
Et quibus innocui, quantum Dea mista, liquoris
Sedat inexcultam sobria gutta sitim
(15) Impeteret siccas vinoso scommate gentes,
Nominaque infami ter ueneranda mero:
Cui Batavus (non ille quidem, si caedere, si fas
Pungere, vel pugno vel cariturus acu)
Blandior, assertique recens a Nectaris haustu
(20) Redderet et sapidas et sine felle vices,
Verba lacessitum non accusantia pectus,
Nec sine dente quidem, si sine bile sales,
Ille sacro madidam decidit carmine litem,
Ille Deo plenus dixit, [Grieks-]Ariston hydôr[-Grieks].
Lond. 17š. Ian. Nocte nuptiali Dedelij



[CH1623:003]
YET OVERGESETTS
DEL PASTOR FIDE - ATTO PRIMO - SCENA SECONDA

MIRT. Wrang’ Amarill, die selver met het bitter
####


[CH1623:004]
AUGUSTIN- DULCILOQ- 2- c. 15
Te diligo, te mi Deus, te diligo,
Qui perc-listi cor meum verbo tuo;
Sic terra, sic coelum tuum dictant mihi,
Sic omnis universitas omnes n-onet,
(5) Quo simus uniuersi inexcusabiles. .



[CH1623:005]
NEMO SIBI
’Tschynt datmen niet en leeft off andre moeten ’t weten,
’Tschijnt datmen niet en weet of andre moeten’t eten,
’Tschynt datmen niet en eet of andre moeten ’t sien,
’Tschijnt datmen niet en siet men thoone het voorde lien,
(5) Leeft, weet, eet siet men niet door, voor, met, om malcandren,
Daer leven eten, sien en weten hanght van andren?
Hag. Com. Non. (5)) April.



[CH1623:006]
SUSANNE UN IOUR
Susanne, un iour je te fis sacrifice
De mon amour; et mon ame novice
Se promettant de te trouver propice
Susanne, un jour,
(5) Me nourissoit d’une ombre d’apparence;
Dont, resolu à la perseverance,
Ie ne m’ostoy le bien de ta presence
Susanne, un jour.
Ie t’alloy veoir comme un Leandre à nage,
(10) Ie te suivoy ne plus ne moins qu’un Page,
Loin de tes yeulx, je m’estimoy un aâge
Susanne, un jour.
Or que le fruict de mes cheres folies
Ne me revient qu’ö veoir que tu m’oublies
(15) Pour un second, et autrepart t’allies
Susanne, un jour:
Ie quitte aussij noz froides entreveues
Pour me trouver des chaudes bien-venues
Lö où mes nuicts me seront devenues
(20) Susanne, un jour.
Va, vis contente; acheve l’entreprinse
De tes desseins; mon Ame mieux apprinse
Ne sera plus comme tu l’as surprinse,
Susanne, un jour.
(25) Si cependant ton aâge te devance;
Ha, que le Ciel de juste recompense
Guerdonnera ta faute et ma constance
Susanne, un jour!
Ha! que soudain mon ardeur offencée
(30) S’appaisera d,un subject de risée,
En te trouvant comme fut caressée
Susanne un jour,
d’amour sollicitée Par deux viellards.
ludibundus. Prid. Cal. Maij (30 April).



[CH1623:007]
MYN VYAND VREUCHT, MYN HATER VREDE
Die t’uwen ondienst noch sijn Tonge noyt en repte,
Die met gedachten u noch d’uwe noyt belepte,
Die u voor onbekent tot noch toe aengeschouwt,
En daerom alle Deucht onwetens heeft betrouwt,
(5) Die sich noyt toe en schreeff den roem van uwe kennis,
Veel min de vreese van uw’ onverdiende schennis,
Groet U met desen Inct, die dicker loopen souw
Ontleend’ hij niet te hulp de tranen vanden rouw
Die uw’ misgunsticheyt uyt mijn’ onnoosel’ ooghen
(10) Met golpen heeft geperst, met bobbelen gesoghen.
Vriendt (zoo u dese naem het herte niet en breeckt)
Waer bouwt ghij ’tseggen op daer soo veel gals in steeckt?
Waer op de lasteringh, die ghij mijn’ groene Dagen
Gelijck een Somer-vier getracht hebt op te jaghen?
(15) Heeft u des Werelts gunst op haerder eeren steyl
Soo sachten Stoel gestelt, zoo verre boven ’tpeyl
Van mijn’ onwaerdicheyt, en cont ghij noch de stralen
Van uw verheven spijt op mijne hutt doen dalen?
En gaet het U noch aen hoe mijne Voet het padt,
(20) Het leeghe padt, betreedt dat ghij wel eer betradt?
En treckt ghij noch ter hertt wat in mijn’ armoed’ omgaet
Die nae den Geltsack sucht, en nae de weelde crom gaet?
Die ick soo weynich gunde (jck gun het niemandt niet)
Die wild’ ick van mijn oogh het uytterlijck geniet
(25) Zoo wel als van mijn hertt het innerlijck besnijden,
Mijn kennis en mijn gunst gelijckelijck benijden.
Maer seggens siecke sucht vervoert U buyten ’tpadt
Van redens middelmaet. Of hebt ghij mis gevatt,
En anderen haer schorft mijn lenden overspoghen?
(30) Het hooghe hertt voorwaer wordt mij off opgeloghen
Of onvoorsichtelijck mismeenens toegedacht:
Mijn eyghen onverdienst en machteloose macht
Beschuldight mijn gemoet van all te leeghen waerde
Om hoogher op te sien dan ’twatervlack der aerde,
(35) Om ijemandt smadelijck te hoonen onder mij
Die achter velen loop en weynighe voorbij.
Maer druyven overdaet, en die malkander volghen
Spell, kijven en gevecht, naer datmen vol geswolghen
Tong, voet en vingheren beroerende naer gis
(40) Het halve herssen-huys gheen meester meer en is,
En hebb’ ick noyt gevolght: de vuyle Vrouwen kennis
Die velen deser eew een onversust gewen is
Een condigh tijdtverdrijff, een openbare vreucht,
Hebb’ ick afgrijselijck, in ’theetste van mijn jeught,
(45) Gevloden en verdoemt; en altijdt ruyme weghen
Gepresen voor ’tgesluyp van achterweeghsche steghen;
En altijdt overend getreden voor het oogh
Der deuchdelijcken hier, des heeren van om hoogh.
Dus bij die heylghe handt van midden uyt het perssen
(50) Des Werelts drangh geruckt, en stond mij ’tspijtigh knerssen
Van menigh nijders tandt niet lichtelijck t’ontgaen.
De boose meestendeel en die haer weghen aen
Verdoemen alle die haer toomeloose wetten
In ’t averechtsche bladt van ’slevens eere setten:
(55) ’Tis quaet het quaet te doen en prijsen die het schouwt,
Gods huys t’ ontimmeren en eeren die het bouwt.
Dit heeft mij Vijanden berockent daer ick vrinden
T’e hulpe hebb’ gehaeckt, te loon gehoopt te vinden;
Hier hebb’ ick menichmael ’tverwijten om gehoort
(60) Van trots, van eyghensin en menich spitscher woordt.
Dan dat U evenwel, dien rijpicheit van jaren
Gestij heeft en geciert met reden en ervaren,
Dat U die blinde stroom ter dwalingh hebb’ vervoert
En valt mij niet in ’thert: Daer wordt wat meer geroert
(65) Dat mijn hooch-herten-draf tot uwent doet betichten;
’Tschijnt of ick onverhoeds op ’t laeste Sonne-lichten,
Op ’t grauwen van den dach uw’ defticheyt ontmoet
Of niet of wat te laet de kruyne van mijn hoet
Ter aerden hebb geswiert, en, buyten alle reden,
(70) Gedeckt en sprakeloos voorbij u heen getreden.
Och, Vriendt, hoe past ghy dit op ’tandere verwijt
Van mijn gelasen oogh, daer ghij soo bits in bijt,
Daermed’ ick ijeder eens geheymen, naer uw schampen
Sijn gaen, sijn doen, sijn mondt, sijn letselen, sijn’ rampen
(75) Door heen te booren tracht, veel minder dan ’tbehoort
Te vreden met het gheen een ijeder siet en hoort.
Oh! die mij hier beklapt, leent liever uw medooghen
En broederlijck beklach: Twee groote flicker ooghen,
Die in mijn aengesicht te wachte staen geplant
(80) Voldoen haer plichten niet: Een ingesoncken sandt
Becommert mij de strael die ’tuytterlijcke blincken
Der dinghen van hun ruckt, en met een schielijck wincken
Den Sinnen t’huys bestelt; Soo dat ick of van bijts
’Tgesicht beklemmen moet, of met een wijle tijdts.
(85) Can ijemands reden nu gerechtelijck begrijsen
Soo ick somwijl een vriendt gebreke te bewijsen
’Tghen’ ick hem schuldich ben, Soo ick somwijlen oock
Met een geleende hulp strael door den dicken roock
Die mij allom ontmoet, en om den haet te schouwen,
(90) Mijn Oogh verbonden heb mijn handen te betrouwen?
Van lesens gulsicheyt en menigh middernacht
In ’t Boeck en buyten ’tbedd hardneckigh toegebracht,
Van menich smallen stipp, van duysent smaller streken
Getoghen en besternt, beerv’ ick des’ gebreken;
(95) En draeghse met gedult, dewijl ick seker ben
’Tis Godes geesselingh, die ick mij waerdich ken;
Hij heeft mijn oogh verlicht, hij salt mij niet bedecken,
Can ’t eenichsins ter eer van sijne grootheyt strecken:
Wordt hij mijn langher sien off oock mijn leven moe,
(100) Wat wil ick worstelen? sijn Schepsel hoort hem toe.
Maer o ghij, wie ghij zijt, zoo moet ghij noyt gevoelen
Hoe hard de slaghen zijn in ’tallerteerst gevoelen,
Bespott gheen kreupelen, soo emmermeer sijn voet
Hier comt te struyckelen of daer een mistré doet:
(105) Benijdt hem noch veel min ’t ellendighe besteygren
Van een gedwonghen krick daer hem sijn beenen weygren;
’Tzijn Gods bestellinghen, en snlcke geckter met,
Hem wacht de selve plaegh of argher in syn bedt.
Noch schiet ghij feller schicht; En wilt mij heeten vreesen
(110) Noyt Vaderlands bewint te sullen deelich wesen,
Noyt opden eerentrap verhooght te sullen staen
Daer mijn hoochherticheyt schijnt heen te willen gaen.
Des ben ick eens met U, wanneer ghij alle menschen
Aen U verbonden hadt tot eenen will en wenschen.
(115) Maer, lieve, leeft gerust,noch mogelijck in langh
Vindt ghij mijn schouders niet in Staten-volghers drangh;
Ick kense veel te teer, en ’t kopstuck dat sij draghen
Te groen, te licht, te holl om Landsorgh op te waghen.
Hebb’ ick de slechte gift van mijn genegentheyt
(120) Mijn Vaderlandt nu eens nu drijmael voorgeleyt
’Tis buyten ’s huys geweest, en onder ’twijs beleijden
Van sulcken als ick wensch noyt van te moghen scheyden:
Die hebben met gedult mijn rouwe trouw omhelst,
Mijn swacke groenicheyt geboghen als een Elst,
(125) En opde baen gestelt daer van ick, met het roeren,
Gelijck de Sneewen-kluyt, ervarings schatt vervoeren
En Werelts-wetenschap in Hollandt brenghen mocht.
Hebb icker in uw oogh soo weynich af gebrocht
Als U soo hopeloos van mij can heeten hopen,
(130) Bruyckt lijdsaemheyt en wacht; mijn langh en langher loopen
Belooft noch beteringh: Dat d’ eene mensch bespringht
Bekruypt den anderen: De handt die alles dwinght
Vertiert verscheydelijck haer aff-gesonden giften,
Stolpts’ hier met tobben uyt, verstuyftse daer met siften:
(135) Waer d’eenes onverstandt den anderen een pijn
Gheen armer schepselen dan die minst beesten zijn.
Soo doch in ’tlanghe lest mijn opgeploeghde jaren
Noch pluckens-waerde Vrucht, noch bloessemblom en baren,
Noch sal ick eene deucht betrachten aller macht
(140) Noyt meer mijn zenuwen te verghen dan haer cracht,
En eyghen baets gewin veel liever sien versincken
Dan Land en luyden eer naer mijnen dienst te hincken.
Gewin ick oock ’tgerucht van nut of aengenaem
En ’t allerliefste lof van Waerde Burghers naem,
(145) Dewijl ’t der kinderen ter Scholen eerste leer is
Dat weldoens eyghen loon, alleen, en all de Eer is,
Wat reden can mij noch doen spenen van de hoop
Die allen eygen is, een kroone voorden loop?
Een Spade toebetrouwt om binnen Hollands hecken
(150) Een struyck te wortelen, een ongewas te trecken?
Die mij ter werelt heeft gevoordert en geteelt
Heeft aende selve Ploegh sijn Vingheren vereelt,
En menich hagelstoot, en menigh middach-commer
Beslapen buyten dack, bearbeyt buyten lommer:
(155) Waer dit het vreemst gevall daer Hollandt oyt af sprack
Van een goetaerdich Boom een sijns gelijcken tack?
Verdien ick oock mijn loon, en wordt het mij onthouden,
Ontloopen of ontnijdt; noch sal ’t mij niet berouwen
Mijn manne-jaren cracht, mijn kindertijdt, mijn jeught
(160) Te hebben af-gerent in d’ oorlogh vande deucht:
Die ’t ende van sijn reys, verbijstert in het ghissen,
Ten ende van sijn reys verdrietich comt te missen,
Heeft emmers bij de wech de reysens-vreucht gehadt,
En, loopt de rest te niet, het onderwegh’ is wat:
(165) (Oh! dien met dat bespreck uw’ burighe landouwen
Verschimmelt Roomens puyn gebeuren mocht t’ aenschowen,
En vanden valschen Baes van heyl’ge Pieters School
Noyt Croon, noyt Cruck te sien, noyt Vischersring, noyt Sool!)
Mij salmen mede soo vergist sien en te vreden,
(170) Verstooten en getroost: Noyt spijtighe gebeden,
Noyt wrake-vloecken doen op ’s Vaderlands bestier
Daer ick misdeelt in ben: Noyt een suer ooghe schier
Besteden op den rugg van die ick sal bekennen
Voor kruyschers van mijn wegh, voor stuyters van mijn rennen.
(175) Neen, selver niet op U, die mij, dus jongh gedreyght
Een hert ontsloten hebt wangunstich toegeneyght.
Neemt tot versekeringh van mijn’s gemoets bedaertheyt
Des, onberoerde Pen, die uwen naem gespaert heyt,
En willens overslaen ’tghen’ ijemandt min geterght
(180) (Daelt in uw selfs en swicht) beswaerlijck hadd geberght.
Een deuchdelijcke wraeck sult ghij alleen besueren,
Mijn lijf mijn leven mij te 1noeten soo sien stueren,
Dat uw beschuldighen van Zijn en Schijn berooft
Den quaden werd’ verdacht, den goeden noijt gelooft.
10. May. Hag.



[CH1623:008]
SUR UN BRASSELET D’AMBRE BLANC DE MAD.
ANNE VAN-DER NOOT

Ambre blanc, rougis -tu pas -
De te veoir couvrir le bras
- Qui nous faict la neige noire? -
Sa froideur le dit d’Ivoire,
(5) Sa douceur le dict de laict;
Froid et dur et doux qu’il est,
Il n’es- coeur ni corps ni roche
Qu’il n’attire, qu’il n’accroche;
Et te flatte ta vertu
(10) Eschauffée, d’un festu?
16°. Maij. Hag.



[CH1623:009]
GRILL
Echo, leden-loose Geest,
Dien soo menigh Minnaer vreest,
Om de waerheid niet te hooren
Die hem ’thert breeckt door sijn’ ooren,
(5) Kreet ghij niet om Thisbes dood
En haer’ lieven Min-genoodt? - Noot.
Herde hoer, kont ghij verachten
Zoo medoogentlicke klachten? - ’K lachten.
Kont ghij lachen, spijtigh vell,
(10) Om een ander mans gequell? - Wel.
Die de Min veracht die slaetse,
Quelling vindt allom haer plaetse. - Laet se.
Was dan Pyrams sterven soet
In sijn’ Thisbes arm en bloedt? - Armen bloet!
(15) Daer met comt u, can ick hooren,
Weder d’ oude Min te vooren. - Min te voren.
Doe Narcis u handt ontwoey,
Hoe was doen uw hert te moey? - Oeij!
Waer, waerom, wat henen quam hij,
(20) Welcke wegh van sterven nam hij? - A mij!
Doet u nu de smalte weer
Van sijn schoon gestalte seer? - Al te seer.
Emmers uyt sijn hard medooghen
Quam somtijdts een soen gevloghen; - Loghen.
(25) Wild’ hij nemmer naeder treên,
Quamt ghij nemmermeer aen een? - Neen.
Wasser dan in bosch en velden
Altydt een die hem verselden? - Selden.
Soo gebeurde’r, als ick segg,
(30) Altemet wat bijde wegh. - Wech.
Altijdt leit de waerheyt achter,
Of de vleierij versachter. - Sachter.
Was syn hert soo dick verloodt,
Quam hij nemmer ongenoodt? Noot.
(35) Isser van hem niet gebleven
Soo veel als hij was in ’t leven? - Even.
Vergelijckt ghij dan een’ knecht
Bij een’ bloem in ’tveldt gerecht? - Recht.
Wat is dan de schoonheydts waerde
(40) ie den Hemel noyt en paerde? - Aerde.
En wat wint hij diese vindt,
En wat vindt hij diese wint? - Wint.
Sietme’r veel’ naer Blommen loopen
En nae windt en aerde hopen? - Hoopen.
(45) Waert ghij niet van ’tselve soch
Droncn doe; of sijt ghij ’t noch? - Och.
Hoe ontwaeckt ghij dus vroech ’smerghens
Of verwacht ghij ijet van erghens? - Nerghens
Of bemint ghij onverspiedt
(50) ’Teerste dat ghij hoort of siet? - Yet.
Of de Satirs nu eens quamen
En u in haer’ koten namen? - Amen.
Sult ghij eewich ’tmninne-liedt
Singhen, en verlaten niet? - Laet en niet.
(55) Soudt ghij’r voor uw daeghs geneeren
Meer dan ’t half dozyn begheeren? - Gheeren.
Houdt; ghij eijghen schande bell,
Condt ghij swijghen all waer wel. - Vaer well.
Raptim et ludibundus. 16° Maij. Hagae.

Want yeder uer een eew is
Die ’s minnaers hert in wachten doet verteeren
Naer d’ingebeelde vrucht van sijn begheeren.



[CH1623:010]
Muyden, ick kom, hertgunt mij de gunst die ’ck langhe geleden
    Van uw’ beleefden Heer, van uw’ Heerinne genoot.
Had ick van harten verhardt hun weldaet konnen vergeten,
    Hadd’ ick, als sonder verdienst, sonder gevoelen geweest,
(5) Ghij soudt buyten de vrees en uw meester buyten ’t gevaer sijn,
    Beij vande selve ongenucht, beyde van ’tselve verdriet,
Bey vande sorgh, en beij vande pijn, en bey vande quelling,
    Bey vande moeyt die U bey 1net mijn genaken genaeckt.
Maer hun onthael was te soet; en, moet ick,t nauwste bekennen,
    (10) ’Kwaer met de toespijs alleen sonder hun spijse verleydt.



[CH1623:011]
OP EEN’ MIS-LUCKTE MUYDSCHE REYSE, VERMITS HET AFWESEN
DES HEEREN DROSSARTS HOOFT

Muyder Slot, onthoofde Romp,
Zedert U de glimp ontglomp,
Zedert ghij de stercke stralen
Westelijck saecht van U dalen
(5) Van het Sonne-lijcke Hooft
Dat de sterckste Sterren dooft;
Stomme Steen, bedaeghde muren,
Hebt ghij vande suijcker.uren,
Vande halve honich-nacht
(10) Noch een schemerigh gedacht,
Die ick, minste vanhet gilde,
Binnen uw’ bepalingh spilde,
Doe het Sonn-rad om sijn ass
Drijmael buijtlens t’ achter was;
(15) Delft in uw’ bedolven boghen
Dese weijnigh’ adem-toghen
Die mijn half-gebelght gemoet
Onder U betrouwen moet:
En soo ras ghij weer ’t gerentel
(20) Sult vernemen vanden Sleutel
Daer uw’ Vrij en Veijligheijt
Onder is te pand geleijt,
Seght hem die hem in ’tbewint heeft
Dat hij bet en bet bemint leeft
(25) Vande waerdelooste Vrundt
Die hij emmer heeft begunt;
Dat die zess en zoo veel weken
Heeft gehongert nae sijn spreecken,
Sints hij, deser zijde,t Natt,
(30) Hollands oever jongst betradt;
Dat hy dien geswollen ijver
Docht te losen in een’ Vijver
Van genietens volle vreucht,
Naer hem d’ Amstelandsche jeught
(35) Met het moeijelycke melcken
Van haer opgedrongen kelcken
Moed gepijnight, moed gequelt,
Vrij en vredich had gestelt:
Dat hij onder dat vertrouwen,
(40) Sonder achterdencks berouwen,
Van het honck geweken is
Daer hij eerst gebleecken is,
Daer hij, boven ’t aengeboren
Blinde Vaderlandts bekooren,
(45) En dat kinderlijck gewoon,
Aller schoonheyt schoonste schoon,
Aller Hagen soetst behagen,
Aller wagens dichtsten Wagen,
Aller Lanen liefste Laen
(50) Waerdeloos heeft laten staen;
Gragher nae de ziele-spijsen
Van sijn tuchtich onderwijsen
Dan becommert metten toij
Van het onnutt Haeghsche moij.
(55) Doe hij nu sijn’ pijl sach staken
Eer hij doel-wit kon genaken,
Doe hij nu sijn afscheijt las
Eer hij half ten ancker was,
Datmen hem sijn ooren-lellen
(60) Op sijn’ schouders heeft sien vellen,
Even als de Droomer placht
Die sijn slaperigh gedacht
Met de swarte nacht-pinceelen
Heeft Paleijsen, heeft Juweelen,
65) Heeft een onvertelbaer Geld
Opgeschildert, opgetelt;
Tot hij endelijck, de knoopen
Van sijn mijmering ontkroopen
Door de venster van sijn oogh,
(70) Vindt sich van dat blijde hoogh
Inde droeffelijckste dallen
Van vergiste vreucht gevallen,
Ongeluckigh des alleen
Dat hij korts geluckigh scheen.
(75) Grauw gebouw, vereewde Wallen,
Soo en moet ghij nemmer vallen,
Soo en moet ghij nemmer sien
Die Oragnen tegendien’,
Kluijstert dese klamme klachten
(80) Tot ghij wederom uw’ Nachten
Daghen sult geworden sien;
Mogelijcken kon ’tgeschien
Dat sij onder uijt uw’ kelder
Donderlijck, soo holl als helder,
(85) Voor het voorhooft mochten slaen
Dat vw Hooft-Heer heeft gelaen;
Mog’lijck of s’ uyt sijn bewegen
Yet medoogentlijcks verkreghen,
Mog’lijck of s’ hem seggen dêen,
(90) Onverdiende blauwe scheen
’Kben onschuldich aen vw’ buijlen;
En dat huijlen en dat pruijlen,
En dat hagelijck beclach,
Zal ick noch een’ Witter dach
(95) Met een heuchelijck onthalen,
Achterstell en all, betalen.
Hag. Iunio



[P.C. HOOFT]
DANKHEBT VOOR DE GOEDEN AVONT VANDEN H. C. HUIGENS
GEWENSCHT IN MYN AFWESEN VAN MUJDEN

Segh ghij, die voor beuselingen
Houdt het wonderlijcke singen,
En geen’ dichten toevertrouwt
Dat zij ooren maecken ’t woudt,

(5) Ooren maecken harde klippen.
Vaeck hoord’ ick (dat ’s meer) de lippen
Van geboomt en steilen stee
Kallen nae, gerijmde reên.
Menssen woorden hoord’ ick vaecken
(10) Bauwen nae van layen daecken;
Kalck oock en gebacken klaj
Soo langtongt sijn als de laj.
Bergh en daelen staedigh souwen
Snaetren, konden zij onthouwen
(15) Hun’ gehoorde les zoo fraey
Als een spreeuw oft papegaej.
Hij die ’t moeye mal soo kluftigh
Loofde, vondt der soo vernuftigh,
Dat s’ hun’ les onthielden lang
(20) Drie maetslaeghen van een zang.
Vasthart meen ick. ’ Twas ten tijde
Als hij golf zijn’ brujdt ontvrijde,
En het huwlijck maecte klaer,
Tussen Oceaen en haer.
(25) Trouwe, zijne reeden snerpen;
Soo weet hij ’t hun in te scherpen.
’tKomt niet staegh bij leerlings geest
Dicwijls is de meester ’t meest
Maer wie daght dat hij sijn klaeghen
(30) Soud’ doen heughen veertien daeghen
Aen die groote groove romp
Dien der meenig schouwt voor plomp:
Aen dien staepel ruw van moppen
Dien de baeren d’ ooren stoppen,
(35) Baeren van het Zujder zout,
Dat daer op sijn spijt uytspouwt?
Meer nochtans als t’ halver weghe
Van ’t onsig-hbaer bos geleghe’
Met sijn toppen averecht,
(40) Hoord jck roepen over Vecht,
Heftelijcken voer het weenen
En het steenen van de steenen,
Tegen wint en tegen stroom
Mij te moet aen Diemer zoom.
(45) Daer verhaelden zij van Vasthart
Woortjes soeter als de bastart
Soeter als de nieuwe most
Dien de Duitsch te Dordrecht lost.
Daer verhaelden zij zijn deunen,
(50) En sijn kermen en sijn kreunen
Met een, opgesteken klóck,
Hallef errenst oft heel jóck,
Om dat eer sin jaght de schóóten
Streeck, het sagh sijn’ steeven stóóten,
(55) En moest vaeren over stuir,
Groetende van ver den muir.
Daer de Velser ongedulden
Hollands overheer onthulden:
End’ hoe dese bijstre ramp -
(60) Overmits mijn afzijn quap.
Vasthart weet ghij met uw stemmeu
Soo te streelen, soo te emmen
Eeenen steenhoop wild en woest
Tot zij ’t hebben overnoest
(65) Met uw klaghjes uyt te schildren?
Weet g.hij met u zan-g t’ ontwildren
Steen dien staegh met hun g.eroes
Watr’ en windt deu op macct rocs?
Lichtlijc- soudt ghij dan den zinnen
(70) Van de ijder Meereminnen
Legen ’t vier soo nae, met mój
Zingen, dat ’s al ’t was van ’t Góy,
Opde-n, o-n uw’ woordtjes buijten
Het be-oorbaer oor te sliijten:
(75) Als die drogh vol kattequaets
Eertijds leefde met sijn’ maets.
Ick verleckert op uw vleyen
Voel de vreese voor verleyen
Staen in mijnen boesem stil.
(80) Uwe keel heb al haer’ wil.
Maer is ’t reên dat ick sal moeten
Teg-ens u-e belghsuht boeten
Breucken, die des Noodlots raedt,
Oft het reukloos Luck begaet?
(85) ’as verseilt aen Circes haeveu
Die met haer vergifte gaeven -
Bej bedaeghtheidt ende jeug-hdt
Wentelt in een ver-ensvreu-hdt-
Tuisschen, teemen, - slempen, slaepe- .
(90) -s het oor-ogh daer. Dat -aepen
Ic- en leerde t’ geener tijdt
Voeren- En in sulc-en strijdt
Had jc noyt oft hart oft handen.
Bet mijn’ ooren -atertanden- -
(95) Nae de leckernij van een
Kort ontbijten uwer re-n,
Als nae, dat men op -an -zetten
In een bruijloft, in banc-etten
Brujlofts staerten, die zoo wel-
(100) Meenig-h’ mesten -t sijn vel.
Maer wat is ’t? des Werelds winden
Zijn in geene sack te binden.
Beter, somtijts loopen aen,
Daer zij drijven, als vergaen.
(105) -aert g.hij mij in tijds verscheenen
Vaste star, jc had daer heenen
Daer g.hij lejde, loop gewent.
En is ’t dat jc- hier ontrent
U een rejs ma-h sien geresen,
(110) Dan sal ’t die g.oed’ avont wesen
Daer uw sang van heeft g.erept.
Ondertussen veel’ danck hebt.



[CH1623:012]
MIJN’ WEDERANTWOORD
Jae, danck hebt, beleefde Moppen,
Die mij uw’ bepuijnde kropp, en
Niettemin bespraeckt gesteent
Soo gewillich hebt geleent,
(5) Trouwer tuijghen van mijn’ weening
Trouwer Tolcken van mijn’ meening
Dan het klapperachtich riedt
Dat d-n Coninck Esel hiet.
    Maer vergeeft mij, klare klinckaert,
(10) Mijn vertrouwen op uw klinck-aerdt
Was geen toegedochte klanck,
Maer een toegedichte sanck;
Recht gelijck de minnaers pleghen
Inde wilderniss verleghen
(15) Om een oogh, en om een oor,
Om een tuijgende gehoor,
Struijclen, ongezielde lijven,
Ziel en adem in te lijven,
Om de Wanhoop van de minn
(20) Yet te scheppen van versinn.
Sie ick nu mijn enckel jocken
In een dubbel ernst betrocken -
Sie ick leven ’t ghen’ ick docht,
Amij! off het leven mocht,
(25) Soo wel eer de Griecksche Luijten
Van den marmer-hacker fluijtten
Die de Vrijster van sijn sné
’Tleven in soogh met sijn’ bé?
Welkom dan, en welkom, klinckers
(30) Welkom luijster-leepe lincke-,
Welkom welbelesen tras,
Welkom rijcke letter-kas;
’K will van nu aff niet meer daghen
Die uw’ daghen moet docn daghen
(35) Met het styghen van sij n Son
Die ick onlanx ondervon;
’Khouw mij ruijm en voll te vreden
Metten romp der holle steden
Die de schaduw van uw’ heer
(40) Somtydts met haer volheijt eer,.
Hebben u mijn’ krancke knepen
’Tleven uijt de borst genepen,
Bauwt ghij door den flauwen galm
Van mijn’ klachten, over ’t kalm
(45) Vande vlacke Zuijder-Ebbe
Die ick maer besien en hebbe
Doe ick van te voren las
Dat mijn’ reijs verloren was,
Wat en kan ick niet begrijpen
(50) Van het krachtighe beknijpen
Van sijn’ dagelijcksche stemm,
Hoe haer krakende gehemm
Door uw, laghen heen moet booren;
Wat ghij tonghen, wat ghij ooren,
(55) Wat ghij rammlens in ’t gebeent
Van hem leert en van hem leent;
Wat hij uw’ vermurwde schoncken
Leer en leersaemheijts geschoncken,
Wat hij letters monde-voll
(60) Heeft vergooten in uw holl!
’Kweet het, kalck, ick weet het, steenen,
Dat ghij leent dat kont ghij leenen,
En soo veel ghij berght en draeght
Veijlen die ’t u verght en vraeght;
(65) ’Ksal ’t u vraghen, ’ksalt u verghen,
’Ksal uw’ weerklanck komen terghen,
Ksal als in een’ Bijenfuijck
Komen smodd’ren in het puijck
Vande Goijsche honich-raden,
(70) ’Ksalder mijn’ begeert’ in baden,
En mijn snacken in verslaen,
Sonder seggen op het gaen
Dan, danck hebt, beleefde moppen
Die mij uw’ bepuijnde kropp en
Niettemin bespraeckt gesteent
Soo gewillich hebt geleent.



[CH1623:013]
Dexel vande vuyle pott
Daer het sweet, het quijl, het snott,
Daer de puysten en de roven
’Smerghens, ’savonds, ’snachts in stoven,
(5) Die uw’ klammen onder-rock
Met een saterdaeghsche sock,
Met een plaester aende wiecken,
Met een slaepmuts uyt het Siecken,
Met een opgekropte kam
(10) T’samen op te koken nam,
Onder drooghe paddepooten
In een vette vilt gestooten,
Had de Hell oyt overleght
Tooverachtigher gerecht!

(15) Evenwel, beleefde lapp,
Die ons ’truym-gerimpelt slapp,
(Schaemt v, meucke Mispel-schellen,
’Kspreeck van wack en weecker vellen)
Die ons d’uytgeweeckte huyt
(20) Uytter oog’ en hertten sluyt;
Waerom syt ghij niet gestadich
Om-end’-om gelijck genadich? -
Stelt ghij d’oogen voorden dach
Die hij liever niet en sach?
(25) Kweet het, alle leucken-poelen
Moetmen door een goot-gat spoelen
Daer het seep-sopp henen treck,
Dese heefter twee gebreck.

Noch en baette ’tpaer niet veel
(30) Sonder sinckputt aende keel,
Daer de neus en oogen-adren
Pisselinghen in vergadren:
Schoots-vell daer het vette best
Vanden aff-vall in vernest,
(35) Seever-sl-bb die ’tsiltigh rollen
In haer holte sie verstollen.
Sinck-putt, schoots-vell, seever-slabb,
’Ksagh noch van uw, dicke drabb
Menigh klam gerecht te stichten,
(40) Maer de walghe doet mij swichten
Sprack mijn maegh eer honger-leegh
Dan ick ’t uyt mijn longer kreegh.

Kittelt ijemand wetens-lust
Wie ’t mijn tanden heeft gelust
45) Sulcken knabbel-kneep te leenen,
Wiens bekl-ghelijcke scheenen
Soo te schrobben tegen ’tschrapp
Van mijn blinde Maskerlapp:
’Kwenschte sulcke vuyle vuylen
(50) Liever binnens lipps te schuijlen
Maer vervolght - ghij mij te deun
-p -et, Wie, van desen deun,
Luystert gierighe bevraghers,
Luystert schimp en schande-jaghers,
(55) Hoofden van te veel beschicks,
’Tis een Q. en,tis een -. -
Hag. ult-. (31) Iul-



[CH1623:014]
Opper-korst van ’t soet geback
Daer den Hemel all in stack
Daer hij van in duysend deelen
Mild geheeten heeft in velen:
(5) Die uw’ garen onder-rock
Met een grauwen Amber brock
Met het pit-sopp uyt de doosen
Van de Morghestondsche Roosen,
Met het ziel-verheffend natt
(10) Van ’t oraegnen bloesembladt,
Inde somer strael te drooghen
Onderling had op doen looghen,
Paste Iupiter oyt want
Die hij lieffelijcker vant?



[CH1623:015]
EEN GESANT
Hij is een eerlick Spie; een buytens-baet-besorgher;
Een hier, een allesins gevaerlick medeborgher;
Eens Vorsten langsten Arm; een ongeroepen gast,
Die nochtans nootelick aen ’thooger ende past;
(5) Een staende licht, een balck, een waterloop verkregen
Op Tuyn, op muer, op grond van verr’ of naest gelegen;
Een Oogh op ’t sien gehuert, en daerom soo verhooght,
Op ’t sluymeren gelaeckt, op ’t slapen noyt gedooght.
Een sprekend Tafereel van die hem heeft gesonden,
(10) En weder t’ eener sprongh ontlijst, ontlast, ontbonden;
Een heiligh buytens lands, aensienlick om den rock;
Een meest vergeten t’huys of half verschimmelt block;
Den vreemden meer als mensch, den sijnen meest geraemte;
Een Bode sonder buss; een Taelmann sonder schaemte;
(15) Een Schiltwacht buytens walls; een Klappermann by daegh;
Een balling die sijn honck liefst weder noyt en saegh;
Een Koning bij der maend; een voll-op Herberg-houder
Daer ’s Koninks bors’ uyt hangt; een algemeene schouder
Van all dat Landsman heet; een machtigh Advocaet,
(20) Die van kort recht te doen of van vergelden praet;
Een schadelick geweer daer Princen mede steken;
Min schadelick nochtans dewijl sij ’t laten wreken,
En ijeder een te huys den Brill verdragen moet,
Dien hij sijn’ Weder-buer ten spijte dragen doet.
* * * Hag. 18°. Aug.ti



[CH1623:016]
EEN ALLGEMEEN POEET
Primum ego me illorum, dederim quibus esse poetas, Excerpam numero. Hor.
Hij is een krakend wiel, dat stadich maelt en knarst,
Van all dat in hem leeft zijn d’ herssenen ’tverwarst,
De Maegh het onversienst, ’tvermoedste Tong en Longer;
Een Waersegger, van dorst, een Logenaer, van honger;
(5) Een aller paerden Sael; een kruijper inder daedt,
Een vlieger soo hij meent; een muffer waer hij gaet;
Een suffer waer hij sitt; een allgereedt bedichter
Van rouw, van vrolickheit; een haestigh woorden-vlichter;
Een misgeboort van ’t School; een wilde Latinist;
(10) Een windigh wan-geback van semelen en gist.
    Hij niest en hoest in Rijm, en daer hem staet te kiesen
Van Rijm of Reden een, ’t laest sal hij liefst verliesen.
Besnijt hem ’twandelen, en eenicheits geniet,
In ’t druckste vanden drangh siet hij de menschen niet;
(15) Hij tuyt sijn daglix Dicht in allerhande ooren,
En wee den haestigen, of die’t onachtsaem hooren,
Hij ringelts’ achter aen, en refereints’ in swijm:
De min doorsichtige, dien ’t klappen vanden rijm
Voor alle reden gaet, zijn d’ Ezels die hem dragen,
(20) ’Truym-oorigste gediert, daer ’t all is in te jagen
Dat in de kiese klemm van d’ oore niet en gaet
Daer wijse wetenschapp voor aen ter wachte staet.
    Sijn Bijbel is de Schatt der wederschapen dieren;
Daer in gelooft hij ’t all, behalven ’tkoel versieren
(25) Des dubbel-topten berghs, daer ’t water Dichters maeckt;
Want dat men aen de Konst door druyven-dropp geraeckt
Dat sweert hij bij sijn’ penn: Maer Midas loon van ooren
Bevindt hij mogelijck, doch schrickter van te hooren.
De moeyelicke vreughd van Tantals wan-besitt
(30) Gevoelt hij soo vervult, als off hij ’teenigh witt
Des Dichters waer’ geweest, en ’theel verhael beschreven
Op ’t rijckelick gebreck van sijn verhongert leven.
Actaeons hooge kroon gewint hij van sijn Wijff,
Dat ’s voor sijn Lessenaer te maken van haer lijff,
(35) Doch hij versett den hoon van haer bedeckte weghen
Meest met de gulde klucht van Iupiters gereghen.
    Van d’ oudste Wijsen herr berekent hij ’tgeslacht
Van Dichtens diepe Konst, al sitse nu veracht,
En van dien trapp gedaelt tot op de jongste gecken;
(40) Daer is hij ’t hooftstuck van; wien staet het aen te trecken?
Hij is een ongediert in menschelijcken schijn,
Dat ijeder een bespott, en ijeder een will zijn.
21° Aug.ti Hagae.



[CH1623:017]
EEN BEDELAER
Hij is een Aerdsch Planeet; een’ Schildpadd sonder dack,
Hoewel t’huys waer hij gaet; een’ horen-loose Slack,
Die sonder sout versmelt; Mensch, menschelijxt van allen,
Mensch totte menschlickheit van d’ eerste Mensch hervallen,
(5) Een na-neef van den Krijgh; een’ spruyt van Overdaet;
Een Monick sonder kapp; een pachter van de straet;
Een’ logge legher-luijs; een’ inbreuck vande werck-keur;
Een’ schaduw van het hoff; een stoep-stijl vande Kerck-deur;
Een karmer om den kost; een suchter van gewoont;
(10) ’Tverwijt der Christenen daer om-ontrent hij woont;
Het naeckte lidt des Lijfs daeraf wij leden heeten;
De wey van ’t ongediert; het broey-boss vande neten;
Het uyterste gepoogh van ’swerelds ongevall;
Een niemands bloedverwand; een opgeschopte ball,
(15) Dien elck een ander sent, en allesins moet stuijten;
Een rogge kruymelkorf; een Thresorier van duijten.
    Sijn’ maegh sitt op sijn’ tong, en maecktse bedel-rapp; .
Brenght sij gheen kley ten dijck, dan spreeckt hij met een’ schrapp,
Dan maent hij met een stomp, dan slaet hij met twee krucken,
(20) En doet medoogentheit den neck ter borse bucken;
Sijn uijterst toeverlaet is kinder-keel-getier,
Den ooren die wat lust een’ Sackpijp of een’ Lier;
Daer brengt hij d’ oude Luyt van Orpheus met ter schanden,
Daer dwingt hij Leewen met, en vangtse met sijn’ handen;
(25) Die luy’ren op ’t gemack; en, gingh de dach-rent vast,
Soo lief leegh bedelaer, als ambachtsmann te gast.
    Een Schouteth is sijn dood, een Lijckhuijs is sijn leven;
Hij loont sijn’ gheveren met meer dan hij kan geven,
Den Hemel voor een’ dronck is hoogen Interest;
(30) Hij leeft van dagh tot dagh; hij sorgt voor ’twinter-nest
Als ’t Sneew geregent heeft, dan sweert hij by de korven
Die ’tSpuij begrommelen met kruymel-mull van torven;
Hij koelt sich daermen sweet, hij warmt sich daermen beeft,
Meest beyde kommer-loos, dat ’s dobbel wel geleeft;
(35) Hij vindt sich in ’tgeniet van dexel en van kleeren,
Valt ’t een of ’tander schaers, hij deelt weer met de Heeren.
Wat heeft de rijcke meer voor langhe voorsorghs pijn?
Niet veel. En evenwel, God Helpse die het zijn.
22°. Aug. Hag.



[CH1623:018]
EEN’ RYCKE VRYSTER
Sij is een’ Kermiss Gans, die menigh’ Boer ontslipt;
Een’ korssele Goddinn, die ’tmeerendeel belipt
Van hare Priesteren; een been van dusend rekels;
Soo menigh’ jonghen bill een bolster-bedd van hekels;
(5) Een gulde pijl van ’tkind dat Venus Moeder heet;
Een sonderling gediert, dat Amber-droppen sweet,
En roosewater pist; een’ duyv voor alle tillen;
Sij kan all wat sij will, behalven ijet te willen;
Sij is een’ Vrijer-wann; een schuym-spaen vande Ieughd;
(10) Sij quelt sich in de keur, en ’tis haer meeste vreughd;
Sij kan van dusend een den Maskerlapp ontbeeren,
Elck Vrijer is een’ Moll, en ’tvleesch gelt nae de veeren;
Haer sproete-plecken sijn onsichtbaer of van goud;
Tijd, die de vellen ploeght, en maeckt haer nemmer oud;
(15) Men vrijdse bij Gesant, haer bij-zijn is te derven
Vermits haer’ schilderij, de Grondkaert van haer erven;
Hoe haer’ bors grooter gaet, hoe Sij meer Maeghdoms heeft,
Die erger dencken derft verdient niet dat hij leeft;
Sij is het Venus-beeld der Parisen van heden,
(20) Daer Iuno noch om lacht, waer Pallas maer te vreden;
Haer ooghe spreeckt Schiedams, sijn uytgestraelde geest
Betoovert Menschen-vlees, maer Beesten onnae meest;
Haer wapen is een Koey in klaverveld ter weiden,
Die overgeten schijnt, en vande melck will scheiden,
(25) Den Helm is d’ opperhuyv van Landvrouws Koren-tass,
Een stock-bors inde Kroon geswollen van ’tgewass,
Het loofwerck om end om sijn leckere pampieren,
En liever parckement, daer Segelen aen swieren;
Haer’ Boomen van geslacht sijn Bogaerds sonder endt,
(30) Dat ’s van het oudste Eêl, of Eva is ontkent;
Al is sij kladd-papier sij heeft vergulde kanten,
En die de hand mishaeght die kustse door de wanten;
Sij haeckt nae Trouwens nacht, en vreest hem bet en bet;
De Bruydt en ’t Vrijster-rijck gaen t’ eener uer te bedd.
(35) Dus valt haer ’t Iae-woord hard, en ’t Neen niet min, om ’t wachten;
Daer ’s onraed voor haer Door, men trommelter by nachten;
Haer’ bell is affgeluydt, de klepel roept gena’
Van soo veel geesselings, de Dorpel, Mannen sta,
Mijn rugg-been gaet ter plett; haer’ stoele-sporten schreewen
(40) Van onverduldicheit als hongerighe spreewen;
D’ een heetse Roos of Sterr, en d’ ander Sonn of Maen;
Maer meeste van gevoel, Wanneer Van Waer-raeck-aen.
Hag. 24°. Aug.ti.




[CH1623:019]
EEN KONING
Hij is een Menighte besloten in een’ Kroon;
Een ijeders Opper-knecht; een Slave sonder loon;
Het hooge dack van ’t Rijck dat all den hagel uytstaet;
Het groote reken-boeck van all dat in en uyt gaet;
(5) Een Penning van ’tmetael daer wij af sijn gemaeckt,
Maer op de reken-rij der Dusenden geraeckt;
Een Vrij-heer inde boey; een eewighe gevanghen;
Een bidder met gebied; een slot-rijm van Gesanghen;
Een Blixem die door ’tstael van allen weer-stand breeckt,
(10) En all dat toegeeft, spaert; een’ wolck die donder spreeckt;
Een’ Sonn die noch gelijck, noch duysteringh kan lijden,
Of onweer volchter op, en warrelwind van tijden;
Een noodigh onder-God; een stadigh man te roer;
Een doel van ondancx pijl, en achterklappers roer;
(15) Een aller voorspoets eer en schades schande dragher;
Een uytgemaeckte Mann; een schepsel van sijn laegher;
’S volckx will is dat sijn will voor aller willen will’;
Sijn will is ijeders wett, sijn wett is ijeders will;
Syn adem stickt in ’tnauw van lieffelicke lieghers,
(20) Van treffelick geboeft, en heerlijcke bedrieghers;
Die waeyen waerheits lucht sorghvuldich van sijn oor;
Is ’t dat Sij onversiens door haer’ besetting boor,
Sij scheppen haer geweld, en door de kromme fluyten
Van hunn’ vercieringen ontwringen hem haer stuyten;
(25) De vriendschapp kent hij niet, dat ’s wedergaden vreuchd;
Dier heeft hij binnen geen, en buyten is ’tgeen deughd,
Maer eigen baets bejagh; de Vorsten zijn geen’ vrinden
Dan om versekertheit in veel verbonds te vinden;
Soo is de vreese meest de kopp’lers van sijn’ trouw,
(30) En schrickt hij voorden Oom hij maeckt de Nicht sijn’ Vrouw:
Dan is sijn voordeel min dan vande minste slaven,
Hij haelt de Meer op stall en heeftse niet sien draven;
Sijn’ vrienden zijn hem vreemd tot inden hoogsten nood,
Dan raeckt hun ’s vaderlands bederven in syn’ dood:
(35) Soo lang hem lang geluck de deughd doet wareloosen
Vermengen sij haer eer niet garen met de boosen,
Veel liever stortten sij haer’ tranen inden stroom
Daer tegen all haer kracht onkrachtigh is en loom.
Sijn’ daghen zijn niet sijn’, de Dachraed en de sorghen
(40) Bekruijpen hem gelijck; van Avond aff tot Morghen
Geniet hij nauw de rust die vaeck ontstelen kan,
Soo lang hij niet en leeft, leeft hij sijn eighen mann;
Sijn’ sieckten seggen hem dat groote bloemen welcken,
Dat doet hem sitteren voor ’t schuymen vande kelcken,
(45) Voor ’t dagelix gerecht, al diende ’t hem sijn Soon,
Die moglick staende voets kan reicken inde kroon.
Vergulde distelen, wie kan men uw’ verblijden
Door soo veel Aloës bedachtelick benijden?
Wie wensche na de hooghd daer ’t soo gestadich waeyt,
(50) Daer ’t soo dier slapen is en ’thooft soo goe’koop draeyt?
Hag. 26°. Aug.



[CH1623:020]
EEN GHEMEEN SOLDAET
Hij is een’ ijsre sport in ’theck van ’tvaderland;
Een Prediker op ’tmess; een Raedsheer mette hand;
Een roover met verlof; een ongelaeckt ontschaker;
Een vreeslick Ambachts-mann, een Wees en Weduw-maker;
(5) Een eigenaer van all dat ’s vijands eighen is;
Een Landsman die met vreughd van vré te dreigen is;
Een’ rest van Moses rott, die noch den dans besint heeft
Rondom der beesten huyt die Israël verblindt heeft;
Een’ duyve binnens koys, een Duyvel buyten band;
(10) Een vleghel op den Boer; een’ Zeissem op sijn land;
Sijn’ vinghers zyn de heij van ’s hemels hardste roeyen;
Hij hongert na den dagh daer honger uyt moet groeyen;
Hij wenscht om veeg te zijn; sterft daermen niet en sterft,
Verlegen met het geen een ijeder noodste derft;
(15) Is ’t vloecken Christelick, hij oeffent het met eeren;
Vergev’ ons onse schuld, dat kan hij bidden leeren;
Als wy ons’ schuldenaers, dat wilder langsaem uyt;
Sijn heele Vader ons versuymden hij om buyt;
Sijn’ averechtse Corts verhitt van ’t Aderlaten;
(20) De goe, de quade saeck van Koningen, van Staten
Beproeft hij bijde Sold, de best’ betaler wint;
De ballast sijns gevolgs zijn, Knapsack, Vrouw en Kindt;
Daer vecht hij vrolick voor; en wel hun, valt hij boven;
Hunn’ maghen sullen ’t sich drij daghen lang beloven,
(25) Vier zijn sij bedelvrij; en wee hun, tuymelt hij;
Met een gewinnen sij den Aelmoeskorf op zij,
Dien doode Ians verdienst van allen minst doet swellen;
Noch wenschen sij maer half dat hij het moght vertellen,
Verlegen met een stomp, verrijckt van ’t derde been;
(30) Verr’ ongeriefflicker een mancke mann als geen;
Dat Graffschrift schencken hem de naeste van sijn magen,
En dat’s de rotte vrucht van bloed om goed te wagen;
Eer is sijn voeder niet; verdient hij het geluyt
Van wel doen en wel staen, dat’s d’ Overste sijn buyt,
(35) Daf rockenhooft verswelgt wat menigh dusend Spinnen,
Sijn toesien is verdienst, sijn rockenen is winnen;
Hoe hiet de Roomsche Ieught Carthagos vall en vell?
De Schrijvers weten ’t niet, ’t Was Scipios bestell,
Die ’tstuck bekrabbelden vergingen voor een ander,
(40) Heel Macedonien heet heden Alexander;
Gaet loten inde kans van dusenden om een,
Gaet worden niet om niet, en van gering tot geen.
Nu hooger Christenen, ghij gaet de uer ontmoeten,
Den langhen oogenblick, die een voor all sal boeten;
(45) Mijn’ sorghe volghden u veel tragher dan sij doet,
Waer ijeder Leew in ’tveld een heyligh in ’tgemoet,
Maer een belaste Ziel met boos-beleefde daghen,
Een eewigh onberouw den Rechter op te draghen?
Wee, stale moeden, wee. ’Tis kostelick gevaer
(50) Daer van het, Wel hem, komt, die noyt geweest en waer.
Hag. 2°. Septemb.



[CH1623:021]
EEN GOET PREDIKANT
Hij is een Makelaer in ongesiene waren,
Die oore noyt en hoord’, in ’therte noyt en waren;
Een Kock van Hemel-kost; een koren Werelt-sout;
Een Christelick Levijt; een’ handgeleid’ in ’t woud;
(5) Een’ Trommel van genaed; een Afgesant van boven;
Een Wachter op de poort; een Stoot-steen inde Hoven;
Een’ schave vande Ziel; een’ geessel vande Sond;
Een Segger met gesagh; een Visscher met den mond;
Een Tafel-waerd in ’tKruijs; een’ Fackel uyt de wolcken;
(10) Een Engel in gebeent; een Voor-hooft aller Tolcken;
Een wecker daermen ronckt; een scheider daermen schermt;
Een dreiger daermen lacht; een trooster daermen kermt;
    De blommen van sijn’ tael zijn waerheits bloote leden;
Sijn Groote Meesters will is ’tslot van all’ sijn’ reden;
(15) Onraed van woorden-keur beswaert sijn uytspraeck niet,
Wel spreken is ’tbestell van Die hem spreken hiet,
En altijd spreeckt hij wel die boden-brood komt halen;
Maer garen laken wij de lakers onser qualen;
Die stormen staet hij uyt, en menigh bitsen tand,
(20) En menigh schudde-muts van menigh onverstand;
’Tverleckerend’ voll-op van troetelende leughen,
Van blinde vrienden-gunst, en kan hem niet verheugen;
Geleertheit rekent hij onnooselheit van geest;
Religie ’tonderscheid des menschen vande beest,
(25) Niet redens gaev’ alleen. Sijn’ boecken zijn de bladen
Van ’t dubbele verbond; de fackel sijner paden
Ontsteeckt hij aen dat licht; die troostelicke brand
Begaeft, beroert, beleidt, sijn’ tongh, sijn hert, sijn’ hand;
Het veinsen waer hem konst; het recht gaen heet hij loosheit;
(30) De Werelts wijsheit, jock; haer schoonste deughden boosheit;
Haer soetste reucken, roock; haer dierste peerlen snott;
En alle vreughd verdriet van elders als van God.
Gedwongen ootmoets pracht is in hem niet te lesen;
Sijn oog is nederigh, sijn Ziel gelijckt sijn wesen,
(35) Dat defticheit bedaert soo verr beleeftheyt lydt;
Hij kan door fronssen zien, en lachen t’sijner tijd;
Sijn’ kercken sijn soo veel’ als huysen van ellende,
Daer oeffent hij ’tbewijs van ’tsaligh sonder-ende,
Daer deelt hij mannelick in ijeder eens verdriet,
(40) En plaestert grouwel-loos de grouwlen die hij siet;
Bekommering van Staet, wat Princen doen en laten
Bekeurt sijn’ lusten niet; de tijding vande straten
Ontmoet hem onverhoeds; hij guntse niet een oor;
Gods lastering alleen ontgrendelt sijn gehoor;
(45) En daer hij ’tlos beleid der Koninghen siet hellen
Tot Godsdiensts ondergang en Waerheits achterstellen,
Daer roept hij brand, verraed, en, Vorsten belght u niet,
Ick buyghe voor een Wett van Hooger hands gebied;
Geschillen, ’twilde vier van all te heete herten,
(50) Ontloopt hij ruggeling: men moet hem jaren terten
Om een uer woorden-strijds; de Waerheyt met de Vré
Verhecht hij echtelijck, gelijck sijn meester dé;
Comt d’een van d’ander hand nootsakelick te scheiden
Hij vatt de voorste vast, en koppelt weder beiden
(55) Met losse knoopen toe, daer koele middelmaet
Met stade weer den strick van d’oude trouw om slaet.
Groot Herder Israëls, laet dijn’ verkoren kudden
De vruchten dijns verbonds van sulcke tacken schudden,
Sendt knechten inden Oogst van dese’ en beter stoff
(60) Ons wel-zijn hangter aen, en daer aen dijne loff.
Hag. 6°. Septemb.



[CH1623:022]
REQUEST AEN ANNA EN TESS. VISSCHERS
DOOR NICHT S. VAN BAERLE TE PRESENTEREN,
OM TWEE BESCHREVEN RUYTEN

Suster-paer, groot huysgesin,
Meyssjes, mannelick van sin,
Sijn je hartjes onbewoghe
Teughens mijn versoecks vermoge,
(5) Doet wat om de moye Maeght
Die je dit Rekessje draeght;
Off se sijn van stael egoten,
En uyt klippe-key esproten,
Off die soete Vrijer-knipp
(10) Selse buyghe mitter lipp.
7°. Septemb. Hag.



[CH1623:023]
EEN SIECKE VRINDT
AEN TRELLOS KINDT

Gouwe Gouwbloem van Ter Gouw,
Wist ick wie U plucken souw,
’Kpaerden hem van desen dach
Mette wijste Bloeme-sotten
(5) Diemen oyt voor Bloeme-potten
Goudt ter Gouw besteden sach.
febricitans. Hagae. 14°. 7b. (Sept.)



[CH1623:024]
EEN ALCHYMIST
Hij is een’ ruijme sift, daer ’tkoren met sijn’ a’ren
De stuijvers met de beurs, ’tland met de hoev door varen.
Hij is de wijse beest die inde boomen pickt
En t’elcker hoôpt het hout is daer met doorgebickt,
(5) Dat nemmer wesen sal; Hij is een Molen-draver,
Die blindling loopt en sterft, en sem’len eet voor haver;
Een snepper bijden dagh; een jagher boven wind;
Een’ inbreuck vande Schrift, die soeckt en niet en vindt;
Een reysigher op ’tspoor van een vergulde stall-licht;
(10) Een Krijghs-heer voor Ter Gouw, die eewich voorde wall light;
Een slemper die sijn’ maegh in koôl en roock verbrast;
Die op ’t toekomend’ leeft, op ’tjegenwoordigh vast;
Een heer van all, en niet; een Toovenaer in ’t wilde;
Een deken, soo hij seght, van ’t Muntemeesters gilde;
(15) Sijn Witt is Goddelijck, op ’tscheppen leght hij toe,
Om dat hij ’t noyt gewint en wordt hij ’tnemmer moe,
En vond hij dat hij soeckt, hij mocht het leeren laken,
Najagen spitst begeert, besitt bedompt vermaken;
Veel’ hebben dat hij jaegt, en eten sich maer sat;
(20) Maer soo hij ’thebben wil, was’t nemmermeer gehadt;
Hoe ongewisser Iaght, hoe dat sij meer gewilt is;
Maer dese Weymann soeckt, waer, hoe, en off het wilt is,
Die kennis waer sijn heil; hoe raken aende vang,
Dat sal sijn affcomst noch doen smelten van verlang.
(25) Doch hope keert noch staegh den vaeck van uyt sijn’ oogen,
En hadd’ die kleij gevatt, en hadd die kroes gedogen,
En hadd’ die koôl gevonckt, en hadd’ dat glas geduert,
Syn’ Maeghden hadden lang een gonde pan geschuert,
Nu leght de hoôp in ’tsand en heell den hoop in d’assen:
(30) Wat middel van herdoen met uytgesmolten kassen?
’Tplecht-ancker is sijn tongh, die roert hij in ’tgedrang
Van vorsten huys-gesin, en metten dichten dwang
Van eeden voll vervloeckx, door met-bekrosen tuygen
Helpt stale kofferen van Koningen in duyghen:
(35) Eens luckt die reyse wel; ten tweeden schaers, maer oock;
Genaeckt hij drijmael ’thoff, en brengter niet als roock,
Men telt hem stuyvers toe met vuysten voll om d’ooren,
En stooters metten voet; sijn’ leerlingen die ’thooren
Ontstelen sich ’tgedruijs: T’huys vindt hij man noch maert,
(40) Noch inde kroesen goud, noch hutspott aenden haert;
Sijn naeckte bedd-gemael, sijn hemdeloos gebroedsel
Zijn selver uytgedraeft om decksel, dack en voedsel,
Hij volght hun op het spoor; in d’ assen vindt hij dat,
Die saeyen sij in ’tgaen: ten laesten brengt hem ’tpad
(45) In’t achterste vertreck van wanhoops dorre gasten,
Daer’t selden vleesdagh valt, en menighmael halfvasten.
Soo wordt de hand geklemt die naer de Godheit tracht,
En beter schepselen om erghere verkracht.
Hag. 18°. 7b. (Sept.) febricitans.



[CH1623:025]
EEN DWERGH
Hij is een Reus van verr; een Reusen duym van bijds;
Een poppen Oliphant; een schier-heel-hooft voll spijts;
Een vierendeel persoons; in’t venster yet van aensien;
Een duyvels-brood in ’tveld, dat ijeder een moet aensien,
(5) En niemant mijnen derft; een’ ronde middagh-schauw;
Een’ Ziel-doos, volle kort, doch daerom niet te nauw.
Sulck een man bij een man
Als een’ pint bij een kan,
Als een’ sweep bij een’ vlegel,
(10) Als een’ koôt bij een kegel,
Als dit vaers
Bij een’ kaers.
Hag. 19°. 7b. (Sept.) febricitans.



[CH1623:026]
EEN SOTT HOVELING
Hij is een Ydel-man, een Edel beest gelijck;
Een blaes die bersten will; een overguld stuck slijck;
Een Wimpel aen het schipp van ’svaderlands groot Stuerman;
Een vreesslick schaepen oogh; een spijtigh borgers buerman;
(5) Een deughniet op sijn hoofs; een huerling om de sopp;
Een vleijer om de konst; een lieger door sijn’ kropp;
Een Klabbeeck inde bagg van weinigh’ Ooster-steenen;
Een Snijder met de tong; een Wever met de beenen;
Een trotse Treves-leew; een blixem op de straet;
(10) Een rasend ure-werck, hoewel ’t met veeren gaet;
Een’ vuyle Muskus-doos; een onnutt Staet-gewicht;
Een’ sterr, die, selver doof, van ’s Princen luyster lichtt.
Den Adel, schoone lijst van slechte schilderijen,
Is ’t Masker van sijn doen, daer derft hij op betijen
(15) Als off sijn’ Ouderen de voor-eer van ’t Gevest
Op schande waer’ vergunt, op schelmerij gevest;
De Wijsheit derft hij self soo mannelick verachten
Als waer’ sij noyt bekent voor wortel van Geslachten;
Als waer’ het edelst eêl geborgen in het bloed,
(20) En niet veel eer in ’tmergh van ’tvoeder vanden hoed;
Daer Menschen-snijders doch den Edelen van binnen
Gelijcken bij den boer, op ’t huijs nae vande sinnen;
Daer sproot de wortel uyt wel eer soo hoogh geeert
Soo Adelick beloont, van Stout, Rijck of Geleert;
(25) All wat den boom gelijckt is vande rechte tacken,
Veraerde bastarden verdienen niet als ’thacken.
Hij kent alleen het Stout, en meint het maeckt den Man,
Slaet van hem als een henxt, raeckt waer hij reicken kan;
Hij lieght soo veel hij gaept, maer wee die ’t hem verwijten,
(30) Gij liegt is hoogh Alarm, daer voor hij andre smijten
Oft slaghen wachten moet; en wordt hij dan geveldt
Off veldt hij andere, hoe is sijn’ Eer herstelt,
Hoe beter maeckt hem ’tquaet, hoe hebben hem de plasschen
Van sijn oft andren bloed de logen affgewasschen!
(35) Wanschapen stouticheit, van over Zee geleent,
Wie heeft u ’thuijs verhuert van ’t Edele gebeent?
Hoe onbevleckter Eer waer’, buyten vrienden palen,
In Godes groot krackeel op ’t ongeloof te halen!
Wat vindt hij dagelickx, die naer wat kervens lust,
(40) Verkoeling van sijn vier in ’swerelds ongerust!
Hoe veiligh waer’ hij stout, die schouwde met de plecken
Van Abels ruchtigh bloed de handen uyt te strecken
Voor ’t eewighe gericht, daer ’tlaeste oogenblick
Het vonnis uytten doet van ’theet onendelick,
(45) Daer ’t all moet kinderlijck van schrick voor leeren sweeten
Dat manlijck onverzaeght, en saligh stout wil heeten!
Stout zij die ’t wesen will, een is het inder daet,
Die ’t sterven niet en vreest om dat hij leven gaet.
Een Sondaghs sonneschijn is ’thoogst van sijn begeeren,
(50) Dan misten hij soo lief den hutspott als de kleeren;
Dan drijft hij door de wolck, als Sterre met een staert,
Die op de Predick-uer voor ’s Vorsten huijs vergaert;
Trapt trappen op en aff, slaet door de door-tapijten
Als waer’ sijn arm een sweep, als hoorde ’t hem te spijten
(55) Dat ijet bekommerlickx sijn’ incomst wederstaet:
Geraeckt hij naer sijn Heer de naeste mann op straet
Die schielick omme siet, en vraeght hem Hoe de wind is,
Wee die dan anders denckt dan dat hij ’twaerdste kind is;
[Dan dat sijn snel begrip, sijn kennis hoogh en diep,
(60) Gevraeght wert daer sich geern een minder op besliep.]
Hij sluyt hem oor aen oor, en antwoordt, Oost ten Noorden,
Een schrickelick geheym, ’twaer schaed dat ’t ijemand hoorden.
Hij volght hem tot in ’thuijs daer ’swerelds ydelheit
Off aende Galgh verschijnt, off opde pijnbanck leit;
(65) Maer een bestoven krull gekrinckelt om sijn’ ooren
Bevrijdt syn’ herssenen voor sulcke snelle booren,
En waer’ sijn oogh soo dicht, hij vloeckte d’uer ter hell;
Maer ’tkijcken staet hem bij; van d’een’ tot d’ander’ spell
Bekruypt, bewandelt hij de wonderlicke swieren
(70) In ’t opgetoyde heir van murwe Memme-dieren;
Ontvliegter een’ een lonck, die hem van hondert naeckt,
Mijn oog-pijl, seght hij dan, heeft emmers doel geraeckt,
En, kleuter, weest gerust, men sal u naerder spreken,
U is een vrijer-vreucht verschenen van veel’ weken.
(75) Dat kost naemiddaghen van twee tot seven toe.
Drij daghen draeyt die spill, den vierden is hij ’t moe.
Nae des’ een tweede Iacht, daer slimme slobber-stegen
Het vlackste veld af zijn; die d’onbeschaemtste plegen
bij sterreloose Nacht en averechtse Maen;
(80) Hij maeckt de Maendachsmerckt getuijghe van sijn gaen,
En doet de Middagh-son sijn’ mallen waghen mennen;
Wat leght hem aen ’tgerucht? de Werelt mach haer wennen
Aen ’tghen hij garen doet. Onstaender plaesters uyt,
En boort het Zielen-zeer tot boven door de huyt,
(85) En hinckt hij nae den slagh van Venus klapp om d’ooren,
Geringhe swaricheit; die wapenen gehooren
Aen ’tvijfde vierendeel van sulcken Adels schild,
En die den beet ontsiet wat doet hij achter ’t Wild?
Maer walgh en overvloed versellen meest den andren;
(90) De volle vreughd bestaet in ’twoelen van ’tverandren:
Nu lust hem naer de bloem in ’tmidden van den doorn,
Naer druijven buytens reickx, naer Danaes in den Toorn.
Dat gelt u echte Bedd; en, Mannen, past op ’t vinckslagh,
Daer vlieght een Koeckoeck om, en dreight u met een’ quinckslagh.
(95) Geluckt hem ’tquaetdoen niet, en komt hem just te voor
Van hondert wijven een die d’eerbaerheit in d’oor
De trouw in ’therte huyst, ’t en kan hem niet als spijten,
Maer die ’them spijten doet en kan ’them niet verwijten,
Of ’tspijt haer dat ’t hem spijt dat sij ’them spijten doet.
(100) Verwijt is lijdelick die ’tschuldigh dragen moet,
Maer onschuld en verwijt valt steenigh om verdouwen,
En doet d’onschuldighe der onschult self berouwen;
Die wraeck wringt hij haer op: Hoe is Mevrouw vergist
Die dievegg heet, en heeft de stelens vreughd gemist!
(105) Sijn’ quellingh is ’t maer half; hy weetse door te spoelen,
En gloeyts’ hem om het hert, in ’tkeldergat te koelen;
Daer gaet hij uyt sich selfs, en noemt dat vrolick doll,
En segt, het groot Rond-om der Schepselen is voll,
Hoe soud’t de Mensch niet zijn, die ’tkleine beeld van ’t groot is?
(110) Soo strijdt hij mette Deughd, tot dat hij ’s avonds kloot is,
En rolt te beddewaert, en ronckt de dompen uyt
Van menigh’ herssen-schroef, en ongeboorde fluyt.
De Middagh weckt hem op; den hooftsweer doet hem duchten
Dat ’t weder Mergen is: hij voelt syn Borse suchten,
(115) En swijmen op sijn’ zyd’, van gister avonds stoot;
Die wanhoop ruckt hem weer van ’tmodder inde sloot:
Op ’tloten leit sijn’ hoôp, en dobbel’ dobbel-kanssen;
Maer weigert hem ’tgeluck syn’ pijpen na te danssen,
Sta bij dan Kermis-konst; beleefde steenen swijght,
(120) Wanneer ghij hier een’ kneep en daer een’ slinger krijght.
Daer moet gewonnen zijn; wil ’t qualick rechts gebeuren,
Men mach de Luck-godin haer slippen slinckx af scheuren
’T geluck is wetenschapp; die min doet dan hij kan
Beklaeght sich t’ongeluck, al waer ’t hij nemmer wann.
(125) Noch lijdt den Hemel ’tleed, noch veinst hij niet te hooren,
Tot dat den ouderdom komt sneewen om sijn’ ooren,
Dan stort hij wraeck op wraeck, en d’een op d’ander quael;
Die bladers maken ’tboeck van ’tstinkende verhael
Van sijn’ verrotte Ieugd, die leest hij in sijn’ droomen,
(130) Die droomt hij wakende, die doen sijn’ Ziele schroomen
Voor ’slevens Avont-uer, en ’tscheiden deses lyfs,
De vuyle schommel-plaets van soo veel wan-bedrijfs.
De kennis vande roe die Sondaers sullen dragen
Is ’tvoorslagh van den klop der Goddelicke slagen,
(135) Dus leght hij noch en wenscht om lang en langer pijn,
Te vreden verr van wel, om erger niet te zyn.
In ’tworstlen mette dood verleegt hij noch syn’ lippen
Met wat hem volgen sall, met Magen uyt te kippen
Die ’t naeste paer betaemt, met schilden acht en acht
(140) Die om de groote ruijt behooren bijgebracht.
Soo is hij dat hij is, tot dat hij ’t ende wesens,
Den wandelaer vermaeckt met sesthien woorden lesens,
Hier onder legt een romp ontladen van sijn’ Geest,
Een Mensch, een Hoveling, een Niet-met-all geweest.
Hagae. 26°. 7b. (Sept.)



[CH1623:027]
IN DISGRATIA DELL’ ECCMO. SIGR. MOROSINI,
AMBR. VENETO. ALLA SUA DAMA

    Restagli pur crudele, Alma gentile,
Restagli dura, à chi con questi rai
Salir la lingua in così nobil stile,
Arder il cuor in sì bel fuoco fai:

    (5) Restagli tal che ne ridoppi i pianti,
Marmo di cuor, ghiaccio di vita privo;
Piu ’l sasso è duro, più l’Eccho à gl’amanti
Ripercuote il parlar distinto e vivo.

    Noi del suo innamorar innamorati,
(10) Con vaga orecchia del cantar sublime,
Godremo in tanto i Nettari odorati -
Di dotte lagrime in felici Rime;

    E per il ben di sì ricca ventura
A te la gratia, à te daremo i vanti.
(15) Piangasi poi; Diremo, Non è dura
Ch’ è dura ad un’ per non esserlo à tanti.



[CH1623:028]
PAR LE Sr. AMBr. DE VENISE. SUR UNE
DAME D’AUTRE RELIGION

I’adore un bel Idole, où se void enfermée
Une Ame s’eslevant au Ciel de fausse foy,
I’hônore une beauté, que par le Ciel je voy,
Fors de la seule Foy, de toute grace ornée.

(5) Si mon Coeur a failli, l’excuse est tost trouvée,
Par ce que ce regard un Paradis je croy;
Et qui ne sçait qu’Amour seul regne comme Roy,
Et qu’il n’est point de Foy dans le Ciel Empirée?

Comment (me dit mon Coeur) un regard si celeste,
(10) Où la gloire du Ciel paroist si manifeste
Arriere de son Dieu pourroit il s’escarter?

Mene moy quant et luy dans les lieux les plus sombres,
Amour, ie le suivray: Car s’il descend aux ombres,
Ie sçay bien qu’il fera un Paradis d’Enfer.
29°. 7b. (Sept.) Aeger


[CH1623:029]
EEN PROFESSOR
Hij is een sprekend boeck; een open letter-schatt,
Een preeker buytens koors: een Kluysenaer in Stadt;
Een wett-steen van de Ieught; een schaef van groene rijsen,
Die onder sijn bestier tot Staten-stammen rijsen;
(5) Een veerman vande deught voor domme kalver-vracht,
Naer ’thooge land van eer door diepe Leerings gracht;
Een Trommel in de stall daer ’tonervaren veulen
Syn ooren op vereelt, een Schuyt van hier tot Keulen
Den Iongen Reysigher, dien Francfords groote Miss
(10) (De kleyne Werelt-kaert) noch onbevaren is.
Hij schouwt een Kinder-Baes met even sulcken ooghen
Als hem een Staetsman doet: maer siet hij weer om hooge
Hij swicht gelijck een Pauw die op sijn pooten buckt
En met een nedrigh spijt sijn vedren t’samen ruckt.
(15) Vermach hij sijn begeert met Leyden te bepalen,
En naer sijn Klooster-niews, en verder niet te talen,
Hij is de vrijste vorst die oyt getreden heeft
Die inde gulden eew van ’t Rijck Te vreden leeft.
Sijn boeck-kas is een bosch daer all de boomen spreken,
(20) Die hoort hij met sijn oogh, en uyt die bolle beken
Vergaert hij eenen poel, die in sijn herssens staet
En weder stroomeling de drooge Ieught bebaedt.
Men vraeght hem als een Geest die door een drijstall antwoord;
Sijn liefste vrager is, die kruijssen in sijn hand boort;
(25) Daer schimpt de Pleyter op; die schildert hem met koôl,
En zeght, sijn konst is kindsch, sijn adem ruyckt nae ’tSchool.
Sijn sorg is eene daeghs van vier en twintich uren,
Dier moet hij, lust het hem, ter weken vier besuren;
Maer leght hij luijer-sieck, oft in de kelderklem,
(30) Dan is de leer-stoel stom, en ’tbriefken spreeckt voor hem:
Den Hondsdach Dieren-schrick is ’thooghst van sijn verlangen,
Hoelang die kermis duert verneemtmen aen sijn wangen,
Die brenght hij blosende van daer ’them niet en kost:
Dan waer ’t een groote sprong waer ’tleeren weer begost,
(35) Maer ’tscheel is ’t ongelijck van ’tlecken bij het lesen.
Ten laetsten komt hij op als uyt een mist geresen
En straelt sijn hoor-huijs door, en klatert door sijn baerd
Als waer het paerd sijn kracht gedoken in sijn staert.
Den nutten Reden strydt van jonge letter haenen
(40) Beleydt hy met een stem, al waerent Ruyter vaenen
Die slants gerechticheyt verdedichden int velt
Maer ’toverwonnen heijr en die het heeft gevelt
Vaersoent hy minnelyck met volle vredefluyten,
Midts hy vergolden blyft, en aller scha te buyten.
(45) Geluckt hem ’tsyner beurt het planten van een muts
Op Edel Eesels hooft van d’een of d’ander bluts
Dat doet hy trouwelick, al waert hy oock de ooren
Ter syden by de kruyn om adem op sagh booren:
Hy keurt soo keurlick niet, midts t’ oorbeest croonen kack’
(50) En spant hem eerst sijn derm en daer nae synen sack.
Op Vorsten vocht onthael of afgesonden sprekers
Verschynt hy voor een man, en geeseltse met bekers
Tot dat hem ’t ruym gevolch van ongecochte wyn
Doet rispen in Hebreews, en braeken in Latyn.
(55) Gebeurt hem sanderdaegs des princen oor ter eeren
Opt staemlen van syn les, daer sal hy tlof staen leeren
Van gulden middelmaet en wat sy wonders kan;
Roept ymant onverhoeds, wat deugdelicker man!
Wat tuchtelicker leer! Daer staender onder allen
(60) Die naerder syn bekent met nieu en oude ballen,
Die spreken wt den mondt, Danck hebb syn wyser wyf
Die draeyden dese spil huymergen op syn lyf,
Die schoone Redenen syn korsten vant verbyten
Dat sy hem heeft gebrockt in Dageraeds ontbyten.
(65) Soo gaende gaet hy t huys nae groote moeders Schoot.
Noch wordt syn naem gevrydt van ’tsmooren van de doot.
Die kranssen vlechten hem syn hoog bespraeckte vrinden
Die t Constelycxt gesegh int minst te seggen vinden
En noemen silver goudt, en klabbeeck oosters fyn,
(70) Te weten was hy t niet, hy hoorde soo te syn.
Hagae. 4°. 8bris (Oct.)
Aeger. manu materna




[CH1623:030]
EEN ONWETEND MEDICYN
Hij is een onder-beul; een Buffel met een’ Rinck;
Een vuyst in ’t sweerigh oogh; een Oorband op een’ klinck;
Een’ Vroedvrouw met een baerd; een konstigh Menschen-moorder;
Een’ dobble Kerckhoff-ploegh; een Boeren borsen-boorder;
(5) Een Raetseer met een’ P. voor ’tmidden of voor aen;
Een’ onbetrouwbaer’ brugg daer elck will over gaen
En vallen inde gracht daer door hij mochte treden,
Een Zeyssem vande Dood; een Besem vande Steden:
Een onbegrijplick vat, dat min begrijpt dan ’tgeeft;
(10) Een mild-mond van een man die geeft en niet en heeft.
Soo haest hem ’tknevel-spits komt luijsteren in d’ooren
Dat Leidens laffe less sijn lang-bewandelt hooren
Niet langer waerd en is, die nu den waerden trapp
Soo waerdigh heeft betreên van ’thooge Meester-schapp,
(15) Met wordt hem ’tSchool te bang, met berst hij uyt sijn’ muren,
Als waer hij nu de Mensch die Menschen souw doen duren
’Twaer vrij wat sonderlings, vermocht hij ’t sonder schopp;
Maer, Koster, haelt hem in met karren vol vereering,
(20) Hij brenght u ’twoecker-loon van wagenen vol neering.
Dien handel vangt hij aen met opsett van gewinn;
Hoe raeck aen ’tgrabbelen, dat kost hem geen versinn;
Een Tandsucht onverhoeds van uyt haer plaets bewogen
Soo konsteloos geheelt als gonstelick belogen
(25) Slaet sloten voor hem op daer grijse ervarenheit
Geen grijpen, geen besien, geen dencken naer en heit.
Dat kan het lecker niew, en vreemdicheits verkleeden.
De spijs’ en is maer een, niet meer en is ’tbereeden,
Maer niewe schotelen ontsteken niew begeert,
(30) En onder Heiligen zijn d’oude minst geëert.
Die malle menschen-buij beleidt hem bij der ooren
(Daer is hij vattelickst) tot door de ronde dooren
Daer wiel en paerd door gaet, de ruyme trappen op
Daer rijcke weelde woont: Daer leght een’ siecke popp
(35) Gewentelt in ’tfluweel van over-zeesche dekens;
Hoe is u, schoon’ Me vrouw? My lust te weinigh sprekens.
Beswaert u duijselingh? Mij dunckt de kamer sackt.
Met herssen-knagingen? Als werdense gehackt.
Hoe doet de maegh haer werck? Foey! lieve, swijgt van eten
(40) Wat doet het onder-lijff? Ick heb het schier vergeten
Soo lang vergeet het mijns. Geen nepen in de Zij?
Bij poosen onversiens, met rommeling daerbij.
Met oorlof reyckt den Arm: hem, hem, daer is onsteltheit,
Festinat languide. Maer dat u meest gequelt heit
(45) Is flatuosus est vapor ventriculi,
Gestegen uyt haer’ poel, quod est periculi,
Die stopt in cerebro spirituum meatus,
Et hos circumagit vi proprij conatus,
Daer komt vertigo van, die dan sympathice
(50) Superiora roert et ima satis mé.
Maer quam est providi in tijds te vigileren!
Tollamus itaque de causam deser seeren
Soo volgt effectus nae. Maeckt mannen-moet, Mevrouw,
’Twaer’ onvermeesterlick dat mij vermeestren souw;
(55) Met dese regelen besweer ick uw’ gesontheit;
Walgt voor het swelgen niet, dat bitterst inde mond leit
Werckt werckelixt om ’thert, noch geeft mijn Recipe
Verr minder nauseam dan emmer ijemands dé,
Sij weten ’t all niet all: betrouwt u negen dagen
(60) Tbeleiden van mijn’ hand, den Thienden sult gy vragen,
Hoe mach ’t den mensche gaen die sonder honger eet;
Die waer sijn’ milte leght, en waer sijn longer, weet.
De thiende dagh is om; de siecke heeft ontbeten,
Dat heeft sij lang gekost, maer derft het nu eerst weten.
(65) Nu, Borgeren, siet toe, met dese kinder-slagh
Wordt menigh krancke veegh, die beter buyten lagh
Versloft, verwaerdeloost in ongeleerde handen,
Dan onder ’tscherp Latijn van meesterlicke tanden.
    Ervaren, segt men mij, is Dochter vanden tijd,
(70) En langsaem aengewass is menschelick verwijt,
In ’t vallen leert men gaen, al stamelende spreken,
En die sich ’tglas geneert moet somtijds ruyten breken:
    Ick hebb geen wederlegh. Doch heyligh Hencker dan,
Die op een appel-kloot, die op een’ stroyen man
(75) Den ongewissen arm ten swaerde leert bestieren,
En kostelicker vleesch aen minderkoop quartieren:
Maer menschen-moorderij te leeren in haer bloed,
God troost, hem hier die ’tlijdt, hier naemaels die het doet.
10°. 8b. (Oct.) Hagae.



[CH1623:031]
CHARACTERISTA OFT EEN PRINT-SCHRIJVER
Hij is een spiegel-ruyt die elck sijn selven toont;
Een weerschijn aller verw; een viller van Gewoont;
Een katt die nagels heeft en krabblen moet daer ’t rouw is,
Maer glijen over ’tgladd; een tong die nergens schouw is
(5) Dan daer de waerheit feilt; een deuchdelicke Spie;
Een all-om Waersegger, al waeght hij Waer noch Wie;
Een schilder mette pen, al ruyckt sij na sterck-water;
Een all dat ijemand is; een ernstigh kluchten-prater;
Sijn opper oogh-merck is profijtelick vermaeck;
(10) D’ een treck’er voetsel af, een ander niet dan smaeck,
Hij heefter twee voldaen, doch beide maer ten halven:
Maer ’tspertelende been is moeyelick om salven.
Wie dan noch vrucht noch vreught will vinden in sijn dicht,
Stopt Oor en Ooghen toe in spijt van klock en licht:
(15) De Waerheit stelt sich schoon voor diese will begrijpen;
Wie tegen haer verhardt en laet sij niet te nijpen;
Hoe wel-voordachtelick omhelsden elck sijn roe,
En roemde sich van schaemt, Die plaester hoort mij toe!
Hij wandelt bijder wegh met slechte, sluycke treden,
(20) Maer wacht u, die hem moet, voor ’tooge van sijn’ Reden,
Hij straelt’er sterling met door ’tbuffel-leder heen:
Hij stroopt de schaduw-deughd de spieren van het been,
En van soo menigh’ bleyn, soo veelderhande pocken
Als duycken onder ’tdack van Broecken en van Rocken
(25) Versamelt hij een klomp, en print daer af een beeld
Daer ’trechte wesens-kroost der moeder-vorm in speelt.
Soo tracht hij ijeder een sijn bulleback te maken,
En door sijn’ eygen Door de Deughd te doen genaken.
Die voor sijn selven schrickt ontloopt sich ruggeling,
(30) En raeckt doch daer hij hoort onwillens, blindeling.
Maer ’t groot schort schort hem oock; de kennis van sijn selven,
Dien dicken dampen-dijck en kan hij niet doordelven;
Sijn kaers en licht hem niet, sijn heel lijf staet’er voor,
Sijn’ oogen sien hem niet, hij sluypter tusschen door,
(35) En seght hij wat hij is, hij gist maer soo te wesen,
Sijn boeck leght averechts; O die het rechts kont lesen
En hebt uw aengesicht nae ’t sijne toegewent,
Wascht sijn’ met uwe hand, en maeckt hem sich bekent.
O oogen die van ’tsand van vuijle laeck-sucht vrij zijt
(40) Beloont sijn trouw’ Hy is, met een medoogend’ Ghij zyt;
Dat heeft de redens-kracht verkreghen op sijn bloedt,
Koel seggen wat hij siet, koel hooren wat hij doet.
Hag. 12°. 8b. (Oct.)



[CH1623:032]
EEN COMEDIANT
Hij is een Alle-mann, altijd en allerweghen
Waer ’them den honger maeckt; een Bedlaer met een degen;
Een Papegay om Go’; een laccher van gebreck;
Een Meerkatt in een Mensch; een meesterlicke Geck;
(5) Een Schilderij die spreeckt; een spoock van weinig’ uren;
Een levendige Print van ’sWerelts kort verduren;
Een hijpocrijt om ’tjock; een schaduw diemen tast;
Een drolligh Aristipp, dien alle kleeding past.
Hij is dat ijeder een behoort te konnen wesen:
(10) Verandering van staet verandert maer sijn wesen
Nae’t noodich wesen moet: geraeckt hij op een Throon,
Sijn hert ontstijght hem niet nae ’tstijgen vande kroon:
Vervalt hij van soo hoogh tot op het bedel-bidden,
’Tgelaet past op ’tgeluck; ’thert drijft in ’tgulde midden,
(15) En onder ’tmommen-hooft steeckt noch de selve mann
Die op en neder gaet, en niet bewegen, kan.
De Werelt is ’traduijs daerop de Menschen mommen,
Veel’ staen op sprekens roll, veel dienender voor stommen;
Veel’ draven, veel’ staen still, veel’ dalen, veel’ gaen op,
(20) Veel sweeten om gewinn, veel scheppen ’t mette schopp:
Geluckigh hij alleen, die krijgen kan en houwen
En missen dat hij moet, en matelicken rouwen,
En lacchen matelick in suer of soet gelagh,
En seggen, Is’t nu soo, God kent den naesten dagh.
Hagae. 14°. 8bris. (Oct.)



[CH1623:033]
EEN MATROOS
Hij is een Waterkatt; een Dansser naerden aerd,
Die drijvende beweeght; een Wiegling met een baerd;
Een Mensch-gevallen Visch; een tarter van gevaren;
Een half Aeneas Oom, door ’t maeschap vande baren;
(5) Een’ Kabeljauws genand, van wegen ’tKabel-gauw;
Een Zeesche Koren-bloem, grauw onder, boven blauw;
Een kaetsball vande Wind; een Hell en Hemel-naker
Eer ’t ijemand dencken derft; een keurlick kaerten-maker
Die op sijn’ oogen sweert; een pellegrim om buyt;
(10) Een arger Argos-maet, en op een schoonder buyt.
Hij dobbelt tegen ’tlot van honderden om tienen,
Alleen om roof en sold tot plass-danck te verdienen,
Eer is sijn oogh-witt niet, tot dat hij tienmael schrapp
Vijf kogels heeft gestuytt, en noch soo menigh’ schrapp;
(15) Door sulcke distelen, die in het Zee-sopp groeyen,
Beklawtert hij den trapp die na de gulde boeyen,
Gebiedens leckren last, het naeste toepad leidt.
Geklommen door verdienst tot Naeld en Roers beleid,
Verschijnt hem slapende ’tbetreckelicke wesen
(20) Van d’Eere, Deuchts gevolgh; en segt, Ghij sijt geresen
Om hooger op te sien: Hij wackert op ’t vermaen,
En laet den droom sijn oogh maer noyt sijn hert ontgaen,
Komt ’s Hemels hooger hand scheeps hooge hooft te vellen,
Hij heet de naeste mann die meeste wonden tellen
(25) En meeste kusten kan: die ’tSuyden meest besweet
En ’t Noorden heeft betrilt, die Waer en Waer heen weet
Van Op en nederson; Nu siet hij van dat steil neer
Een vlotte Republijck verbonden aen sijn Zeil-keer:
Wie die bestormen dorft, bedondert hij in tijds,
(30) Off, lust hem meer bescheeds, behagelt hem van bijds,
En kaetst hem Sabels toe, en kittelt hem met piecken,
En blaest hem boonen toe die nae den blixem riecken.
In ’t heetste van die vlaeg voll tegenwoordicheids,
Voll redelicken toorns, voll schrickelick bescheids:
(35) Men sterft hem rondom af, hij kan niet leeren beven,
Soo lang hij herten siet die met hem willen leven
En doen gelijck hij doet. Beklemt hem feller macht
Dan drijmael sijns gelijck, soo versch als onverwacht,
Slaef, seght hij, evenwel en ben ick niet geboren,
(40) Noch niemant sal’t mij sien; flux, brand in ’tSolfer-koren,
Sterft garen, Maets, ’tis tijd, de naeste wegh van hier
Is door de kruyd-tonn heen, ontsteeckt het laeste vier,
’Tsal van sich flickeren, en meer als ons verwarmen,
En sterven wij voor uyt, sij sullen ’tlaest bekarmen;
(45) Naest rijck en onverseerd om Kroonen t’huys te gaen
Is eerlick scheidende sijn vijanden te slaen.
Waer henen, moedig Mann? Den Hemel sluyt sijn’ deuren
Den Zielen die haer self haer lichamen ontscheuren;
Dat recht behoort hem toe die beide t’samen bracht.
(50) Vervloeckte vromicheit, in ’tswarte Rijck bedacht!
Daer ons des Vorsten hand ter schildwacht heeft bewesen,
Verdriet ons ’tlanger staen, dats’, langer Sijn’ te wesen?
Verlaten wij de wall all eer de Ronde kom’?
Staet, Christenen, staet vast, uw’ uer en is niet om:
(55) Geworden, is gewis, Te worden, is onseker;
Wat kander vande lipp gebeuren tot den beker!
Wat schuijlter onversiens in ’t doncker van ’t gevall!
Hoe kan des Heeren hand oock schooren in den vall,
Oock stuyten inde vlucht, oock schorten in het sincken,
(60) En bergen Israël, en Pharaö verdrincken!
Betrouwt hem ’t Voor en ’t Naer en ’t Midden van uw doen;
Of noemt u averechts, en van verbaestheit koen,
En onversaeght uyt noot; Soo zijn sij die, voor schanden,
Voor spott, voor dienstbaerheit in overwinners handen,
(65) Een sachter ongevoel verkiesen in haer’ dood,
En trachten nae de winst van kleyn verdriet voor groot.
Hollander, ’tpast u niet, noch voor een Mensch te vreesen,
Noch vande rechte vrees van boven vreemd te wesen:
Wat soecken wij den dach op ’thoogste vanden Noen?
(70) De Waerheit heeft geseght, Ghij sult geen doot-slagh doen.
Noch heeft de Manheit plaets. en die de dood kan wachten
Onthaeltse verr genoegh; Hij moetse niet verachten
Dan diese lijden moet, dat’s tijds genoegh op ’tlest:
Maer ’tsterven komt u t’huys, of ’tleven is u bestae
20°. 8b. (Oct.) Hag.



[CH1623:034]
AEN DE VRYE NEDERLANDEN
Laegste Landen, hoogste roem
Van der Landen luyster-bloem,
Straet van Steden, Stadt van Dorpen
Die den anderen beworpen,
(5) Hooge heckens vanden Leew
’Twonder-dier van menigh’ eew;
Leert u kennen, Weelde-weiden,
Leert u selven onderscheiden
Van u selven, na den tijd
(10) Die ghij waert en die ghij zijt:
Leert uw’ ooghen ondervragen
Na de doncker’ donder-dagen,
Na de Nachten sonder Maen
Die u over zijn gegaen;
(15) Doe de Sonne-paerden stickten
En haer ooge schemer-blickten
Door de smoockerighe wolck,
Die van midden uyt uw volck
En haer’ opgeschroeyde wonden
(20) Naer de sterren werd gesonden,
Die de verre vlugger geest
Lang te boven was geweest.
Doe de Huijs-mann van uw’ velden
In sijn’ Mutsaerden ontgelden
(25) Dat hij ’tmenschelick gebod
Van een’ Opper-onder-God,
Die sijn’ Schepper scheppen konde,
Inde Tafel niet en vonde
Die der Heiligen Gewiss
(30) Waerheid, Wegh, en Leven is:
Doe het opgestolde swieren
Van uw’ droevige Rivieren
Waer’ verschapen in een’ vloed
Van vergoten Borger-bloed,
(35) Hadden sij den zilten regen
Van uw’ tranen niet gekregen,
Diese vochtich overstolp,
En de dorpels over holp.
Eenicheit trad door uw’ straten
(40) Die de Roover hadd verlaten
Aende Moll en aende Muijs;
Grouwel satt in ’theiligh huijs,
En de Priesters leerden scholen
Onder hagen, onder holen,
(45) Mette harpen buytens vest
Aende Willigen gevest:
Vreemdelingen die het sagen
Konden in ’t voorbij gaen vragen
Wasser emmer in dit sand
(50) Timmer, Tuijn of Menschen-plant?
Teere Maget, soo voll wonden,
Soo verslingert, soo verslonden,
Leeft hij noch in uw gedacht
Die u uyt de flauwte bracht?
(55) Wel hem in het eewigh rusten,
Wilhem was het die u kusten
Wilhem die u uyt het sand
Steunden op sijn’ trouwe hand,
Die u Vaderlijck omarmden,
(60) Die uw’ aderen verwarmden,
Diese, selver afgevoedt,
Voedde met sijn herten-bloedt.
Met begondt ghij ’thooft te stijgen,
En de wangen weer te krijgen
(65) Die soo menigh Buren-vorst
Vlammende beloeren dorst.
Maer hoe werd u weer te moede
Met de niew-gepluckte roede
Die den Hemel op u sleet,
(70) Doe ghij weder ’tswarte kleed,
Weder Wees’ en Weêw geworden,
Om de siecke lenden gordden,
En uw’ Vader, en uw’ Helt
Voor uw’ voeten saeght gevelt?
(75) Hemel, sprack in u ’tbenouwen,
Is u ’tgroote werck berouwen,
En ’tgeluckighe beghinn
Mijner Vrijheid uyt den sinn?
Ben ick uyt de diept’ gekommen,
(80) En ter halver hooghd’ geklommen
Tegen ’tfeller ongevall
Van soo veel te dieper’ vall?
Eewigh Rechter, zijn ’t dijn’ rechten
Daer mijn’ Borgeren, dijn’ knechten,
(85) Spade voor ter walle staen,
Vroege voor ten trommel gaen,
End en sulstu hunne dagen
Noyt ontwolcken van de plagen
Die sij wel verdienen, Heer,
(90) Maer dijn’ vijanden noch meer?
Zulcke waren Zions klachten
Doe de Goddeloose machten
’Theiligh Heir en eygen lot
Vanden onverwonnen God,
(95) Vande Philistiner stranden
Voor sijn’ poorten quamen vanden
Met het brieschende gelaet
Van een’ anderhalf Soldaet.
Maer hoe slaest du op de rotsen
(100) Die dij met de hoogde trotsen,
Hooge Rots van Israël!
Werd hij niet tot kinderspel
Die de Mannen dede beven?
Most dat harde hart niet sneven
(105) Voor het onverstaelde scherp
Van een’ teere slinger-werp?
Min en saeght ghij niet gedijden
In uw’ ongesienste tijden
In ’tbedompste van uw’ brand,
(110) Overblixemd Vaderland.
Die de weeldrigste gewesten,
Rijck ten Oosten, rijck ten Westen,
Buyten u alleen besat,
Spagnen, vander aerden platt
(115) Over ’t Reusen-peil gewassen,
Quam uw’ kleijnicheid verbassen,
En uw swaerste tegenweer
Docht hem wegen als een’ veer.
Maer uw’ trouwe Broeder-Borgers
(120) Vaderlijcke Toeversorgers
Hadden noch haer’ hoôp geplant
Op een’ teere Davids hand;
Teer en onbedreven beyde,
Soo sij vande memme scheyde
(125) Die Sijn stollende gebeent
Vande Moeder hadd gespeent.
Op die kinderlicke voeten
Gingh Hij Goliath ontmoeten,
Israël stond hals en oogh
(130) Hart en handen naer om hoogh.
Lijdt geen’ vreemdeling te vragen
Na de voorbaet vande slagen;
Vragen ’t spruyten van uw bloed
Daer ghij Spagnens haet in voedt,
(135) Sendtse naer de Moore-mannen
Die de hengsten in sien spannen
Daer de Sonne-karr na rent,
Sendtse naer het Avond-end,
Sendse door de Zuyder Engde
(140) Achter om de ronde lengde
Vanden gulden wereld-kluyt
Tot soo verr de Naelde stuyt;
Midden uyt der Menschen monden
Dien de Menschen-bouten monden,
(145) Dien de buyck tot graf-sté dient
Voor een’ afgestorven vriend,
Sullen hun de hooge maren
Van Oragnen wedervaren,
En het welbeleid gewelt
(150) Van soo fieren Leew te veld.
Soo verr hebben Hem de slagen
Van Sijn’ Trommelen gedragen
Soo verr heeft de Zee geschudt
Voor en achter Sijn geschutt,
(155) Soo verr telde men de voncken
Die Sijn’ ijsre vuysten kloncken
Uyt het Arragonsche stael,
Op het bloedigh Middach-mael
Daer Hij Spagnen leerde dencken
(160) (Turnhout sal ’t hun doen gedencken)
Dat den Hemel door den slagh
Van een’ slinger all vermagh.
Zoo verr sullen sij de baren
Die het Vlaender-vlack bewaren
(165) Ebbeling vertogen sien,
Om de tegenstaende Liên
Die in onsen Winter sweeten
Tuygende te helpen weten
Hoe Hij daer Sijn’ vorsten-hand
(170) Aenden voor-slagh hadd verpandt,
Hoe hij daer Sijn Macker-mannen
Tuschen Niewpoorts grauwe pannen,
Tuschen vijand, tuschen Zee,
Mannelick wanhopen dé;
(175) Hoe Hij ’t Noorder-natt verengde,
En sijn’ bobbelen versengde,
En sijn stranden vloed op vloed
Dé verstremmelen in bloed;
Bloed den oogen uytgetogen
(180) Die Hem dorsten weder-oogen,
Daer Hij noch de wraeck af trock
Vanden overjaerden wrock
Die een Albert most ontgelden,
Of hij al drij eewen telden
(185) Zedert Nassau neder lagh
Door een’ Oostenrijcker slagh.
Roeptse wederom ten lesten
Naer de vaderlicke vesten,
En de laeste wonderen
(190) Sullen ’teerst verdonderen.
Toont hun daer de vaste borgen
Van Sijn’ onvervaeckte sorgen
In den afgeronnen trots
Van soo menigh, aerde rots,
(195) Daer de Wolven achter schuylden
Die uw’ Lammeren behuylden,
En ontgrabbelden uw vee;
Tot Hij hun het dubbel wee
Mette woecker gingh betalen,
(200) En vereerden hare palen
Met Oragnens vlagge-swaey
Die der eewigh over waey’.
Daer ghij nu de snelle klaerheid
Van des Hemels helle waerheid
(205) Onder ’tvredighe gebiedt
Vande Vrijheid schijnen siet;
Daermen vande strooye toomen
Die ’tbelacchelicke Roomen
Om de vrije Zielen slaet
(210) Vrij en onbenepen gaet.
Daer de bosch-gelijcke reeden
Rondom uw’ gekropte Steden,
Die de Welvaerd overstroomt
Cingelen met swart geboomt;
(215) Boomen, die om vruchten varen
Nae de dubble Somer-jaren,
En bedruijpen u te huijs
Met het allvermogend’ gruijs,
Met de nootelicke schijven
(220) Daer uw’ Zenuwen af stijven,
En uw’ Vijand sonder pijn
Ongewoon te derven zijn.
Vaderland, ’kverheff mijn’ toonen,
’T schoonste staet u noch te toonen;
(225) Toont all’ die ’tverheugen mach
Wat u eewich heugen mach;
Toont hem waer het ruchtigh roncken
Van Castilien is gesoncken,
Hoe die hooge Reusen hooghd
(230) Voor uw’ David heeft gebooght,
Hoe de klingen die haer’ scheêden
Tegen klingen vreesen deden
Tegen Sijn gesegent loodt
Stomp gestooten zijn en doodt,
(235) Hoe de vuysten diese dreven
Voor de Sijne quamen beven,
Does’ haer trotse tong gevelt
Tot een, Vrede, groote helt,
Vrede, vrede, vrije Volcken,
(240) Niet en schaemde te vertolcken,
Daer der knijen holle bocht
’Tnederigst gebaer toe broght.
Laet dan alle Trommel-schriften
Door de nauwste keuring siften,
(245) En wij willen noch den dagh
Doorstaen van een’ swarer slagh,
Was oyt weecker schuyt de baren
Van een’ holler zee ontvaren,
Sagh haer oyt een’ sulcke macht
(250) Van een’ sulcke t’onderbracht.
Maer de Rust is omgekomen,
Mannen Borgers komt u ’tschroomen
Tegen d’onrust inden sinn?
Moedich, moedich, aen ’tbeginn
(255) Die het ende t’uwer eeren,
T’uwer baten hebt sien keeren.
Siet de Hooftmann van uw’ wacht
Staet u weer voor uyt en wacht.
Sluyt de Seven trouwe handen
(260) Die de twee en acht vermanden,
Sluytse datter wind noch dagh
Door de klemmen heen en magh:
Konnen sij de swaerste Schatten,
’S hemels waerheid, t’samen vatten,
(265) En betrouwen haer geweld
Diese t’samen heeft gestelt,
Eewigh winnen, eewigh blijen,
Min en kan u niet bedijen
Laeghe Landen, buyten roem,
(270) Aller Landen luyster-bloem.
28°. 8b. (Oct).
Valetudine parum prosperâ.




[CH1623:035]
EEN BOER
Hij is een Edelman, soo wel als d’aller eerste,
Die in geen’ Stadt en woond’, en, off hij ’t all beheerste,
Beploegde’s maer een deel; Een Hovenier in ’twild;
Een Soon die om den kost sijn Groote Moeder vilt;
(5) Een mensch die niet en is dan om een mensch te wesen,
En helpen ’t andre zijn; een volle man in ’t wesen,
In ’tspreken maer een half, ’ten zij bij ongevall,
Soo braeckt hij wel een woord dat wijsen wel gevall’,
Soo rispt hij wel een vraeg daer Letter-luij uyt suypen
(10) Dat buytens-boeckx vernuft kan vliegen daer sij kruijpen.
Hij leeft gelijckmen leeft daer ’t Leven leven is,
Daer voor noch achterdenck, daer geen gebeef en is,
Tot dat de Trommel komt, en Lonten die hem tergen
Tot dat hij Daelders sweet’, oft wreken ’t op sijn’ bergen,
(15) Oft scheeren ’t van sijn vee, oft braken ’t uijt sijn vlass,
Oft malen’t uyt sijn Terw, oft maeijen ’t van sijn gras.
Die stormen duyckt hij door soo lang sij hem vermannen,
Maer schept hij uyt den nood het hert van wederspannen
Door Boeren-buren hulp, Soldaten kiest de wijck,
(20) Elck vlegel wordt een Roer, en elcke pols een Pijck.
De wraeck sitt in sijn hert, de Wanhoôp in sijn’ handen,
En elck’ in ijeder oogh; hij wenschten in sijn’ tanden
Noch Room, noch Schapenkaes voor Menschen vleisch en bloed;
Soo wreed is die het is om dat hij ’t wesen moet.
(25) Kipt Trommel-tyden uyt, geen sijns gelijcke Koning;
Sijn ’tandre van een Ryck, hij is het van een Woôning,
Maer Vrijheit sluyt haer heck, en Vrede woonter in,
En ’tkostelick Genoegh; dat hebben andre min.
Den Sess-dagh sweet hij uyt, van dat de Son te karr klimt
(30) Tot dat de Nacht-bodin, de Minne-Moeder-Starr, glimt;
Soo voedt hij met sijn hand sijn lustigh lijf in ’tgroen,
Trots die het binnens muers en met de herssens doen.
De sevendaeghsche Rust en wenscht hij niet verschenen
Om werckens vrij te zijn (gewoonte doet hem meenen
(35) Dat sweeten Mensch zijn is, en arbeit Levens lot)
Maer om des yvers will ter Kennis vaen sijn’ God,
Den God der kinderen en kinderlijcke Zielen,
Die op de rouwe hand en ongekussent knielen
Sijn’ All-medoogentheit beweghelicker slaet,
(40) Dan daer ’tgeleerd Gebed door Amber-wanten gaet.
Verlengt de Somer-Sonn sijn achter-Middagh-uren,
Hij schenckt het overschott den naestgelegen’ buren,
En hangter ’t Kroontgien uyt, den Avond blijfter bij;
Daer vindt hij mogelick sijn’ gadingh aende Rij,
(45) En wringter sich ontrent, en segt haer met een douw, "Trijn,
"Trijn ’k weet gien langer raedt, me denckt je moet men Vrouw zijn,
"Me denckt je seltse zijn, en inden Hemel benje ’t,
"We staender lang te boeck; en, Troosje, noch onken je ’t,
"Noch blijf j’en stickgien Ys, soo klaer, soo hard, soo koel,
(50) "Daer ick men aers noch aers van binnen en bevoel
"Al waer men hart en haert, en Ambeelt of en Ove;
"En slijpstien of en Pott; men suchjes doen him stove,
"Men traentgies lengen ’tsopp; en, offer vier ombrack,
"Iou vierige versier ontsteeck de kole strack;
(55) "Die kole sijn men Long, men Lever en men Niertgies,
"Soo veulderhangde vonck, soo veulderhangde viertgies;
"En ick wel eer de knecht groen licken as en gras
"Ga dorre lick en hoy, ga stuyve lick en ass;
"Wie wenst hem bij en aer sen Weuning te verwarme?
(60) "En benje’n Meysgie, Trijn, en doe je ’t bij sen darme?
"Wat lettmen an men leên? kedare, dat’s en tré,
"Wat denck je, kreuckte ’tgras wel minder van men tee
"Al vloogh ick bij de grongd? nouw weer en aere slinger,
"Mick, mick, men hieltgie drilt all waer ’t de Speulmans vinger.
65"Hoe slofter Teunis by, hoe staetet Kees ter hand,
"Hoe sleeptet logge goet de biendere door ’tsand!
"De Waerheit wilder uyt, all stinckt den aêm van ’tprijsen,
"Al dangst’ ick inde kley, ’k en mocht niet taeyer rijsen.
"Wat schort men an men goed? Al ben ick ien van tien,
(70) "De neghen benne voort, ick stae, God danck, allien;
"Van ginte Molen of tot achter om ’tKadijckgie
"Verbij de watering is all men eighe slijckje,
"Klinck klare klaever, Kind: Ick weet van huer noch pacht,
"Men erven hoore mijn, gelicken ick ’tgeslacht:
(75) "Let op men Laen ereys, hoe roytse na men hecke;
"O minnelick geboomt! Ick sie ’t sen armpgies strecke
"Gelick sen Miester doet, om you, om you, om you,
"Om you, men Hartegin, te vatte voor sen Vrouw.
Een soen, een lonck, een snick, een kneep, een tré, een suchtgien
(80) Besluyten sijn gespreck: Trijn gloeyt gelijck een Luchtgien
Dat ’s anderdaegs moy weer, of water dreigt of wind:
"En jong, en welbekleid, en goelick, ienigh kind?
"Wat lett him? segt haer hart, en ’tspringt gelijck haer kuyten.
"Hoe stae je mit je Vaer? begint s’hem op te fluyten;
(85) "Die pankoeck schuyft, denckt hij, of ’tsell him haest gedij’n:
"Men Vaer en ick syn ien, lick Druyve-sopp en wijn,
"Wilt slech, we selle you het klavre vrouwtgie maken
"Bin icker ’t Heertgien of. Sij antwoord met de kaken.
Met glijdt een silvre Trouw van sijn’ aen haren duym;
(90) Sij voelt en voelt het niet; als waer’ de Ring te ruym,
Of sij melaets van hand. T’huys derfts’ hem sien en toonen;
De Vaertgiens raken t’saem, de buren aende kroonen,
De Bruijgom binnens koys; Daer vindt hij soo veel vreughd,
Als Alexander oyt kost eischen van sijn Ieugd,
(95) En Caesar heerschten ’t all, en beijde met haer’ Wijven
En brachten niet te saem als vier ontkleedde Lijven.
Wat is hij min of meer om ’t uytgeschudt gewaet
Die in het Bruyloftbedd of inde Doodkist gaet?
Nu is hij dobbeld Man; en ’tleven van te voren
(100) Gelijckt hij bij een dood; soo kan hem Trijn bekoren,
Soo reddert sij sijn’ stall; soo serpt sij vloer en Tinn,
Soo klaert sij Mouw en Tonn; soo draeft sij naer sijn sin
Te knie toe door den dauw; soo past sij op de Kaeren,
Soo op het stremmeless; soo suynich in ’tbewaren,
(105) Soo vlijtigh in ’tgewinn. Nu rydt hij t’Stéwaert aen,
En heeft sijn liefste schatt van achteren gelaên:
Den kaes, dae melck en ’t Ey beveelt hij haer vertieren,
Het veulen met het kalf sijn mannelick bestieren;
Elck maeyt soo veel hij saeyt, elck voordert sijn bedrijf,
(110) Des Avonds munt bij munt, en bey de borsen stijf.
Maer eer sy door den drang van Maendags mercktgang booren,
Hoe sparren sij ’tgebitt tot achter om haer’ ooren,
Hoe spannen sij de wang, hoe toonen sij den tand
Op ’t Kostelicke Mall van ’t Steedsche Velerhand!
(115) "Kedaer, Ian Govertse, seght sij, dat benne bouwens,
"O rijcke Lieven Heer wat kost je ’tgoetgien houwens!
"Kedaer begett, dat staet; goud speldewerck op zij,
"Kerstienten inden Tuyt, en dan een veer der bij:
"Kijck sij nouw mitten Hoep, en mittet spitse hieltgie,
(120) "Ia wel toch moer in ’tslick, ja lieve flenter-sieltgie,
"Wat geeft de Schei an ’tMess, den blaker an de kaers?
"Die moy is is’t in ’t hem, Ick toon je naers om naers.
"En jy mé, Moolicken, rock of ereijs de Luyve,
"Lae kijcke wat je deckt, ick schatt je bij de kuijve
(125) "Voor Molenare Wijfs; hoe is’t mit Neus en Wang?
"D’ien magh bepockpett zijn, den andre slim, of lang:
"Well, hadd ick ’t niet esien ick hiet men vaertgie fluyte,
"Se maecke ’t backhuijs swart, en vreesen of ’t van buyte
"Wat geel versenge mocht: Lae barne dattet kiss,
(130) "De Son en maecktet noyt soo oolick asset is.
"Still, Trijne-Moer, segt hij, laet Wijfgies wat bedrijve,
"Se zijnder Wijfgies voor; Maer Manne worde Wijve:
"Kijck, hoe sitt hij te ponck, al keeck hij uyt en kass,
"In ’t Lê’ere Wagentgie, sen lockgies mé voll ass;
(135) " ’T ien hangt him op te schoer; en vrouw die half ehult is
"Sou hate datme’t saegh daer hij sus mé verguldt is:
"Hoe hanght him ’tlubbe-tuijch efommelt over ien,
" ’T is schier en heele webb, all mach het nimmend sien,
"O ’t is en wondre krull van veulderhande laeghies,
(140) "Al staetet boven op gelick men hemde kraeghies,
"All eveliens of ick en dicke Bijbel hadd
"En liet him nimmend sien as oppet opper-blad.
"Siet nouw sen Mangteltgie, van buyte rood as Panne,
"Van binnen as en grass, voll sije bongt espanne,
(145) "Trijn, onse Domine die preeckten op en dagh
"Van ’tHemels Brulloft-kleed, of ’t dit kleur wese magh?
"Ick houw j’ en biertgie, neen ’t. Maer lett op ’t wammes tuytgie,
"Hoe sluycktet na den Riem, lick ’tvoorste van men schuytgie,
"En all fijn klatergoud tot snippertgies versneen,
(150) "Ia heer hoe kostelick is ’t mallen inde Stê’en!
Soo rijden sij te keur door ’tschuym van onse daghen,
Trots trotser Keyseren, haer eigen Wooning-wagen
Is haer Victori-koets; daer sien sij van om laegh
Of een geLauwert Vorst sijn’ slaven oversaegh;
(155) En roepen binnens monds, Siet, Slaven, ghij sult sterven,
En ’t Malle kostelick wel moeten leeren derven;
Begint het tijds genoegh: Wat baet hem overvloed
Die naeckt gekomen is en bloot verscheiden moet?
’T is uyt een’ Boeren-lipp een hooge less gesogen,
(160) Maer diese niet en hoort onthaelse door sijn’ oogen:
Wie een’ geraghen geest op allen voorvall slaet
Studeert in ’tgroote Boeck, ter Scholen waer hij gaet.
De Bedelaer sweegh still, die op sijn’ koten huckte
En met een holle hand na ’tBeken-water buckte,
(165) En schepten in die kruijck dien nooddruft uyt dat vat,
Maer die daer in sijn Kuijp sich selfs en all besat,
Ontfing de stomme less, oock midden uyt de luysen,
En schaemde sich sijn’ Napp ten overvloed te huysen.
Geleerde spreken veel, maer Boeren seggen ’s meer,
(170) De beste School-vrouw is de dadelicke Leer.
Hag. 13°. 9b. (Nov.)




[CH1623:036]
EEN WAERD
Hij is een Opper-kock die ’tschorttekleed ontgroeyt is,
Die inde schouw gekipt, en aenden haert gebroeyt is;
Een vriend van alle man die met hem eten will,
Van Koop, van Wellekom, van Vrede van Geschill,
(5) Daer slemp op sluyten kan; een Vincker uyt sijn stoepen,
Die met een Rijnsche Pijp sijn wildbraed weet te roepen,
Een vrolick man om gelt, al hadd hij suchtens sinn;
Half Meester van sijn Huijs, all woont hij’r midden in.
Sijn Huysgesin is vlott; in weynigh’ uren vloeyt het,
(10) In weynigh’ ebbt het uyt, op Kermis-weken bloeyt het.
Ter Kercken is sijn bé, Verleent mij eters, Heer,
Mijn dagelicksche brood verrott van ’t vochtigh weer;
Des Biddags bidt hij, Heer, geeft weynigh’ sulcke daghen,
Mijn Keucke-meid en kan de koelte niet verdragen,
(15) En staen mijn Iongens leegh, mijn Borse wordt het oock,
Hoe licht is mijn versoeck die niet en eisch als roock!
Voerluyden queeckt hij aen voor afgerichte Enden,
Die doen hem ’tvreemde Wild tot in sijn fuyck belenden,
’Tgeraeckter ’s Avonds in, en moglick ’s Mergens uyt,
(20) Maer selden sonder schrabb in ’tvetste vande huyt.
Gebreeckter aen ’tgebraed, valt op den vissch te seggen,
Hij weet der gasten gall wat tydings voor te leggen
Dat taey om kauwen is: Hij heefter zegels af,
Wat nu een Actiê geeft, hoeveel sij gistren gaf,
(25) Hoe ’tHolland buyten gaet bij Witt’ en Moremannen,
Hoe ’t Christenen betaemt aen Machomet te spannen,
Hoe ’tBhemen tegen stroomt, hoe ’tOostenrijck geluckt,
Hoe ’t beyde lucken sall, waer Gabor henen ruckt,
Hoe Duytsland hadd gedanst als Engeland gefluytt hadd;
(30) Hoe Spagnen noyt en weeck daer ’tmidden inden buijt sat;
Hoe ’t meent, hoe ’t niet en meent, in seven jaer, in twee
Sijn’ dieren Maghedom te veilen over Zee; .
Hoe ’t Roomen raect of niet; hoe ’t Ratten kruyt daer dier
En ’teen verCardinaelt eer ’tandere te vier is:
(35) Hoe ’t Fransche Rijck sijn woord sijn’ kindren houden sal;
Hoe Embden gast-vrij raeckt; Hoe Mauritz ’tongevall
Van menigh’ blinde laegh geluckigh is ontkomen,
Maer onlanx bij der hand den Moordenaer ontnomen
En weer geboren is: hoe dat hij door een’ Brill,
(40) Die met hem slapen gaet, kan oogen waer hij will;
Hoe ’tChristenrijcks gevaer sijn’ dagen van sijn’ nachten
De helft ontleenen doet; hoe ’tChristenrijck sijn machten,
Die alles voor haer sien gevloden of gevelt,
Siet stuyten tegen ’tstutt van sijn beknoopt gewelt.
(45) All waer ’t een Almanach hij mocht niet wijder weiden:
"Maer waer belendt sijn praet? Mijn Heeren, eer wij scheiden,
"De voorspoet vanden Vorst daer ’tLand soo veel aen leit,
"Heel Schelm of halve Geus die, kick, daer tegen zeit.
Leeft lang, leeft, groote Vorst, soo lang ’t uw vijand knagen,
(50) Uw’ vrienden troosten magh, wordt nemmermeer verslagen
Die ’t nemmermeer en waert, mijn’ Ziele stemt ’er toe,
En keurt uw’ laesten dagh der Landen eerste Roe;
Dan emmers in een Kelck die Koeyen kon’ verschricken
En is noch vrienden vré, noch vyands vall te licken,
(55) Of Duytsland waer’ geberght. Maer ’thert spreeckt in den wijn:
"Soo wensch ick drinckende den Princen wel te zijn.
Wat vindt de Hell geweers om t’onsent in te breken!
Wenscht nuchteren die wenscht; en, heeft het noyt gebleken,
Doet blijcken hoe ghij wenscht daer ’tblijckens noot belast;
(60) De Princen eischen meer, men dientse niet te gast:
Geluck of ongevall wordt toe noch af gedroncken;
Gesontheit wordt den Mensch, maer uyt geen kann, geschoncken;
Geneest een siecke vorst daer ijemand, droncken-doodt,
Op sijn gesontheit leght in ’tbedd of inde goot?
(65) Wie sulcke Texten preeckt, en maticheit van leven
In onbewijnde vreught, betaelt de Waerdt met schreven.
Klaeght dese dat de greep te diep gaet in sijn’ Tess,
Hij antwoord stommeling, Dat’s voor uw’ drooge less.
Geloof en kent hij niet, oft emmers geeft het selden;
(70) De Liefde toont hij meest aen wie daer meest derft gelden,
De hope houdt hem op, en siet hij maer een kist
En vreest sij gaet voorbij, de Hoôp segt, t’uwent ist.
Sijn Oestmaend spelt met er, soo kans’ op Oester sluyten;
Castagnen sluyten oock, hoewel sij ’trijm doen stuyten:
(75) Of eenigh nieweling dat dichten niet en kost,
Hij leert hem ’tRefereyn om eenen Avond Most.
Hoe hooger ouderdom hoe hooger blos hem aengroeyt,
Tot dat hij stervende gelijck een grammen haen gloeyt.
Gesteenten gaert hij veel, al erftme’r weynigh af,
(80) Robijnen voert hij meest met Neus en all in ’tgraf;
Daer spreeckt hij door sijn’ sarck: Die liever Waerd als gast was,
Die voorspoet rekende, hoe meer mijn huys belast was,
Groot schrijver, kleine klerck, verwacht hier ’s Rechters dagh,
Geboren in ’tgeschrei, gestorven in ’t Gelagh.
16°. 9b. (Nov.) Hag.



[CH1623:037]
(AEN JOFF.w TESSELSCHADE VISSCHER, ONDER TROUW)
Tesselschade,
Die uw’ Gade
Niet te spade
Niet te vroegh
(5) Hebt gevonden,
En verbonden
Van de wonden
Die hij droegh,

Weest te vreden
(10) Met de reden
Die mij heden
Seggen doet,
Bruylofts lusten
Laet mij rusten
(15) Daer ick rust en
Rusten moet.

Stuersche buijen,
Die sich ruyen
Tegen ’tSuijen
(20) Tegen ’tWest,
Hoor ick schreewen
Door het Sneewen,
Somer-spreewen,
Houdt uw’ nest.

(25) Swacke leden
Moe geleden,
Moe gestreden
Tegen ’tmess
En de slagen
(30) Vande plagen,
Doen mij klagen
Dit’s mijn less.

Had de Sonn en
Lucht begonnen
(35) Weer te gonnen
’Tsoet gelacch
Van de hagen,
En te tragen
’Twintrigh jagen
(40) Vanden dagh,

’Kwaer’ geschapen
Uw beslapen
Te begapen,
En uw’ Feest,
(45) En het proncken
Van uw’ loncken,
Tot ontfoncken
Van mijn’ geest,

Maer ’tbenijden
(50) Deser tijden
Moet ick lijden
Met geduld,
’Tsijn geen’ treken
Om te wreken
(55) Woord te breken
Sonder schult.

Oh! hoe vliegh ick,
Hoe bedriegh ick,
Hoe beliegh ick
(60) Mijn gemoet!
’Kwilder wesen,
Alle vreêsen
Zijn geresen
Uyt mijn bloed:

(65) Swackheit, lijden,
Winter-tijden
Die ick mijdden,
Staet van kant,
Wech vervaren
(70) Voor het baren
Vande baren,
’Kwill van land.

Gae ick? stae ick?
Neen ick, ja ick;
(75) Emmers gae ick,
Neen ick noch;
Ia ick, meen ick;
Weer versteen ick;
Gae ick? neen ick;
(80) Ia ick toch.
17°. Novemb. Hag.


[CH1623:038]
EEN BEUL
Hij is een Ambachtsman die niet en doet als recht,
De scherp-sure saus van ’tbitter laest gerecht;
De slagh-knoop vande sweep daer Koningen mé toppen;
Een Chirurgijn in ’tgros, die ’t all geneest met koppen;
(5) Een Snijder buyten ’tGild; een Maeyer boven ’tgras;
Een Speelman opde snaer van quijl en Kennep-vlass;
Een Veerman vande Doodt die Charon meest helpt winnen,
Op Vorsten Legers naer, en Salvers die beghinnen,
Een eerlijck Moordenaer, al heeft hij ’t oock begost
(10) Gelijck de snoodste doen, om kleeren en om kost,
Ten zij het scherpe recht sijn Over-over vadren
Gehoore vander Wieg; soo voert hij in sijn’ adren
Het adellijcke bloed, dat vander Princen gonst
Schilt, Loof en Helm verkreegh voor vrije Wapen-konst;
(15) Soo wordt hij vroegh gekromt om tijds genoegh te haken,
Soo leert hij vander jeughd dat Appelen op staken
Verwesen hoofden zijn, en Leewen op een’ brugg
En stijlen aen een’ stoep soo menigh bloote rugg.
Noch schrickt hem d’eerste Galg; en iss’er bloed te tappen,
(20) Het sijne wordt soo koud als daer hij in sal kappen.
’K vergev’ hem ’twanckelen, ’t is kloeckere geschiet:
Door-oeffening te huys geeft buyten ’t voorhooft niet:
Stout-sprekers binnens muers, voor kennissen, voor magen,
Voor stomme Tafelen en oore-loose schragen,
(25) Verschenen in ’tbegaep van omgeseten volck
Zijn domm en stomm gesien, als of die swarte wolck
Haer’ herten hadd bewalmt, haer’ herssenen beknepen,
Haer’ longeren gedemt, en haer van haer gegrepen;
(Men noemden ons wel eer om tastelicke reên
(30) Den een’ des and’ren Wolf, wij worden stomm van een)
Vergevelijcker is ’t die tuschen ’t menschlick grouwen
Van Godes maeckselen te worgen of te houwen,
En ’tschrickelicke Dier dat soo veel’ handen heeft,
En soo veel’ oogen draegt, Gemeente, staet en beeft.
(35) Een Rechter kan bestaen met Recht doen sonder vreesen:
Sijn Recht en is niet recht, of ’t moet’er goet bij wesen;
Of ’t vreesen is hem ’tnaest, en ’t steenige gejouw
Op ’tkraken van een’ stropp, op ’tsagen in een’ houw.
De Waerheit, lijdt sij last, beknepen inde banden,
(40) Begraven binnen ’theck van ijser-harde tanden,
En vindt geen’ trouwer vriend, geen’ machtiger als Hem;
Soo boort hij door en door der loghenen beklem;
En legt sij diep en dwars, en kan sij qualick rijsen,
Slaet, geesselt, nijpts’er uijt met Touw en Tang en Rijsen,
(45) Van arbeit moe en heet, van herten koel en still,
Verbonden, als de Bijl, aen diese voert sijn’ will.
Gedenckt hij aen een’ Wrock in ’tnijpen, in ’tbewoelen,
En derft sijn’ eigen lust in ’s Heeren last verkoelen,
Soo haest en vindt de Wraeck geen Herberg in sijn bloed,
(50) Sijn recht en is niet recht al is het recht en goed.
Soo door den dicken dijck van ’tveinsen waer’ te delven,
Hij is aen andere dat ander’ aen haer selven.
Een ijeders Beul sijn Hert, daer quelling over knaegt:
Van ’tMillioen maer een die ’tonbeknabbelt draegt.
21°. 9b. (Nov.) Hag.



[CH1623:039]
Hij is een Tollenaer van allerhande waren,
Die door de holle goot van sijn begeerte varen
En laten aenden kant van ’tgeelste van haer slijck,
Daer schrabt hij schijven af, en daerom heet hij rijck.
(5) Hij is een groote Bie die swermende den kost gaert;
Een Eewigh-Roerende; een misgeboren Post-paert;



[CH1623:040]
VERTRECKENDE OVER HAERLEM, OP ’T VERTRECK;
TEGEN DEN OOSTEN-WIND

Winter-dagen,
Die de slagen
Vande vlagen
En de macht
(5) Vande winden
Schijnt te binden
Daermen inden
Haegh op wacht,

Sendt het rasen
(10) Van dit blasen
Over Maes en
Over Scheld;
Laet de Veeren
Van de Meeren
(15) T’mijner eeren
Ongequelt.

Laet de schuren
Onser buren
Wat besuren
(20) Van uw’ kouw;
Laetse lipp en
Tanden klippen
Mette slippen
Inde schouw.

(25) Onderwijlen
Sal ick ijlen
Als de pijlen
Na den doel,
Afgesonden
(30) Na de gronden
Van den Ponden-
rijcken Poel.

Daer mij ’tsingen,
Daer mij ’tspringen
(35) Sal bedwingen
Toe te staen
Dat men gaeren
Door de baren
Na sijn’ Karen
(40) Hoort te gaen.

Zijn uw, ooren
Niet te booren
Tot verhooren
Van mijn’ bé?
(45) Soud’ ick sollen
Tegen ’trollen
Tegen ’tgrollen
Vande Zee?

’Ksal uw’ baren
(50) Eer ontvaren;
Danck hebb Sparen
En het pad
Dat den wagen
En de slagen
(55) Kan verdragen
Van het rad.

Van dat hooge
Dicke drooge
Sal mijn ooge
(60) Met genucht
Neder vloeyen,
En bevroeyen
En verfoeyen
Uw’ gerucht.

(65) Blauwe straten,
Sal ick praten,
Die verlaten
Best behaeght,
Schudt de hielen
(70) Van de kielen
Met de Zielen
Die ghij draegt:

Wel te vreden
Ick met reden,
(75) Die mijn’ leden
In den bann
En ’tverachten
Van uw’ krachten
Sonder wachten,
(80) Houden kan.
24°. 9b. (Nov.) Hag.


[CH1623:041]
AENDE HEEREN VAN ASPEREN, LIERE, MANSART ENDE CALVART
Lieve Lieven,
Die, door ’tlieven
En ’tbelieven
Vande Ienghd,
(5) Alle sinnen
Kont verwinnen
Tot beminnen
Van uw’ Deughd;

En ghij, Mansart,
(10) Vrolick Mans hart,
Die een Lantsart
En een Held
Tracht te wesen
Daer het vreesen
(15) Is verwesen
Uyt het veld;

En ghij, puycken,
Die tot struycken
Gaet ontluycken
(20) Vande eer,
Aspren, Liere,
Waerde viere
Die ick viere,
Minn, en eer,

(25) Kameraden
Die, van gaden
Onbeladen,
Vrij en loss
Door de Steden
(30) Gaet vertreden,
Als de Reeden
Door een Boss;

Deser Dagen
Wech gedragen
(35) Uyt den Haeg en
’Soet gequeel
Vande Dieren
Die ’t vercieren
Doet vertieren
(40) Meestendeel:

Verr’ verscheiden
Van de Weiden
Die ons leidden
Na de Wijck
(45) Daer de Rijsen
Moedigh rijsen
Opden wijsen
Oosterwijck,

Menigh’ reisen
(50) Gae ick peisen
Onder ’treisen,
Soeten Haeg,
Schoone stranden
Lieve Landen
(55) Die uw’ sanden
Weder saegh!

Maer, ô vrinden
En beminden,
V te vinden
(60) Haeck ick meest,
Uw geheugen
Heeft ’tvermeugen
Van ’tverheugen
Van mijn’ geest.

(65) Als ’tgevoelen
Waer’ te koelen
In het woelen
Vande vreughd,
’Kwaer’ u allen
(70) Lang ontvallen
Door het mallen
Deser jeughd.

Maer de stuypen
Die het suypen
(75) Doet bekruypen
Hert en hooft,
Hebb ick, binnen,
’Toverwinnen
Van mijn’ sinnen
(80) Noijt gelooft.

Onbewogen
Door ’tvermogen
Vande togen,
Onberoert
(85) Door het rasen
Vande glasen;
Dat de dwasen
Van haer voert,

Gae ick leven
(90) Stadigh, even,
Still, en even
Als ick schier
Inden Hage
Alle dage
(95) Sitt en klage
Bij de vier.

Ia, ’tbenouwen
Van verkouwen,
Door de rouw’ en
(100) Wreede lucht,
Komt mijn Spelen-
gaen vervelen,
En bestelen
Mijn’ genucht.

(105) Soo en acht ick,
Soo en tracht ick,
Soo en wacht ick
Uyt het kruijs
In ’tvermaken
(110) Niet te raken,
Als door ’tnaken
Van mijn’ t’huijs;

Daer mij weder
’Tschoone weder
(115)Op en neder
Volgen sal,
En mijn’ kaken
Stadich kraken
Door vermaeck en
(120)Welgevall.

Soete Menschen,
Helpt mij wenschen
In een’ Rensche-
niewe Pint,
(125)Dat die tijden
Haest gedijden
Tot verblijden
Van
        Uw’ Vrind
Constanter.
Amstelodami. 26°. die Novemb. qui nuptialis Tesselschadae.


[CH1623:042]
VIER EN VLAM.
AEN IOFF. T. VISSCHERS, NIEWGETROUDE MET Sr. KROMBALCK OM
VOORSPRAECK BIJ IOFF. MACHTELD VAN KAMPEN

Teere Leerling vande Trouw,
Onlanx Maegd, en onlanx Vrouw,
Tesselschade, die uw’ gade
Hebt gevonden, niet te spade,
(5) Hebt verbonden, niet te vroeg,
Vande wonden die hij droeg.
Heeft u noch in ’tniewe leven
D’oude vriendschapp niet begeven,
Huyst ghij noch in uw gedacht
(10) Die die huijsing, als gepacht,
In uw’ vriendlickheit besaten,
Doe ghij, eenigh bijder straten,
Eenigh t’huys, en om uw bedd
Mette eenicheit besett,
(15) Spotte met des jongers toortsen
Die u doch met sijner koortsen
Onverbiddelicken brand
T’uwer beurten heeft vermandt:
Sijt ghij noch bedenckens machtigh
(20) Hoe de Herten, heet en jaghtigh
Na de beeck te koelen gaen
Die de Min ten Doele staen,
Leent mij drij der toover-woorden
Die soo menigh oor bekoorden,
(25) Drij aen ’tschoone Kamper-hooft
Dat het mijne van mij rooft.
Daer ick ’t een en ’tander baken
On-voorsiens hebb derven naken,
Off het vier dat blaken most
(30) Blaken sonder branden kost.
Seght haer. Wie? Oh! vraegt niet verder.
Seght haer, Hoe een Haegsche herder,
Hoe een overrompelt knecht
Min op ’tminnen afgerecht
(35) Dan sijn’ Lammeren op ’tvliegen,
Vrij en vredigh vander wiegen,
Onbewogen voorde vonck
Van soo menigh Minne Lonck,
Loncken die hij sagh haer’ punten
(40) Op sijn’ wederliefde munten,
En belodderen de sijn,
Om van hun belonckt te zijn,
Endelick de fierer schichten
Van haer’ ongemeene lichten
(45) Heeft onmogelick gesien
D’onverwonnen borst te biên:
Daer sijn’ herssenen af davren,
Even als de langste klavren,
Of de Helmen om den Haeg
(50) In een dichte Noorder-vlaegh;
Daerom nu sijn’ kortte nachten
Swart’ historien van klachten,
En sijn’ dagen sonder schijn
Nachtsgelijck geworden zijn;
(55) Daer hem nu de wijdste wallen
Aenden Amstel nauw om vallen,
En de ruymste kaden schaers,
En de bruggen voll gevaers;
Soo beduyslen hem de roocken
(60) Die den Hertten-brand ontsmoocken,
Soo en zijn sijn’ oogen schier,
Soo en sien sij niet als vier.
Soo en kan hij niet bepeysen,
Schoon ten ende van sijn reysen,
(65) Schoon bij Zuyden ’t Zuyder Meer,
Met den voorsten voet op ’t veer,
Wie hem, van het Y gescheyden,
Overtoovert heeft tot Leyden,
En de Schipper die hem bracht
(70) Staet en bedelt om sijn vracht;
Veerman, segt hij, weest te vreden,
Loon voor arbeyt staet in reden,
Maer de reden maeckt geen schult
Voor den arbeit is vervult:
(75) Schaemte weygert u te wenschen
Heele vracht van halve menschen,
En den mensche die ghij siet
Ben ick half, en daerom niet:
Gaet de beste weer-helft soecken
(80) Daer haer ’tlieffelick bevloecken
Van den soetsten nederslagh
Die oyt oog in oogen sagh
Uyt de borst heeft heeten scheyden;
Herte, segt, komt voort, na Leyden,
(85) ’T gelt mij noch een halve vracht,
’T gelt hem ’tleven die u wacht.
Schaetgen, segt ghij dat ick mijmer?
Dat vergeeft men aen een Rijmer;
Kont gij ’t met een suer besien
(90) Aen een Minnaer oock verbien?
Voeght het rijmen, en het minnen,
En mijn’ ongebaerde sinnen,
En mijn onbejaerd gemoet,
En mijn onbedaerde bloed,
(95) En mijn on-ervaren oogen,
Dunckt u dat hij min medoogen
Kan verdienen dan verwijt
Die alleen van allen lijdt?
Maer bedenckter bij, vriendinne,
(100) Waertoe quam ’t u inden sinne
D’onbedacht’ onnooselheyt
Van mijn’ tegenwoordicheit
Uyt de veile rust te halen
Daer ghij sulcke, sulcke stralen
(105) Om uw’ houwelixen troon
T’uwen luyster hadt ontboôn?
Uw, beleeftheit doet mij sterven,
D’eerste steen van mijn bederven
Heeft uw’ gunsticheit geplant.
(110) Vijand-Vriendelicke hand,
Hebt ghij d’eerste door ontsloten
Om mijn broose borst te blooten,
Hebt ghij d’eerste Bijl gestelt
Die mijn’ vrijheit heeft gevelt,
(115) Laet u d’eerste sorghe lusten
D’eerste plaester toe te rusten
Over d’eerste Minne-kneep
Die mij eerst tot uwent neep.
Oh! of oock die hooger stralen
(120) Tot medoogen wilden dalen,
En de voedster van mijn pijn
Mijn’ geneester konde zijn!
Segt haer, soete voorspraeck, segt haer,
Soo sij nijdigh onderrecht waer,
(125) Wetens-willigh wie sich stout
Soo veel dervens heeft betrout,
T’isser een, segt, vande jaren
Die, geburen van ’tbedaren,
En de statelicke vreugt,
(130) Palen aende tweede jeugt.
’Twelgevall van schoone leden
Schreef hem niemand toe met reden,
Aen het bruynen van sijn’ huyd
Kijckt de Haegsche Herder uyt;
(135) Maer hij dunckt sich selfs te blosen
Als de morgestondse roosen,
Zedert hij den wederslagh
Van haer oog in ’t sijne sagh,
Soo verlicht der sonnen luyster
(140) Allerwegen alle duyster,
Soo is heel den Hemel schoon
Om het bij-zijn vande Goôn.
Over-wight van gulde schijven
Die ’t ter Werelt all bedrijven,
(145) Meer als noodelicke munt
Heeft sijn’ sterr hem niet vergunt,
Weynigh maeyen, weinigh ploeghen,
Kleyn besitt in groot genoeghen,
En dat Middelmatigh veel
(150) Sijn gevallen tot sijn deel;
Maer sijn Kampensche gedachten
Heele dagen, halve nachten,
Zijn sijn’ schatten in ’t gemoet
Daer hij rijck af heeten moet.
(155) Voorraed van gegeten lettren
Om Geleerde t’overschettren
Schuijlter weynigh in sijn hooft;
Waer’ het evenwel geklooft
’Twaer voll letteren te vinden,
(160) Letteren die herten binden,
Maer met hope van gena,
Soete lettren M. V. K.
Sterre-stocken aen te stellen
Om de fackelen te tellen
(165) Om de keerssen ga te slaen
Die het Hemel-holl begaen,
Zijn gesifte wetenschappen
Die sijn’ herssenen ontsnappen,
En de geesten van sijn oogh
(170) Weygeren haer vier soo hoogh;
Maer twee helderer Planeten
Zijn de doelen van sijn weten,
En de sterren die hij schiet,
Hooger Hemel kent hij niet.
(175) Stemme-streeling, snaren-krabbling,
Is een konstelijcke brabbling
Die sijn handen en sijn keel
Niet en kennen als ten deel,
Maer, al stinckt het eighen roemen,
(180) Kampen, kan sijn keel niet noemen
Of sij staeter af en trilt
Als een Eycken-rijs in ’t wild;
Snaeren kan sijn’ hand niet raken
Die wat Machteld-achtich kraken
(185) Of sijn vingers gaender af
Als een viervoet naer een draf;
Daer dan Hand en keel vergaren,
Kampen seggen all de snaren,
Kampen kort en Kampen lang
(190) Zijn de noten van sijn’ sang.
Verr en versch-geraepte Rijmen
Regel-dicht aen een te lijmen,
Hooger sweven als ’tgeberght
Is sijn’ Penn te veel geverght:
(195) Kruypen kan hij, gaen, en springen,
En gelyckx der aerde singen,
’Twater dat de Rijmers maeckt
Heeft sijn’ lippen noyt geraeckt:
Maer de welgevoegde giften
(200) Die den Hemel, door de siften
En het keurlick onderscheit
Van een milde giericheit,
Over haer beminde kuyven
Nederwaert heeft laten stuyven,
(205) Kittelen sijn’ aendacht nauw,
’Tvliegen wordt hem wel soo gauw
Als de best-gewieckte vliegers
(Dat’s Poetelickste liegers)
En sijn afgevlogen Dicht
(210) Rijst hem selver uyt ’tgesicht.
Segt haer dan, hij heeft den segen
Vande schoonheit niet gekregen,
Noch de geestelicke gonst
Van gesogen letter-konst;
(215) Sterren kan hij niet beroemen
Vande seven een te noemen;
Op de noten is hij schorr,
Op de Snaren vinger-dorr;
Rijmens is hij onervaren
(220) Als de Ploegher inde baren,
Als de Zeeman inde Terw,
Als de blinden inde verw;
Evenwel ’tbevallick wesen,
’Trijck, het ruym-gelettert wesen,
(225) ’T spelen dat bij geen en lijckt,
’T singen dat maer ’t uwe wijckt,
’T rijmen dat hij self kan achten,
Houdt hij all van uwe krachten,
Kondt ghij ’tschepsel van uw’ sinn
(230) Min vereeren als uw’ Minn?
Schijntsij na de Minn te hooren,
Vattse vaster bij die ooren,
Segt haer dan als Alard zeij
Doe sijn krachtiger gevley
(235) Perste door de koele korsten
Van uw’ overvroren borsten
En uw Yss-lijck’ ongena
Dede doyen in een, Ia;
Dese zijn de scherpste pijlen
(240) Die wij t’samen konnen vijlen.
Soo haer dan de tegenstand
Van een herder Hert vermant,
Tesselscha, hoe sal ick ’t herdden?
Gij vergeefsche Tolck te werden,
(245) En, oh armen, ick, en ick
Proye van mijn’ eygen strick!
Sullen niet mijn eygen schachten
Met den woecker-winst van krachten
Keeren op het broose bloot
(250) Vande schutter diese schoot?
Oh! ick spell het lang te voren
Lieve Tolck, ick sal ’t besmooren,
’Khebb geen’ Lauwer om de muts
Tegen sulcken blixem-bluts.
(255) Will’s haer dan in bloedt vermaken?
Ia sij; ’k sie de doodt genaken.
Neen sij; ’Tis geen’ Maeghden deught.
Ia sij; ’Tis onnoosel Vreught.
Neen sij; ’Tmocht haer namaels rouwen.
(260) Ia sij; Droefheit kan verkouwen.
Neen sij; ’Khebb het niet verdient.
Ia sij; om een liever vriend.
Oey! daer waggelt mijn vermoeyen;
Tesselscha, om tijd te spoeyen;
(265) Korte moeyt voor lang bediet,
Vraegt haer, of sij will, of niet?
Hag. 12°. 10b. (Dec.)
Om den deun


Continue

[CH1624:001]
DESSEIN DE L’ENTRÉE DU BALLET
PRESENTÉ À LA REINE DE BOHEME.
A LA HAYE, L’ XIE. DE IANVR. MDCXXIV


Cupidon A La Reine.

Les Monstres que tu vois sont autant de Fureurs.
S’il te souvient encor de mes douces rigueurs,
Perle des Royautez, la gloire de mes gloires,
S’il te souvient encor de mes douces victoires,
(5) Quand l’Ocean t’a veu mespriser ses hazards
Pour immortalizer la pointe de mes dards,
Preste moy la faveur de tes saincts arbitrages
Contre les Infracteurs du Droict de mes homages;
En me faisant la mouë, ils te la font à toy:
(10) Qui me dis sans parler, Je revere ta loy.
Venge le tort commun. Si, pour leur faire grace,
Le coup de ton arrest me faict ceder la place,
J’estimeray tousiours le malheur bien humain,
Qui me donne le fouët d’une si belle main.
Hag. 6°. Ian.

La Guerre à Cupidon.

(15) Je suis le bras du Ciel, l’esclat de sa vengeance,
Sa foudre en quint’essence.
A bas, follet Amour, plie moy ces genoux.
Si tu valois les coups
D’une guerriere main, tu porterois des breches
(20) De l’honneur de mes fleches;
Mais j ’attends que tantost ou la honte ou l’effroy
Te fonde devant moy.

Le Vin.

Je suis le don des Dieux, le Nectar de la Terre,
La sauce de la Guerre.
(25) Arriere, petit Dieu: Ridicule pouvoir
Souffres tu de me veoir?
Tes subjects te diront, ou ton cocu de Pere,
Ou ta putain de Mere,
Que si à tes efforts ma chaleur ne se joint
(30) Ton feu ne brusle point.

La Chasse.

Je suis le fleau des boiz, la nourrice des Armes,
L’image des alarmes.
Petite Deïté, qui t’envoye à la Cour?
On s’y mocque d’amour.
(35) Le respect seulement de m’en veoir approcher
T’en debvoit empecher.
Sçais tu pas que Diane apprend en mes esbats
A ne te craindre pas ?

Le Jeu.

Je suis la mort d’Amour, l’escole des hazards,
(40) La honte des couärds.
Idole des poltrons, Dieu de la faineance
Oste moy ta presence;
Vole, pour te sauver, sur l’aile de tes dards.
Qu’au premier tour de chance
(45) La rage ne m’emporte à te torcher le nez
De quatre coups de dez.

L’ Espagnol avec la Guerre.

J’escroule l’Univers, le Pole qui se cache
Tremble de mon haleine, et l’autre quand je crache,
Les Indes creveroient à force de souppez
(50) Sur lez oz seulement des braz que j’ay couppez.
Vive le vif acier des trempes de Castille;
Au prix de son esclair le Ciel n’a rien qui brille;
Le Monde est sa moisson; il reste bien les Cieux,
Mais d’affronter l’Amour c’est triompher des Dieux.

Le Suisse avec le Vin.

(55) Si l’amour est un feu qui nous brusle le foye
D’une soif qui le cuit jusqu’à tant qu’on le noye,
Je suis des Amoureux qui le sont pour tousiours,
Et le Ciel ne void rien d’esgal à mes Amours.
Si c’est toy, Myrmidon, petit mercier de flames,
(60) Qui perces les pourpoints, pour petarder les ames,
Va vivre dans le sein des Beautez que tu vois,
Ce ventre n’est qu’un Lac, et tu t’y noyerois.

Le Tartare avec la Chasse.

Je jure et ton Carquois, et le bout de ta lance,
Grand fille de Iupin, je meurs d’impatience
(65) De tant veoir de valeur abbatu soubs les mains
D’un Enfant qui deburoit ne battre que des Nains.
Dieux, qu’il est à loisir qui en craint les alarmes!
Si l’envie m’en prend il ira tout en larmes;
Cavalliers, quittez moy les presses de la Cour,
(70) Nous trouverons des Boiz ou l’on chasse l’Amour,

Le François avec le Jeu.

Encor si cet Amour se plaisoit à la chance,
Mon ardeur se pourroit donner la patience
D’en tirer des Escuz: et ce museau bandé
Chatouïlleroit mes mains à le piper au dé.
(75) Mais de languir soubs luy d’un mal imaginaire,
C’est perdre sans jouër; je ne sçaurois m’y plaire:
Tant est il esloigné de l’air de mes humeurs,
Que j’en perdroy le nom, ne fust le Roy des Coeurs.

Cupidon; tirant quatre coups.

Ces fleches respondront, canaille, à voz injures,
(80) Devenez à la fois amoureux et parjures.
A toy, le grand Guerrier, à toy, nez boutonné,
A toy, Chasseur d’Amour, à toy, pipeur de dé.
Où vas tu Bras du Ciel? le Nectar de la Terre,
Qui te verse hors d’ici? Nourrice de la Guerre,
(85) Ou vas tu ? Ou vas tu, l’Escole des hazards?
En fin voycy l’Amour la honte des couärds?

A la Reine. Cupidon.

Grand’ Reine, si encor les heures de ce soir
Te donnent le loisir d’un tour de pourmenoir,
Passe dans mon jardin, pour y veoir le parterre
(90) De la Chasse du Jeu, du Vin et de la Guerre.

Les 4. Nations.

Deïté de ça bas, Image du grand Roy
Capable seul à tous de nous donner l’effroy,
Reine, qui, pour t’avoir, aux peuples du village
Ou ton malheur te tient fais cherir ton naufrage;
(95) Ce n’est pas que puniz de noz temeritez
Il nous fache d’avoir perdu noz libertez;
Ce servage nous rit, ces coups nous sont caresses,
Ces fers ne doibvent rien aux baisers des Deesses;
Tant le mal nous chatouïlle, et tant nous plaist le faix.
(100) En despit seulement de qui nous a defaits
Permets nous le raquit d’une juste reproche,
Qu’en se voyant l’esclat de tes rayons si proche,
De peur que son acier qui faict merueille aux Cieux,
Esmoussé dessus nous n’en fist rire les Dieux,
(115) La trempe des esclairs que forgent tes paupieres
L’a si bien desgousté de ses fleches premieres,
Que perçant, comme Dieu, sans percer, tes regards,
Il y a prins du feu, et s’en est faict des dards.
Chastieras tu pas le petit Promethée ?
(110) Ce seroit nous venger, de te dire volée; .
    Si reschappé de pendre
    Il retourne au Larcin,
    Le Monde, qui doibt fendre
    De flames sur sa fin,
    (115) Va prevenir en cendre
    La braise du Destin.



[CH1624:002]
OP DE HOOGE VLOEDEN VAN ’T JAER 1624
Water-Goden, vochte spoocken,
Die ter diepten uytgebroken
Komt bewandelen de kleij.
Vande binnen-boter-weij;
(5) ’T konde Holland niet mishagen
Off ghij all bij korte vlagen
Hier en daer wat korens att,
Maer uw’ voeten sijn te natt.
16°. Jan.



[CH1624:003]
TRADOTTA DAL ITALIANO DELL’ ECC.MO MORESINI, AMBASC.
VENETO, ALLA RICHIESTA DI SUA ECC.ZA

Arriere, Amour trompeur,
Arriere de mon Coeur!
Jadis ta place.
Voy, comme ton acier
(5) Va brusler au brasier
De ma disgrace.
De ton bandeau je me torche les larmes
Que je versay jadis en tes alarmes.

Cett’ ame ne peut pas
(10) Brusler dans les appas
D’une infidelle,
Un Coeur si genereux
Scait desdaigner les feux
D’un oeil rebelle.
(15) Va t’en, le Ciel, où mon Ame s’ appuye,
Des tenebres de Mort l’a mise en vie.

Que peut il esperer
Qu’un Ange a peu tromper?
Doibt il attendre
(20) De la fidelité.
Qui du Ciel irrité
N’en a peu prendre
Puis que ces yeulx, Amour, sont pleins de ruse,
Il ne faut plus que le Ciel s’en excuse.

(25) O comme elle entend l’art
D’adoucir le regard
Cette inconstante!
Comme elle sçait mentir
Et feindre un vray desir
(30) De vraye amante!
Mais aussi bien j’ay veu des estincelles
Sortir du sein des pierres non si belles.

Or me rompant sa foy,
Je m’oste de l’esmoy,
(35) Et m’en escarte.
Mais las! le coeur lié,
Se peut il qu’arresté
Je m’en departe?
En vain, Amour, en vain j ’en ay l’envie:
(40) La tiens-je pas au coeur s’elle est ma vie?
25°. Jan. Hagae.



[CH1624:004]
IN GRATIA D’ISTESSO SIG.r AMB.r ALLA MEDESIMA
Hor metti fin’ a’ crudeletti incanti,
Bella cagion di glorioso ardore;
Fa vergognar Aciale e Diamanti
Con l’occhio sì, ma non già più col core.

(5) Se Neve sei (et è pur neve il petto)
Se Latte sei (pur latte lo circonda)
Come quel Latte ardor di tanto affetto
Non scaldi, almen quella Neve non fonda?

Se Marmo sei (e pur marmo paresti)
(10) S’Aspide sei (e pur paresti sorda)
Come à tanto stillar gelata resti,
O tal cantar l’orecchia non ti morda?

Bastaci homai l’haverti vista dura:
Ostinarsi per mai Donna non deve,
(15) Già che porti il sembiante per natura
Di Marmo ò d’Aspide, di Latte ò Neve.

Godasi il Sol di serenate ciglia
Alma tutta per te fuoco e faville:
Con due luci farai più meraviglia
(20) Che ne saria il Ciel con altri mille;

Occhi, stelle d’un Ciel che pur di fronte
Titolo vil indegnamente porta,
Quante al vostro dolcir su l’Orizonte
Haverete vaghezze e risi in scorta!

(25) Ridete; riderà ’l vostro Fedele,
Ridendo lui rideremo anco noi,
Che chi dolendosi tanto hà di mele,
Quanto n’ havrà ridendosi con voi!

Ma se tanto li sdegni havete à caro
(30) Che sdegnato vi fugga e’ vostri scorni,
Temprate sì le nuvole col chiaro
Che parta spesso sì che spesso torni.

Anzi scuotilo, Amor, quanto vorrai,
Rida al ritorno, pianga à la partita,
(35) Poco ci cal’, pur che non taccia mai,
Stia su’l morir ò su’l tornar in vita.




[CH1624:005]
AD IACOBUM GEVARTIUM,
In effigiem Cylindri glacialis, qualem paullo ante Antverpiani quidam
vario post illum Carmine ad miraculum elatum ad me miserant. Meae
autem picturae inscriptio sic habebat.

MIRA DE LENTE. HORRIBILE PORTENTUM HAGAE COM. V.° KAL.
FEBR. PROCUL OMNI INDUSTRIA EDITVM TOTA HUGENIORUM DOMUS
ADSPEXIT, TOTA DESPEXIT. MDCXXIV.

Tale super tali surrexit marmore marmor,
Talis ab Hollando substitit unda gelu,
Hic ubi candidulos inter, sua moenia, colles
Prospicit Arctoüm nobilis Haga solum.
(5) En iterum Atuatici rapite in miracula stillas
Prodigii nobis non habitura locum.
Nil Admirari prope res est una Batavos
Quae docuit temere nil timuisse viros.
Si tamen admotas elusit stiria prunas,
(10) Si calidis algens ignibus arsit apex,
Qualis in Aetnaeo (capitis portenta, Brabanti?)
Mista nives didicit ferre favilla jugo,
Prosit aruspicium, constent sua fata cylindro;
Ilicet, et stupidi quod stupeamus erit.
(15) Caetera nec pueri suspeximus. Ohe, Gevarti,
Te quoque tantillo diriguisse gelu!
Hag. 30°. Ian.



[CH1624:006]
SUR LE REFRAIN D’UN ECCHO QUE JE FIS EN DORMANT
Philandre, sur le point de payer ses regrets,
De ioye s’adressant à l’ombre des Forests,
Secretaires, dit il, des peines de Philandre,
Qui l’avez veu en feu, qui le voyez en cendre,
(5) Est il rien de si beau qu’ Amaranthe et son nom?
Non, dirent les Rochers, et les boiz dirent, Non.
In somnio, nocte proximâ post 21 Febr.



[CH1624:007]
(AD D. R. THORIUM,) POST ABITUM OPTIMI PARENTIS
LONDINUM REVERSUS

Thori candide, chare, clare Thori,
O non ultima tertium Britannos
Visendi mihi caussa, pene quartum
Prima, post Patriae imperata Patrum;
(5) Si prisci subeunt senem furores,
Si prisci memor usquedum Duelli
Illos candidulosque blandulosque
Et se propter amabiles ocellos
Condis nube feroculus coactâ,
(10) Heu, heu! parce minis, et imbecillo,
Imbelli, neque qualis olim amico:
Non sum quem Batavi fuisse dicent,
Quem dicent Britones fuisse non sum;
Languet pristinus ille, languet ardor,
(15) Defecit juvenem juventa, dicas
Imberbi Puero gravem senectam:
Talem perpetui per ora rivi,
Talem insomnia pallidaeque noctes,
Nocturnique dies, et una semper
(20) Curarum series et unus horror
Perculsae faciem dedere menti,
Ex quo me mihi fata chariores
Somno perpete condidere luces,
Illam illam ancipitis Pharon Iuventae,
(25) Quâ me sospite sospitem supremam
Dixi non male non timere sortem;
Quâ raptâ mihi sorte nunc supremâ
Supremam libeat subire sortem.
Quid censes animi, miserte Thori
(30) Rerum olim quoque non satis mearum
Voto de meliore, quid relictum?
Si pugnans placui, placere nolo,
Ni nolim nequeam; placere solâ
Quâ nunc parte datur placere fas sit,
(35) Hinc planctu hinc lachrymis, utrimque questu.
Fac suspiria quae loquetur in se
Contortus dolor introïre pronam
Circumfusa tibi sinantur aurem;
Forsan qui valeat liquare cautes
(40) Et ferro lachrimam imperare moeror
Non ferro tibi lachrimam imperabit,
Et solabere quem pudebit armis
Imbellem petiisse, inermem amicum.
Sin faxis; ehodum, valeto longum
(45) Vano nomine vana Numinum vis
Vano culta mihi, valete Divae,
Divae Thespiades valete longum.
Stat sententia. non placet Dearum,
Non ultra libet asseclam uideri,
(50) Quae mores oculosque spiritumque
Tam cultae tibi tam sinant ferocem,
Thori candide, chare, clare Thori.




[CH1624:008]
AD EOSDEM HENDECASYLLABOS
Pontigenae partus, faciles, mea verba, Phalaeci,
En stetit optatis fixa carina vadis;
Ite leves ubi docta pius medicamina miscens
Suscitat ingentem Thorius Hippocratem:
(5) Salve, prima, Vale multum, vox ultima sunto;
Caetera non doceo, ne docuisse neger.
Gravesendae.




[CH1624:009]
Grand’ Ame qui te pais
Dans les sainctes campagnes,
Sejour de tes compagnes,
De l’eternelle Paix;
(5) Ame qui dans l’esclair du grand jour que tu vois
En face te cognois;

Esprit qui t’enlevas
A ta prison mortelle,
Pour t’affranchir en celle
(10) Que tu cogneus cà bas,
La longue Liberté
Qu’il vaut pis ignorer que n’avoir point esté.




[CH1624:010]
(AD D.R. THORIUM)
Ille ego qui quondam Thorio dilectior hostis
Sublatâ nequii displicuisse manu,
Quin bonus alternis mallet colludere pugnis
Quam quales tulerat non retulisse vices,
(5) Displiceo lachrimans, et, qui bona verbera nuper
Non potuit, bona nunc verba negavit amor.
Anne Lupos dubitem Thorium vidisse priores?
Si per te liceat Terra Britanna rear.




[CH1624:011]
Sic te diva potens Pelagi, per caerula stratum,
Nectat, in amplexus obvia tota tuos,
Salse Sali domitor, substerne benignius aequor,
Da speciem fluxi Marmoris unda ferat,
(5) Sit via nota Maris, sit se pacatior unda
Alcyones longum sacra puerperio,
Ride perpetuum, placido tamen ilia nisu
Concute, et invitae virginis instar habe.
Rarus adi supero dominantem cardine Fratrem,
(10) Sortitum Terrae viscera rarus adi.




[CH1624:012]
VALCKENBURG
Zoo verr vier voeten gaen, vier voeten in ’tbeslagh,
Vier voeten inden dwang Van Ruyterlick gesagh,
Zoo verr men ringt en springt, onthaeltmen de geruchten
Van mijn’ September-feest en woelende genuchten.
(5) Die mijne Peteren mijn aenstaen hadd’ vertelt,
Sij hadden mijnen naem in Paerdenburgh verspelt.
Gelijck het koren gaet op, door, en uyt den Moelen,
Soo treck, soo send ick uyt het meer en minder Voelen.
Wat dunckt u, Vreemdelingh van ’twederzijds verstand?
(10) Heel Nederland vult mij, en ick heel Nederland.
Hag. 12°. Aug.ti



[CH1624:013]
LOOSDUYNEN
Geen looser Duyn dan ’t mijn, geen graselooser stoff,
Oock op mijn krachtichste geen dorrer Monick-hoff:
Noch lev’ ick inden mond van gierigh’ ondervinders,
Die geen verwondering en stellen voor mijn’ kinders;
(5) Danck hebb’ Griet Floris kind, en ’tvinnigh bedel-wijff
Die heel den Almanack dé krielen uyt haer lijff,
En ’t halve jaer na Jan, en ’thalf na Lijs sagh noemen.
Men magh groot Amsteldam om ’t jegenwoordigh roemen,
Mij viertmen om dat was, zoo doetmen Roomen oock,
(10) Dat was een schooner Vier, maer wat verschilt de roock?
Hag. 13e. Aug.ti



[CH1624:014]
SCHEVERING
Al waer ’t oock Schepering, de naem betaemde mij,
Soo pass ick op het nett en ’tsiltige getij;
Ghij weet het, leckren Haeg die zess gevoerde Vissen
Voor drij gedragene vermuylen kont en missen.
(5) Noch is mijn Wagen ruym mijn’ Pincken dubbel waerd;
Mijn’ Pachters prijsen oock sijn zeilen bijder aerd
Voor d’oude waterkonst die ’tgoud soo verr gaet halen:
’Tis waer noch vinn, noch veer en kan hem onderhalen,
Noch Aeols hollen aêm, noch Titans helle tredt,
(10) Hij loopt het all verbij, maer hunluy alltijd met.
Hag. 14. Aug.ti



[CH1624:015]
RYSWYCK
Mijn Rijs en wijckt voor geen, soo lang Castilien wijckt
Voor Nassaus hooger hand, die ’t dagelix verrijckt.
Men mocht mij op de rij van mijns gelijcken tellen,
Maer Mauritz is te verr voor sijns gelijck te stellen,
(5) Die luyster hangt mij aen. Men noeme mij dan stoff,
Ick noeme mij sijn Hoff, ten minsten sijnen Hoff.
’Tviervoetighe gebroed, sijn liefste Hovelingen
Sijn aen mijn’ borst gespeent; waer Spagnen is te dwingen,
Daer worden sij met Hem ten voorsten uyt gesett,
(10) Verdien ick niet wat loffs in ’s Vaderlands ontsett?
Hag. 16°. Aug.ti



[CH1624:016]
’S GRAVESANDE
Al swoer ick wat ick was ick vonde nauw gelooff;
Wie t’ ’S Gravesande voer die gingh wel eer te hooff.
Mijn’ Sandvloed’ hebb ick sints mijn’ Sondvloed moeten noemen
En ’s Graven Marmeren in Duynen sien verdoemen.
(5) Nu zijnder dat ick was. Maer daer de kloot op gaet
Is een bedencklick punt, Soo is de tijd die staet,
En Nu is nu verbij, en Zijn en is maer vlieten,
Herdenkens achter-om het stadigste genieten;
Stelt Was en Is bij een, wat schilt den Haeg en ick?
(10) Een tegenwoordicheit, geen thiende van een snick.
Hag. 16°. Aug.ti



[CH1624:017]
’S GRAVENHAGE
Het heele Land in’t klein, de Wage vanden Staet,
De Schave vande Ieugt, de Schole van de Daed,
Het Dorp der Dorpen geen daer yeder Steeg een pad is,
Maer Dorp der Steden een daer ijeder Straet een Stadt is,
(5) De rondom groene Buert, het rondom steenen Hout,
De Boers verwondering, al komt hij uyt het woud,
De Stémans steedsch vermaeck, al komt hij uyt de mueren,
Der Vijanden ontsagh, De Vrijster vande Buren,
De Werelds leckernij, des Hemels welgevall;
(10) Is ’t daer met all gesegt, soo ben ick meer dan all.
27°. Aug.ti



[CH1624:018]
DORDRECHT
In mijns gelijcken Schaer besitt ick ’t eerste woord;
All waer ’t mijn’ waerde niet, dat geeft mij mijn’ geboort,
En ’t planten vande kroon op onser Vooghden hoeden.
Doe sat ick inde kleij, die ook mijn’ buren voedden:
(5) Sints heeft mij eene nacht Venetien gemaeckt,
En all’ mijn’ Wandeling in Handelingh gestaeckt.
Maer off de Spaensche keel na mijne Stapel-mosten,
Na mijn’ Munt dorsten dorst, het soud’ haer ’tswemmen kosten;
Dat’s menigh’ natten voet, en water in haer’ Wijn:
(10) Is ’t niet de Land-scha waerd soo veil begracht te zijn?
Hag. 30°. Aug.ti



[CH1624:019]
HAERLEM
Al hebb’ ick t’mijner tijd der Vorsten Hoff gevoedt,
’Tis mijn geringste roem, mijn hoogste staet in ’tbloed,
Der Goddeloosen bloed; van doen mijn’ Stale kielen
Haer IJsren Haven-touw aenvaerdden te vernielen.
(5) ’Thuys hebb’ ick oock voor God, voor goed’ en Vrijicheit
Mijn’ Borgeren gewaeght, en Spagnen noyt gevleijdt.
Zijn ’t koele wonderen, en hoorens’ andre meer toe,
Van ’tallerwonderste komt mij alleen de eer toe;
Geen ongesiener naem, geen aengenamer stuck,
(10) ’Khebb’ konst en konstenaers geholpen inden druck.
Hag. 4°. 7b. (Sept.)



[CH1624:020]
DELFT
’Kben twee mael dat ick ben, sints dat ick ’t eenmael was,
En eens mijn’ muren hebb’ sien wentelen in d’ass:
Maer danck hebb’ ’t Vage-vier, ick bender door geresen,
Mijn selven dubbel waerd: Het overkoolde wesen
(5) En komt mij niet van daer, Soo moet de kuype sien
Die vriend en vreemdelingh moet laven en beziên.
’Khebb grooten Wilm gehuyst, soo lang ’t de Moorder doogde,
Die mij en mijn’ gebuert verraderlick ontvoogde;
Maer, Spagnen, ’tbaett’ v niet, ick hebb de scha geboett,
(10) En voor een’ sulcken Vaer een’ sulcken Zoôn gevoedt.
Hag. 5°. 7b. (Sept.)



[CH1624:021]
LEIDEN
’Ten ware ’tnijdigh Duyn, off ’tRhijnsch verdwaelde sogh,
Ick waer’, spijt andere, de grootste Rhijnstadt noch;
Om nevens Katwijck uyt mijn’ wrake te gaen halen
Van ’t Arragonsch gewelt. Hoe souden sij ’t betalen
(5) Die, op mijn aller weeckst, voor ’tstuyvende gerucht
Van een’ verrotten muer verstoven inde vlucht!
Nu doen ick ’s meer van verr, nu doen ick oock te Roomen
Mijn’ ware Wetenschapp, mijn’ Wijse Waerheit schroomen;
Krabt, swarte Phariseên, krabt, snoodste dien ick ken,
(10) ’Tzijn scherpe nagelen die ’t meer zijn dan mijn’ Penn.
Hag. 6°. 7b. (Sept.)



[CH1624:022]
AMSTELDAM
Ghemeen’ verwondering betaemt mijn’ wond’ren niet,
De Vreemdeling behoort te swijmen die mij siet.
Swijmt, Vreemdeling, en segt, Hoe komen all’ de machten
Van all dat machtigh is besloten in uw’ grachten?
(5) Hoe komt ghij, gulde Veen, aen ’s hemels overdaedt?
Packhuys van Oost en West, heel Water en heel Straet,
Tweemael-Venetien, waer’s ’tende van uw’ wallen?
Segt meer, segt, Vreemdeling. Segt liever niet met allen:
Roemt Roomen, prijst Parijs, kraeyt Cairos heerlickheit;
(10) Die schricklixt van mij swijgt heeft aller best geseyt.
Hag. 7°. 7b. (Sept.)



[CH1624:023]
GOUDE
Mijn’ Gouwe voert meer Gouds, mijn’ IJssel meer gewins,
Dan Tagus gulde grond ter borse van sijn’ Prins.
’Khebb meer van hun te bat’: Doe mijn’ gebuer-Stadt brandden,
En baedden in haer bloed haer’ moordenaren handen,
(5) Ontswomm ick hun gewelt, en duyckten in mijn’ Gouw,
En kroôp mijn’ Ysseldiept’ ten hals toe inde mouw.
Spijt Spagnen dan ick sta: Oock sonder d’ oude muren
Van ’t Kasteleins gebied. Wie zijt ghij mijner Buren
Die door den neus noch spreeckt, en mij ’t gebreck verwijtt?
(10) Ick segge t’mijnen roem’, ’k ben Brill en brillen quijt.
Hag. 9°. 7b. (Sept.



[CH1624:024]
ENCHUYSEN
Van enckel’-Huysen is groot Roomen opgegroeyt,
En ick van enckele. Groot Roomen heeft gegloeyt,
En ick ben platt gebrandt: groot Roomen is herboren,
En ick van niews herbouwt, bey beter dan te voren:
(5) Groot Roomen heeft sijn jock den Spagnart opgedruckt,
En ick mijn’ vrijen hals het Spaensche jock ontruckt.
Noordholland, hebt uw deel in d’eere van uw’ vrijheit,
Maer weet dat d’eerste steen van ’tgroote werck in mij leit,
En, quam de heele buert te deinsen tot den vall
(10) Weet dat ick daer toe noyt den laesten leggen sal.
Hag. 11°. Sept.



[CH1624:025]
HOORN
Ben ick de MoederStad van soo veel moedigh bloed,
Dat soo veel wondren dé, en soo veel wondren doet;
Van Mannen die vermant voor Mannen noyt en weken,
Van Zeilers die verzeilt voor Zeilers noyt en streken;
(5) Heb ick van allen eerst ’tgroot Haring-nett gebreydt,
Van allen eerst gespreidt, van allen eerst verbreydt;
Ben ick de Zuyvel-mouw van voor en achter Stavren;
Ben ick soo verr ick sie de Vrouwe vande Klavren;
En vraegtmen hoe ick Hoorn van ouds herr heeten moet?
(10) En heet ick anders recht als Hoorn van Overvloed?
Hag. 12°. 7b. (Sept.)



[CH1624:026]
ALCKMAER
’T was All Meer daer ick sta, en nu is ’t vrij all meer;
Soo haest Verone viel be-erfden ick haer’ eer,
En groeyden uyt haer Ass, tot dat ick oock eens ass werd,
En wederom verreês, en dubbel wel te pass werd.
(5) Sints segt de Vreemdeling die op mijn’ waerde lett,
Waer isser eene meer soo suyver en soo vett?
Dat sagh de Spaensche Wolf, die na mijn’ adren dorste,
Doe noch het Haerlemsch bloed sijn’ aderen uyt borste;
Maer, eere zij den God die ’thooge boos verworpt,
(10) Hij weêck, en hadd’ es meer gespogen dan geslorpt.
Hag. 12°. 7b. (Sept.)



[CH1624:027]
PURMERENDE
Hoe oud en ben ick niet die ’t selver niet en weet?
Hoe weet ick’t, die soo jong soo menigh meester sleet?
Sints Eggerts dicke Beurs den jongen Vorst verbonde,
Die mij te danckbaerheit het hooge Huys vergonde.
(5) Maer dobbel was de gonst, all was sij ’t bij gevall,
Van die mijn’ wooningen besloten in een’ Wall;
Met werd ick Stad genoemt, met heb ick stad gegrepen
In ’s Vaderlands bewint; daer segh ick onbegrepen
Off, Ja, wanneer ’tmij lust; off, als ik weigher, Neen:
(10) Wat schaedt mijn’ kleinicheit? de grootste en zijn maer een.
Hag. 13°. 7b. (Sept.)



[CH1624:028]
EDAM
De Dam die ’tZuyderdiep het binnen IJ onthiel
Gaf mij d’Ydammer naem; dien ick niet langer hiel
Dan tot het vett gerucht van mijn’ gewilde Kasen
De Wereld had gevult, en naer mijn aes doen rasen:
(5) Sints noemen sij ’t Eet-dam daer soo veel etens groeyt.
Maer datmen mijner melt soo verr het ebt en vloeyt,
Is elders op gevest: Hoort, Hollander, de wielen
Van uw’ Victorij-koets zijn uw’ bezeilde kielen;
Dat zijn de mijne meest: behoort niet meest de danck
(10) Den Raden-maker toe van ’swagens gladden ganck?
15L. 7b. (Sept.) Hag.



[CH1624:029]
MONICKENDAM
’T Zuyd-Ooste Purmer-end besett ick met den Dam
Die van een Monick-Meer wel eer sijn doopsel nam.
Meer eertyds, nu niet meer, hoe sien ick uwe baren
Van baren ingeslockt? als minder Visschen varen
(5) Van die haer meerder zijn. En, vraegh ick ’t oock de faem,
’Ken leere geen bescheyt van d’ouder baren naem.
Al vult ghij dan mijn ’ Schilt, staet buyten halve-Papen;
Om blijven dat ick ben behoev’ ick meer als ’tgapen:
Mijn’ Borgers moeten bey Godsdienstich zijn en koen;
(10) Hun wel-zijn hangt gelijck aen ’tBidden en aen ’tdoen.
Hag. 16L. 7b. (Sept.)



[CH1624:030]
SCHOONHOVEN
De beurt en wederbeurt van ’t nemmer-staende rad
Daer ’s Werelts werr op draeyt heb ick op ’truymst gehadt:
Noch is mijn overschot van d’eertyds schoone Hoven,
De Peters van mijn’ naem, voor andere te loven.
(5) Wat schaedt mij ’t op en neer? ’khebb mannelick geleên,
En meest all winnende, minst wijkende gestreên,
Maer evenwel gestreên. Land-Voogden, die de stangen
Van dit gebiedt berecht, ’kweet meer als Salm te vangen:
Off ’t weer op ’tprangen quam, denckt hoe ick voormaels dé,
(10) En stelt in ’tWapen-boeck, Schoonhoven staet voor twee.
17°. 7b. (Sept.) Hag.



[CH1624:031]
GORICHOM
Die mij benijdelick ’s hooghs Arckel-huys besitt
Ter aerden effende was verre van sijn witt:
Wat gell ick zedert min, wat kan ick minder gelden
Soo lang mijn’ muren staen, en ’tklaver in mijn’ velden
(5) Voor klaver niet en wijckt? zoo lang mijn’ volle Merw,
Mijn’ Welgewrongen melck, mijn’ altyd-bollen terw
Te winste van mij haelt; soo lang mijn, aerde Punten
Het oogh verbijsteren dat op mij derve munten?
Segt dan, seght selver, Nijd, segt met den bitsten beck,
(10) Maer segt waerschijnelick, Wat ’s Gorichoms gebreck.
Hag. 18°. 7b. (Sept.)



[CH1624:032]
MEDENBLICK
West Vriesen, weest getuygh, ’khebb Koningen gevoedt,
West Vriesche Koningen, de Voogden van uw goed.
Maer dat ick mé den blick van Waerheits helle stralen
Mijn’ gulde Toovenaers’ ter Hellen sagh doen dalen,
(5) Was meer verheugens waerd, en ’tdienen onder God
Veel vrijer vrijicheit dan ’tConincklick gebod
Daer Godes niet en was. Noch staen ick verr van ’tslaven,
Maer vrijelick ten dienst die mij de Vrijheit gaven;
All heb ick over lang de gunsticheit beloont,
(10) En Holland eerst het pad naer ’tGulde Vlies gethoont.
Hag. 18°. 7b. (Sept.)



[CH1624:033]
ROTTERDAM
’Tzij Wael, off Rhijn, off Maes, off alle drij te saem,
’Tzij Yssel, Merw, off Leck, off drij in eenen naem,
Off zess in eenen buyck; sij moeten t’mijnent buren,
En willen niet in Zee off kussen eerst mijn’ muren;
(5) Mijn’ muren soo gereckt, mijn’ soo gerijckten grond,
Dat die mij nu besiet kan vragen waer ick stond.
O muren, en ô grond, ô welgevoegde Stroomen,
Wijckt voorde Wilderniss der averechte Boomen,
Maer wijckt voor haer geluck: En, Vreemdeling, segt ghij,
(10) Hoe verr en wint het niet mijn’ Mase van haer IJ?
18°. 7b. (Sept.)



[CH1624:034]
SCHIEDAM
Twee Stroomen scheiden mij van ’t achterleggend’ Land,
De derde sluyt den ring en geeftse bey de hand:
In ’t midden staet mijn stoel op welgesteunde stijlen;
Daer oeffen ick mijn’ jeugt op ’t noodigh kennep-quijlen,
(5) En ’truggelingh gespinn, die reckt haar spinsel uyt
Tot dat het licht en dicht den Haring-buyt besluyt,
En ’t mijnent binnen sleept, van daer hij met mijn’ Brieven
Noch eens ter Zee geraeckt de Werelt gaet gerieven.
Die mij klein Rotterdam en groot Delfshaven noemt
(10) Heeft niet te laegh gelaeckt en niet te hoogh geroemt.
20°. 7b. (Sept.)



[CH1624:035]
BRIEL
’K en ken geen Heele meer, en Breehiel is mij vremt:
Nu houd’ ick ’t met den naem die op den neuse klemt:
Dat werde Phlips gewaer, die door mijn’ Brill-gelasen
All vroegh sijn’ avont-uer, en hoe ’t ’er noch sou rasen
(5) Om Hollands Vrijheidt, las. Wat leght mij aenden loff
Van uyt de diept’ gedyckt, van kley geworden stoff,
Van stercke Zee-gebuert? ’khebb door het spits gebeten,
Dat heeft vrij Nederland mijn’ tanden danck te weten:
Daer gaet’er veel ten strijd’, en ’twinnen wordt gemeen,
(10) En volgers winnen oock, maer voor en wint maer een.
21°. 7b. (Sept.) Hag.



[CH1624:036]
DEN STEMMENDEN STEDEN VAN HOLLAND ENDE
WESTVRIESLAND GELUCK

Soo scheid’ V Nijd noch Tyd, zoo werd’ hij noyt geboren
Die naer uw’ schande tracht’ die van uw’ scha will’ hooren,
Getrouwe Zusteren, hoort ijeder van ’tgeluyd
Van uw’ bekende Stem den weerslagh op mijn’ Luyt,
(5) Mijn’ onbekende Luyt, maer best genegen Snaren
Ten roem van uwen naem en hoorens waerde maren.
’Ten is niet off ick ’tSout, off ’tWater t’zeewaert droegh;
Men vindt en siet en kent sich selven noyt genoegh.
Soo verr de nutticheit. En vraegt ghij naer ’t vermaken,
(10) Hoe veiler kont ghij daer, hoe naerder aen geraken,
Die onder ’truym verdeck van ’t allgemeen gewelff
Gheen waerdiger gesicht kont vinden dan u selff?
Hag. 21°. 7b. (Sept.)



[CH1624:037]
AEN IOFF.w DOROTHEA VAN DORP
De Dorpen, aller Dorpen Dorp,
Die ick den Nijd te voren worp
Gehooren yeder aen een’ Heer
Behoeder van hun Recht en Eer;
(5) Den meesten schortt het aen een’ Vrouw:
Gedooght dat ick ’er U aen trouw’,
Die, warens’ all of elck een Stadt,
Aen noch soo veel’ te weinigh hadt.
Hag. 4e. 8b. (Oct.)



[CH1624:038]
DEUN
’Tlusten een’ belusten Geest
(Utrecht is sijn t’huys geweest)
Malle menschen te vermaken
En met schande wijs te maken:
(5) Daer toe veinsden hij ’tbedrijff
Vande Maeghden vijff en vijff
Die’r de vijff mallooten waren,
In verthooning te verklaren,
Naer hij ’t in de letter vond
(10) Van ’t genadigher Verbond.
Stijlen ded’ hij weinigh’ stellen,
En daer berderen op vellen
Toegespijckert, toe gehaeckt,
En ’tstellagie was gemaeckt.
(15) Maer de ruijmte vrij benepen,
Vrij ondienstelick begrepen,
Daer sich niemand aen en stiet
Oft sijn hooft om achter liet.
Vensters, luyven, daken, deuren
(20) Dreighden onder ’tpack te scheuren
Van het opgedronghen volck;
Onder dreef het als een’ wolck,
Die de witte winter-buijen
Uyt den Noorden jaeght in ’tZuijen:
(25) Die daer niet te sien en was
Hietmen dood of min te pas.
Maeghden boven alle vrouwen
Warender niet uyt te houwen,
Maeghden sagh men waermen stond,
(30) Off bedriegh ick mijnen mond
Meiskens saghmen waer men heen sagh,
Moglick offmer een’ van tween sagh,
Moglick offer thien gevraeght
Hadd’ gesworen, Wij zijn Maeghd.
(35) Vanden Middagh tot den Duyster
(Kleine dinghen krijgen luyster
Van der keerssen kleine vlamm)
Satmen eermen ijet vernam.
Somtyds roerde’r ijet van binnen,
(40) En men riep’er, sij beghinnen,
Zeij den eenen door een’ spleet,
Wacht, de thiende wordt gekleedt,
Andre swoeren door de klampen
’Tsall hem gelden, ’ksie de lampen;
(45) Dien het wachten viel te bangh
Vond vermaken in ’t verlangh.
Na verlangen en verwachten,
Na veel’ onverdulde klachten,
Komt de Baes voor uyt getreên
(50) Met de Roll van dese reên;
Vrienden minst, en meest vriendinnen,
Die ons garen saeght beghinnen
Dat oyt niemand en begost
Daer zijn volck niet staen en kost,
(55) Wilt ghij zien thien Maegden handlen
Daer gheen vijff en konnen wandlen?
Lieve siet eens rondom mij,
Hier en is geen plaets voor drij!
’Ksie u ’t onverstand bekennen
(60) En beschuldigen uw rennen
Opden roep van niewicheid
Sonder schaduw’ van bescheid:
Maer een’ ander’ hoor ick klagen
En tot aller onschuld vragen,
(65) Waerom hebt ghij, die ons laeckt,
Niet een ruijmer plaets gemaeckt?
’Tis niet qualick opgenomen
All en ist niet over-pluys,
Want de mis-slagh uytgenomen
(70) Van het onbequaem raduys,
All’ de dwase zijn gekomen,
En de wijse blijven thuijs.
Ludibundus. Hag. 8e. 8b. (Oct.)



[CH1624:039]
BIDDAGHS-BEDE, DEN 9.EN OCTOBER 1624
Sluyt dijne Wolcken niet, die boven dijne Wolcken
Ter hoede dijner Volcken,
Ter straffe sittest, Heer,
Der Volcken die in ons vervolgen dijne eer.
(5) De pijlen van ons hert, de schichtigste Gebeden
Die wij van dus beneden
Doen stijgen tegen ’t steil
Van dijn’ onsienlickheits onaffgepeilde peil,
Die Kalvren onser lipp en konnen niet geraken
(10) Dijn’ Oore te genaken,
Ten zij dijn’ Oore dael’
En onsen laffen aêm van mond ten Hemel hael’.
Hael op den droeven galm van dijn’ verslagen’ kindren,
Die meerderende mindren,
(15) En groeyende vergaen,
En voor dijn viericheit, als Sneewe, niet en staen.
    Wat smoockter in ’tbesluyt van dijn’ Voorsichticheden?
Zijn ’t gisteren, zijn ’t heden,
Zijn ’t morghen, zijn ’t altijd
(20) Niew’ roeden binnens huys, en buyten niew verwijt?
Hoe onlangs hebben wij de schadelicke slagen
Van dijne vochte plagen
Ten halse toe gevoelt?
Hoe onlangs hebben ons de vruchtbaerheit ontspoelt
(25) De Stroomen die dijn’ hand tot Grachten onser Vesten,
Tot doornen onser Nesten
Van eewicheit gestelt,
Nu tegen ons geroert, geruckt heeft en gevelt!
All hadden wij in ’t hooft de Vloeden die ons quollen,
(30) De Wateren, die swollen
Tot over kant en kae,
Voldeden ons gebreck van tranen nergens nae.
Doe waren ’t Wateren. Nu hebst du ’t Vijer ontboden;
Nu sien wij niet als Boden
(35) Van Broeder en Verwant,
Van hier een groeyend’ Vijer; van daer een’ vollen brand:
Maer Brand, maer ander Vijer; Vijer wateren te krachtigh,
En Mannen-macht te machtigh;
Vijer vijeriger dan Vijer,
(40) Vijer dat genadigh brandt daer ’t drij vernielt van vier.
    Waer’ Aerd’ en Locht dan vrij! Maer Locht en Aerde moeten
Dijn’ wrake helpen boeten,
Bey’ grouwelick, bey vuyl,
D’ een’ rondom smettelick, en d’ ander’ niet als kuyl.
(45) Soo sien wij onse Jeught, den bloessem onser krachten,
Al bloeyende versmachten;
Soo sien wij ’tgrijse hooft,
Den steun der kinderen, den kinderen ontrooft.
Waer heen, gestoorde God, waer wilst du ’t ende palen
(50) Der ongeënde qualen?
Waer is den eersten dagh
Die ons doen hooren zal, daer is de laetste slagh?
Wij pleiten om geen recht, wij kennen meest de zeeren,
De lemten en de zweeren
(55) Daer van de stanck alleen
Dijn’ hulp en onsen nood gescheiden heeft van een:
Wij weten, zoo du wilst dijn’ Rekeningh sien sluyten
En, all’ ontfarmen buyten,
Dijn’ Rechten sien voldaen,
(60) Soo hebst du, hoe vollendt? noch niet begost te slaen.
    Maer slae dijn slincker Oogh op ’t ooghe vande Volcken
Die onse ad’ren molcken
Doe dijn’ gerechte straff
Hunn’ ongerechticheit wel eer den teugel gaff.
(65) Nu staen sij thien om een, nu worden wij verdondert
Met dusenden om hondert;
En wilst du noch ’tgetall
Besnijden van de Mans dat hun vermannen sal?
O! spaer de handen t’huys die buyten moeten wercken
(70) Ten bouwe dijner kercken:
O! kort de handen t’huys
Die’r overwinning is ’tverwoesten van dijn Huys.
    Haer’ overtredingen gewogen tegen d’onse,
Het overwicht verslonse
(75) Du bist gerechtigh, Heer,
Maer van twee Sondaren waerom is ’t d’eene meer?
Meer zijn sij ’t die den schatt van dijn’ bevolen Wetten
Den hoeftigen ontsetten;
Meer zijn sij ’t die bestaen
(80) De meesterlicke hand aen dijn Gebod te slaen;
Meer, die de vollverdienst van dijnen Eengeboren
Ter meester helft versmooren,
En roemen off de schuld
Door haer’ betalingen oock t’over wierd vervult.
(85) Meer, die het eenigh pad van Waerheit, Wegh en Leven
Affgoddelick begeven,
En soecken in den nood
Aen machteloos gebeent het leven in de dood;
Die voor een’ stommen tack ten grouwel uytgehouwen
(90) De knie, dijn maexel, vouwen,
En d’innerlicke plicht
Verplichten aen ’t begripp van ’t uyterlick gesicht
Meer die dijn hemel-recht van geven en vergeven
Hun veinsen toegeschreven,
(95) En geven huns gelijck
Dat du den geveren sulst weigren in dijn Rijck;
Meer die het sondigh Vijer van ingeboren lusten,
Die Leêcheit noyt en blusten,
Ontsteken in den dwang
(100) Van booser eenicheit dan ’s Werelts boost gedrang;
Meer zijn sij ’t, meer, en meest, die dij, hun’ grooten Voedder,
Doen sterven in hun voeder,
Doen leven, naer den nood,
En maken die ’t haer geeft haer dagelixe Brood
    (105) Min zijn sij ’t, (zooder min van misdaet voor dijn Oogh is,
Dien ’tlaegste min te hoogh is)
Dien, buyten Menschen giss,
Dijn’ ongewrongen Wett der Zielen Reghel is;
Die d’een medoogentlick den anderen die Schatten
(110) Ter herten helpen vatten,
Uyt die gemeener macht,
De dwaesheit louteren die ’t Werelt-wijs veracht;
Die gaerne, naer ’t gepoogh van wel doen en wel weten,
Onnutte knechten heeten,
(115) En seggen, Een voor all,
Off alle sonder Een versmachten in den vall;
Die, sonder ander’ hulp dan die de hulp alleen is,
En met het Hert te vreên is,
Om ’t tweede leven gaen
(120) Bij die door d’eerste dood de tweede heeft voldaen;
Die met gevouwen’ hand maer meer gevouwen’ zielen,
Van binnen voor dij knielen,
En soecken Hout noch Gout
Om dij te naerderen, die d’Ooren hebst gebouwt;
(125) Min zijn ’t, die schuldenaers den affslagh harer schulden
Van dijn genadigh dulden
Verwachten, en ’t verlij
Verachten voor de hand die schuldigh is als sij;
Min die zoo langh sy zijn zijn willen dat sij moeten,
(130) En d’eerste Sonde boeten
Jn ijeder een sijn werck,
En maken elck sijn hert sijn Klooster en sijn Kerck;
Min, (dorstmen ’t dencken, minst) die meest de Joden laken
En schricken te genaken,
(135) En spouwen op den mond
Die daglix roemen derft van ’tspouwen in dyn’ wond:
Min emmers die sich meest op dijne Minn betrouwen,
En offren, van berouwen,
Een hongerige maegh
(140) Daer dij de nuchtren aêm in ’tsmeecken uyt behaegh?
    Behaeghde ’t dij dan oyt in ’t midden onder ’t quijnen
En ’tsmeecken te verschijnen
Van drij in dijnen naem,
Hier zijn wij duzenden en noch zoo veel te saem:
(145) Strij voor de duzenden die voor dijn’ eere strijden,
Help Israël ontlijden,
En Babijlon vergaen;
Slae op de duzenden die op dijn’ strijders slaen;
Maer slae hun oock in ’t hert den Blixem dijner Waerheit,
(150) Verlichtse met de klaerheit
Die onse Baken is;
Maeck van haer steghe steen een vleessiger Gewiss;
Schepp Paulen onder haer, die Saulen willen heeten,
En, vele, niet en weten
(155) Hoe lakeloosen recht,
Hoe du verdedight wordst door David dijnen knecht.
Oft, staen sij eewelick in dijnen doem voorschreven
Om nemmermeer te leven,
Ruym elders het getal
(160) Dat dijn genadigh, komt, ten laesten hooren zal:
Geley den Leideren die Dijne Waerheit leiden
Daer menschen menschen weiden,
Daer menschen, in den schijn
Van menschen, min als mensch, en meer als Beesten zijn.
(165) O! geeff het groeyen daer den welgeraeckten planten
Die dijne Paulen planten,
En dijn’ Apollos voort
Besproeyen uyt de bronn van dijn herbarend’ woord;
Kapp steenen uyt die Rots die op den Hoecksteen sluyten,
(170) Snij Christnen uyt die kluyten,
En gunn ons ’tboden-brood
Van ’s Levens tijdingen gedragen in de dood:
Off Zion mogelick den voorspoet harer muren
Ten loere van haer’ Buren
(175) Zoo sien besteden moght.
Dat Israël van niews aen Iuda werd’ verknocht,
En beid’ aen eenen Disch haer’ zielen wilden spijsen.
Oh! sal de Sonn noch rijsen
Van zoo gewenschten dagh
(180) Dat Juda dit belev’ en Israël belach’?
Geluckigh, zoo sij rijst, die tuygen sullen wesen
Van ’tlieffelicke wesen,
En sien den Wolff het Schaep
Noch dreighen met den tand, noch stooren in den slaep;
(185) Geluckigh dien ’tgeluck geluckich zal beklijven,
Om erffelick te blijven
Jnborghers van dijn’ Stad.
Heer, maeck hem aller een die dus voor allen bad.
Hag. 13e. Octob.



[CH1624:040]
VOORSPRAECK VAN DE PRINTEN; AEN MIJN’ BROEDER,
SECRETARIS VAN STATE

’Ksall’ hem ernstich heeten liegen
Die sich selven will bedriegen,
En beschuldigen mijn’ Penn
Daer ick schuldeloos af ben:
(5) ’Ksall geen’ Vijanden verdraghen
Over segge-sucht te klagen,
Die mijn’ herssenen, geroert,
Door mijn’ tanden hebb’ gevoert:
’Kwill geen’ vrienden laten dencken
(10) Dat ick d’eer hebb, willen krencken
Die den eenen van Geboort,
Andren van verdiensten hoort.
Goede, die ick hebb verheven,
Quade, die ick hebb gedreven
(15) Voor de geessel van mijn’ mond,
’Ksegg hier, dat ick noyt en vond
Dien all ’tgoede kon’ betamen,
Dien all ’tquade kon beschamen
Dat ick vande Goede segg,
(20) Dat ick op de Quade legg.
Deughden hebb ick willen paren,
Ondeughd hebb ick willen ga’eren
En verhechten in een’ klomp,
Naer mij hier de Deughd toe glomp,
(25) Naer mij daer de Ondeughd terghde,
En haer’ open schande verghde;
Om den Goeden tot het Beeld
Daer een yeder ’tsijn in deelt,
’Tbeeld van Deughden, ’tbeeld van Eeren,
(30) Soo sijn’ liefde te vermeeren
Dat hij ’t, verder van verschill,
Heel end all gelijcken will’;
Om den Quaden haer affgrijsen
Soo affgrijselick te prijsen,
Dat de quaedste van den hoop
Voor sijn’ eighen schaduw loop?
Eerst-geboren van mijn’ Vader,
Die, ’tbedaren soo veel naeder
Als ’t van mijne jaren staet,
(40) Medgenood ter Tafel gaet,
Daer het statighe beraden
’Svaderlands gevreesde schaden,
’Svaderlands gewenschten spoed
Tegenstaet en spoeden doet;
(45) Broeder, deel van dese Ziele,
Die mij niet te deel en viele
Om Gebroeders naem en eer
Door den etter van een zeer
Daer sij noyt de puyst af kenden
(50) In de lastering te wenden,
En bekruysen oock het witt
Dat hun in de ooghen sitt:
Weest mijn Tuyghe bij den Goeden,
Die het niet en will vermoeden;
(55) Treedt de Boosen op den teen,
Die ’t mij garen overstreên.
Doetse van de Lessen hooren
Die uw’ kinderlicke ooren,
Die de mijn’ van teerer Ieught
(60) Gapen leerden na de Deught;
Doe de Vaderlicke hoede
Van sijn’ vriendelicke roede,
Die nu, van het eerst verlost,
’T ander leven heeft begost,
(65) Waeckten over ’tgroen bewegen
Dat wij in den boesem kregen,
Met een rechter tegen-bocht
Waer ’t hem slinx geneghen docht:
En sij sullen leeren weten
(70) Dat ick niet en hebb gegeten
D’eerste Boter na de Memm,
Sonder stadigh sijner stemm
Kinder-tuchtelick vermaken
Boven ’t voetsel uyt te smaken,
(75) En genieten onbedocht
Daer mijn’ Ziel op teeren mocht:
Tuchting van vergulder waerden,
Die sijn’ sorgen op vergaerden,
Die sijn’ vreese, die sijn’ Minn
(80) Stortten in mijn’ hollen sinn;
Tuchting op de vorm gegoten
Die de Grootste aller grooten
Met sijn’ vinger inde Wolck
Groefde voor sijn eighen volck.
(85) Willen sij daerop gedencken
Dat het allereerst beschencken
’T emmer onbeschoncken vat
Soo doorweickt in ’t eerste natt,
Dat het sweeten noch bevriesen
(90) D’ eerste’ geur kan doen verliesen,
Die, tot dat het sterven gaet,
Door en door de scherven slaet:
Mog’lick sullen sij besluyten,
Allen weder-waen te buyten,
(95) Daer soo vroegh, soo trouw’en hand
Soo voorsichtigh heeft geplantt
Hooren schadeloose vruchten
Van profijtige genuchten
Aen de tacken, om de bla’en,
(100) In de greppelen te staen.
Sulcke, Broeder, sulcke derv’ ick
(Daer op lev’ en daer op sterv’ ick)
Voor de boose, voor de go’en
Dese vruchten noemen doen.
(105) Wiltse ghij soo helpen noemen,
En den loghenaer verdoemen,
Die mij garen schieten sagh
Daer ick noyt op aen en lagh,
’Ksall een heughelick verdragen
(110) Vinden in de valsche slagen,
En de veijlste rust van all
In uw eenigh welgevall.
Hag. 10e. 9b. (Nov.)



I. VANDER BURGH RECHTSGEL: AEN MIJ
Pronck der wenschelijcker menschen,
Soo op menschelijcke wenschen
Inden Hemel wert geacht,
Meerder heijl en meerder seghen
(5) Als oyt mensch hier heeft gekregen
Bid ick datie van my wacht.
Vast-hart, soo het moght gebeuren
Dat mijn rijm u quam te steuren,
Soo versoeck ick wat gedult:
(10) Wie en souw geen rijmer wesen
Als men ’t uw eens heeft gelesen?
Denckt, het is mijn eygen schult.
Wasser niet meer in uw dichten
Als dat nu de dichters stichten,
(15) ’K had dit rijmen niet bestaen,
’K had mijn tuijch wel t’huijs gehouwen.
’T moet nu voort al sou ’t my rouwen.
Rijmpies loopt, ick laetie gaen.
Gaet dien Haechschen dichter vinden
(20) Die dat rack van dichte linden
Voor het dorren heeft bevrijt,
En door kracht van sijn gedichten
Weet de strengheijt te doen stichten
Van de straffe winter-tijt.
(25) Gaet ick moet hier noch wat beijen
In het letter-rijcke Leijen,
Corts noch leijdster van mijn ieucht:
Laes! daer nu niet valt te kijcken,
Als de straet besaeyt met lijcken
(30) En de luijden sonder vreucht.
Maer wat sal de tijdt weer scheelen
Als ick weer sal moghen deelen
Van het goddelijck geluijt,
Dat met smeeckelijcke toonen,
(35) Dieder in sijn vingers woonen,
My den hemel schier ontsluijt.
Als dat zielvervoerend trecken
Onse blydschap op sal wecken,
En die dommelende spraeck,
(40) Opgepronckt met gulde woorden,
’T leven geeft aen doode coorden,
Dat het rotsen schier vermaeck’.
Dan sal alles sijn vergeten.
Wie sou dan van droefheijt weten?
(45) Alle sorgen zijn ten endt:
Even alsmen siet verdwijnen
Nevel voor het sonneschijnen
En de winter voor de lent.
Maer indienie wel moogt lijen
(50) Vast-hart, datw’ ons eer verblijen,
Soo versiet ons maer te leen
Met dat wonder g.eurich roosien
Dat Lycoor’ gaf sulcken bloosien
Datse selfs een roosien scheen.
(55) Ey vergunt ons dit vermaecken.
Kan mijn wensch den hemel raecken.
Wert u weer van my gegunt,
Oock van Brosterhuijsens wegen,
Meerder heijl en meerder segen
(60) Als ghij selver wenschen kunt.
J. Vander Burgh.



[CH1624:041]
MIJNE ANTWOORD
Dobblen danck, beleefde Menschen,
Voor uw’ dobbel soete wenschen,
Menschen die ick dobbel acht
Om het dobbel deel van seghen
(5) Dat ghij van Hem hebt gekreghen
Daer men ’tall van hoôpt en wacht.
Moght mij dagelix gebeuren
D’eere van soo soeten steuren,
’Kdroegh uw afzijn met geduld.
(10) Maer, ô kort-geluckigh wesen,
’Khebb uw’ schielickheit gelesen
In ’tbetalen van mijn’ schuld.
Konnen dan mijn’ doove Dichten
Sulcken klinckaerts helpen stichten
(15) ’Kwill het menighmael bestaen,
Half gehackelt, half gehouwen,
Uyt den ruygen, uyt den rouwen
Sullen sij van ’taenbeeld gaen.
Mocht ick maer de ooghjens vinden,
(20) Ronde Rapenburgher Linden,
Die uw Burigh Borgher vrijdt,
Oh! wat souden mijn’ Gedichten
All de Dichterij doen swichten
Van mijn’ laesten winter-tijd!
(25) Nu benijd’ ick u sijn beyen,
Minne-moer, pampierigh Leijen,
Nu misgunn’ ick u sijn’ jeughd,
Die hem weet’t te houden kijcken
Door het laken van uw’ Lijcken
(30) Naer de Leid-sterr van sijn’ vreughd.
Kijcker, spaert uw’ ooghen-scheelen,
Om den vrienden met te deelen
Die haer wekelick geluijt
En nu onvergaerde toonen
(35) Vanden anderen sien woonen
Tot ghij d’uwe weer ontsluyt.
Konnen u de tamme trecken
Van mijn’ darmen-nijpers wecken
Doorgedommelt door mijn’ spraeck;
(40) Houdt, hier zijn de Roose-woorden
Die ick op mijn voose koorden
Hebb gewijdt tot uw vermaeck.
Als ghij dese wilt vergeten,
Komter hier weer niewe weten,
(45) Mijnen tramp en neemt geen end.
Komt dan haest, ghij moght verdwijnen
Door het all te stadigh schijnen
Van die Sonne van uw Lent.
’K magh ’t medoogentlick wel lijen
(50) Dat mijn’ vrienden sich verblijen
Dan ick geefse maer te leen; .
En, met oorlof, Leydsche Roosjen,
Uw’ Licorelijcke bloosjen
Springt te langh voor onse scheen.
(55) En ghij, droncken in ’t vermaken,
Die soo taeij van daer kont raken,
Schad’ en wordt u niet gegunt,
Hoort van veler vrienden weghen,
Komt ontfangt der vrienden seghen,
(60) Maer komt dobbel soo ghij kunt.
Hag. 12°. 9b. (Nov.)



[CH1624:042]
EEN WIJS HOVELING
Hij is een stille Lamp in Ydelheden wind,
Die op sijn’ stadicheit geen slingeren en vindt;
Een dienstigh Ydel-man; een volger die kon leiden
En konnen sal als ’t hoort, en dan noch een van beiden;
(5) Een vriendelicke Leew; een Schaep dat bijten kan;
Een’ Ioffer daer hij will, en daer hij moet een Mann;
Voll levens onder ’t Stael, van Marmer in de kleeren,
Voll ongevoelickheits van kostelicke veêren;
Een Ooster Steen in ’tgoud bij Aernemmers gesett,
(10) Maer Aernemmers ontkent, en die der los op lett,
Een vierde Broer van drij die ’t inden Oven herdden,
En, verr van half gesengt, heel Salamanders werdden.
Soo dringt hij drooge-voets door ’t modder vanden Hoff
Daer Bloemen onkruyt zijn, en meest de vruchten stoff;
(15) Soo leght hij in de School daer van beleeftheit liegen,
Niet doen van tijdverdrijff, van gauwicheit bedrieghen,
De Meester-lessen zijn: maer Deughd staet aen sijn Oor
En stuijt die leeringen met betere daer voor.
Het liegen is hem vreemd, behalven daer het prijsen
(20) Van vrienden sijne waerd ter ware waerd’ will rijsen,
Daer lieght hij deughdelick, en slaet sich selven af,
En, hebb ick dat ghij prijst, prijst, seght hij, die ’t mij gaff.
’T bedriegen oeffent hij met beter zijn dan schijnen,
Met lagen listicheit in roock te doen verdwijnen,
(25) Door ’t listighe Recht-uyt, dat Christelick versett,
Daer die het niet en kan van konst niet op en lett.
Soo tast de Schermer mis, die meent sijn Mann sal wijcken
De slagen die hij dreight en niet en meent te strijcken,
En vallen in sijn’ punt: de Mann light still en recht,
(30) En doet hem, konsteloos, verwerren in ’tgevecht.
’Tverdrijven van den tijd is verre van sijn pooghen,
Hij volgt den Oogenblick soo verr hij het kan ooghen,
En wilde Flus waer’ Nu, en Nu noch eens soo taey,
En Wesen van een Ael verandert in een’ Maey.
(35) Nu Nu soo vluchtigh is, en Flus soo flux te voren,
En Wesen schier gelijck geboren en verloren,
Soo leeft hij twee mael eens, en besight oock den tijd
Die in des Vorsten dienst nauw besicheit en lijdt:
Der Grooten aensien staet in ’tleeg staen veler knechten;
(40) Dat is haer stede-werck die buijten voor hun vechten
Een’ Sael, een’ Galerij te cieren met gedrang:
Hij staet ’er oock sijn’ uer, en moglick uren lang,
Maer uren rijck besteedt, maer rijp gekosen uren,
Onschuldigh aen de vleck van vrienden en Geburen:
(45) Vruchtbaer van wetenschapp, onvruchtbaer van gerucht,
In vredigheit voll vreughd, in vrolickheit voll vrucht;
Maer uren die ’t berouw van ’s Avonds niet en baren,
En in ’t gedencken zijn dats’ in ’t gebruycken waren,
’T onnoosele vermaeck van diese wel beleeft
(50) En wel bedenckende noch eens te leven heeft.
Sulck’ uren leeft hij daeghs soo veel’ hij ’r daegs moet leegh staen,
En vatt all waer hij kan sijn wijser op sijn leeghst aen,
En suijght hem uyt den mond off oeffening van Deughd,
Of wat hij niet en kan, off wat hem niet en heught;
(55) Duyckt altijd nederigh met sijn’, oock meerder’, gaven,
Op hoôp van meerdere: hoe zedigher begraven
Hoe hooger spruyt de Deughd, noyt wordt sij soo gesmoort
Sij ’n wordt noch blindeling geroken of gehoort;
Soo kijckt hij menigh-mael door ’tdunne van sijn’ vragen;
(60) Met mist hij vragens beurt, en moet het seggen wagen;
Dat doet hij sparigher dan ’tnood is van gebreck,
Maer verr van gierigh, als ontsteken en niet leck;
Daer worden sij gewaer dien d’ooren niet van steen zijn,
Waer heen sijn’ eenigheit, waer all de uren heen zijn
(65) Die ’t Hoff sijn aensicht derft: dat tastelick bewijs
Van Roomens dolingen, dat Christelicke wijs
In Waerheits onderscheit, dat wisselick beschrijven
Hoe ’s Hemels Soldering d’een d’andere doet drijven;
Hoe, waerom, en wanneer de Sonn het Masker draeght;
(70) Waer ’t altijd ongelijck, waer ’t alltyd effen daeght;
Hoe ’t elders Somer komt als onse stroomen backen;
Hoe ijemand tegen ons kan treden sonder sacken;
Hoe d’Aerde hangen kan, hoe haer geweldigh rond
Onsichtbaer werden souw die bij de Sterren stond;
(75) Hoe ’trond te meten is; hoe bierighe Matroosen
De Zee vermeesteren door stomme Staele Roosen;
Hoe ’t ooghe door een’ spleet van verr versekren kan
Zoo dickmael houdt dat steil de lengde van een’ man:
Hoe ’tpuntigh aerden-werck der slechter eewen Torens
(80) En Muren overtreft; wat Manen, en wat Horens
De trouwste borgen zijn, wat ganghen onder d’aerd;
Wat buyten best bespringt, wat binnen best bewaert:
Dat bondige verhael doet voelen datter grond is,
En ruym sijn’ Herssenen wat voller dan sijn mond is:
(85) Maer, wordt hij voorts geverght, en voert hem ’t ondersoeck
Van graghe vragheren door ’swerelts wonderboeck,
Van d’eerste luren aff tot daer sij leerde swemmen
Van daer tot op den dagh van ’t Hemelsch overstemmen
Der straffe letteren en onvoldane wett,
(90) Tot datter Die se gaff den hals voor hadd gesett,
Van daer, door ’t waggelen, door ’t struyckelen, door ’t rijsen
Van Godes stichtingen, tot op het vuyl affgrijsen
Der dagen die wij sien: de slechtste staen verstomt
De wijste twijffelen hoe ’t weten in hem komt;
(95) De kinder-tuchteren, die geen gelijck en lijden
Eerbieden sijn onthout, en derven ’t hem benijden,
Die mogelick, als sij, naer ’tsitten niet en hinckt,
Naer ’tbucken niet en buygt, naer ’tlezen niet en stinckt:
Want, schortt’er oeffening van mannelicke leden,
(100) Hij schijnt’er toe gevormt; oock tot de Simme-schreden,
Dien vluggen Aexter-gang, dat konstelicke Mall,
Dat rijsen als een Veer, dat stuyten als een Ball;
Hij doet het, en gelooft, als emmers’, boven ’t singen,
Volmaeckte vrolickheit het Herte will doen springen
(105) En ’t hert den heelen Man, best springt hij die ’tgelaet
Van springen dwingen laet in reden, rijm en maet;
Maer doet het ernsteloos, en verre van verwachten
Dat d’eere daer uyt volgh’ die’r kindren in betrachten;
Soo acht hij ’t vingerspel, soo ’tklatren van een’ Fluyt,
(110) Soo ’tsnuyven van een Veel, soo ’tkraken van een’ Luyt;
En gond’ hem God een’ keel die Snaren kan versellen,
Hij leertse danckelick sijn’ wonderen vertellen,
En mogelick daer bij dat sijns gelijcke Ieught
Soo jeughdelick behaeght als deughdelick verheught.
(115) Maer siet hem naer in ’t groen, eer ’t Sonne-paerd van honck scheidt,
Hoe hij het sijne daer ten affgerichten spronck leidt:
Gij vindt de logen waer die ’t Paerd versieren dorst
Dat menschen-maexel was van boven tot de Borst;
Zoo kleeft hij aende Beest; soo is ’t maer een beroeren
(125) Der dijen die hij sluyt, der schencken die hem voeren;
Zoo doet sijn’ stiller hand dan of sij niet en dé
Dat Paerd en Ruyter doen, en geen en schijnt van twee.
Met sulcken radden tuygh betrouwt hij sich ’tverschijnen
Ter oogen van sijn’ Vorst, die somtyds op de Swijnen
(125) Off op een feller Leew, of op een’ sneller’ Haes
De schaduw schildren will van ’t Krijchelick geraes,
Daer gaet hij voor een’ Mann; en will het Wilt noch ramen,
Noch struycklen voor sijn’ schoôt, hij wringt sijn’ sterckte t’samen
En onderhaelt sijn’ vlucht, en thoont hem met een speer
(130) Dat kracht ten strijde baet maer oeffening noch meer.
De Prince siet hem na met half verslagen’ oogen,
En volght hem in ’tgevaer met prijsen en medoogen,
Maer volght besluytende, Die ’t op de Beesten kan,
Sal ’t, van gewoonte schier, niet weigren op den mann.
(135) Daer mede gaept de Door van ’s Heeren welgevallen,
Die, deunder onderrecht door eene Deughd van allen,
Sijn oor gewonnen geeft, sijn gunsticheit, sijn’ Minn
Den eighenaer te loon. Dat Ridderlick gewinn,
All is ’t het eerste witt van sijn gestadigh loopen,
(140) Besitt hij even koel als waer’ het noch te hopen
Off wanckelick gevest, off twijffelick begonst;
En wie ’t hem overstrijdt bedanckt hij voor de gonst,
Gemoedight, soo het schijnt, om waer te willen maken
Dat hun waer-achtigh dunckt. Maer even met het blaken
(145) Van voorspoeds volle vlamm onsteeckt de Nijd de sijn’;
Geluckigh en gerust is ’t allom niet te zijn,
Te Hoof van allom minst; daer moet hij voelen smoocken
De wroeters die sijn doen of trachten te beroocken,
Off doen, soo ’t doenlick is, en saeyen in sijn pad
(150) De stricken daer weleer sijn voor-genand in trad:
Hij treedt ter zijden aff met wel-geveinsde treden,
Als roôck hij lont noch kruyd: dat gisteren, dat heden,
Dat staet hij morgen uyt; tot dat hij, als te veld,
Besett, bestreden wordt met onbeschaemt geweld,
(155) En maskerloosen haet; soo wordt hem spijt en logen
En onverdient verwijt gevreven onder d’oogen.
Soo moet hij wat hij doet sien malen met de koôl,
Soo ten beschimpe staen van boven tot de zoôl.
Hij swijght, en reickt voor all sijn’ schuldeloose vuysten
(160) Voor Gods gerechte vuyst; die opent sulcke puijsten,
En perst ’er soo den wind en soo den etter uyt
Dat elck sijn’ Meester loont en in ’tgesichte spuyt.
Noch is sijn’ bede verr van quaet om quaet te vergen;
Heer, seght hij, stootse wel die mij ter onschuld tergen,
(165) Maer stootse ruggeling ter rechter reden in,
En daer hun boosheit endt dijn’ goedicheit beghinn.
Hoe lieffelicken wraeck geniet hij op de quaden
Dies’ op sijn’ tegen-bé van ’t quade siet ontslagen,
In ’tgoede soo verlicht, dat haer berouwt Gewiss
(170) Haer hardste geesseling en saligst pijnen is!
De naeste toeverlaet is sijn gerechtigh hooren
Daer onder hij die ’t lijdt en die ’t hem aen doen hooren;
(Dat ’s oock tot God gegaen, die ’t soo, en soo begheert,
En wordt door middelen en sonder die geëert)
(175) Daer daeght hij voor ’t gerecht dien ’t onrust lust te saeyen
Daer vrede groeijen kost, en in haer’ schande maeyen,
En dorschen in haer’ scha, daer grasigher gewass,
Danck, eer, en eenicheit voor niet te beuren was.
Syn’ sake pleyt haer selfs, en waer ’t voor Vijands ooren
(180) De reden most’er in, soo kan de waerheit booren;
Nu is sijn Rechter bey sijn Rechter en sijn Vriend:
Noch raeckt hij maer aen recht, die’r gunst hij heeft verdient;
Maer scherp genomen recht is ruyme gunst te noemen
Daer scherp gegeven gunst ruym onrecht kan verdoemen,
(185) Ruym onrecht doen die ’t doen door ongunst van gemoet,
Ruym’ gunst doet hij ’er voor die’r maer recht over doet.
Dat’s ’truggeling gewinn van nijdige Gesellen,
Die door hun wiggelen, verr vanden boom te vellen,
Die in hun spijtigh oogh te wel gewortelt stond,
(190) Noch diep en dieper klemm doen winnen inden grond.
Maer ’t katten-spel komt laest, men gaet hem met de pert aen,
Die d’aller Hoofschte heet, men tast hem in het hert aen,
En seght hij heeft’es geen, of ’tis gelijck een Noôt,
Of ’t hadd sijn eighenaer gedragen door den nood:
(195) Het klagen is te kindsch, het kijven is te hoerigh,
’Tverdragen is te hondsch, en ’t pleiten is te boerigh;
De wraeck is mannelick, en Adels eighen Recht;
Soo dat te soecken is, men vindt het in ’t gevecht;
Een schrappen oogenblick betaelt’er soo veel’ slechter;
(200) Wat leght hem aen ’t geding die dus sijn’ eighen Rechter
Heeft hangen aende zijd; maer moglick of die kling
Uyt die gevanckeniss haer handgift oyt ontfing.
De werre-wateren, geboren tot het woelen,
Die van haer self soo witt, soo swart van hem gevoelen,
(205) En steken daer de spell van haren moetwill niet; .
Maer jagen naer ’t verwijt van dadelick bediet;
En wringen uyt sijn tong een onverhoeds ontkennen,
Dat, Liegen, wordt gedoopt; Met siet hij sich berennen,
En knijpen inden dwangh van onderlinge wraeck;
(210) Soo komt hem ’s anderdaeghs op ’t scheiden van den vaeck
De Wissel-brieff te huijs van lijff om lijff te ruylen:
"Ghij, staet’er, ongewoon tot anders ijet dan schuylen,
"Ghij nochtans onbeschaemt om bet’ren dan ghij zijt
"Te drucken daer ’t hun deert, te seggen dat haer spijt,
(215) "Gedenckt aen gisteren, en, zijt ghij Man geboren,
"Staet merghen voor een man die door uw’ borst will booren,
"En ruckender dat Hert, dien Vrouwenhuysraed, uyt,
"Oft wachten dat het hem geschiede van een guyt.
Dien hitsigen onbijt en kan hij niet verswelgen
(220) Door sulcken koelen keel, oft ’thart en wilt sich belgen;
Sijn’ geesten zijn sijn’ gist, en jagen ’t vierigh op,
En senden hem den brock te rugge door sijn kropp.
Weerbaer en schuldeloos verwijt en schuld te hooren,
Hoe lijd’ ick ’t, (mommelt hij) hoe stopp ick hier mijn’ ooren,
(225) Hoe klemm ick hier mijn’ tong, hoe bind ick hier mijn’ hand?
Neen, ’twaer te veel geleên; der boosen onverstand,
Den hooghmoed zij gestraft; ’kwill andre met mij wreken,
En diergelijcken slagh op diergelijcke breken;
Het bloedighe geluck van een doornagelt hemm
(230) Magh andre voor altijd doen schroomen voor mijn’ lemm.
Maer lemm bewaert uw’ schee, (soo komt de koele Reden
Ten strijde tegen ’t Hert sijn’ vierigheit getreden)
Waer heen ontsteken bloed? wat soeckt ghij in de moord
Van ’t maexel dat alleen sijn’ Maker toe behoort?
(235) Uw, terger heeft de schuld, wilt ghij s’ hier op u halen,
En met gevaer voldoen, en na noch eens betalen?
Komt u de straffe toe der ongerechticheit
Daer die se niet en lijdt, Mijn’ is de wrake, seit?
Die hand en sal de hand der boosen niet ontloopen,
(240) Wat leght u aen de haest? die ’t quade moet bekoopen
Bekoope ’t door het quaed van quadere dan hij;
Wat scheelt u ’tonderscheit of ’t flus of t’Avond zij?
’Tsall wesen als Hij ’t doet die niet en kan als recht doen;
Dat kan Hij door uw’ hulp en welbeleidt gevecht doen,
(245) Maer wacht ghij door sijn hulp uw’ Mann te sien vermant
Die Hem sijn Hemel-recht wilt wringhen nyt de hand?
Die syn gedulden terght, om dat het uw’ geterght wordt,
Die hem wilt onrecht doen, om dat het u geverght wordt?
Als hadd uw knecht gelijck, die van sijn medeknecht
(250) Verongelijckt, voor hem, u selver eerst bevecht?
Wat is de smalle stipp, ’t onsichtbaer Punt van eeren
Daer op ghij schemer-ooght? een lijff van lichte veêren,
Een schaduw van een schimm, een bastaert van de Deughd,
Een twistball uyt de Hell, een stall-licht voor de jeughd:
(255) Off Eer en is geen Eer of ’tis de loon van ’tgoede;
Uyt opgemesten grond met broederlicken bloede
En sproôt die spruyte noyt; en d’eerste vanden Stamm
Daer u het beter zijn dan andere van quam
Gewanse verr van soo: Ia mannelicke slagen
(260) Verheften sijnen roem; maer deughdelick geslagen,
Maer nootelick besteedt, daer Gods gerechte straff
Sijn’ Waerheits vijanden die sweepen over gaff.
O rechten Adel-boom van adelijcke bladen,
Dijn’ tacken schoten eerst uyt ongemeene daden,
(265) Maer daden voor ’t Gemeen; Stoutheit van ongeduld,
En Moet voor eighen baet zijn selden sonder schuld.
Wat soeckt ghij dan? Mijn’ Eer. Waer is die Eer te vinden?
Op diese mij ontstall. Wie kon ’t sich onderwinden?
Mijn schelder steeltse mij, en sal het meer en meer,
(270) Soo lang ick weerloos sitt. O soecker naer uw’ Eer,
Misrekent Cijferaer! die welgewonnen schatten
Zijn verre buytens reicks van sulcker vingren vatten,
Hij spouwt wel na de Maen maer raeckt noch geen gewelf:
Wie Eer heeft kanse maer verliesen door sijn self.
(275) Noch neem ick hem voor dief; hij hebb’ u konnen rooven
Van ’tgeen hij niet en kan; Is ’t waerdich om gelooven
Dat die u bij der straet ontmantelt off ontgeldt
Sijn straffe tegen u sal halen in het veld,
En boven ’t eerste quaed een argher mogen hopen,
(280) En doen u eighen goed met eighen bloed bekoopen?
Waer is de Wett gemaeckt die mij mijn’ schuldenaer
Heet manen in mijn hemd, en gijslen met gevaer?
Daer staet de Rechtbanck voor; daer staet hij voor te daghen
Die voor gewisse schuld gewisse scha sal dragen,
(285) Verr van onwetene getuygen van ’tgevecht
Sijn’ overhand te sien beduyden op sijn recht.
Maer mannelick geschill moet mannelick geboett zijn;
Hoe waer ’t mij eers genough die eerlick will onttnoett zijn
En mann voor mann gestraft, oft straffen, zoo hij kan,
(290) Te roepen daer een kind bestaen kan voor een Mann?
Hij is geen eere waerd die’r in sijn herte geen berght,
Hij berghter gheen’ in ’thert dies’ andere te leen verght,
En, argher, stelen will, en, argher, andre tracht
In sijn’ onachtbaerheit te maken ongeacht.
(295) Noch werdt hem overmaet van Eere toegemeten
Die voor den eerlicken sijn’ oneer niet verweten
Maer statigh werdt getoetst, en rechtigh overtuyght;
Een’ eerlick’ Oneer draeght die voor sijn’ Rechter buyght.
Vollherdt ghij even milt in Eer te willen schencken
(300) Daers’ eerlick zij besteedt leert aen Sijn’ Eer gedencken
Die vré’ voor lastering, die vriendschapp voor verwijt
En d’ander wang gebiedt aen die op d’eene smijtt;
Gunt Hem Sijn’ eighen Eer, gelijck Sijn’ trouwste Knechten,
De Knechten na Sijn Hert; die tijd’lick konden vechten
(305) En swichten tijdelick, voor Sijn’ gestolen Eer,
Voor hun bekladden naem, gestolen rust, en meer.
Sij wisten dat den Sott in ’tsotte te bejegnen
Waer’ worden dat hij is: leert ghij se van Hem segnen
Die uw’ vervloeckers zijn, en bidden om haer’ soen
(310) Die soo goetdunckende niet weten wat sij doen.
All staet Verlies en Winst van eewicheit voorschreven,
Sij wanck’len in ons oogh; die hopen moet, kan beven:
Maer wordt uw selven baes, verwint uw eighen bloed,
Die winst is waerd en wiss, en Honigh sonder roet,
(315) Gedachten gaen als wind, soo wind gaet als gedachten,
Maer wind en volghtse niet: de Bode schijnt te wachten
Die ’t moorder-briefken braght, maer ’tdunckt den Bode niet,
Soo spoedigh komt hem voor dit mondeling bediedt:
"Seght, Page, segt uw’ Heer, jck leerde nemmer wijcken
(320) "Als voor de Redenskracht; die zal mijn recht doen blijcken
"Daer ’t Eer en Reden zij. Maer Meester van de leên
"Die hij en ick besitt is Die se maeckt, alleen.
"’Kben Christen, en Soldaet, en Edelman geboren,
"En trachte met de twee het eerst altyd te hooren.
(325) "’Tbeschermen is mijn’ konst, het Schermen zij de sijn’;
"Die sal ick besighen daer ’t moet, en moghe zijn:
"Quaet doen van tijdverdrijff ben ick van jongs ontwassen:
"Bespringht hij mij te moet, ’ksall op mijn’ hoede passen,
"Maer bidd’ hem om geduld tot daer wij Vijand sien;
(330) "Daer sal de beste mann de leste zijn in ’t vliên.
Soo spreeckt hij door uw’ mond, groot Doender, en groot Spreker,
Gods krijghsmann in het veld, te huys sijn’ waerheits wreker,
Sijn Deghen en sijn’ Penn, bey mannelick gevelt
Op ’t Seven-berghs versier, en Arragonsch geweld:
(335) Soo stamert hij naer u stout-Christen Arm-van-ijser,
Die soo veel min verzaeght daer ’twezen most, als wijser
Daer d’Eer oneerlick scheen, dorst aengaen daer hij vlood
Dien ghij geweighert hadd’t het weerslaen sonder nood.
Die stappen stappt hij na, wanneer de dwang van saken
(340) Sijn’ Meester buytens Walls ten tegen-weer doet waken;
Off booren door de korst van ’t aerdighe geback
Daer een geborghen Stadt pasteys-gewijs in stack;
Off ’tstormigh welgevall van oogheloose nachten
Besteden daers’ hem oock bij daghe niet en wachten;
(345) Off proeven op een Hey’ waer ’t Noodlot henen will,
En maken eenen dagh jongh Schepen van ’tgeschill.
Daer doet hij wat hij kan; maer, in sijn eighen wanen,
Daer doet hij noyt genough; naer andere vermanen,
Daer doet hij wat hij hoort; naer and’re, wat hij moet;
(350) Naer and’re, veel te lauw, naer and’re, koel van bloedt:
Hij doet het evenwel; en die hem ’t Hert betast hadd
Sou ’t soo koel en soo lauw bevinden dat het vast sat;
Maer died’er ’tlood in sonck, sou’ voelen dat sijn vijer
Sijn selven, soo beklemt, moett vrijen van getier.
(355) De pitt-ziel van dat Vijer is eene van de voncken
Die ziel en herssenen naer ’teewigh vijer doen loncken
Daers’ uyt gereghent zijn; de heiligh’ ijver-brand
Die ’s Levens vodde-vreughd, en schroomens onverstand
Voor d’uer die komen moet, all komtse soo veel laeter,
(360) Om God verachten doet, en midden in ’tgeklater
Van stael en blixem-lood doet schreijen van vermaeck
In ’t wel verdedighen van Sijn’ gerechte saeck.
Soo voert hem ’trechte stout, de welgeruste vroomheit,
Dien op haer hittighste de Reden bij den toom leidt,
(365) Daer daghers om een woord, en waghers om den deun
Staen schrickende van verr, Wat doet de Mann soo deun?
Maer deun en is maer deun dien levende gedachten
’Tontleven staende voets van voren doen verwachten,
En ’t is hem selven vreemd hoe dat hem ’tbeven staet
(370) Die t’samen op den tipp van Dood en Leven staet.
Ontkomt hij levendigh, hij wasscht niet eer sijn’ handen
Het bloed aff dan sijn’ tong, die datelick in banden
Moet swijgen wat hij ded’, en lijden datmen ’t segg’,
All droegh ’er oock de Nijd ’tbenijdelixt aff wegh.
(375) ’Thuys in de Winter-rust is ’t verre van sijn derven
Te blasen, daer, en daer, en daer genaeckt’ ick ’tsterven,
Ick voren uyt, ick hier, ick ginder, allom ick;
Om Iofferen te slaen met wonderen van schrick:
Dat malscher Menschen deel, die minnelicke Dieven
(380) Van Mannen dieren tijd, verstaet hij te believen
Met soeter onderhoud dan redenen van stael,
En kluchten die het Haer doen steigh’ren in ’tverhael;
Geraeckt hij in die schaer, (hij wilder somtyds raken,
En allen ernst somtijds verdrinken in vermaken)
(385) Hij schuddt ’er soo den Mann, den Krijghsman emmers, uyt
Als waer’ een Trommel-tonn verschapen in een Luyt.
Spel iss’er meest sijn Witt, sijn’ meeste Wijsheit, jocken;
Maer lijdelick gejock ter oor’ van alle Rocken;
Ten oorboor menighmael; want datmen oock de Deughd
(390) En bitt’re leeringen vergulden kan met vreughd
Besluyt hij uyt den Lent’ van ’s Werelds Griecksche jaren,
Doe d’eerste Wijsheit sprack door ’tstreelen van de Snaren,
En Menschen hard als klipp vermorwden door ’tgeluijd
Dat Menschen-tuchteren bedreven op haer’ Luyt:
(395) Geluckt hem ’tgoet doen niet (soo valt het beste Koren
Off vruchtigh in de kley, off in de key verloren)
Quaet mijden is de trapp die naest ten Hemel leydt;
Dat doet hij met sijn’ Tong, die noyt van tand en scheydt
Om ’t Goddeloos misbruyck van Goddelicke saken
(400) Het noodeloose slot van Ia en Neen te maken;
(Lands Heeren acht’t ghij oock op sulck’ een Dienaers Eed
Die ’t derde woord bevloeckt en selver niet en weet?)
Noyt willens-onverhoeds na woorden die de teenen
Van Maegden sterven doen om ’taensicht bloed te leenen
(405) Sijn adem stincken doet, en lichten ’t eerste Wijff,
En lichten d’eerste Mann het Vijgenblad van ’tlijff.
Hij wordt’er noyt beticht van stameren, van lispen,
Van sijn’ berisperen ten loone te berispen
Toppswaer van Druyven-damp; al waer de misdaet min,
(410) De beestlickheit van ’tquaet vervreemdt het van sijn’ sinn.
Hij wordt ’er noyt beklapt van langhe winter-nachten
Te hebben schrapp gestaen, daer hem de Kans hiel wachten,
En mogelick nu mild, en mogelick dan scherp
Sijn’ Hemel en sijn’ God verlooch’nen om een’ werp.
(415) Hij wordt ’er soo gesien, hij komt, hij blijft, hij gaet ’er,
Hij doet, hij zeyt’er soo, dat menigh ijdel prater
Moet lijden dat sijn’ winst van taeye Ioffer-gonst
Een ander mede vall’ die soo veel ná begonst.
Noch vindt de Wangunst self in sijn geregelt Laten,
(420) In sijn besneden Doen niet waerdigh om te haten,
Dan dat sij ’r niet en vindt: Dat Laten en dat Doen
Schijnt met hem opgegroeyt sint ’s Moeders eersten soen:
Hij doet niet dat hij doet off ’tpast hem als sijn eten,
Hij laet niet wat hij laet off schijnt niet bet te weten:
(425) In wat hij niet en laet, in wat hij niet en doet
Verneemtmen ’t eighen E’êl van welgeboren bloed.
Berekent hij dat Bloed van heden op de jaren
Doe d’eerste van sijn’ Stam het sterven most ontvaren,
Het hoogste welgevall dat hij d’er in geniet
(430) Is dat hem niemand scheel voor Bastaerd aen en siet.
Bereijckt sijn’ Rekening den tweeden, derden mann niet,
Ia is hij self de mann die d’eerste na sijn Van hiet,
De Peter van ’tgeslacht die ’t Velsens E’el begonn
Was thien mael Gerrit waerd die ’t smoorden in sijn’ Tonn:
(435) En sullens’ Edel zijn die uyt hem sullen teelen,
Hoe lichtt sijn’ kaers min licht dan dien sij ’t Licht sal deelen?
Off Princen zijn misdeelt in Edelheit van Stamm,
Off Edel was het hooft daers’ all en eerst uyt quam.
Gevalt hem dan die gonst van een’ der Minder-menschen
(440) Die sijne gonst gevall’, en dunckts’ hem waerd om wenschen,
(Dat toetst hij aen de Ziel, en minstendeel aen ’tlijff;
Het velle schoon en maeckt niet half het schoone wijff;
Maer geeft een schoone ziel in tamelicke leden,
Sij sall haer heiligh schoon doen glimmen door de zeden,
(445) En stellen haer Lantaern soo doorschijn voor ’t gesicht
Dat oock de dicker Hoorn sall monsteren voor licht.)
Hij neemt haer’ gonst te baet, en derfts’ haer selven vergen,
En segt, Mijn hert en is met weigring niet te tergen,
Noch hoeft het niet te zijn; ’t en waer’ ick seggen mocht,
(450) Ghij thoont u half vernoeght, ick mij heel wel bedocht,
Ick schaemde mij ’tversoeck: maer, op het stomm bekennen
Van wedersyds gevall, op ’t vriendelick verwennen
Van menigh’ eerbaer’ uer, verstout ick desen mond
Op ’t binnenst ondersoeck van uwen herte-grond:
(455) Spreeckt kortte vonnissen; en gunnt ghij mij het hopen,
Misgunnt mij t’eener tyd het noodeloose loopen;
Misgunnt ghij mij de hoôp van soo gewenschten Ia,
Vergunt een spoedigh Neen voor spaeder ongena:
Dan vreest geen’ Worsteling, all lust u niet te singen
(460) Soo ick te voren fluyt’; de Minn verstaet geen dwingen;
Dit vrijen stond mij vrij in ’t vrijste van ’tgemoed;
Doet vrijlick wat u dunckt, segt vrijlick wat ghij doet.
All hadd hij niet geseght, de kennis van sijn’ waerde
Sprack sterren uyt haer’ Lucht en Boomen uyt haer’ Aerde;
(465) Sij antwoord stommeling; tot dat sij ’tflauw gerucht
Van ’t maechdelicke Ia ter diepster long uyt sucht.
Maer ’t Ia wordt soo bedoeckt met weigerlijcke veinsing,
Met deinsend’ stille staen, met stillestaende deinsing,
Dat wie min Maeghden hadd behandelt en betreen
(470) Nam ’t voor een Neenigh Ia, of voor een Iaïgh Neen.
Het stoff daer uyt gesift, de wimpeling ontbonden,
Hij wordt ’er met te vre’ên den Oud’ren toegesonden;
[Den Oud’ren twee en twee op sulcken voet verknocht,
Dien ’t nu bejeghent wat haer eertijds oorboor docht,]
(475) Die garen aen de spruyt van haer vergaerde stroncken
Een Int verhechten sien die Inten kan verproncken,
En seght hun vruchten toe daer haer’ verstorven kracht
Weer vrucht, weer ander’ vreuchd verlangende van wacht.
Die vreuchd, die ander vrucht beërven sij bij tijden,
(480) Soo ’s Hemels suer verdriet de booser eew will lijden
Haer stadige misvall, en bastard wangebroet
Te sien vertemperen door soo veel tegen-goed.
Sijn groeyend’ vaderschapp verheft sijn danckbaer Heere,
Die sijne Ieughd genoôt, met trapp op trapp van eere,
(485) Met Stedelick gebied, met Statelick bewint,
Met all wat spreken kan hoe verr’ hij hem besint.
Sijn’ kind’ren d’ernstigste van sijn’ bedaerder sorghen,
Verrijckt hij meestendeel met wat sij konnen borghen
Daer ’tbrooser goed verbrandt, en ’t voosere versinckt;
(490) Gevalt hun ijet te deel dat door de Borse klinckt,
Hij laet en leert het hun soo achteloos genieten
Als hij ’t versamelt heeft; noyt walgelick vergieten;
All staet het ijeder een van allom toe te vlo’en,
Die ’t eewigh soecken will, en schoeyen op sijn’ schoen.
(495) Soo door het rouwst geraes van ’s Werelts booste baren
Meest sonder stuyt gerollt, en sonder stoot gevaren,
Tot daer ’tgesoncken Lood den Haven-dorpel raeck’,
Tot daer het Ancker segg’, Te Lande, Mann, ick haeck,
Verlaet hij ’tlecke Schipp daer ’t stranden moet en splint’ren,
(500) Om eewigh op het hoogh van Zion te verwint’ren,
De Hooge-Bootsmans rust; van daer hij desen Ball
Leer’ keuren voor een blaes, een punt, een Niemendall.
Edel stamm-gesinn van sijn’s gelijcke Erven,
Stelt vrijelick op ’t scheel van sijn’ verrotte scherven
(505) Dit weinigh en dit veel: Hier light voor Mier en Maeij,
Die geen gelijck en hadd, ’ten waer’ een’ witte Kraey.
Hag. 16e. 9b. (Nov.)




[CH1624:043]
DD. IACOBO CATSIO, SYNDICO DORDRACENO; PETRO C. HOOFDIO,
SATRAPAE MUYDENSI; DANIELI HEINSIO, EQUITI, ETCAET.
VIRIS, ET AMICIS INCOMPARABILIBUS OTIA D. D.

Summa Trias Vatum, cui me placuisse measque
Prima fuit Pueri gloria quisquilias;
Proxima sit placuisse Viri; provectior aetas
Quod bene de vobis tertia speret erit.
(5) Otia nunc rerumque inopes fero Carmina nugas;
Otia, si tanti est perdite vestra meis:
Sive meis, Catsi, praeiturus voce Batavis,
Hic ubi de Batavûm prima salute tua est,
Mattiacas tua tam faciles in vota Camoenas
(10) Haganae comites non sinis esse viae;
Sive tuos, Hoofdi, tanto Custode superbos
Ferre negas muros otia, ferre viros,
Atque aliquid summâ dictas galeatus ab Arce
Armatâ deceat quod perarasse manu;
(15) Sive tuas, Heinsi, versas in mascula Musas
Numina ais Veneres non nisi nosse mares;
Caetera cum primi putruisse Cupidinis arcu,
Nec pia tam nihili seria ferre jocos.
Parcius obtundo; veteres agnoscite chartas,
(20) Atque eadem toties taedia vestra nuces:
Tollite personam, mutato nomine qualem
Hanc ago, de veteri est fabula facta recens.
Quae spectatores bene speratura Nepotes
Quî bene non vestrâ non caruisset ope?
(25) Plaudite, ne careat: quas nunc censebitis, olim
Censurae de me Posteritatis erunt.
Quanquam ego nec metuo quos dant hodierna Catones
Saecula, nec quos est sera datura dies:
Glorior in mediâ non delirasse qwertIuventâ,
(30) Et calidos tepido sanius isse dies:
Unde nec amentes redolentem pagina flammas
Arguet, autoris noxia labe sui;
Nec puer, haec mea sunt, haec Divae vulnera Matris,
Dixerit in quaevis compita versus Amor:
(35) Algeo, nec pudor est: quem charior occupat aestus
Discat ab invidiâ nil timuisse meâ.
Denique nec pudor est quod nos impune Puella,
Nos Puer illaesâ virginitate leget.
Si tamen iste vel illa legent; Quae vestra futura est,
(40) Gratia, sit, rogo, sit gratia vestra, viri
Sin piget immeritae punctum tribuisse Thaliae,
Et videor Theta dignior esse nigro,
Parcite, coelestes animae; clementia divûm est,
Nec titulum justo detrahit illa Iovi:
(45) Ergo ubi tecta volet vestro ludibria nutu
Quae ruet in plagas livida turba meas,
Sola crepet, vestrique adeo, quâ turgeat unâ
Vindice, suffragij destituatur ope:
En caream plausu; jam nuda silentia sat sunt;
(50) Fecerit ad laudes, vos tacuisse, meas.
Hag. 22. 9b. (Nov.)



[CH1624:044]
AEN I. VAN BROSTERHUYSEN
Is mijn Liedjen uytgesongen,
Off den singheren ontsprongen
Door te veel onsinglickheits;
Dese regeltjens bescheids,
(5) Voor de moeyt van langer Brieven,
Bidden uw beleefd believen
Dat het mij gewerden magh
Desen of den naesten dagh,
Die het gaerne wilde dwingen
(10) Over ’t Noorder natt te springen:
Heeft het sprongen in sijn’ staert,
Daer is elck een daelder waerd.
Ludibundus. Hag. 26e. 9b. (Nov.)



[ANTWOORD]
Hier ’s u liedtjen, ongesongen
Is ’t den singeren ontsprongen:
T’is hier vol onsinglickheidts;
Doch te minder danck-bescheidts
(5) Wil ick u niet overbrieven.
’K bid ’t sij u beleeft believen
Dat het nu noch nimmer magh
Missen onsen Leidtschen dagh;
Soud’t ghij ’t om een daelder dwinghen
(10) Over ’t Noorder nat te springen?
Heeft het sprongen in sijn staert,
Hier is elck een croon wel waerdt.

Joh. Brosterhuisen
(27. Nov.)


Continue

[CH1625:001]
AEN IOFFW. ISAB. DOUBLET, MET EEN GEDRAEJD DOOSKEN
Oude vriendin, schoon, idoon, ende klaer,
Waerdighe kroost van je Moer en je Vaer,
Seghje men gifjen en is niet een paer
Offet van goud of van parele waer?
(5) Sluyt me die roodere lippe te gaer,
Houd me die mongd toe, men nobele kaer,
Eer je de songde je sieltje beswaer,
Eerme men hangd of men backes ontvaer,
Raeckt’ ick en reys oppet gramme gebaer
(10) ’Ksou je doen lieghen in ’t soet niewe jaer:
Een doos en een decksel is emmers een paer.



[CH1625:002]
EPITAPHIUM NOMNAE A LINTELO
Tolle pedem saxo, meus est cinis iste, Viator,
    Tolle pedem, nunquam desiit esse meus,
Ut mea desieris aeternum, Nomna, videri,
    Ut procul orbato turture turtur agas;
(5) Nil viduo divina toro, nil imperat ira
    Saevius, hoc sibi dant vulnere fata satis,
Pacato lachrymis, placato funere Coelo,
    Quod superest misero vendico jure mihi.
Dulces relliquiae, tanti tantilla peculi
    (10) Portio, quas Livor dixerit esse meas,
Vos ego, vos fontes jubeo potare perennes,
    Vos hodie, vos cras parte madere mei:
Este mei cineres; donec qui gaudia nostra
    Semestri voluit limite septa Deus,
(15) Quâ Coeli statione levis ludibria Mundi
    Despicis, et nihili nomina, Nomna, vocas,
Congressus iterare dabit, quos limite nullo
    Terminet aeternâ Luce beata Dies.
Tum quoque credibile est communi membra sepulchro
    (20) Eruta diversum nil habitura sui,
Et cineres ego, chara, tuos discrimine caeco
    Vestiar, et cineres tu quoque, chara, meos.
Iam saxo demitte pedem, meus iste, Viator,
    Est cinis, et nunquam desinet esse meus.
11° Ian. Hag.



[CH1625:003]
NOBILISSIMAE
NOMNAE A LINTELO,

QUAM SUAVI
CORPORIS ANIMIQUE FOEDERE
CONIUGATAM SIBI,
VIIe. POST MENSE,
HEU!
FATO PRAECIPITI,
MORS ERIPUIT,
RUTGERUS HUYGHENS
UXORI INCOMPAR.
P. M.
OBIIT MIDELBURGI IN ZELANDIS
IV°. NON. NOVEMB.
MDCXXIV
 



[CH1625:004]
EPITAFIO DELLA SIGRA. NOMNA DE LINTELO,
MARITATA IN APRILE, MORTA IN NOVEMBRE MDCXXIV

    Giunsi novello Fior al fior novello
Della Stagion fiorita,
Quando il fior della vita
Mi giunse un Fior degno di Fior si bello.

    (5) Fiorimmo insiem’, portammo insiem’ l’ardore
Ch’ arder la State suole;
Ma freddo fosti, Sole,
Al vivo ardor de l’uno à l’altro Fiore.

    Autonno invido sol de’ fiori e foglia
(10) Con foglia e fior mi colse,
E Fior al Fior mi tolse
Ch’ in Inverno lasciò di pianto e doglia.

    Non resta poi per Legge eterna e vera
Del Ciel vero et eterno,
(15) Ch’altro segua l’Inverno
Ch’un rifiorir d’eterna Primavera.



[CH1625:005]
AEN I. VANDER BURGH, DOEMAELS TE LEIDEN
Vrind
In’t
Pest-
nest,
(5) Daer de
Waerde
Naer de
Aerde
Heen
(10) Tre’en,
Met
Het
Slechte,
Wech te
(15) Voeren
Boeren
Bloet;
Spoedt
Doch
(20) Noch
Buyten
Uijtten
Vuylen
Kuylen,
(25) En
Den
Grond,
Rond
Van den
(30) Handen,
Beenen
Teenen,
Leer,
Smeer,
(35) Speck,
Dreck,
Armen,
Darmen,
Nieren
(40) Pieren.
Leert
Eer’t
Spae
Gae,
(45) Straten
Laten,
Lijcken
Wijcken.
’Tis
(50) Wis,
Wie
Die
Plagen
Iagen,
(55) Vinden
Winden
Daer
’tHaer
Van
(60) Kan
Komen;
Tschroomen
Vatse
Datse
(65) Daer
Naer
Eer
Neer
Raken,
(70) Braken,
Naken
’tLaken;
Om,
Stomm
(75) Doodt,
Noot
Vrinden
Inden
Hage,
(80) Na ge-
meen
Re’ên,
Te
Be-
(85) soecken,
Boeck, en
Luyt, en
Fluyt, en
Ball
(90) All-
Tyd
Quijt,
Inde
Blinde
(95) Mollen
Hollen.
O
Soo
Dan,
(100) Van
Lange,
Banghe,
Sware,
Naere
(105) Lucht,
Vlucht
Dra
Na
’Toude,
(110) Koude,
Vrije,
Blije
Sand;
Want
(115) Heel
Veel
Menschen
Wenschen
Naer den
(120) Waerden
Vrind
In’t
Pest-
Nest.
22°. Ian.



SYNE ANTWOORD
    Onverwenschelijcke Vrint
    Schrickt doch niet voor desen int,
    Al de smettelijcke pest
    Treet vast nae sijn droeve nest.
(5) ’T schijnt dat sich het vuur bedaerde,
En den hemel ons bewaerde
Sint dat hem ons bidden nae’rde
Die ’t hier alles stiert op aerde,
    Al het treuren is meest heen.
    (10) T is hier nu weer veijlich treen.
    En was maer de sonde met
    Die dit spel gerockent het!
Yder moet sijn hoomoet slechte’
Sal den Hemel voor u vechte.
(15) Bet’ren kan de straf ontvoeren.
Arme, rijcke, borgers, boeren,
    Edel en onedel bloet
    Betert u begeerie spoet.
    Weerelt haet de weerelt doch;
    (20) Die zy liefst heeft haetse noch.
Doch wie kan dit niet van buiten;
En al kost ick ’t beter uijtten,
Praet en hout niets uijt het vuijlen,
Sonde maect te diepe kuijlen:
    (25) Maer wat schaet ’t erinneren?
    ’T baeten meer dan ’t hinderden,
    Soomen dick den drouven grondt,
    Die van lijcken staet zoo rondt,
Ging met sijn gedachten vanden,
(30) Daermen voeten, daermen handen,
Daermen borsten, daermen beenen,
Daermen vingers, daermen teenen,
    Daermen lever, long en leer,
    Daermen ’t diere mensche-smeer,
    (35) En het opgeleijde speck
    Siet veranderen in dreck,
Daermen schouders, daermen armen,
Daermen pensen, daermen darmen,
Daermen spieren, daermen nieren
(40) Siet vernielen vande pieren.
    Daer wert ieder afgeleert
    Wat de mensch hier t’onrecht eert,
    Hoe dat alles door de spae
    Tot der wormen voetsel gae,
(45) Hoe die ginder langs de straeten
In ons oog de kloeckste laeten,
Morgen zijn vergeten lijcken
Die een ieder soect te wijcken,
    Dat hier niets verseeckert is
    (50) Of sijn wisheijt is onwis,
    Dat de doot niet aensiet wie
    Maer zoo wel roept dees als die.
Lof zy u bescheijde plaegen
Die het groot als ’t kleijn gaet iaegen,
(55) En een prins zoo wel comt vinden
Als die haer niets onderwinden.
    Gaetmen hier, of gaetmen daer,
    Noch vat een de doot by ’t haer.
    Vluchten houd ick weijnich van,
    (60) Wijl ick nergens lopen kan
Daer de pest niet mee kan komen,
En onveijlich is het schromen.
Die haer ’t meeste vliet die vatse
Op haer onvoorsienste, datse
    (65) Nimmer raecken weer vandaer
    Daer ’t eerst scheen niet half zoo naer.
    Oock zoo sietmen dat veel eer
    Haere hoofden leggen neer,
Die verscheijden luchten raecken,
(70) Die haer doen haer zieltien braecken,
En haer leste uurtien naecken
Datse raecken in het laecken.
    Dan zijn alle vreuchden om,
    En de sangerichste stom.
    (75) Doch al vrees ick voor geen doot
    Noch voor smettelijcke noot:
’T langer derven vande vrinden
Die ick korts weer hoop te vinden,
(Daer ick sint ick lest den Haege
(80) Liet, gedurichlijck van knage,)
    Valt my swaerder als ick meen
    Dat ick uijtten zou met reen.
    En te raecken weer uijt ste
    Is mijn aldergrootste be.
(85) Als ick denck om u besoecken,
Om u kout en om u boecken,
Om u sang en om u luijten,
Om al ’t snaerenspel en fluijten
    Om het kloppen op den bal,
    (90) En het swaerste wel van al,
    Om de snelheijt vanden tijt
    Die ick zonder nut raeck quijt,
Dunckt my dat ick my al vinde
Niet veel beter als by blinde,
(95) Als by wormen als by mollen
Inde onderaertsche hollen.
    En gelooft vrij dat ick noo
    Noch gedect was met een zoo,
    Lichter zulie loven dan
    (100) Dat ick licht hier scheijde van,
Dat ick nae den Haeg verlange,
En het afzijn my valt bange.
Niet dat my de siect beswaere,
Of de sterfte valt te naere:
    (105) Maer dat ick de Leijdsche lucht
    Slechs om u geselschap vlucht;
    Hierom hoop ick dat ick drae
    Zal dees rijmpies volgen nae,
Hierom wil ick weer nae ’t oude,
(110) Naer het versche, naer het koude
Naer het open, naer het vrije
Naer het vrolijck, naer het blije,
    Naer ’t genuchelijcke sant,
    Daermen sorg uijt weelde want,
    (115) Daer de vreugt is altijt heel
    En de lusten even veel,
Daer ick ’t puickien vande menschen
Daer ick nu zoo vaeck om wensche’
En zoo dick ’t geselschap nae’rden
(120) Daer het singen is in waerden.
    Daer ick u, medoogendt vrint,
    Nu alleen besoeck met int,
    Uijt een plaetsien daer de pest
    Nooyt en maeckten eenich nest.

J. v. Burgh.
Leijd. 24°. Ian.



Wijckt kindsche godheijt, wijckt en wet uw al te teere krachten
    Op murruwer gedachten;
    Ick draecher een in mijn gemoet
    Daer ghij met al u poppegoet
    (5) Sijt geensints by te achten.

Wel eer genoot ghij van mijn rijm en cierelijcke woorden,
    Die steenen bet bekoorden,
    Als ’t onbeweechelijcke hert,
    Dat, hoe het meer gebeden werd’,
    (10) Hoe dat het minder hoorden.

Maer nu verander ick van toon, en gae mijn luijt versnaeren
    En laet dat mallen vaeren.
    Ick wil het ee’lst van sijn geluijt,
    Dat nu alleen op Huigens sluijt,
    (15) Voortaen voor hem bewaeren.

Of schoon sijn lof veel hooger stijcht als ’t mijn gesang kon haelen
    Soo wil ick liever daelen
    En buigen onder sulcke deucht,
    Als onder ’t iock daer ghy mijn vreucht
    (20) Te nau me gaet bepaelen.

Want, Huigens, of ick schoon den drang van uwe frayicheden
    Mijn rijm te hooch zie treden;
    Ten minsten ’t hoochst van mijn gedicht
    Geeft mij een swenckie van ’t gesicht
    (25) Van uw verheven zeden.

Dan tijdt mijn ziel strax op ter loop en worstelt hier uijt Leijen
    En luijstert naer geen vleijen.
    Ick ben gestaedich inden Haech,
    Al schijn ick u noch eens soo graech
    (30) Om langer hier te beijen.

Hoe dickmael zeg ick op een dach, Vaert wel bedroeft Athenen
    Vaert wel, daer tij ick heenen.
    Ick zie een open voor mijn vreucht,
    Ick kies’t vermaeck voor ongeneucht,
    (35) En ’t singen voor uw steenen.

En ofie schoon ’t getal van uw’ geleerde gaet verhaelen,
    En schat van vreemde taelen;
    Haer luijster is zoo wonder niet,
    Of als ie maer op Huigens ziet,
    (40) Hy machter wel by haelen.

Vaert wel mijn soete Rosemondt, indien ie my mooght lijen
    Soo laet my heenen tijen.
    Het best van uw bevallickheen
    Dat is my nu een stuursche Neen
    (45) En tegenspoet int vrijen.

Mijn Brosterhuisen, daer ick oyt zoo noo ben afgescheijen,
    Kom gaet my doch geleijen.
    En voerman maeckt de waegen klaer,
    Laet ons dien braeven Haegenaer
    Zien in sijn rijm gaen weijen.

Dus mijmer ick den heelen tijt, om dat ick zoo veel weecken
    Moet van u sijn versteecken:
    Doch hoe veel zoeter sal ’t weer syn,
    Wanneer ick weer met Constantijn
    (55) Sal dickmael moghen spreecken!

Beleefde ziel, dit wensch ick my. En u, dat aen uw wenssen
    Noyt tegenspoet mach grenssen,
    En dat ’t geluck u sett’ zoo hooch,
    Als oyt u geest te boven vlooch
    (60) Gemeene slach van menschen.

I. v. Burgh.
Lugd. Batt. 7. Mart.



[CH1625:006]
AEN I. VANDER BURCH. ANTWOORD. OLLA PODRIDA
Ie n’ aime pas
Het lang relaes
De vostre escrit:
’Ken kenn’ mij niet
(5) Digne du los
Die u soo los
Part de la main:
’T is all fenijn
A la Ieunesse,
(10) Soo soeten flesse
Luy faire boire,
In plaets van hoore’
Que luy messied,
Dat niemand weet,
(15) S’il ne l’apprend
Van vrienden hand.
    Changeons langage;
Verburgh, wat raesje
De nous venir
(20) Besoecken hier?
N’estoit la belle
Die u moet quelle’
Ie vous croirois
Nu als altoos:
(25) Mais la cher’ Ame
En lijf te same,
Qui vous detient
Te lang ontleent,
Ne peut entendre
(30) Tot uw verandre’
De là icij,
Na dat ick sie.
    Mauvaise Fille,
Waerom en will je,
(35) Que peu ni part
Van ’t knechjes hart
Nous accompagne?
Waerom en spann je
Pas si long temps
(40) Aen andre mans?
    Anzi, gentile,
Losst hem sijn’ hiele’,
Mandalo quà,
Die nu of nà
(45) Lasciarti deve,
En met ons leve,
Non sij à noi
Soo wreed als moy;
Basta per lui
(50) Soo fellen roey;
Sentala pure,
Sij magh hem roere’,
E far pensar
Om eens van daer
(55) Voler partire:
Laet hem dan tiere,
E lamentar
Het halve Iaer;
L’altra metade
(60) Magh hij sijn’ Gade
E rivedere,
En sonder kleere’
Far gambettar,
En werden Va’er.
    (65) Pues que se buelva,
Eer ’t hem soo wel ga;
Yo promettrè,
Dat hij weer ree
A tu llamalle
(70) Voor uwe traelje
Parecerà,
En noyt daer na
Querra dexarte,
Maer all’ uw, smarte
(75) De coraçon,
Gelijck de Sonn
Tinieblas hiere
Sal doen verteere’,
Y, puede ser,
(80) Sijn eigen zeer.
    Sed loquor ventis,
Daer sij gewent is
Te possidere,
En noyt t’onbeere’,
(85) Nec ipse tu,
Al wouw sij nu,
Redire velis.
Doch soo ’t te veel is
Geminâ peste
(90) Noch eens op ’t leste
Correptum esse,
Aenvaerdt mijn Lesse,
Et serva te
Van een’ van twee.
(95) Es sein kein sachen
Om met te lacchen;
Der weist was nach
Gebeuren magh?
Das leib verlieren
(100) Voor Vrouwe-Dieren
Ist schandt und schad’,
En weeldrigh quaed,
Ohn lohn und ehren,
Die’r vele geeren
(105) Durch g’winnen sollen.
Scheidt dan van ’thollen
Und wend euch herr,
En vrijdt van verr.
    Your loving pine
(110) Sal sachter zijn,
If that her eyes
Somtijds een’ reis
From farther of,
Door mist en stoff,
(115) Upon you looke,
Daer u een boeck,
A ball, a string,
En ons gesing
Shall make forgett
(120) Wat dat u lett;
Till both at Leiden,
Om noyt te scheiden,
One day shall meet,
En uw verdriet,
(125) Your sighs, your teares,
Voll vreugds, voll eers,
Kissing requite
Veel’ jaren tijd.
Ou faínei gàr
(130) Zoo grauw van haer,
Hooste se deîn
Zoo haestigh zijn
[Grieks-]Pròs tò gameîn[-Grieks]
Die lange pijn.
    (135) Vien donc, vien,
Of alleen,
O con ella
Dien zoo wel, na
El dezir
(140) ’Svolx alhier,
Scis placere,
Dat sij geere
Werd verstehn
Om eens een
(145) To make with her
Haren Bidder.
Errooso,
’Kwensch u zoo.
Hag. 11°. Mart.



[CH1625:007]
AEN I. VAN BROSTERHUYSEN,
OP SIJN VERLANG NAER ’T UYTKOMEN MIJNER DICHTEN

Waerom gaept ghij, Brosterhuysen,
Als de Waterlandsche Sluysen,
Naer een’ vingerhoed voll natts,
Offer vrij een’ Zee voll schatts
(5) Uyt mijn’ dorre penn sou storten?
Tis de drinckens vreugd verkorten
Die soo wijd sijn’ wangen reckt
Dat hij noyt verlang en leckt,
Maer de gall slickt sonder raken,
(10) En den Honigh sonder smaken,
Even als een’ Steuren-fuyck
’T Grondeling in heuren buyck.
    Wacht mij wat met engher lippen
Daer ick tuschen in mogh’ glippen,
(15) Als een paling door een’ kloof
Daer sijn jong door henen schoof,
En mijn’ anders doove netlen
Zullen uwe nauwte ketlen,
En mijn anders domm geluyt
(20) D’oore die ten naesten sluytt.
’Ksall mijn’ Zetter onder wijlen
Met sijn’ Letter wonder ijlen,
Ksall mijn’ Drucker slaven doen,
En van stappen draven doen,
(25) Ksall se beide met haer sweeten
’Twater warmen sparen heeten,
Ksall den Binder voor een blad
Rijgen heeten wat hij vatt,
’Ksall den Wagenaer na Leijen
(30) Dobble sweepen heeten breyen,
En doen rennen met de Meer
Als waer’ Phaethon op ’t veer.
Ksall het pack met Citos decken,
En den Brieven-drager recken,
(35) En doen rucken aen uw’ bell
Dat de Meid sall roepen, wel,
Wel wat gaet den Bengel over?
Daer op sal hij, soo wat grover,
Soo wat holler uyt die stroot,
(40) Die bebierde Mengel-goot,
Ripsen, voor de reedste antwoord,
Hier you varcke, reick je hand voort,
’Khebb eloope met dit pack
Teugens stoep en luyf en dack
(45) Offer heel Breda na vaste,
Helpme vanden brass ontlaste,
Haelme geld, stapp hene, drá,
Brosterhuysen wachter na.
Zoo ghij dan het Zegel-pluysen,
(50) En de vellen door te luysen,
Niet zoo haest en hebt begost
Off ghij klaeght, Wat laffer kost!
Foeij, de Bergen zijn verlost
Van belacchelicke Muysen;
(55) Khael mijn wenschen door den hals,
All mijn’ gissingen zijn vals:
    Ksall niet wederspreken, als
    Waerom gaept ghij, Brosterhuijsen?
13°. Mart.



Wijder gaept nu Brosterhuijsen,
Nu ’er hoop is dat u sluijsen
Sullen braecken soo veel nats,
Soo veel fraeijicheidts en schats

(5) Als de Heijnste-bron oijt storten.
Woudt ghij mijn verlangen korten
Eed’le dichter daer ghij ’t reckt
Mits het maer bij drupp’len leckt
’T lieve nat daer ’t bij kan raecken,
(10) (Even als ’t de vissjes smaecken
Soo ’t door d’horden van de fuijck
Reepelt in haer banghe buijck;)
Dan souw door mijn graeghe lippen
U ghedicht vol op in glippen,

(15) Niet becrompen door een cloof
Daer ’t wel eer lancks heenen schoof,
Dan souw d’anghel van u net’len
Mij en ijeder heijlsaem ket’len
Op de maet van ’t soet gheluijdt

(20) Dat een doofmans oor ontsluijt.
    Laet meer setters onderwijlen
Met haer letters wonder ijlen;
’T sal u drucker slaeven doen
En te radder draeven doen,

(25) Laetse door het nutte sweeten
Haer verkleumde leeden heeten;
Dat u binder menich bladt
Voor mij in te rijghen vatt’.
Laet de voerman dan van Ley’en

(30) Vrij sij(n) swiepje scherper breij’en,
Om te rennen met de meer
Of hij voer op ’t Sonne-veer,
Wilt hem met een pack bedecken
Dat een draegher souw verrecken;

(35) Als hij soo raeckt aen de bel,
’K wedd’ de meijdt die seijdt, ’t is wel:
Koom ick dan misschien daer oover
Dat hij staet en bruldt wat groover;
’K sal hem stracks die stiere-stroot

(40) Stoppen met een biere-goot,
En voor d’alderquaetste antwoordt
Segghen, maet, com steeck je handt voort,
Daer’s je gheldt voor ’t waerde pack
Dat je hier brengt onder ’t dack.

(45) En nae ’t breecken van mijn vasten
Sal ick hem weer gaen belasten,
Dat hij u behandicht dra,
Dit, of dierghelijck bijna.

    ’K heb gheweest aen ’t Veeghel-pluijsen
(50) En (soo ghij segt) aen ’t door-luijsen
Van de vellen; soo ’ck begost
Dacht ick stracks, wat vaster kost!
Iovis doch(t) ers sijn verlost
Van drije drijemael jonghe Musen:

(55) ’K hael mijn wensch niet door den hals,
Want mijn ghissen is niet vals,
    Meer sal ick niet segghen, als
Wijder gaept nu Brosterhuijsen.





[CH1625:008]
AEN MYNE VRINDEN IN ZEELAND
Nachtegalen, helle kelen,
Stercke Luyten, snelle velen,
Die de mijn, van schimmel-klamm,
Van verwesen tot de vlamm,
(5) Van versleten in de motten,
Van vergeten in ’t verrotten
Hebt verheven en verstelt,
Dats’er noch af wordt gemeldt
(Al mis-staet mij ’t eighen stuyten)
(10) Onder middelbare Luyten,
Luyten die men gaeren terght
En het niewe Liedgien vergt.
Vrinden die mij t’uwen luyster
Uyt het onbenijdde duyster
(15) Hebt getogen daer ick sta,
T’aller tongen ongena;
Daer ick, verre buijten ’tgrijpen
Van ’tmoedwillige begrijpen,
Van mijns meerders quaps verwijt,
(20) Van mijns minders quellick spijt,
Beide ’t Kostelicke mallen,
En ’tVoorhoutsche wandel-kallen,
Met de waerheid die ick daer
Hebb geslingert bij den haer,
(25) Binnens lipps kon overmommlen,
Sonder mij te laten trommlen
Bijder Straet, aen Kerck en Poort,
Als een’ niewe wan-geboort.
Vrinden, evenwel noch Vrinden,
(30) Die mij maer te wel besinden
Doe het smooren van mijn’ geest
Vrinden gonste waer’ geweest,
Noch aenvaerd ick ’twel-genegen
Overvrindelick bewegen
(35) Van ’trecht ronde Zeewsch gemoed:
Bij de meening acht ick ’t goed,
En de gunst-gemeende schade
Voor genadigh’ ongenade,
En de weldaed sonder daed
(40) Om ’twel-willen nemmer quaed.
Voor die daed en beter willen,
Daer ghij mijn’ misvallen grillen
Med’ gevroevrouwt, med’ geluert
Door de Wereld hebt gestuert,
(45) Kenn ick schuld van lange Iaren,
Zedert ick de Noorder baren
Uyt den Westen oversagh,
En verbonden balling lagh
Daer mij verr verscheiden kommer
(50) Van der Musen louwe lommer
Hadd vermoddert in den poel
Van ’tbesmoddert Hoofs gewoel.
Voor die schuld, soo heet om koelen
Dat mijn hert sengt aen ’tgevoelen,
(55) Vind ick na den langen dagh
Van uw minnelick verdragh
Onder mijn’ verdufte schatten
Geen’ betaling, of de Ratten
Klagen voor haer’ jongeren
(60) Over nood van hongeren,
En vervolgen mij voor dief
Van haer eigen tand-gerief.
’Kgae se niettemin ontrieven,
En haer avond-mael ontbrieven
(65) En ont-Inten haer’ onbijt:
Siet de brocken gaen sij quijt
Die ick uwe gunst moet vergen
In de schaduwen te bergen
Daer de rest van eener leest
(70) Zoo ter schaduw heeft geweest.
Vindt ghij dan de regel-tippen
Hier uw’ ademen t’ontslippen,
Daer te stuyten eer ghij docht
Dat de voet-maet waer’ vollbrocht,
(75) Vindt ghij onderbleven Rijmen
Dier men sess aen seven lijmen
En voor een doen gellen souw
Die ten nauwsten tellen wouw,
Vrydt mijn’ Penne van ’tverwijten,
(80) En verhaelt het op het bijten
Van mijn’ gasten die voortaen
Na den vasten-avond gaen.
Maer sal oock mijn spa betalen
Sijn’ vergeving bij u halen?
(85) Ia het, mijn vertrouwen leit
Op de Zeewsche soeticheid.
Schoon men wille mij verraden
En met woecker-loon beladen,
’Kstae den vrecksten maner schoon,
(90) ’Ksegg hem, Hier is woecker-loon;
Emmers, Vrinden, all’ de duijten
Die mijn’ rekening hier sluyten
Zijn all’ duyten uyt de Munt
Die ghij ’tgelden hebt gegunt,
(95) Maer die eerste stempels draen
Meest maer tweederhande slagen
Zoo wat vroeds, en zoo wat Mals,
Hier is beid, en noch Van Als
Hag. 26°. Mart.



[CH1625:009]
MEDELYDEN MET HEERE WILLEM VAN LYERE, HEERE VAN
OOSTERWIJCK ETC. OVER DE DOOD VAN SIJNEN OUDSTEN SONE

Gaet vernachten
Myn’ gedachten
En mijn’ klachten
In de Wijck
(5) Daer de Rijsen
Droevich rijsen
Om den wijsen
Oosterwyck:

Doet hem weten
(10) Dat de beten
Van ’tvergeten
In mijn hert
Niet en byten
Meer als ’tslijten
(15) Vanden tijd en
Slyt sijn’ smert;

Dat het ruchten
Van sijn suchten
Myn’ genuchten
(20) Soo verr af
Heeft verslagen,
En doen dragen
Half de plagen
Van sijn’ straff.

(25) Dat mijn’ oogen
Van medoogen
Noyt en droogen,
Maer gelijck
Losse kranen
(30) Stadich staen, en
Stadich tranen
Op sijn Lijck,

Lijck bij lijcken
Te verlijcken
(35) Die van kijcken
Lyden doen,
Doen de pijnen
Eighen schijnen
Elck van sijnen
(40) Naestens schoen:

Dat de schroomen
Van mijn’ droomen
Selden komen,
Ick en sie
(45) Sijnen gaeven,
Doe soo braven,
Nu begraven
Emmery;

Dat mijn’ dagen
(50) Noyt en dagen
Sij en dragen
Meer of min
Van de klachten
Die de nachten
(55) Niet en smachten
In mijn’ sinn;

Dat mijn’ pennen
Niet en rennen
Naer ’tgewennen
(60) Van mijn’ hand,
Dat mij ’t eten
Blijft geseten
Ongebeten
In den tand;

(65) Dat mijn’ Luyten
Haer’ geluyten
Niet en sluyten
Op mijn’ stroot,
Dat mijn’ Velen
(70) Niet en spelen,
Sij en quelen
Naer de dood:

All van dencken
Op het krencken
(75) En verdrencken
Van syn’ geest,
Sints sijn jongen
Lieven Iongen
Hem ontwrongen
(80) Is geweest.

Maer, Gedachten,
Wilt niet wachten
Na de klachten
Die hij weer
(85) Mochte baren
En vergaren
Tot verswaren
Van sijn Zeer;

Will hij neuren,
(90) Naer uw treuren,
Gaet ghij deur, en
Stuyt hem kort,
’Khoev het weenen
Niet te leenen
(95) Die ’t aen geenen
Traen en schort.

Maer met eenen
Voor de steenen
Daer de beenen
(100) Van het Wicht
Onder pletten
Zult ghij letten
Op te setten
Dit Gedicht;

(105) BUYGT U NAER DE
DROEVE WAERDE
DESER AERDE,
LESER-VRIND,
HIER IN WOONEN
(110) MOEDERS KOONEN,
VADERS KROON, EN
MAER EEN KIND.
Hag. 27°. Mart.



[CH1625:010]
IN PAETOLOGIAM DOCTISSIMI R. THORII D. M. AMICI INTIMI
Carmina sputantur fumi potoribus, audi
    Massiliae si quem fumea vina iuvant,
Thorius exemplo monuit spumantia multum
    Pocula, fumantes omnia posse tubos.
Hag. 1°. April.



[CH1625:011]
(IN EANDEM)
Quod jam summa procul villarum culmina fumant,
Quod fumos bibit omnis ager, bibit omnis ab Aulâ
Ad caulam fumosa domus, quod pascere fumos
Fumosos equitum cum Dictatore Magistros,
(5) Quod pueros fumare juvat, fumare puellas,
Mollius indignor; quin tecum ignosco puellis
Et pueris, aulis, caulis, equitumque magistris,
Prime pater Paeti, fumantum gloria Thori,
Non fumum ex fulgore sed ex fumo dare lucem
(10) Sedule: Te praeitore magis lippire decenter
Quam lachrymâ ridente putant; iucunda cuique
Te Medico tussis, cui nec pituita molesta est,
Creditur instantes membris emungere morbos.
    At mihi quod sacrâ latet in vertigine multo
(15) Praecipuum est; hos te calices fecisse disertum.
Haec aliquid certe fumo facundia debet.
Foecundi calices, felix vertigo, saliva
Nobilis, insignes lacrimae, gratissima tussis,
Me quoque si parce videor laudare merentes
(20) Insolitas calicumque super praeconia laudes,
Me quoque vicinis afflatum credite fumis,
Et sicco titubare mero; brevis iste futurus
Est furor, exierit sensim vesania primi
Turbinis, aggrediar stabilis de nare tepenti
(25) Fundere cum fumis quae vos per saecula vectent
Verba, vetentque mori, nolint Iovis ira vel ignes.
Pro fumi! sed et hic furor est; ignoscite vobis,
Fumosoque mihi; cessem fumare, tacebo
Sobrius, et sapiam; labris encomia, linguâ,
(30) Dentibus occludam: Quid enim, si Thorius unum
Arguit ipse sui reliquum fecisse stuporem?
Hag. 2°. Apr.



[CH1625:012]
IN HYEMEM EJUSDEM
Sic Medice decuit, sic se curasse Britanne;
Post fumos nidore frui, meliore culinâ
Post lachrimas avidaeque irritamenta salivae.
En ego me, Thori, convivam sisto vel umbram,
(5) Qualemcumque vocas: juvat in tot fercula fundi
Et speciem variare gulae, juvat esse lepores
Et lepores, juvat omne tuis condire meracis,
Brumalesque dies, niveas, te judice, noctes,
Noctibus, et dubias confundere solibus umbras.
(10) Tu modo Livor ades, nec prandia disce Galeni
Semper foetida, nec putâ Permesside semper
Pascier, aut solo vesci nidore Poetam.
Hem! tales nec aquae pariunt, nec [Grieks-]adeipnía[-Grieks] Brumas.
Hag. 3°. Apr.



[CH1625:013]
SERMO AD D. GASP. BARLAEUM, CUM ELEGANTISSIMO
NUPER CARMINE AMICOS A POËSI BELGICA AD LATINAM
ET GRAECAM AVOCARET

At mihi non uni calamum submittere Romae,
Quo Latio legar ore, libet: satis una superque
Quod fuit, una fuit, satis una oppleta Triumphis,
Non satiata, sui vidit nil Caesaris expers,
(5) Quando nec Urbs olim Orbe minor, nec Colle Quirini
Amplior hic, Mundi una domus fuit, una Quiritum,
Barbara quae linguae nesciret lingua Latinae
Barbariem, et patriae auderet non barbara dici.
At neque, si sacram contingat adire Corinthum,
(10) Pirene propiore fruar, fruiturus eâdem
Perpetuâ, ut solo semper loquar ore rotundo;
Graecia non Graeca est, evanuit Hellas et ingens
Gloria Tantalidum, cineri surdisque ruinis
Occinitur coeco sudatum Carmen Homero,
(15) Quo mihi quae fugiant Romam, quae nesciat Argos
Putida verba situ, nulli vernacula, nulli
Intellecta domi Batavis obtrudere Musis
Prosit, et in Patriâ ne non peregriner inepte
Exilio mulctare Deas? Ignosce Dearum
(20) In Latio, Barlaee, decus, decus inter Achivos,
Prima mei Belgis debetur portio, Celtis
Altera, quae sequitur Brittanno, quarta Latinis,
Sed quales hodierna novae das Roma loquelae,
Quinta vel Hesperiis (odium immanesque Tyrannos
(25) Hactenus ignoro, communes Lingua Camoenas
Conciliet, satis est armari in proelia dextras)
Sexta magis merito superest Germania Mater
Fontibus intemerata tuis, agnoscimus olim
Ambiguos ortus, patriae incunabula Linguae
(30) Deferimus tibi, tota tibi primordia nostri.
Ergo ego nunc Batavas inter vernacula Musas
Numina desideo; nunc Gallos opto rogoque
Ferre soloecismum peregrini vatis olores,
Et feror, et foveor; nunc in sua sacra Britannas
(35) Invoco, nec voto nimis infelice, puellas;
Nunc Italâ tellure vagor, primoque Quirite
Posthabito, quem tota novum parit altera Civem
Alloquor ore suo; nunc in juga Pyrenaei
Tollor, et hoc Musis etiam de culmine libo;
(40) Mox Rheno potiore lavor, nec pascier uno
Castaliae doceor, nec nasci fonte Poëtam.
Omne solum vati patria est, ille incola mundi,
Ille domi in patriâ, ille foris, ille omnibus idem:
Quo me nec veteres falso dubitâris Athenas
(45) Temnere; non sordent semper, non semper amantur;
Nec Latium vilere magis, totumque Maronem,
Quaeque fuit priscae Veneris facundia, felix
Eloquium, nulli inferior, me judice, sermo:
Dum loquimur laudare puta, cum saepe locuti
(50) Sic fuimus laudasse puta: Sed et unica rerum
Perpetuo facies, idem tenor, unica longum
Pulsa repulsa fides, cui mellitissima, cui non
Melle suo Batavae tandem gravis intonet auri?
Me varias, Barlaee, vices, me sideris ortum,
Aetheris ambages, Solis Lunaeque labores
Inconstans ambire docet constantia; nullis
Orbibus includi, nulli jurare magistro,
Undique [Grieks-]prôteúein,[-Grieks] solari taedia motu,
Res veteres miscere novis, quadrata rotundis,
(60) Digna, meo censu, res libertate Batavâ est.
Hag. 19°. April.



[CH1625:014]
Tollite me summas inter, mea Numina, nubes
    Deficit ad lachrimas Castalis una meas,
Una parum Permessis erit, quando aequora tota
    Poscimur, et quantas non bibat orbis aquas,
(5) Manibus immensis litandum est imbre perenni,
    Augustum cinerem nulla lacuna capit.
Totum gutta Mare est, parci sunt prodiga fontes
    Flumina, sub pluvio sicca stat urna Iove;
Tota Iovem totum tegat undique et undique nubes,
    (10) Nulla neget latices aura nec ora suas.




[CH1625:015]
La Rime que m’avez donnée,
Amij, que j ’ayme comme moy,
M’a desià prou donné de quoy
Me contenter de la courvée.

(5) I’ayme bien mieux cett’ Avantgarde,
Que celle d’un friand bouillij,
Si tant m’en reste à la perdrij
Ie vous promets qu’elle me tarde.

Passe la Pasque et Penteconste,
(10) Mon appetit est en saison,
Pour faire trouver le vin bon
Il ne me faut point d’autre crouste.

Car ni chere, ni bonne vie,
Ni son de chorde, ni de voix,
(15) Ni la sanuagerie des boix,
Mais vostre amour seul me convie.

C’est là l’Aymant qui seul me tire,
Sans qui le succre n’est pas doux.
    En fin vous nous verrez chez vous,
    (20) Faites qu’ij rencontrions de Lijere,
    Voyci de quoij le faire rire.
2°. Maij.

Ce 2°. de May 1625.
Emmi la Chasse du Heron,
Dedans les champs, hors de moy mesme,
En selle, en botte, en esperon,
(25) En parlant au Roy de Boheme.




[CH1625:016]
SNICKEN. DE MALIS MINIMUM
Siet
Niet
Na den
Quaden
(5) Sang-
Gang,
Leser
Deser
Sucht-
(10) Klucht.
    ’Kvouwse,
’Khouwse
Kort,
’Kschort
(15) Zeven
Teven,
Daer
Maer
Van der
(20) Ander’
Een
’Tbeen
Souwen
Vouwen.
    (25) ’Tzijn
Mijn’
Snicken:
Ick en
Kan
(30) Van
’Tquade,
Na de
Re’en,
Geen
(35) Minder
Hinder
Aen
Slaen.




[CH1625:017]
(DANIELI HEINSIO)
Unice flos vatum, cui me placuisse measque
    Prima fuit Pueri gloria quisquilias;
Proxima sit placuisse Viri, provectior aetas
    Quod bene, quod melius tertia speret erit;
(5) Otia nunc rerumque inopes fero Carmina nugas;
    Otia, si tanti est, paucula perde meis.
Forte tuas pridem versas in mascula Musas
    Numina ais Veneres non nisi nosse mares,
Caetera cum primi putruisse Cupidinis arcu,
    (10) Nec pia tam nihili seria ferre jocos?
Parcius obtundo. veteres agnosce tabellas:
    Quam videor cramben nunc dare saepe dedi:
Exue personam, mutato nomine, qualem
    Hic ago, de veteri est fabula facta recens,
(15) At spectatores bene speratura nepotes
    Heinsiacâ sospes non caruisset ope.
Annue, ne careat. quas nunc effaberis, olim
    Censurae de me Posteritatis erunt.
Quanquam ego nec metuo quos dant hodierna Catones
    (20) Saecula, nec si quos saecula sera dabunt;
Glorior in mediâ non delirasse juventâ,
    Et calidos tepido vix abiisse dies:
Unde nec amentes redolentem pagina flammas
    Arguet autoris noxia labe sui;
(25) Nec Puer, haec mea sunt, haec Divae vulnera Matris
    Dixerit in quaevis compita versus Amor:
Algeo, nec pudor est: quem charior occupat aestus,
    Discat ab invidiâ nil timuisse meâ:
Denique nec pudor est quod nos impune Puella,
    (30) Nos Puer illaesâ virginitate leget:
Si tamen iste vel illa legent; quae sola futura est,
    Heinsiadae rogo sit gratia sola mei.
Sin piget immeritae punctum tribuisse Thaliae,
    Et videor Theta dignior ire nigro,
(35) Parce, Deûm, si quae, soboles, clementia divûm est,
    Nec titulum justo detrahit illa Iovi:
Parce, tuo cum tecta volet ludibria nutu
    Quae ruet in plagas livida turba meas,
Sola crepet, tantique adeo, quâ turgeat unâ
    (40) Vindice, suffragii destituatur ope.
En caream plausu; jam nuda silentia sat sunt;
    Fecerit ad laudes, te tacuisse, meas.




[CH1625:018]
IN MANES AURIACOS C. BARLAEI
Risimus has inter lachrimas, ignoscite Cives,
    Gaudia nec vobis invidiosa loquor;
Risimus. hos nobis lugendi docta voluptas
    Exprimis, hos plausus ingeniose dolor.
(5) Quae mihi Barlaejo praeeat suspiria planctu
    Praefica, quae grandes effleat ore modos,
Ut veter arridere pius de Cive Poeta.
    Factus et in grandes mollis utrimque modos?
Non decet alba bonum facies in funere Civem,
    (10) Lectorem facies non decet atra tuum.
Hinc dolor, hinc lauti luctus et gratia flendi
    Afficit, ancipitem quo feriare magis.
Pace tuâ, Barlaee, subit gaudere gementi,
    Ut subit a gemitu gratior urna tuo:
(15) Qui me flere velis, fletu minus ora venusto
    Infice, tam compte qui jubet, ille vetat.
Vos tamen ut, magni Manes, flevisse libenter
    Arguar, in fletus invoco porro meos.
Sed Batavos fletus, patrii lamenta doloris
    (20) Conscia, de tali languida verba sinu.
Qui male plorantes sequitur pudor, esto Batavûm,
    Vix rubor humenteis afficit iste genas.
At bene lugendi sequitur quae gloria vatem,
    Hanc Barlaee tibi cedimus, una tua est.
26°. 7b. (Sept.) Hag.



[CH1625:019]
SCHEEPS-PRAET, TEN OVERLYDEN VAN PRINS MAURITZ
Mouring, die de vrije schepen
Van de Seven-landsche buert
Veertigh jaren, onbegrepen,
Onbeknepen heeft gestuert,
(5) Mouring, diese door de baren
Van soo menigh tegen-tij
Voor den wind heeft leeren varen
All en was ’t maer wind op zij,

Mouring, Schipper sonder weergae,
(10) Die sijn’ onverwinlickheit
Daer de Sonn op, waer sij neer gae
T’aller ooren heeft gespreit,
Mouring, die de Zee te naw hiel
Voor sijn’ zeilen en sijn wand,
(15) Die de voghelen te gau viel
All bezeilden hij maer ’t sand.

Mouring was te koy ekropen,
En den endeloose slaep
Hadd sijn wacker oogh beslopen
(20) En hem leew gemaeckt tot schaep,
Reeërs en Matroosen riepen,
Och! de groote Schipper och,
Wat sou ’t schaen of wij all sliepen,
Waeckte Schipper Mouring noch!

(25) Schipper Mouring, maer je leghter,
Maer je leghter platt evelt,
Stout verweerer, trotz bevechter
Beij te Zeeword en te veld,
Kijck de takels en de touwen
(30) En de vlaggen en het schutt
Staen en pruylen inden rouw, en
Altemalen inden dutt.

Dutten? sprack moy Heintie, dutten?
Stille maets, een toontje min,
(35) Dutten? wacht, dat most ick schutten,
Bin ick angders dien ick bin,
Khebb te langh om Noord en Suijen
Bijden baes te roer estaen,
’Khebb te veul gesnorr van buyen
(40) Over deuse mutz sien gaen.

Kselt him lichtelick soo klaren
Dat ick vlaggen, schutt en touw
En de maets die met me varen
Vrijen sel van dutt en rouw.
(45) Reeërs, (jouwerliefde mien ick
Die van vers op ’t kusse vicht)
Wiljer an? kedaer you dien ick,
You allienich by dit licht.

    Weeran, riepen de matroosen,
(50) ’Tis een man oft Mouring waer,
En de Reeërs die him kosen
Weeran, ’tis de jonge vaer.
Heintgie peurde straek an ’tstuer, en
Haelde ’t ancker uyt de grond,
(55) ’Tscheepje gingh deur ’t zee sopp schuren
Offer Mouring noch an stond.

Maer hij stond so dra an ’t stuer niet,
’Tscheepje vlootte niet so dra,
Off de doot die altyd suer siet
(60) Treften him mit niewe scha.
Goeije Ian die all syn heul was,
Die hem nergens en begaff
Die sijn weinich en sijn veul was
Viel van voor sijn voet in ’tgraff.

(65) Tquam hem wonder ongelegen
Ian te delven in een kerck
Iuyst in ’tdichtste vande regen
Van sijn ongewenne werck,
Ian kon schrijven, Ian kon lesen,
(70) Ian kon rekenen mit krijt,
Ian was minnelick van wesen,
Voll van trouw en sonder spijt:

Goeje Jan was alle dingen,
En now was hy nimmendall;
(75) All die Heintjes haert begingen
Treurden over ’t ongevall.
Heintje self uyt sijn beleeftheit
Voor sijn leste en beste loon
Tuygde dat hij vroom eleeft heit,
(80) Met een traentgien op syn koon.



[CH1625:020]
ITER PRINCIPIS A 21°. OCTOBRIS USQUE AD IX. NOVEMB: 1625
Sacra dies Marti vultus aestiva serenos
Extulit, ut patriâ impransi decessimus Hagâ:
Sic Martem decuit; cui non sua pocula plebes
Delphica, sed lachrimas, sed foemineos singultus
(5) Lymphatasque nurus, et totam supplice gestu
Obtulit incassum iusto pro sontibus urbem.
Proxima candidior Delphis stetit obvia magno
Rotterodama Duci; stetit, et civilia semper
Arma movere nefas armato cive negavit.
(10) Inter mille tubas, inter tot fausta precantûm
Vota virûm, et toto reflexos aethere plausus,
Aegra suo auratam solvit de littore classem;
Illam turgiduli, ac tanto vectore superbi,
Leniter antiquae fluctus ad moenia Dortae
(15) Deducunt, ubi nigra faces et sparsa per urbem
Lumina nox Phoebo docuit praestare diurno,
Et facere ad seros quaedam non visa triumphos;
Postera in adversos stringentem carbasa ventos
Vidit Eös pudibunda, ut dum fugit ipsa videri
(20) Pene Iovi pluvio totus succumberet aether;
Sed nocti confusa dies, confusa diei
Vespera mille jocis, quorum fuit alea princeps,
Et damnosa libri folia, et cum sorte fritilli
Multa sinistrorsum vagus in discrimina discus,
(25) Taedia longa viae fecit non longa videri.
Donec adoptati tardis progressibus Euri
Praecipites pepulere rates, quasi gnara futuri
Numina et instantis propedum praesaga procellae.
Iam Gulielmopoli a tergo, jam Goesia dextris,
(30) Iam vada praevectis longe Circaea sinistris
Vera truces caput inter aquas, turritaque prodit
Moenia, mox fidas pedibus substernit arenas,
Securoque procul tumidi de littore ponti
Exhibet horrores, dum sulphure tota nitroque
(35) Lucet, et emotas emotis ignibus undas
Temperat: Hinc multo convivas proluit auro,
Sesquipedesque scyphos, veterum servata per annos
Dona Ducum, Batavos inter despumat amicos,
[Et Middelburgi calidos ad moenia mittit.]
    (40) Mox Patrum te visa domus, aut ignosce silendo
Si cupiam laudasse, aut fer dignissima de te
Indignas non digna loqui praeconia Musas,
Siue caput Valachrûm, siue urbs antiqua Metelli
Diceris, aut mediae melius telluris ocellus.
(45) Plurima qui de te scivi potuisse referri,
Nunc quoque plura puto quam sint infirma ferendis
Numina, non durae Batavorum in vota Camoenae.
Ergo focis, ergo totam civilibus armis
Illustrem, tormenta, tubas, laetosque tumultus,
(50) Regalesque dapes et munera Principe digna
Sedulus omitto; superas encomia, dum te
Grandior exsuperas quam quae tibi credere possis.
    Nos propior Flissinga vocat: Cui cymba frequentem
Cum Duce devexit comitem. me turba pedestris
(50) Et mage jucundi rapuit congressus amici
In peditum praeeuntis iter: quo strata ruinis
Marmora, magni habitatoris, dum vita maneret,
Delicias, nunc relliquias, Souburga Philippi
Castra, sui cineres, avido pede pressimus: at me
(60) Magna viri virtus et quâ vixisse feruntur
Mortua saxa situ, memorem percussit, et illa
Illa sui dudum compos praesentia coeli
Visa vagos animare lares, ut vivere post se
Creditur et priscâ Genius tellure morari.
    (65) Flissingam pariter subeuntibus omnis in armis
Adstitit ad portam laetus pedes, omnis eâdem
Laetior augustae civis tulit oscula dextrae.
Mox festas de more dapes, et publica luxu
Pocula civili Patrum libamus in aula,
(70) Quâ nil Mattiaci, nil forte Batauia majus
Condidit, una pares praestas Antverpia turres.
Postera lux rubuit, facilem trajecimus Hontam
Sub Rectore suo, quem rustica littore Flandro
Turba sed armatis sequitur derisa maniplis.
(75) Sic Groedam, sic sollicitae non ultima Slusae
Moenia Catsantam pransi emetimur et ipsam
Vespere non sero fessi conscendimus arcem.
Ardenburga diem totum lustrata sequentem
Occupat: hinc Slusae retro de littore in ortum
(80) Avehimur currente rotâ, per pene quot urbes
Flandria major alis, totidem de cespite vivo
Oppida et aggestas in propugnacula glebas.
Isendica diem medium, Biervlitia serum
Vidit, et exceptis arrisit quaeque Batavis.
(85) Mane novo parvam magno de nomine molem
Ingentem magni magnus cognominis Haeres
Introit: hinc quam sit Romae fas dicere Nasam:
Proxima nocturnae lecta est Axella quieti,
Prima triumphorum Pueri, cui tota triumphus
(90) Vita fuit, totos explet victoria fastos.
Hanc quoque, cum Phoebo nondum cessisset Amorum
Alba parens, primo ripam fugientibus ortu,
Goesa sinistra voluptati fuit, Hulsta timori
Dextera, dum caecas nescit nauclerus arenas,
(95) Ignotique vadi maior formido propinquis
Incutit horrendum Batavis, sed inermibus, hostem.
Mox Deus et faciles favere volantibus Austri,
Ut nunquam certasse magis cum lampade Coeli
Visa sit in summum crescenti gurgite Scaldim
(100) Rapta ratis. Locus est quo non vicinior alter
Imminet ingenti Antverpae, stat pervigil illo
Miles et augustam spectat procul invidus Arcem.
Hactenus Auriacam portarunt lintea classem,
Ulterius cum Fata volent latura triumphos,
(105) Fata minus radio turres Antverpa sinistro
Despectura tuas. Restabat littore eodem
Area magna Ducum, furias frustrata facesque
Una ter Hesperias, et quam damnare ruinae
Ter voluisse Dei, ter non voluisse fatentur,
(110) Berga pudor totiesque pudor fugientis Iberi.
Haec adita est, hic prora stetit, haec tota per orbem
Visitur, et bene defensas ostentat arenas,
Et campos ubi rubra fuit, cum totus Ibero,
Rarior Hollando manaret sanguine cespes.
(115) Sed longe praedicta lues, et sparsa per urbem
Contages minuere moras: hinc Thola minori
Sede, pari affectu coenam non Principe, non se
Obtulit indignam: turbatum nocte soporem
Lenivit curata cutis tam vespere lauto.
(120) Mane diem doluit nimium sibi nacta serenum
Tarda freto languente ratis, quasi pondus amicum
Aegrius aveherent undae sibi et Aeolus undis.
Vespere praecipiti Patrium sic littus et urbem
Introiit, sic mane novo properantior Heros
(125) Per nebulas atrumque diem decessit eâdem,
Ut tua non alias, domitorum Regule Regum,
Celsior humanâ steterit virtute potestas.
Dorta nec inspecta est; eadem de Roterodamo
Cura fuit; Delphos quadrupes, mirantibus Euris,
(130) Advehit, ut remorae proram vis nulla stitisset.
Haga domus Venerum, votorum terminus Haga
Ameliis reducem Fredericum tradidit ulnis.
Cedite civiles epulae, tormenta, triumphi,
Nulla voluptatum thalami par nata voluptas.
(135) Amelii amplexus, iterata per oscula mille
Mille vices, iterum amplexus, iterum oscula mille,
Este quod amplexus tales decet, este quod optat
Belga, nec Auriacos ultra differte nepotes.
Hag. 11°. 9b. (Nov.)


Continue

[CH1626:001]
WEERKLANCK AEN JOFF. ANNA ROEMER VISSCHER
Veel gelucks van Constantijntje
Met uw’ Mann en voesterkijntje,
    Altyd lust, en altyd Ieughd
    Altyd vred’, en altyd vreughd,
(5) Altyd min bekommeringen
Dan mij van Parnasso dringen
    En doen suchten na den tijd
    Doen ick was ghelijck ghij sijt,
Doen ick verre van ’tverdrieten
(10) Als het Carmosij van ’tschieten
    Somtijds tegen onsen Zeew,
    Ick het Schaep en hij de Leew,
Met een dichtjen hebb gekrabbelt,
En na ’t niewe Rijm gegrabbelt
    (15) Daer de Reden wat om leed,
    Dat mij nu al schoon vergeet
En blijft hangen in de kropp, en
Aen uw deur verbiet te kloppen.
    Dan soo nu als doen ter tijd
    (20) Wie het lief is, wie het spijt,
Ben en blijv ick u Slavoen
Hebb ick veel of niet te doen.
Hag. 18. Ian.



[CH1626:002]
LUDIBRIA RERUM
Heinsi, summe virûm, summâ mihi dicte Camoenâ
Nunc prima dicende; quis in ludibria rerum
Lumine non laevo satis intromissus ab illis
Doctior, aut hac parte sui locupletior exit
(5) Quâ sumus et bruto solâ praestamus et herbae?
Legem nemo sibi, vicino dicimus omnes.
Prodiga censurae plebes ferit obvia quaeque
Crimina, nullorum sibi conscia; foemina dives
Verborum ac vitiorum animal: tam parcere verbis
(10) Quam vitijs ignara, nihil sibi censet iniquae
Censeri; Mendicus habet quo nomine dites
Conveniat, nummo praesertim saepe negato,
Visaque Pauperies magis est persaepe furori
Quam menti vicina bonae: Nec rure latebis,
(15) Nec peregre; Civem nullus non carpit arator;
E patriâ totus vitium est extraneus hospes.
Dissidet omnis ubique sibi quem novimus orbem,
Primaevum redijsse Chaos juraveris, in te
Versus, et immoto pendens examine causas.
    (20) Huc operam, huc, Heinsi, nervos intendimus omnes.
En ego de summo Batavorum culmine, turri
Auriacâ, quâ nil meritum fortuna locavit,
Prospectans, humilesque casas et tecta potentum
Excutiens, nihil invidiae, nihil arbitror atri
(25) Livoris vacuum. feriunt, feriuntur utrimque;
Neu desint exempla, sonet jentacula pistor,
Protinus, O illum, exclamet mendicus ab ortu
Ad stellas plenum Cereris . . . . .




[CH1626:003]
SUR LE PIRAME DE THEOPHILE
Il n’est rien de si noir dans le creux de la Terre,
Il n’est rien de si dru au gouffre qui enserre
Les eternelles nuicts, rien de si attaché
Au centre et aux horreurs qui le tiennent caché,
(5) Que les puissants esclats de ta voix, Theophile,
Ne percent bien à jour; et n’y a dans l’exile
Des amants trespassez couple si hors de sens
Qni ne revive au son de tes roides accens.
Pirame le dira, et celle qui de vivre
(10) Soucieuse bien moins que du bien de le suivre
Le devança pourtant, et luy fraya la mort,
Qu’il receut incoupable et se donna sans tort.
Thisbe, tu ne scaurois dementir ma croyance;
Seurement tu revis, en ta resouvenance,
(15) A ta vie, à ta mort, et leurs extremitez,
Theophile apres toij les ayant recitez;
Ces plaisirs, ces soupirs, cette main homicide,
Ce Pyrame innocent, si tu n’es bien stupide,
Te retouchent de prez, et si dans ce tableau
(20) Tu ne te reconnois comme la goutte d’eau
Dans celle qui la suit, parfaictement empreinte,
Tu n’as pas merité de t’y trouver depeinte.
Mais tu t’y reconnois, et cett’ Ame de laict,
Cett’ Ame desormais toutte flame qu’elle est,
(25) Ce souffle tout à soy, cette libre estincelle
Ne s’auroit s’empecher de se mirer en elle,
De s’entendre à ses pleurs, d’aimer à les ouïr,
A reveoir l’univers pour encores mourrir,
Pour mourrir d’une mort qui tousiours effroyable
(30) Soit suivie tousiours d’un tombeau si aimable,
Et me semble d’ouïr Pyrame souhaitter
De reveoir la clarté, pour ainsi la quitter.
Non Thisbe, non Pirame; ostez vous les envies
De l’honneur de voz morts dans l’horreur de voz vies,
(35) Tant que dans Theophile on lira voz trespaz,
Vous vivrez, vous mourrez, et vous ne mourrez pas.
Februar. Hag.



[CH1626:004]
DE THEOPHILE ET BALZAC
I’avouË, et qui n’avouË point?
Que de paragonner son stile
A la force du contrepoint
De l’admirable Theophile,
(5) C’est mettre l’ombre et le sommeil
En parallele du Soleil,
C’est d’une ambition mortelle
Pretendre à la gloire des Dieux,
De mettre un pied dessus l’eschelle
(10) Qu’il a levée dans les Cieux.

Mais ravi des enchantemens
Balzac, que ta divine prose
Coule dans noz entendemens,
I’ose bien dire, et qui ne l’ose?
(15) Que Theophile ne nous plaist
Qu’en tant que nourri de son laict
Et que de ces belles pensées
Que d’un aimable nonchaloir
Tu as faict naistre detachées
(20) Sa rime a sceu s’en prevaloir.

Il faut donq dire et advouïr
Que jà devant que vous nasquistes
Nature se voulut jouer
En l’harmonie que vous feistes
(25) Sans doubte dedans le mesme enclos
D’un ventre qui vous a escloz,
Harmonie plus fraternelle
Que celle des deux grands . . . .
Qui entamerent leur querelle
(30) Dedans la prison des boyaux.

Qu’ apres en estre bien . . . . . .
Il y eut tant de ressemblance
Dans les accens des premiers criz
Que fit retentir vostre enfance,
(35) Que si Rebecque vous eust faicts,
Parmi de si pareilz effects,
Isaac privé de la veuË
S’il n’eust rendu raison du faict
En eust excusé la beveuË
(40) Quand il eust beni le cadet.

Depuis ce temps tousiours uniz
D’ame, d’humeur, de fantasie
Il se trouve dans voz escritz
Une si vive sympathie,
(45) Qu’en ce siecle des clair-voyans
Les plus entenduz vous oyans,
Vous prennent pour la mesme chose,
Et vous jugeans si peu divers
Croyent que Theophile en prose
(50) C’est à dire Balzac en vers.

Moy qui ne vis jamais les dieux
Si prodigues de leurs merveilles
. . . . . . croistre en tant de lieux
. . . . ose croire à mes oreilles.
(55) . . . . . . . . parmi les qualitez
. . . . . . . . bien grandes raritez
. . . . . . . . . . de comparables,
. . . . . . . . . . en ce rapport
Que des plumes inimitables
(60) Se puissent imiter si fort.
Hag. 20 Febr.



[CH1626:005]
L’ANATOMIE. PARADOXES EN SATYRE
Ie n’en appelle plus, Clorinde, qu’ à toy mesme
Si cette passion qui me faict dire, I’ayme,
Et cet amour me brusle, et ce feu est ma mort,
Ne tient de la manie, et du piteux effort
(5) Que la noire vapeur d’une bile bruslée
Preste aux infirmitez de la santé foulée,
Si ce n’est un Enfer que je me suis basti
Tres digne du loyer d’y avoir tant pati.
    Qu’est-ce que j’ayme en toy, qu’est ce que j ’y adore?
(10) Ce touffeau de cheveux, que ma folie dore
De mon or seulement? ces menuz excremens,
Ces superfluïtez, ces restes d’alimens,
Ces vapeurs en filetz, cette sueur gelée,
Cette lie d’humeurs, qui se fust envolée
(15) N’eust esté sa grosseur, qui s’est laissé filer?
Ce proumenoir de poux, qu’il t’en faut exiler
A force de poisons? ce sale marescage,
Ce terroir tousiours gras, ne fust le labourage
Que tes peignes y font, que pour les desseicher
(20) L’Ocean te prestast ce qu’il a de plus cher,
Que l’Isle de Venus prodigue de poussiere
Pour deguiser ton front te coiffast en meusniere
Meurtriere qu’on te dit? Clorinde, sans railler
Portes tu sur ton chef de quoy me travailler?
(25) Ne me dij pas qu’ouij; tu ne sçaurois le dire
Que tu n’aijs de la peine à t’empescher de rire;
Et moy, si ie l’ay dit emporté des fureurs
Que lancent noz espritz aux premieres ardeurs,
I’en revoque l’arrest, et t’ose bien promettre
(30) Que si dedans mon plat un poil se venoit mettre,
Fust il des plus dorez de ceux que tu nourriz,
Ie m’en esgayeroy comme de poix pourriz.
Monstre d’aveuglement, imprudence de beste!
Que cett’ herbe, ce lin me plaise sur ta teste,
(35) Qu’il me tarde aujourdhuij de le pouvoir nommer,
Capable dans demain presque de m’assommer!
    Mais ton front me desfaict, cette table d’yvoire
M’ achemine à mourrir, m’oste de la memoire
Tout ce qui est de beau pour seule s’y loger.
(40) Pardonne moy, non faict, I’ay l’esprit passager,
Et ne m’arreste pas au dehors de la chose;
I’ose me disputer comme on aime la rose;
Certes, ce qu’on ij void n’en est pas le plus beau,
Ce qui me l’encherit sort de dessoubs sa peau,
(45) Et je l’en aimeroy, fust elle toutte noire:
Mais, Clorinde, ta peau ne couvre point d’yvoire
Et qui la perceroit te souïlleroit de sang.
Qu’on ne me die pas de ce rouge et ce blanc
Que des roses en laict ne seroyent pas si belles;
(50) Les roses et le laict me plaisent comme telles,
Mais ce seroit du sang qui te feroit rougir,
Et ce sang me feroit trop songer à mourir;
Ie suis si pacifique et si peu sanguinaire
Que je voudroy desià m’en trouver à me taire;
(55) Bourgongne, tes drapeaux m’en devoyent bien sommer
Que ce rouge et ce blanc sont tristes à nommer.
    Me veux tu alleguer un esclat de lumiere,
Deux Soleilz, deux esclairs qu’enferme ta paupiere?
De grace, pren pitié de mes infirmitez
(60) Ie ne me cognoy plus à ces divinitez:
Les traicts qu’on dit qu’Amour forge dans ces boutiques
Fuijent le sens commun, et les seulz Platoniques,
Que je ne creu jamais, en croyent les eslans;
L’inuisibilité chatouïlle les flamens
(65) Comme ce qui n’est point; Aristote plus sage
M’enseigne de mes yeulx l’indisputable usage;
Et puis que m’ajustant tout vis à vis des tiens
Ie n’y rencontre rien que l’image des miens,
Ce paradoxe vault la peine de l’entendre
(70) Si les miroirs sont beaux qu’en ce qu’ilz peuvent rendre?
A ce conte, Clorinde, en regardant mes yeulx
Ta gloire les illustre, et ilz en valent mieux
Trente fois que les tiens; car si je les regarde
N’y trouvant rien que moy je n’y voy rien qui darde.
(75) Les perles que j’ay dit les avoir veu verser,
Si perles tu les crois, va les faire percer:
Et si pour establir la valeur de tes charmes
Tu te fais le present d’un beau carquant de larmes
Ie ne tenvie point la rente de tes eaux,
(80) Les terres d’Orient m’en donnent d’assez beaux.
Veux tu faire credit aux rubiz de ta bouche?
En amy, garde bien que personne n’y touche;
I’y ay par trop touché pour t’aider à tromper
Des marchans d’un Corail si aisé à coupper.
(85) Que s’il n’est question que de similitudes,
Ie le veux bien, mais certe ayons en de moins rudes.
Passe dans ton jardin, tu m’y verras toucher
Des rubiz et plus beaux, et plus doux que ta chair,
Ces cerises le sont, ces fraises, ces groiselles,
(90) Ces mores des Meuriers, ces rapporteurs fideles
Du malheur de Pirame ont de quoy devaller
Le lustre des ioyaux que tu veux estaller.
Si l’envie me prend d’en baiser une fresche,
De la baiser si fort qu’ij faisant de la bresche
(95) Ie la creve et la tue, ha! qu’à l’heure ce sang
De Pirame me verse un agreable estang,
Que ma langue s’y plaist, s’y esgaye et s’y lave!
Crois tu pas que Tisbé s’enflamme de ma bave,
Et ne souffre plus rien de violent la bas
(100) Que de me veoir ainsi et ne me baiser pas?
    Au moins appren comment je me passe sans peine
Du fruict de tes baisers. Ces fruicts n’ont point d’haleine,
Et tu en as tousiours, et tu en as par fois,
Et tu en as souvent telle que si ta voix
(105) N’asseuroit mon oreille à tes mots coustumiere
Ie te soupáonneroy d’un malheur de derriere.
Un rheume de poulmons, un catarrhe salé
Sur une de tes dents froidemant devallé
Peut mettre l’une en poudre, et l’autre en pourriture:
(110) Et si ton estomach chargé de nourriture
Decharge ses vapeurs, et que tu sois Venus,
Pourroy ie dire moins que, Cyprine, tu pus?
Ie le diroy, Clorinde; et à raison plus forte,
Me deusses tu fermer ta parole et ta porte,
(115) Ie te supplieroy, qu’en retenant ce vent
Tu voulusses ouvrir ta bouche moins souvent.
Ces fruicts de ton jardin ne portent point de crasse,
S’ilz en portent, tu sçais que c’est la bonne grace
Que leur laisse la nuict, et que ce beau vernix
(120) Empesche le soleil de les rendre terniz,
Et n’estoit que l’Aurore en fust si amoureuse
Qu’elle ne seroit pas tousiours si matineuse.
Mais si le malheur veut qu’à l’heure du lever
Ie t’oste le loisir de te pouvoir laver,
(125) Que je t’attrappe à jeun, que peigne, que peinture,
Que poudre n’ayt encor controllé la Nature,
Pardonne à ma rondeur de bouche, si je dij,
Ce visage n’est point le mesme d’à Midij;
Tu n’es qu’une Clorinde, et la metamorphose
(130) T’en faict devenir deux; tu l’es de nuict en prose,
De jour tu l’es en vers. Donnez vous garde Amans,
Il se trouve de deux sortes de Diamans;
Les parfaicts sont parfaicts au jour de la chandelle
Comme au Soleil du jour; la femme qui est telle,
(135) Telle le jour, le soir, la nuict, et le matin
Merite bien le nom d’un Ange feminin:
Tu ne l’es pas, mon Ange; et je ne doibs te plaindre;
Personne n’en a veu qui ne les a sceu peindre;
L’imagination en faict trouver aux foulx,
(140) Et, à n’en mentir pas, cela sommes nous tous.
Ie n’en demande point de prenue plus notoire
Que ta gorge et ton sein, et ces pommes d’Ivoire
Qu’on nous faict adorer, comme nous apprenons
Que des peuples iadis adoroyent les oignons.
(145) Une bosse de chair, une apostume enflée
A recevoir le sang d’une despucelée,
Une vessie, un scirrhe, une ampoulle de laict,
Un goitre nous enflame, et le sein nous deplaist
Qui n’en porte la pair esgalement bouffie;
(150) L’amour en faict la mouË à la philosophie,
Qui ne souffrit iamais à la fois tant d’affronts
Qu’à nous veoir prosternez devant ces demi-ronds.
Honteuse lascheté, infame vitupere,
Que la terre et les eaux, l’un et l’autre hemisphere
(155) Ploye soubz l’animal qui pour un doigt de laict
Perde le souvenir de l’empire où il est!
    Ainsi ta belle main, Clorinde, qui se baise,
Qui se patouïlle tant, quoy que fort à ton aise
Tu viennes d’employer ces petits doigts pointuz
(160) A des necessitez devenues vertuz
Depuis le grand forfaict que la premiere femme
Nous a communiqué, faut il que je me pasme,
Que je faille à mourir, que ie creve d’esmoy,
La voyant familiere à d’autres plus qu’à moy?
(165) Ie ne le sçauroy plus; mes passions sont mortes
Pour choses de si peu: s’il m’en reste de fortes,
Ie me les garde exprès pour en cherir des mains
Qui ne mourront jamais qu’avecque les humains.
Les belles mains de fer des grands freres d’ Orange,
(170) Qui firent à Neptun jadis trouver estrange
Comme ses flots sanglants au retour de Nieuport
Trouverent de la peine à revenir du bord,
Tant que reconnoissant le furieux carnage
Qui les embarassoit le long de ce rivage,
(175) La crainte l’ envoya reculer si avant
Qu’il en incommoda les peuples du Levant,
Ces redoutables mains, ces fleaux de la vengeance
De l’Ange destructeur, depuis que sa clemence
Ne trouve plus de quoy sa Iustice barrer,
(180) Ce sont les seules mains que je puis adorer.
Et veux tu qu’au retour de ce meilleur homage
Il m’en reste pour toy, que j’aye le courage
De faire sacrifice à de si baz autelz
Venant d’en immoler à ceux des immortelz?
(185) Certes, si pour des mains il me demeure en l’ame
Du respect serieux, j ’eviteray le blasme
D’avoir mal employé mes admirations,
Ie choisiray par tout la fleur des nations,
I’honoreray ces mains, ces belles interpretes,
(190) Ces langues en papier, ces causeuses muËttes,
Ces mains qui au travers des siecles et leurs nuicts
Ont sceu communiquer le Pere au petit filz,
Ont immortalizé les pensées des hommes,
Faict conserve des jours, et au siecle où nons sommes
(195) Laissé par testament les aages de jadis,
Ces fideles tesmoins des eternelz edicts,
Ces immortelles mains, ces notaires des Anges
Me demandent, Clorinde, un tribut de louänges
Si ample, si profus, qu’en revenant sur toy
(200) Ma flatterie dit n’y trouver plus de quoy.
    Mais dij que la blancheur me rend ta main aimable;
Ce rivage dira qu’elle cede à leur sable,
L’Albastre s’en rira! la croy, le potiron,
A costé de la neige elle devient charbon.
(205) La faut il donq cherir pour la veoir si petite?
C’est faire tort aux nains: pour la veoir soupple ou viste?
Il n’ est petit larron ni poure basteleur
Qui ne s’en formalise. Hausses tu sa valeur
A raison de la chair qui en est potelée?
(210) Ta fesse l’est bien plus, et cette bien-enflée,
Ce coussin, ce balon s’offense justement
De veoir empieter dessus son element.
Tes ongles et les miens sont ilz pas d’une estoffe?
Et si les miens sont grands m’en juges tu plus goffe?
(215) Mais, dit on, grande main marque grand jugement.
Il paroist bien, Clorinde, à cela seulement
Que par où les niaiz t’estiment adorable
Ie ne te trouve pas seulement tolerable;
Et bien verra quelqu’un de la posterité
(220) Qu’il m’a falu des yeux pour tant de verité.
    Mais helas, que ces yeux te feroyent bien un conte
Plus digne mille fois, si ta juppe et ta honte
N’en couvroyent le subject; mais la civilité
Te soulage en cela d’un traict d’habilité.
(225) Nature tu le sçais que, sans la violence
De ton ardeur mijstique, et cette impatience
De nous perpetuer, qui nous pousse ignorans
A la necessité de devenir parens,
Il n’y a ni raison, ni force, ni priere
(230) Qui portast noz desirs par dessus la jartiere,
Pour ij aller trouver ton signalé defaut
De n’avoir achevé le masle comme il faut.
Va te cacher, Clorinde, en regardant ta cotte
Le dehors du logis me faict songer à l’hoste,
(235) Et cet hoste, Bons Dieux! Va viste te cacher
Ie me sens defaillir à force de cracher.
    Il te reste une cuisse, un genouïl, une greve,
Un gras de jambe, un pied; mais tu es fille d’Eve,
Et je suis fils d’Adam, et tes oz et ta chair
(240) Ne sont que ce que Dieu m’a voulu arracher:
Et veux tu qu’avec toy pestri de mesme plastre
I’adore ma copie, et devienne idolatre
De partie de moy? L’Auteur de touttes choses
N’en disposa iamais comme tu en disposes:
(245) Accompagnons, dit Il, cet homme, et l’endormit;
Et la femme fut faicte, et cet homme la vit,
La receut et l’aima: mais que d’un feu de rage
Il se soit emporté à luy faire l’homage,
Les sermens, les devoirs, les services, les voeux
(250) Qu’on demande aujourdhuij à ses poures nepueux,
Il ne s’en parle point dans tous les saincts Volumes.
Si ne faut il doubter que ces divines plumes,
Veritables par tout eussent faict mention
Plus tost de son amour que de sa passion.
    (255) R’avisons nous, Clorinde, et nous aimons de sorte
Qu’on dit qu’Adam vit, et qu’Eve n’est pas morte;
Toute raison le veut que le monde enviellij
Fasse noz iugemens viellir avecque luij;
Et quoy que l’on dispute, il nous faut estre sages
(260) D’une proportion tres-double aux premiers aâges,
Car, à considerer tant de millaines d’ans,
Nous ne sçaurions plus vivre au siecle des enfans.
* * * * * *
Hag. ult°. (31) Martij



[CH1626:006]
LE REVERS DE LA COUR
Un espion sorti d’Anvers
Pour y porter de noz nouvelles,
A changé trente habits divers
Pour y en apporter de telles.
    (5) Que les Estats ont trop d’argent
Pour n’avoir que si peu de debtes;
Que leur Armée se ressent
Du revenu de leurs conquestes;
Qu’ilz sont plus maistres de la Mer
(10) Qu’ilz ne l’estoient du temps d’Hemskercke;
Que rien ne leur est moins amer
Que la sortie de Dunkercke;
Que l’estat des Admirautez
Ne fut iamais en si bel ordre,
(15) Que la Iustice et l’equité
N’y sçauroient moins trouver à mordre;
Que la conqueste du Ponent
Ne touche en rien à la Bahie;
Que l’Amerique en un moment
(20) Se verra voulue et ravie;
Que Puertoricco est delaissé
Comme de prinse trop facile,
Le chasteau estant bien aisé
A qui eust sceu prendre la ville;
(25) Que le Prince n’a rien trouvé
Dedans les coffres de son frere,
Que iamais il n’a esprouvé
De changer une fille en Mere;
Qu’il est tenu pour impuissant,
(30) Que sa Princesse en faict la plaincte,
Qu’elle ne le veoid qu’en passant,
Qu’il ne l’aime que par contraincte,
Luy voyant le front si ridé
Qu’elle y noye le fard à l’once,
(35) Ce que pour le reveoir vuidé
Il faudroit de la pierre ponce.
Qu’il est le plus laid Hollandois
Qu’on aijt veu naistre en la Prouince;
Qu’en iugement, en taille, en voix
(40) Il ne possede rien du Prince;
Que l’Espagne luy faict pitié
D’avoir tant mis à cette guerre;
Qu’il desire son amitié
Sur touttes choses de la terre.
(45) Que le Roy des Bohemiens
Se meurt du plaisir d’estre maistre,
De joye d’estre loin des siens,
De crainte de s’y veoir remettre.
Que la Reine n’a point d’enfans,
(50) Qu’elle a perdu coeur et courage,
Qu’elle apprehende que les ans
Ne luy reparent son naufrage.
Que les joyaux de Buckingham
Font des finances nompareilles,
(55) Que les marchands à Amsteldam
S’en resiouïssent à merveilles.
Que le Prince de Portugal
Va se restablir par les armes;
Que son Cadet monte à cheval
(60) Pour en annoncer les alarmes;
Que son Aisné comme heritier
Y est porté de pleine rage,
Que ne cessant de renier
Le sang luy en monte au visage.
(65) Que le mirouËr d’impieté
C’est la Duchesse soeur D’Orange,
Que sa fille de cet Esté
Fera mourir un Conte estrange.
Que la Comtesse est trop putain
(70) Pour estre vielle et en vefuage,
Mais que le iour d’apres demain
Elle retourne au mariage;
Que le grand Comte son beau filz
Ne sçauroit dementir sa race,
(75) Qu’outre l’esgalité d’espritz
Sa soeur et luy n’ont qu’une face.
Qu’il n’y a rien de si dispos
Que la Chelandre nostre Mere,
Qu’elle se lasse du repos,
(80) Qu’elle se repose en carriere.
Que Schelle dance nuict et jour,
Que Zevenaer est hors de grace;
Que Duvennoorde est hors d’amour;
Que Rosselle a forfaict sa face;
(85) Que La Verrie n’a point d’yeulx,
Qu’il n’y a païsane au monde
De qui le sein ne vaille mieux;
Que la Masure est toutte blonde.
Que le Rhin-Grave seroit beau
(90) S’il n’avoit la barbe tortue;
Que le beau Comte de Nassau
A l’esprit court comme la veuË;
Que le iadis petit Hanau
N’abhorre rien que l’exercice;
(95) Que Stierum sue sang et eau
De peur qu’on defende le vice.
Que l’Admiral fuit dessus tout
La Mer, l’Amour et sa Maistresse;
Que Beverweert n’a point de goust
(100) Qu’a faire espargne de richesse.
Que Morgan souhaitte la paix;
Que Schmelzing va en capriole;
Que Brogg ne s’escrima iamais
Si bien en effect qu’en parole;
(105) Que Wits a perdu la faveur;
Que Ghent ne l’a pas meritée;
Que Dorp trahij par une soeur
Voit sa fortune ruïnée.
Que Logé plaint l’accroissement
(110) De la famille de son maistre; .
Que des Champs est tousiours absent;
Que Merlot ne le voudroit estre;
Que Iunius pleure d’avoir
Perdu la fraise et les affaires;
(115) Que Huygens est fasché de veoir
Le grand travail des Secretaires.
Que Cloet rebrigue le drappeau
Desgousté de la Lieutenance;
Que De Bie va sauter dans l’eau
(120) Pour mourir plus tost qu’on l’avance;
Qu’ Andelo meurt de mesme peur;
Que Mansart n’aime dez ni Dames;
Que Calvart se rend vainqueur
De l’importunité des flames;
(125) Que Liere jouË son vaillant;
Que Du Teil n’ose plus despendre;
Que pour estre sage et galant
Aspren n’a plus besoin d’apprendre.
Que Pontaubré est emmaigri
(130) Depuis qu’il a quitté la France;
Que le voyant si mal nourri
Champdor a mieux doublé sa pance.
Que Nicastre ne peut monter
Tous les chevaux de sa Princesse;
(135) Que Launé ne sçauroit comter
Tous ceux que nourrit sa Maistresse.
Que la chere de Loon chez luy
Vaut bien celle de chez son Prince;
Que Dimmer est si enviellij
(140) Qu’il ne rid plus qu’on ne le pince;
Que Montens manque de discours;
Que Verdoes souffre qu’on le blasme;
Que Knuijt est Tresorier tousiours;
Que Borre ne veut plus de femme;
(145) Que Wijnants pere d’un beau filz
Prie Brouart à son Baptesme;
Que Van Ghilsen n’a point d’amiz;
Que De Gheijnmesprise soy mesme.
Que la Foy et le repentir
(150) De l’Evangile est une fable;
Que l’Escriture peut mentir
Si tout cecij n’est veritable.
Hag. Aprili.



[CH1626:007]
AEN BROSTERHUYSEN MET EEN BOECK
Alleen de kermis
Die mijn bescherm is
Myn troost en baet
Myn toeverlaet,
(5) Moet mij ontschulden,
En u doen dulden
Dat dit soo laet
Na Leiden gaet.
Want, Brosterhuysen,
(10) Bij all de Muysen,
Hier is een’ tier
Daer van wij schier
Tverstand ontbeeren;
Dat ken ick geeren,
(15) Sal ijemand sweeren,
En mij niet deeren
In goed noch eeren,
Want schier en heel
Verschelen veel,
(20) En tot verliesen
Hoort meer als biesen,
Die dat wel kan
Heeft eerst waer van,
Die niet en heyt
(25) Zoo ’tspreeckwoord seydt
En kan niet missen,
Niet meer als pissen
Die noyt en dronck.
    Vergeeft den spronck
(30) Van dese Rijmen,
Raeckt’ ick aen ’tlijmen
De langste dagh
Die ’t wesen magh
Viel my te klein:
(35) Plein, rein, certein
In weinigh woorden
En sonder koorden
Lutsen of boorden,
Ick send u hier
(40) Marinos Lier.
Hag. 13. May.



[CH1626:008]
    Inscrip.
Seker Missive
Letter of Brieve
Geschreven met int
Alsoose begint.

    Opschrift.
Aen Brosterhuysen,
Het kindt der Muysen,
Op de vischmerckt valiant
Aenden waterkant.
    Een van beiden
    Lugduni of te Leiden.



[CH1626:009]
POUR L’ENFANTEMENT DE MADAME LA PRINCESSE
Bouton de fleur d’orenge, ente du grand rameau
Apres qui le soleil n’esclaire rien de beau,
Rose de grand matin, soleil dedans la nue,
Perle dedans l’escaille, estoile descendue
(5) Sur la terre hors des Cieux, où de necessité
Il s’en doibt trouver une à dire cet Esté,
Acheve de venir, sois contente de luire,
De guerir l’uniuers, qui va de mal en pire
Surchargé d’avortons; semence de Iupin
(10) Ne te refuse plus à reculer la fin
Du monde trespassant; petit modelle d’homme
Rends la perfection au siecle qui t’en somme,
Sois tu du sexe entier, sois tu du moins parfaict,
Tes auteurs ne sçauroyent rien former d’imparfaict.
(15) Mais vien viste mon Coeur, et pour nous faire vivre
Cesse de nous tuer; il nous tarde de suivre
Tes petits pas foibletz, et de baiser ces mains
Faictes pour assommer les plus fiers des humains.
Ha! mains heureuses mains, qu’il vous reste d’ouvrage
(20) A recevoir par jour mille devoirs d’homage,
Mille devotions, que les coeurs Hollandoiz
Ne lairront point ceder à ce qu’on paye aux Roix.
Vien donq quel que tu sois, ou belle prisonniere
Ou gentil prisonnier, rien ne te tienne arriere,
(25) Vien prendre en liberté le monde pour maison,
Mais garde bien sur tout de rompre ta prison.
Hag. 21. May.



[CH1626:010]
27. MEI 1626. GEBOORTEDAGH VAN PRINS WILLEM VAN ORANGE
Oragnen heeft een kind; Wat draeght het, Broeck off Rock?
Dat’s nu te laet gevraeght, men hoort het aen de klock.
Maer waer ’t geen Soon geweest, wat hadden wij gedaen?
Hadd niet het klock-gerucht all even wel gegaen?
(5) Jae, buyten twijffeling, men hadde’r oock geluydt,
En klock op klock geroert, maer met de’ klepel uyt.



[CH1626:011]
CASPARI BARLAEO, DOCTORI MEDICO, VATI ET AMICO SUMMO,
UT LEVARE MORBUM PERGAT ITERATO CARMINE

Umbra mei, vix ullus eram; vestigia magni
Nominis urgebat pes tertius, omnis ab omni
Cesserat impexum fugiens per tempora crinem
Ore rubor: stabant oculi, poterantque videri
(5) Sidera de fixis, emortua sidera coelo
Pallenti. stabant, nec si pagina (cuius?
Da summos, Barlaee, Viros, da quemlibet, uno
Te reliquo:) nec si contra monumenta stetissent
Cum saeclis victura, loco cessura putasses.
(10) Spiritus (hunc movi solum) spirabat, ut olim
Vidimus aestivis quiddam sudare cavernis;
Halitus hic dici possit, si possit; Ab illo
Aëre quis vocis fragor? heu! quem regna silentûm
Nocturnique Dei, votaeque soporibus umbrae
(15) Sustineant, non, Luna, tuos obtundat amores.
Verbo, talis eram, qualem Barlaee vel hostem
Obvius aut gemitu aut lachrimâ digneris obortâ.
Cum subito de te praegnantem Carmine chartam
Intuito et multo solantes omine ceras,
(20) Praebentique avidam blandis affatibus aurem
Hei mihi quam vires traxerunt ossa novellas,
Quam caepi meus esse, iterumque, iterumque renasci,
Et morbo procul esse meo, componere gressum,
Porrectumque efferre caput! stupuistis amici;
(25) Atque aliquis, nata est, inquit, haec vate Galeno
Pagina, et inclusit, quo nunc quoque digna fovetur
Extorquenda sinu. Mihi sensim hygieia vigorque
Pristinus obrepunt. pergin praevertere, pergin
Festinae laudem solus meruisse medelae?
(30) Esto quod es, Barlaee, mihi, confunde Poetam
Et medicum, duplicemque Deum tam saepe propina,
Ut recreer, sanerque simul; salvere priori
Carmine praecipiti iussus medicamine, credam
Perpetuum cogi nullus languere secundo.
Ante recidivam. 15°. Iun.



[CH1626:012]
PANEGIJRE
Ne me croy point, posterité,
En ce que ma temerité
Va presumer sur la louange
Du brave Souverain d’Orange.
(5) Preste ta foy aux estrangers
Qui volontaires, passagers,
Sans interest, sans recompence,
Au seul esclat de sa vaillance,
Ou Capitaines, ou Seigneurs
(10) Ont refusé la gloire ailleurs
De la conduicte d’un armée,
Pour apprendre où la renommée
Avoit tant trouvé de subject
De tant d’honneur qu’elle luy faict.
(15) Ilz te diront que sa presence
A condamné la grand’ croyance
Qu’ils en avoyent conceu’ de loin,
Et que luy mesme son tesmoin
A faict veoir qu’à tant de merveille
(20) Il faut de la foy nonpareille,
Et que ce qui ne monte aux Cieux
Ne sçauroit approcher des Dieux.
Ilz te diront que la nature
Ne pouvant rien souffrir qui dure
(25) S’estonne de nous veoir encor
Continuer au siecle d’or
Que nous laissa le grand Maurice,
Que les ordres de sa milice
Que sa prudence et sa valeur
(30) Et sa conduicte du bon heur
Ont seulement changé de maistre,
Et que le voyons tant renaistre
Au frere qui nous est rendu
Qu’à peine l’avons nous perdu.
(35) L’Espagne par tout souveraine,
Par tout en coustume ou en peine
De tout vaincre ou tout mespriser,
N’attendoit qu’à nous maistriser;
Et jà sembloit que la gourmande
(40) Ne demandoit les eaux d’Hollande,
Soule de tant manger de gens
Que pour s’en nettoyer les dens.



[CH1626:013]
CUNAE AURIACAE. SUB NATALEM PRINCIPIS GULIELMI
Dii Batavum, Dii Belgarum, Dii quotquot ubique
Vivitis, et littus non laevo lumine nostrum
Aspicitis, praestate Deos, et singula quique
Numina in has pleno profundite sidere Cunas.
(5) Spes jacet hic Batavûm, et quiddam quod praestat Iülo
Dardanidae: fuerit certe magnae arboris ille
Truncus, hic, hic majoris erit in saecula ramus.
Perpetuam libertatem, jus Vindice ferro
Tutandum, infandique odium immortale Tiiranni
(10) Hoc legimus vultu; quem quondam sole propinquo
Ferre negabit adustus Iber; plus fulminis illo
Projicitur, quam cum medio sublimior axe
Torres, Phoebe, diem, et summo discrimine findis.
En caput, en ferro factos per tempora cinnos,
(15) En frontem aeternae subituram frondis honorem,
En cristis galeâque, et sanguine subter Ibero
Velandam, si sola datis tria lustra Sorores,
En patrium nasi decus, en sub fronte virili
Maternos oculos, et jam nunc saeva minantes
(20) Hostibus et promittentes non saeva puellis.
Ecce, cui roseo cedatis fraga labellum,
Os patrium, os maternum, os oscula figere natum,
Imperio natum magis, et magis arma ciere,
Arma, viros, aciemque et ferro impingere ferrum;
(25) Os natum, populo in magno si forte coorta est
Seditio, mulcere animos, et ponere fluctus.
En humeros ferre arma pares, en brachia grandes
Admissura toros, et longas Principis olim
Porrectura manus, quas non nisi crimen et hostis
(30) Horreat, in justos aequas aeque atque benignas.
Caetera quid memorem? bene sic, natura, probeque
Curasti; fecisse marem laus omnis et una est.
Mox faciat mas iste mares, quos mascula longum
Ditet et aeterno connectat germine proles.
    (35) Dii Batavûm, Dii Belgarum, Dii quotquot ubique
    Vivitis, ardenti faciles concurrite Voto.
17°. Iunij. Febre correptus.



[CH1626:014]
* * * * *
Hastez vous de mourir, mortelz,
Il n’y a place dans le monde
Que je n’y aye mes autelz,
Tant ma Megere me seconde.
(15) Vivent les occupations
Qui desarment les passions,
Toute froideur et toute flame
Charge l’esprit d’aveuglement,
Mais celle qui m’esgaye l’ame
(20) C’est la cholere seulement.
Cupidon.
* * * * *
La honte du chef des guerriers
Me vault la mort de vingt Bellones.
* * * * *




[CH1626:015]
A MONSEIGNEUR LE PRINCE D’ORANGE
Ie ne plain point le mal qui faict bouïllir mes veines,
Ie ne regrette point la longueur de mes peines;
Ma douleur tolerable a de quoy m’appaiser,
Et la fiebure qui bat ne faict que me baiser.
(5) Ie puis me consoler d’un million d’exemples,
Et si les malheureux couchez devant les temples
Ne m’en donnent assez; je voy ces maux courans
N’espargner aujourdhuy les petits ni les grands.
Mais un’ autre langueur, une melancholie
(10) Suffoque mes esprits; ha! mon Prince, une envie
De me rendre à tes pieds; de te prester les doigtz
Qu’il t’a pleu relever par l’honneur de ton choix.
Mais ces doigtz sont si morts, tant d’esprits, tant de force
S’en est veu retirer, qu’il semble que l’escorce
(15) M’en reste seulement; la peau dessus les oz,
A peine chasque nerf ij trouvant son encloz.
Puis le jaret me faut, et le genouïl me plie,
Ie me porte à trois pieds; il n’y a sang ni vie
Dedans mon pasle front, mon visage enfoncé
(20) Ressemble à un pourtraict à moitié effacé.
Quelle pitié, mon Prince! et quand reviendra l’heure
Que je revienne à moy; que mon ame ne meure
De l’apprehension qui ores la deffaict,
Que tu prennes mon mal pour un mal contrefaict?
(25) Pour une lascheté, une paresse vile
Qui me fasse fuïr le tracas de la ville
Pour me desobliger de celuy de ta Cour?
Mais ne puissay-je plus esperer le beau jour
De ton oeil gracieux, puissay-ie de ma couche
(30) Ne bouger à jamais, puissay-ie cette bouche
Cette main, ces deux pieds ne veoir plus employez
Ou ton commandement les a tant envoyez,
Si je me dissimule, ou si je donne une heure
A mes commoditez. I’ay veu que la demeure
(35) D’hermite me plaisoit, que lez boiz et les champs
Me sembloient tousiours mieux resonner à mes chants,
Que je me desroboy au beau lieu où nous sommes,
Que j’aymoy mieux le bruict des fueilles que des hommes,
Que j’abhorroy le monde, et craignoy de broncher
(40) Contre qui d’amitié me voulust approcher.
Quand cette humeur d’aucuns fut dite phrenetique,
D’autres, plus à propos, un peu trop poËtique,
Mais, Prince, c’en est faict; je me suis apperceu
Qu’il faut s’avoir au monde, et souffrir d’estre sceu,
(45) Faire l’homme par tout, l’animal sociable,
L’accostable, l’Adam, que la voix adorable
Du grand Dieu qui le fit defendit d’estre à soy;
C’est de quoy j’ay tiré la suitte dessus moy;
Et depuis la faveur que tu m’as octroyée
(50) De vivre Courtisan, mon humeur desployée
Se donne à l’Univers, je souffre d’estre mis
En tant de portions que je gaigne d’amiz;
Mon ame est à chascun, et si j’ay la puissance
I’en leve l’oppressé, j’en sauve l’innocence.
(55) Mais c’est apres la part que seule je t’en doibs;
Prince, c’est tout ce coeur, cette main, cette voix.
    Sus voix et main et coeur hastons nous de revivre.
Mais j’attens seulement que ta main me delivre,
Seul Dieu de mon salut, mon uniqne recours;
(60) Escarte ce nuage, et r’esclaire mes jours.
Je n’ay eu dans le coeur mouvement ni pensée
Qui ta justice n’ait justement offencée;
Mais viens tu demander la rigueur de tes droitz
Au moins digne vassal de l’ombre de ta Croix?
(65) Ie l’assigne, Seigneur, sur Celuy que tu aymes,
Sur ton Type engravé, ta Parole, toy mesmes,
Et ne portant ailleurs ni coeur ni oraison
Ie t’en ose sommer de pleine guerison.
Febre correptus. 19°. Iun. Hag.



[CH1626:016]
KOORTSIGE BEDDE-BEDE
    Wilt dan deerniss met my hebben,
En de qualen eens doen ebben
Die my perssen vloed op vloed,
Valt mij niet te lastich banghe,
(5) Heer, en worstelt niet te lange
Tegen dit onmachtigh bloed.

    Machteloos en schuldigh kenn’ ick ’t,
Maer voor dijn gesicht bekenn ick ’t,
Daer genade staet bij Recht,
(10) Laet mijn’ sonden dusend wesen
Boven dusenden geresen,
Emmers blijv ick noch dijn knecht.

    Emmers een van dijne schapen,
Die ghij met de trouwe wapen
(15) Van dijn’ Engelen besett,
En veel ijsigher gevaren
Schadeloos doen wedervaren
En ten halven hebt belett.

    Doe ick langs de klippe-trappen
(20) Op vier voeten moste trappen
Daer den afgrond nevens lagh,
Daer mijn’ herssenen af klagen
Dat sij noch een’ draey af dragen
Als ’t mij somwijl heugen magh:

    (25) Doe ick door den mist gedreven
Tij en haven mis gedreven
Endelick ten sande stack,
Daer mij niet te kiesen stonde
Verre van bekenden gronde,
(30) Dan een bootgen als een wrack:

    Doe ick tuschen karr en paerde
Met het opperst naer der aerde
Viel, en hong, en niet en viel,
Met de handen inden teugel,
(35) Met de beenen door den beugel
Ter genade van een wiel,

    All om hebt ghij mij gedragen,
En gedreight met schaduw-slagen,
En geschort ter halver vall.
(40) En is ’t nu een flauwe toortse
Van een ongesiene koortse
Die mij ’t onder houden sal?

    Waer is ’t vijer, waer zijn de kolen,
Onder welcke darmen-holen
(45) Staet den rooster die mij braeyt?
Die haer’ wonden leeren kennen,
Leeren aen ’tgesicht gewennen,
Half genesen, half gepaeyt.

    Waer af komt de vloed en ebbe
(50) Die ick in mijn’ leden hebbe?
Waerom gaet het uerwerck vast
Dat soo veel kost van ontstellen,
Doender ons soo veel mis-tellen
Daer de meester staegh op past?

    (55) Maer het zijn dijn’ diepe gronden
Die wij noyt en ondervonden,
’Tzijn dijn’ Wonderen, o God,
Daer ghij ghierighe bevragers,
Sterren-boorers, hemel-plagers
(60) Met begrijpende bespott.

    Nu en houd’ ick ’t nedrigh ooghe
Niet all uyt in ’t zeil soo hooghe;
Maer ô Kenner van mijn hert,
Een gebeedjen moet ick lesen,
(65) Wilt mij kennelick genesen
Van mijn’ onbekende smert.
19°. Iunij. Hagae, febre correptus.



[CH1626:017]
SOL
Si j ’avoy moins besoin de langues que de yeulx
Ie meneroy du bruict sans cesse dans les Cieulx;
Mais n’y servant pour tout que de torche allumée,
La gloire du discours est à la renommée.
(5) Vous suffise, Immortelz, que maistre des saisons
Ie vous fasse jouïr du bien de mes rayons,
Que mon oeil soit le vostre, et n’y ait coin de Terre
De Ciel, de mer, d’enfer que sa lueur n’esclaire.
Vous allez descouvrir la force de ses traictz
(10) Les voyans affronter la Mere des attraictz.

Sol. Dieu gard, le Forgeron des Cieux.
Vulc. Dieu gard, le lanternier des Dieux.
S. Dieu gard, le grand pere du monde.
V. Dieu gard, le grand faiseur de ronde.
(15) S. Ie te porte des nouveautez.
V. Tu viens de chez quelques beautez.
S. De la plus belle des plus belles.
V. C’est me parler des immortelles.
S. De la plus forte des putains.
(20) V. Cela regarde les humains.
S. De la compagne de ta couche.
V. Parle plus clair, cela me touche.
S. De ta Venus, de ta moitié.
V. Ie suis seur de son amitié.
(25) S. Si est bien le Dieu des alarmes.
V. Cyclopes, accourrez, mes armes!
S. Mais desia sont ilz à l’esbat.
V. Ha Iupiter! le coeur me bat.
S. Toutte ton aide viendra tarde.
(30) V. I’y porteray mon halebarde.
S. Son coup de picque vault bien mieux.
V. Ie le feray mocquer des dieux.
S. Mais ta Venus sera mocquée.
V. Mais ma fureur sera soulée.
(35) S. Mais tes cornes en paroistront.
V. Mes freres m’y reconnoistront.
    Mes freres infiniz, qui voz branches cornues
    Ne cachez presque plus que dans les hautes nues,
    Vous estez des mortelz, et je ne mourray point;
    (40) Contentez vous qu’un dieu vous ressemble en un point.



[CH1626:018]
A MONSIEUR WITS SERGEANT MAJOR GENERAL ETC.
Si mon Prince me lit, qui j ’espere lira
Ce qu’encor mille fois cette main escrira,
Cher Amij, sois des . . et ne souffre de grace
Que ma sincerité soit prinse pour audace,
(5) La ronde humilité de mon intention
Pour un pas d’escolier, ou de presumption.
Di, Prince, (s’il s’en fasche) au moins en ta clemence
Considere son mal, et preste ta defense
Aux imbecillitez d’un PoËte fiebureux.
(10) Mais, si je me taisoy, n’en dirois tu pas mieux?
Hag. 21. Iun.



[CH1626:019]
CASPARI BARLAEO VIRO AMICISSIMO CUM ALTERO CARMINE
SALUTEM AEGROTANTI FALSO OMINATUS ESSET

Heu Barlaee parum invalido valuistis amico
Hippocratea cohors, procul estis ab omine Vates.
Me gravior recidiva tenet, me tertia torret
Quaeque dies, mediâ Medicorum nausea torquet.
(5) Jam prohibe versus, jam totum Helicona, domosque
Pieridum praeclude, satis sic urimur unâ
Febre, nec asciti face fas ardere furoris.
Tu quoque verte stylum. quo si Barlaee mederi
Non laevâ ratione voles, omitte nefandos
(10) Numina vana Deos, et caeci somnia saecli;
Sursum oculos, animumque leva, fer seria sursum
Vota pius, venerare Deum, qui sidera nutu
Torquet, et hoc uno formavit sidera nutu,
Ille meum vestrâ prece delinitus, Amici,
(15) Ille meum vestro flexus deliniet ignem,
Audi Summe Deus, nec, si quae gratia restat,
Longius heu! merito plenam differto salutem.
Febricitans. 21°. Iunij.



[CH1626:020]
LE ZEPHIRE
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Augmenter la froideur qui secoua mes . . . .
Mais un quart d’heure passe, et je me trouve en flame
(10) En angoisse de coeur, qui fit dire à mon ame
Ha Zephire revien, je doibs esvanouïr
Si tu ne fais ce coeur vivre et espanouïr.
Le Zephire revient, je le reçois en sorte
Que j’en dis mainte fois que n’es tu une porte
(15) Fenestre petit trou, pour me fair avaler
Plus prodigalement cette faveur de l’air.
Puis mon ame monta et jetta ma pensée
Sur l’humeur des mortelz, aussi tost repoussée
Que portée au desir, dont je dis, Tout puissant,
(20) Que feras tu pour faire à tous le complaisant,
S’il ne faut rien qu’un vent et quinze momens d’heure
Pour faire seulement qu’un en vive, un en meure.
Febre correptus Hagae 25°. Iun.



[CH1626:021]
’TSPOOCK TE MUYDEN:
DAER ICK SLIEP IN GRAEF FLORIS DE V.es GEVANG-KAMER

Tesselscha, die lijden kondt
’Tsott gerammel van mijn’ mond,
Selver als mij dunckt ick stamer;
Hoort; het spoockt in dese kamer.
(5) Kont ghij ’t lijden? jae, ghij moet;
’T spoockter, maer in mijn gemoed.
Swanger-hoofdigh van gedachten
Over ’tweder-sijds verkrachten
Vanden meester en den knecht
(10) Bey ten vuylsten aengerecht,
Kruyp ick tusschen dese lakens,
Daer ick menigh’ ure wakens
Hanghe aenden overslagh
Wie men schuldigst keuren magh,
(15) Of den terger, of den wreker
Of den echten-bande-breker,
Of den breker van sijn’ trouw,
Tegen ’s lands Heer, om een’ Vrouw.
’Ksie den Graef hier liggen vloecken,
(20) ’Ksie hem kruypen door de hoecken
Van sijn omgetuymelt hert,
’Ksie hem smelten in sijn smert.
’Ksie hem zitteren van boosheidt,
’Ksie hem allerhande loosheidt
(25) Schrapen bij den anderen,
Honderd mael veranderen
Vande balcken tot haer’ daken,
Vanden hoosband tot het laken,
Vande venster tot de deur
(30) En verwerren in de keur.
    Sluijter Gerrit hoor ick buyten
Woelen dat mijn’ ooren tuyten,
’Khoor hem stomm’len door den nacht,
’Khoor hem rasen aen de wacht,
(35) ’Khoor hem kijven op de flauwe,
Reden eischen van de lauwe,
Bijstand van de moedigste,
Wrake van de bloedigste;
’Khoor hem roepen, lustigh Vader,
(40) Lustigh, Neeff, ’t is geen verrader
Die het luck bij ’thare vatt
Daer ’t een ander is te gladd;
’Khoorse loopen met hun allen
Opde doen-al-oude wallen,
(45) ’Khoor se luystren naer een spie,
Die weet hoe, en waer, en wie,
Hoeveel Kermers, hoe veel Vriesen,
Hoe veel lands-luy vande biesen,
Waterlanders, op het IJ
(50) Vallen over ’s Graven zij;
’Ksie hem op soo swaren tijding
Met een masker van verblijding
Treden voor des Graven stoel,
En hem rucken naerden poel
(55) Die het edel bloed most smetten
Doe ’t de vlucht niet kon beletten.
    ’Ksie. wat sie ick achter dit?
’Ksie de Sonn, de muren witt,
[’k Sie de schaduwen verdweenen
(60) Die my Vleesch en beenen scheenen,]
’Ksie myn selven, en mijn’ schroom
Even ijdel als mijn droom.
    Wie sal ’t evenwel ontkennen
En mijn’ seggens-eer niet schennen?
(65) Tesselschade, ’tspoockter wat.
Vraegt ghij mij, hoe veel is dat?
’T is soo veel als oude minnen
Door verrotte of dorre sinnen
Sou doen sweeren dat het Spoock
(70) Vrij wat meer is dan een roock;
’T is soo veel als huys en hoeven
Huerlingen sou doen behoeven,
Daer het volckjen, soo gewoon,
Lichter dwaelt dan daer ick woon.
    (75) Mochten ghij en ick eens richten
Daer des duyvels kaers soo licht, en
Menschen van soo laegen trapp
Voor den hencker raken schrapp!
’Kmeen ons vonniss soude wesen,
(80) All uw spoocken is uw vreesen,
Kont ghij ’t vatten? Neen. Gij moet:
’Tspoockter, maer in uw gemoed.
Febricitans. 9°. Iul. Hagae.



[CH1626:022]
REPULSA FEBRI, UT CREDEBAM, SUMPTO DE HUMANIS
OSSIBUS RAMENTO

Quis mihi ventriculum tepide novus insidet hospes?
Quis durâ se parte sui mihi miscet, et intus
Pulvereo per non sua viscera depluit imbre?
Aureus imber eras Divûm Pater, osseus hic est;
(5) Te penes inventi sit honor, quae gratia restat
Vendicat hanc qui sanatum sibi vendicat autor
Pulveris infusi Hugenium, quem dira, minantem
Osse, lues soloque abigentem pulvere fugit.
    O pulviscule, de quo tu mihi corpore cumque
(10) Raderis, et cassis instauras artubus artus,
Re gestâ revocatus abi; cum laude peractum est
Quod poteras; solidare tibi: qua relliquus unam
Efficies socio compactus pulvere massam;
Aeternam voveo videas compacte quietem.
    (15) Quisquis eras, voveo: voveo et si truncus Iberam
Clauserit iste animam; Batavorum funeris iram
Absolvit sepelitque dies; odisse cadaver,
Hispani est; Batavi, Hispanum fecisse cadaver.
Quin ego, si praestant Batavis Hispana, quotannis
(20) Auriacus voveo serat haec medicamina Victor,
Auctaque perpetuis crescat Medicina triumphis.
Hag. 25. Iul. febriculâ correptus.



[CH1626:023]
ONTSCHULDINGHE AENDEN HEERE HOOFT
WEGEN MIJNE SIECKTE. IN GEMETEN ONRIJM

Muijden, ick legg te bedde gevelt, veel platter as yemand
    Die mette vallende sucht d’aerde van achtere’ kust,
Koortsige kolen in heldere’ brand verlange verandert
    Doen mij den anderen dagh vreesen en viere’ nochtans;
(5) Seght het uw’ Heer, oft weet ghij niet meer van tale, van antwoord,
    Dien ’t wel eer door uw’ Heer beter as andere’ stond,
Laet u geschien ’tgen’ u noch mogelick van dage geschiet is,
    Laet mijn’ smalle’ gesant door uwe grendelen in.
En ghij gesant staet stille voor hem, laet u kerven en houwen,
    (10) Geeft hem een opene borst, soo me’ de vrunde’ behoort;
Segt dan, die mij besond is Huygens, alle de dagen
    Van sijn Leven uw vrund, alle de dagen uw knecht,
Wijt hem ’t woord-breken’ niet, hij was noyt schuldigh aen ontrouw,
    Maer sijn’ sieckte verrast beide sijn’ yever en eed,
(15) Yever all lang ter borste gevoedt, eed lange gesworen,
    Soo men vrunde’ beËedt, handen in hande’ geklemt.
Staet daer Tessel om her, sij sal dat sweere’ gedencken,
    En mij daerom mogelick werpen het eerste verwijt.
* * * *



[CH1626:024]
BEGONNEN DANCKSEGGINGH VOOR VERLOSSING
UYT DESELVE SIECKTE

    Zynder woorden in de monden
Van de Volkeren der aerd,
Zynder seggingen bevonden
Grieckscher off Romeyner aerd,
(5) Zynder spreucken die myn lippen
Vollen connen tot den boord
En myn lippen soo ontslippen
Als de donder werdt gehoort.

    Volckeren van uyt den Westen,
(10) Volckeren van d’Ooster zy,
’K Verg u tong en taell ten besten,
Voert my elck vant ’t syne by:
’K hebb een pack op schouder leggen
Dat op schouder-hulpe beyt,
(15) ’K hebb loff, prys, en eer te seggen
’T eeuwich licht in eewicheyt.

    God den Schepper uwer Vadren
Uwer kindern hooge Voocht,
God, die niet en hoeft te nadern
(20) Om te keuren hoe ghy dooght,
God, uw Vader en behoeder,
Die het quade van u draeyt,
Die u decksel huys en voeder
Over uwe landen saeyt,

    (25) ’T onbegrypelicke Wesen
Dat de Wildste van u voelt,
Niemand laten kan te vreesen
Hoe syn hert oock wille-woelt,
Dien Godt hebb ick toe te schreewen
(30) Vijt dit hert, door desen mond,
Dien door aller eenwen eeuwen
Op te loven vander grond:

    Vander grond, de laege wooning
Daer de mensch, de groote mier,
(35) In een stadige vertooning
Leght en kruypt van daer tot hier.
Vander grond, daer ick verslagen
Inden brand, jae selver vier,
Hebb myn herte leggen knagen,
(40) En myn ziel doen ruymen schier.
* * *




[CH1626:025]
Ardebat Coridon; non quâ face torridus olim
Arserat inflexae lentos Amaryllidos ignes;
Non aliâ, quae Phoebe tua est, cum celsior orbem
Partitus medium violento sidere mordes.
(5) Primam longa dies curaverat, altera fago
Leniri poterat, leniri saepe solebat.
Heu longe graviore foco, magis igne perenni
Ardebat Coridon, caecis per viscera flammis
Non magis incertum circumducentibus orbem
(10) Quam coeli per inane Vices, per littora, Nerei.
Cum pueri pallorem et nil Coridonis in illo
Lumine, nil illâ soliti sub fronte ruboris,
Intuitus pallore pari, prae luctibus, Aegon,
Aegon primus amor Coridonis, et ultimus Aegon
(15) Talibus incauti ferijt praecordia verbis.



[CH1626:026]
AEN STERRE
’Khebb tongen t’ mijn’ verdoen: ’khebb dorpen min dan Steden
    Ten uytvoer van mijn’ saeck beleefdelick bereidt;
    ’Khebb vrienden, in getal, als ’tsand ten oever leit,
In aensien, menighmael meer waerd dan mijn’ gebeden;
(5) ’Khebb, hadden’t andere, sij wisten ’t te besteden
    Ten plaester yeder een van sijn’ afsienlickheid;
    Maer, ô mijn laeste keur van nu in eewigheid,
Voor haer gemeene gonst verkies’ ick verr uw Reden;
    Uw’ reden, en alleen uw’ reden soeck ick aen;
    (10) Verbiedt ghij mij die door om t’uwent in te gaen,
’T sal noyt mijn’ trachting zijn van sijdweghs in te delven.
    Neen, Sterre, ’kben jalours van wat u eigen is,
    En wie wat met u deeldt maeckt dat ick ’tmijne miss,
Soo soeck ick u alleen te dancken voor uw selven.
Ultrajecti. XI°. Sept.



[CH1626:027]
AENDE SELVE
Oft vrij ick averechts; oft most ick mij doen dragen,
    En veilen ter genaed’ van d’een’ oft d’ander’ tong;
    Die mij gingh schilderen voor aengenaem, voor jong,
Voor wel en wijsselick besteder van mijn’ dagen,
(5) Voor vroed, voor lettermann, voor fix op alle vragen,
    Voor regen-rijck in ’t natt daer Leda van ontfong,
    Voor all dat ijemand is die oyt na Sterre dong,
En voor mij yyt den bedd’, na mijn wild dorste jagen?
    Neen, Sterre, stondt ghij schoon op d’ uytspraeck van dat woord,
(10) Mits mij een derde mann dat woord most overtellen
In soo verdeelden gunst soud’ sich mijn’ ongunst quellen,
    En ’tsall mijn vijand zijn wie dat het voor mij hoort.
Nu vrij ick u der moeyt, en tred’ u selver tegen,
Segt jae, maer seght het mij, dat zijn de kortste wegen.
In Castris, Millingen 17°. Sept.



[CH1626:028]
AENDE SELVE
De sterren-konst lydt last: dat heefts’ u danck te weten,
    Mijn’ Sterre, mijn Comeet geworden met een’ lonck.
    Wel hebb ick droogen damp sien gloeyen tot een vonck;
En strax van niet tot ijet, en weer te niet versleten;
(5) Maer sift ick all ’tversier van ghissers, van poËten,
    Van Hemel-cijferaers, ick vind’er oud noch jonck
    Die de Nature derv’ belasten met dien spronck,
Dat ongesien verschepp van Sterren in Cometen.



[CH1626:029]
SUR MA HUTTE
Faisons la mouË à Diogene,
A sa besace et à son eau,
Comme le pin cede à l’ebene
Ma hutte cede à son tonneau.
(5) Palais de paille, ma retraicte,
En mesme temps fondée et faicte,
Royaume comme je suis Roy,
Devant toutte philosophie
Ie veux que nostre modestie
(10) Ne trouve rien d’esgal à soy.

Qui me dira que le Cynique
N’ayt choisi le tonneau exprès
Par speculation physique,
Pour s’en eschauffer de plus près?
(15) Qui me dira qu’en cette lie
Il n’ayt trouvé son eau de vie,
Que ces douces exhalaisons
N’ayent illustré ses paraboles,
Et faict accroistre en ses paroles
(20) L’estime que nous en faisons?
A Vijnen 8bri (Oct.)



[CH1626:030]
KOMMERLICK ONTWAKEN
Sonn, zijt ghij daer allree? Dagh, zijt ghij weer aen ’t kriecken?
Nacht, zijt ghij soo voorbij, zoo vroegh, met sulcke wiecken,
Soo vochtigh en soo vlugg? O swarten oogenblick,
O Doodsdhalf, daer ick mij soo gaeren in verstick,
(5) Hoe loopt ghij soo te loôr, en laet mijn’ Ziel verleghen
Om ongevoelickheid, den aller dooden seghen,
En ruckt mij onvoorsiens uw’ bruyne deken af,
Uw’ sarck-steen van mijn bedd, mijn boven-aerdsche graf?
Jck was, en wist het niet; ick lagh, en hadd geen wesen
(10) Van leggen noch van zijn; met d’ongenucht van ’tvreesen,
Met d’onrust vande hoôp en hadd ick niet gemeens,
Mijn hert, mijn’ herssenen, mijn’ sinnen waren eens.
Wat scheelt het nu, mijn hert, mijn’ herssenen, mijn’ sinnen,
Wat scheelt het nu van eens! hoe woelen wij van binnen,
(15) Hoe vallen wij te hoop van d’ure dat ick waeck
En sluype t’mijnent in door ’tsplijten vanden vaeck!
* * *
Op ’t Huys te Doornich,
Half droef, halff toornich




[CH1626:031]
Van d’ure dat ick waeck
En sluype t’mijnent in door ’t splijten vanden vaeck,
Staet Sterre voor mijn’ ooghen,
Mijn’ ooghen trane-vocht, die dan maer eerst en drooghen,
Gelijck de dauw verdwijnt
Van dat de Morghen-sonn de droppelen beschijnt.
Sterr, segh ick, Morghen-Sterre,
Die verre van mij staet, en noch, en noch soo verre,
En noch soo verre laet,
(10) [Als daer het hooghste licht van all’ in ’t ronde gaet,]
Hoe kont ghij Sterre wesen
En houden teghens mij soo staegh, soo fieren wezen,
En staen als een Comeet
Die, verr van tintelen, van wencken niet en weet?
(15) Kan ’t Sterren-licht bevriesen,
En gaen de Sterrheit quijt, en heel de daed verliesen
En houden heel den naem?
En, Sterre, staet ghij toe dat sich Nature schaem’
Der plaetse die s’ u gonde
(20) Van doe sij ’thelle holl der Hemelen berondde,
En van genoeghen loegh
Mits dats’ u naerde Sonn de tweede plaets opdroegh?
All kont ghij mij vergeten,
Die heldere geboort en mooght ghij niet ontweten,
(25) En onder uw geslacht
Soo menigh minder licht dat stadich staet en lacht.
* * *
Embricae Novemb.



[CH1626:032]
MARTIALIS LIB. 12. EPIGR. 50.
DAPHNONAS, PLATANOS ETC.

Vrouw, uw huys is voll geflickers,
’Tspiegelt aller wegh’ om best;
Steenen als verglaesde knickers
Staen ten Schouwen in gevest;
(5) Vloeren als bevrosen Stroomen
Decken d’aerde van uw’ erv;
All wat steenen-quisters droomen,
All haer kostelick verkerv,
All wat beitels, all wat schaven
(10) Redden konnen tot den koop,
All wat hamer kan beslaven
Vind ick t’uwent over hoop.
    Maer uw’ Vloeren zijn soo ijsigh,
En uw’ Trappen soo geladd,
(15) Dat de luyden dencken bij sich,
O die t’huys gebleven hadd,
Daermen gaen magh sonder glijen
Met de voeten inden schoen,
Daer de Vrouw kan sien en lijen
(20) Dat de Mann sijn’ longher boen’,
Daer het spouwen buyten boet is,
Boet die hier t’ontgelden staet,
Boet die bitter als het roet is,
Boet van Vrouwen suer gelaet.
(25) Kom ick trillen uyt het slijck, en
Uyt de sneew, en uyt den wind,
’Kderv uw’ Schoorsteen niet bekijcken
Daer ick soo veel Marmer vind,
Marmer, Ebben, Alabaster,
(30) Daer ick dan soo wel bij voegh
Dat u dunckt mijn aensicht past’er
Koud en bleeck en stijff genoegh.
Wie sou sulcke steenen verghen
’Tvijer te dragen uren langh?
(35) ’Tis de Diamanten tergen,
En de beste valt het bang.
    Meen ick mij de warmt te geven,
En verwandelen de kouw,
’T waer ten naesten te vergeven,
(40) Maer mijn’ voeten zijn te rouw:
Wie sou slijck en slobber gonnen
Sulcke vloeren te begaen,
Wie soud ’t doen en slapen konnen
Naer de misdaed waer’ gedaen?
(45) Klaegh ick van gesonder maghe,
Roept sij moord van hongers-nood,
Wie sou sulcken tafel-schraghe,
Sulcker Stoelen ebben-poot
Jn gevaer van voeten stellen,
(50) Sulcken krakenden servett,
Sulcke dunne tafel-vellen
In gevaer van vuyl en vett?
    Soeck ick ’trusten opden avond,
En den stroy-sack op het bedd,
(55) Off de pluymen diemen na vond,
Sachter dan ’t West-Jndisch nett,
Wie sou sulcken trapp besteigren
Die na sulcken kamer leidt
Daermen sulcken bedd sou weigren
(60) Aen der Pausen heilicheit?
    Somma, ’thuys is niet te laken,
’Tis voll kostelick vermaken
Vande vloeren tot de daken;
’Theeft wat handen konnen maken
(65) Aller luyden aller spraken;
Waer begeerte na kan haken
Siet het ooghe rondom blaken,
Moghten ’t graghe sinnen smaken,
Moghten ’t hand off voeten raken;
(70) Maer sij mogen ’t niet genaken,
Alle micken zijnder staken.
Slapens nood met nood van waken,
Ongerief van holle kaken,
(Seker’ hulpe tegen ’tbraken)
(75) Tanden die van koelte kraken
En veel liever korsten braken,
Ongebruyck van alle saecken
Tafel, Bedd, Steen, Hout en laken,
Is het sekerst datme’r siet:
(80) Vrouw, hoe wel en woont ghij niet!
Arnhemi 18°. Novemb.


Continue

[CH1627:001]
Wan ick mij alle de wonderen gonde,
Alle de vonden die Vondelen vonde,
Doen hij mij boven op ’thooge Tooneel
Wellekom hiet met een handige keel,
(5) ’Kstreckte bijkans voor een tweede Comedi
Van seven groots tot twee asen remedi.
Waernar en alle sijn graghe gesinn
Kregen wel honderden kijckers te min,
Alle de monden van all d’Academi
(10) Riepen wel, jemini kindere, jemi,
Waernarr den eersten staet hier voor sijn huys
Waernarr de tweede sitt neffens ’t Raduys.
Amstelod. Ianuar.



[CH1627:002]
Ick doolde bijster-sweghs in ’tswartste van ’tonseker,
In twijffel-misticheit, in schrick, den harten-breker,
In hoôp, de wispeltuer, in vrees, de vroeghe pijn,
En wenschten om wat lichts van meer of minder schijn,
(5) Oft Sterre-vier, of Sonn, of Maen-dagh moghte wesen.
Met vong mijn oogh een Sterr, (want dat vergulde wesen
En pasten maer een Sterr) en noch en was’t er geen:
Foey oogen, tast ghij mis? en emmers waster een,
Goey oogen, dobblen danck: Soo spraken doe mijn’ voeten,
(10) En stonden elck op ’trapst om mij te helpen boeten
Verlangens holle vrucht met hebbens volle vreughd.
Maer, ô goed-dunckenheid, ghij zijt een slechte deughd!
Waer elcke vogel sijn, diens oogh hem onderhalen
En oor bereicken kan, mijn’ berghen en mijn’ dalen,
(15) Mijn’ boomen souden ’t zijn daer ’tsoete goed op nestt;
De hebbers voeren wel, maer de begeerers best,
Nu staen de laeste in ’tkael, en ick der laesten eerste
Gae gapen na mijn Sterr, gelijck die ’t all beheerste
Soo lang hij droomen kost, en wacker niet met all:
(20) De kinders loopen recht lee-breken naeden ball
Als ick na dese, wat? na dese sterr? Oh Sterre,
Al waert ghij soo gedoopt, al scheent ghij soo van verre
Ghij staet mij voor geen sterr, en die u niet en vleidt
Sall seggen ’t is een keers die deinsende verleidt
(25) En nemmer thuys en brengt; in open’ tael, een Stall-licht,
Dat niemand achterhaelt voor dat hij inde vall licht
En na sijn selven tast. ghij loeght van verr op mij,
Als waert ghij all de Sterrn, off all de sterren ghij
Beweeg ick maer een’ voet om maer een voet te nadren
(30) Gij gaet’er sess te rugg, en stolt in all mijn’ adren
Gelijck een quackelvorst mijn onlanx vlietend bloed,
En doyt’er ’tleven in strax met een’ niewen gloed,
En vriest’er ’tleven uyt strax met een niew verstremmen,
En doet mij datelick mijn vreesen overstemmen
(35) En datelick mijn hoôp, nu mijn goed-dunckentheidt,
Nu mijn verachting-mijns: gelijck de Zeemann leit
En kiel-kruyst voor den mond van hooger-waller haven,
Ten einde van sijn’ reis, in ’tmidden van syn slaven;
Hij klieft den wind op ’tscherpst en dringter dicht op in
(40) Gelijck ick Sterre kuss, off ’thalve streeckjen min.
Maer wordt de wind verrast, wie sal ’tgetij bedriegen?
Want hoe ’t de mann begist, de Maen en will niet liegen:
Soo blijft sijn winst verlies, tot dat de strammer stroom
Naer huys denck, en naer huys en weer aen ’trijsen kom’.
(45) Noch is ’tmijn ’tminder luck, en naer mijn droevigh oordeel,
De Seeman inden wind heeft, voor sijn land, het voordeel,
Sijn land verwacht hem t’huys, en altyd vindt hij ’t daer,
Een halve mijl daer af is altyd even naer.
Ghij Sterre, ghij mijn land, mijn hooger-waller haven,
(50) Ghij streckt mij sus, ghij soo, en heet mij noordwaerd draven
En keert mij ’tsuyden toe, en heet mij Suyd-aen gaen,
En treckt u onversiens een Noorder aensicht aen,
Een Nova Semblaroogh, en siet mij van uw’ stranden,
En waeyt mij van uw’ kaey, en ebbt mij van uw’ sanden,
(55) En stelt mijn’ streeck te leur, als waert ghij ’tleggen satt,
Als ’tland daer Sonne-mann den eersten papp-pott at.
Maer Sterre ’tvlotte land geraeckte noch te gronde,
En d’ure was doe ’t dreef, en d’ure was doe ’t stonde,
En heeft soo lompen klomp sijn’ eigen aerd verleert,
(60) En werdt ghij nemmer moe geswaey-hert en gekeert?
Staet, schoone dwaelsterr, staet, en leert uw’ eer beseffen,
Men will u stuyten, jae, maer stuytende verheffen,
De dwalende staen laegst, de vaste in ’t hoogste kromm,
En gaen gestadelick maer met den Hemel om.
(65) Maer mijn’ gereckte moeyt en kan u niet bereicken,
Mijn’ reden schijnt te morw ter schorsse van uw eicken,
Wat wiecken ick berey ghij wilt’er niet bij op;
Tschijnt off ick maer een blaes op op en weer op schopp;
Soo danst het Stall-licht oock, op ’tsnooste van ’t verleiden,
(70) Van ’thoog’ in ’tlaeghe land, van ’tkerckhoff inde weiden,
Soo danst ghij Stall-licht oock, soo dans ick dwaler naer
Soo somtijds tuschen tween en schilt het maer een Maer.
Maer moeyelicke Maer men sal u noyt vermaren
Voor marrer vande maer die mij moet wedervaren.
(75) Eens sal ick wijder tre’en, eens werd ick vleugel-vlugg,
En stell u, soo ghij mij, bij bunderen te rugg.
    Nu lust mij naer den gang, en hebt ghij emmers ’tgaen lief
Gaet, schoone stall-licht, gaet, maer wacht u voor een maen-dief,
Een uyl-oog die den nacht sijn middagh maken kan,
(80) Van ’tdoncker maer een floers, en van een’ mijl een’ spann;
Staech sal ick om u sijn, staech sal ick u bestappen
En ramen op uw raem, geen slibberwegh, geen trappen,
Geen’ doornen sullen mij verwijdren van uw’ vaert,
Geladde wandel-wegh en maeckt mij niet vervaert,
(85) Ick voel’s te veel van u om distelen te voelen,
Mijn vier en konnen mij geen’ wateren ontspoelen,
Voor vlamme en schroom ick niet die selver kolen ben,
Locht is der voetselen het soetste dat ick kenn’,
Vier, Water, Locht en Land en distelen ick vergh u
(90) Het uyterst ongemack; en, ongemack, ick tergh u;
En, Sterr’, ick daegh u uyt, swemt kont ghij door het natt,
Dat hebb ick lang gekost van in mijn tranenbad,
Vliegt wolckewaert, ick volgh, stijgt boven ’tdak der daghen,
Daer heeft mij menighmael mijn’ hoôp verbij gedragen,
(95) Mijn wenschen menighmael, van doen ick Sterre socht,
Tot dat mij bult en bergh maer stoff van verre docht.
    Wel aen dan, opwaert aen, ick gev’ u ruym de voorbaet
Van daer ghij rijsen sult tot daer Vrouw Venus spoor staet,
Leent, kondt ghij, daer om hoogh de wiecken van haer kindt,
(100) Maer segt dat ickse hebb wanneer ghij geen’ en vindt.
Ontsnuyft ghij wind en weer, noch sult ghij maer verwerren
In uws gelijck gedrang, de wandelende sterren.
Die sal ick onder sien, en staen u boven ’thooft
Gelijck de valck haer proy eerst met de oogen rooft.
(105) Daer sal ick aen een’ sterr den beck de klauwen boenen
En daelen u te lyv’ met overwicht van soenen,
En wreken ’tvuyl geweld van Iupiter den dief
Van doen hij ’tschoone kind sijn’ ouderen onthief.
Daer sal ick door de webb van all die seven ringen
(110) All kussende, mijn proy, all tuymelende, dringen.
Saturnus suer-gesicht sal lacchen met sijn’ Soon,
En seggen, sulcken schelm verdiende sulcken loon;
Den af-God van ’tgevecht sal ’t keeren op sijn’ tochten
En roepen, Batavier gae voort ’t is wel gevochten,
(115) De lamp-heer vanden dagh sal dencken, gae vrij heen,
Wegh met het luyster-light, nu blijv ick Sonn alleen;
De Minn-moer sal haer’ poll een hoeren-oogh toe wencken,
Als, Boeltje, ghij en hebt nu maer om mij te dencken.
De Gauw-dief vande Goôn sal staen als of hy docht,
(120) Nu gaet mijn’ konst in swang, men steelt tot inde locht,
De nacht-kaers nemmer-een, sal schrickende versinnen
Met ongestadicheit en is niet meer te winnen,
En, zijn de hemelen geen uytvlught van bedrogh,
Waer bergh ick endelick een taeyen maeghdomm noch?
(125) ’Tvier, ’tongesiene vier sal van uw’ koelte kissen,
En, waer ’t mijn meer-vier niet, ghij raeckten ’t uyt te lissen;
De Locht sal manen gaen en eischen ’s Werelds danck
Voor sulcken donder-steen als nemmer geen en sanck.
De Zee sal bobbelen en steigheren en stygen
(130) Tot daer haer noyt geweld van wind en konde krijgen,
En gaen om, Sterre-zee, het kostelicker woord,
Dan all de dusenden der namen die sij hoort.
De Land-kluyt, gapende, gelijck na ’tregen-gieten,
Sal seggen, Sulcken Sterr en sagh ick noyt verschieten,
(135) En, is die werp voor mij, ick schell Aurora quijt
Met all ’tbepereld goud van haren morghen-tyd.
Maer, land, locht, water, vier, en Musicale ringen,
’Kverstae uw’ toonen niet, ghij sult soo schoon niet singen
De werp en blijve mijn; en blijft u singens lust,
(140) Singt tot ick weelde satt, en Sterre moe gekust
Naer andre sterren schiet. ’T sal ’tliedjen sonder end zijn,
Maer singt het om haer bedd; daer sal de werp belendt zijn,
De werp der werpen een die werpen baren sal:
Dat bedde sal mijn vall, mijn’ distelen, mijn dal,
(145) Mijn’ doncker-diepte zijn, daer sal mij ’tstall-licht leiden,
Daer sal ick twijffelen wie ick ben van ons beiden,
En missen gaerne ’tlicht van Sonn of Sterre-schijn,
En tasten na mijn self, En dat sal Sterre zijn.

Soo queelde Coridon, ter antwoord van sijn’ Luyt,
(150) En ’tkrachtige geluyt
De ’tdiamanten hert van sture Sterr vervallen
Tot minder als Crystallen;
Noch schreid’ hij all van vreugd, noch song hij all van pijn,
En Sterre was all sijn’.
Hag. 23. Ian.



[CH1627:003]
LIED
Wijze: Ie remontraij l’ autre jour.

’T kan mijn Schip niet qualik gaen,
’T kan mijn Schip etc.
’Ksie mijn Sterr in’t Oosten staen,
Mijn Morgensterre;
(5) Stiermann houw vrij Oostwaerd aen,
Het land en is niet verre.

’T Oosten daer de Sonn ontslaept,
’T Oosten daer etc.
Daer Aurora haer perlen raept,
(10) Het helder Oosten,
Hebb ick ’t lang vergeefs begaept
Belooft mij nu te troosten.

Trotser Toortse vanden Dagh
Trotser Toortse etc.
(15) Dan ’t uw blicken halen magh
Bij Sterres ooghen,
Spaert de moeyt van uw bejagh,
Sij sal den dauw wel drooghen.

All mijn aensicht was een plass,
(20) All mijn aensicht etc.
Nu is ’t drooger dan ’t oyt was,
Met bey’ sijn’ kranen.
Wat zijn droppelen van gras
Bij sulcken Zee van tranen?

(25) Sulcken Zee heeft Sterr gedroogt,
Sulcken Zee etc.
En mij maer van verr beooght,
Verr uyt den Oosten,
Komt sij eens ter Middagh-hooght
(30) Denckt hoese mij sal roosten.

Stercke Sterr, staet verder af,
Stercke Sterr etc.
Uw’ medoogen valt te straff,
’T is niet te lijden
(35) Dat die mij het leven gaf
Het leven sou besnijden.

Maer besnijdt mij ’tleven vrij
Maer besnijdt etc.
Stercke Sterr staet neven mij,
(40) Verlies ick ’tleven
Sulcken levend licht als ghij
Sal licht niew leven geven.

Vier, en meer als menschen-pijn
Vier en meer etc.
(45) Sullen all mijn wenschen zijn
In uwe handen,
Sterre brengt uw vier bij ’tmijn
Het sal te heeter branden.

Hoe ick heet en haester brand,
(50) Hoe ick heet etc.
Hoe ick min uw’ plaester-hand
Sal moeten derven.
Dood, uw’ vreesen zijn vermant
Mijn leven is mijn sterven.
Hag. 26. Ian.



[CH1627:004]
OP EEN S. VAN DIAMANTEN MIJ DOOR STERRE GESONDEN
Welkom Sterren van mijn’ Sterr;
Sterren, die van Oosten herr
En mij onbedreven Landen
Komt gedreven in mijn’ handen,
(5) Maer gedreven door de hand
Die u inde locht geplant
En den Hemel heeft geschoncken;
Daer ghij eerst met steene loncken
Laegt en blickte laegh en loom
(10) Door de dickte van den stroom.
Roemt u niet der surer soenen
Van den meulen, die u boenen
En verminderende kost
Meerderen van kracht en kost.
(15) Daer en hebt ghij ’t niet gekregen
Dat u Kroonen overwegen
En all t’onder-Maensche goed
Met remedi helpen doet.
Aen uw’ Sterrheit hanght uw’ waerde,
(20) Die en gaf u Locht noch Aerde,
Noch het water, noch het vier;
Sterre dien den Hemel hier
Half geleent heeft, half geschoncken,
Om de Wereld op te proncken,
(25) Als een dier dat sterven gaet,
Met sijn doodelijck gewaed,
Sterre die het all versterret
Niet wat in haer tuyten werret
Maer alleen de loncken naeckt
(30) Van haer oogh dat voncken blaeckt,
Sterre gaf u ’t Sterre-wesen
Daer wij nu gelijck in lesen
’T vriendelicke met het schoon
Rechten rijckdomm vande Goon.
(35) Steenen stelt u dan te vreden
Heeft de Steenheit wat geleden
Met de Sterrheit is ’tgeboet
En de schade ruym vergoedt.
Sachticheit beduydt medooghen,
(40) Dat’s de geest van Sterres oogen;
Klaere kooltjens sonder roock,
Eys-gelijck en ronder oock
Dat’s de print van Sterres Ooghen;
Droppeltjens die helder droogen,
(45) Helder, als ’tgeslepen Ys
Dat een’ onbegrepen wijs’
Stolt in d’onderaerdsche kranen,
Dat’s de stoff van Sterres Tranen.
Weest dan Steenen droppeltjens,
(50) Tranen, Ooghen-koppeltjens,
Kolen, uytgestoockte voncken,
Vlammen, onberoockte loncken,
Brandigh Ys, bevrosen vier,
Weest dan, Steenen, all wat hier
(55) All wat erghens is te wesen,
Noch en zijt ghij niet volpresen,
Tot men u den Hemel thoont,
Daer uw vierigh Maeghschapp woont.
Sterren eens, en noch eens Sterren,
(60) Daer mijn’ ooghen in verwerren,
Sterren, schoone borgherij
Van een Hemeltjen als ghij.
Sterren, dien mijn Sterr geleert heeft
Dat sij op haer hert begeert heeft,
(65) Dat sij van haer hert verkreegh
Doe ick ’thaer voor ’tmijne kreegh,
Sterren, eertyds steghe steenen,
Nu gebuyghelick als teenen,
Sterren daer de vriendlickheit
(70) Ia, en Ia, en Ia in zeit,
Sterren, Syde-sacht van wesen,
En maer hard om trouw te wesen,
Sterren, minder menighmael
Dan de minste die de Sael
(75) Vande Goden overmelcken,
Schooner dan haer’ Nectar-kelcken,
Grooter in mijn gierigh oogh
Dan de grootste daer om hoogh.
Sterren steenen, Sterren ooghen,
(80) Sterren trouw, en voll medooghen,
Na bij Sterren, Sterren verr,
Welkom Sterren als mijn’ Sterr.
Hag. 18. Febr.



[CH1627:005]
A DES YEULX. DE L’ESPAGNOL
Beaux yeulx, qui de dessous voz voiles
    Tirez des traicts si nompareilz,
    Vous estes peu pour des estoiles,
    Vous estes trop pour des soleilz.
(5) Puis la chaleur ne sçauroit faire
    Que des soleilz vous nous soyez,
    C’est le Soleil qui nous esclaire,
    Et c’est vous qui nous aveuglez.
Fasse la clarté qu’on vous aime,
    (10) Vous n’estes point astres des coeurs,
    Vostre lumiere est à vous mesme,
    Les astres la tiennent d’ailleurs.
Vous ne sçauriez estre la Lune
    Sans faire tort à la beauté,
    (15) Qui dedans vous est tousiours une,
    Dans l’autre n’a rien d’arresté.
Voyant voz forces innombrables
    Ie ne puis poures vous nommer,
    Et voz richesses me sont fables
    (20) Qui ne faictes que desrober.
Vous n’estes point faicts de la flame;
    Si vous n’en teniez moins que nous,
    Vous mettriez du feu dedans l’ame
    De celle qui en donne à tous.
(25) Vous n’estes ni eaux ni fontaines,
    Quoy que parfois vous ruisseliez,
    O yeux qui allumez mes peines,
    Et jamais ne les esteignez.
Vous n’estes ni des Cieulx de grace,
    (30) Ni des enfers de cruauté,
    Car les Cieux tiennent plus d’espace,
    Et les Enfers moins de clarté.
Quoy que divinitez cheries
    Vous n’estes point des Anges nez,
    (35) Les Anges consernent noz vies
    Et c’est vous qui les ruinez.
Si ne vous dis-je pas des Diables,
    Quoy que vous tentiez jusqu’aux Dieux,
    Ceux là tomberent miserables,
    (40) Et vous demeurez dans les Cieux.
De vous nommer Dieux adorables
    C’est profaner la Deïté,
    Vous voyant si inesbranslables
    A la priere et la pitié.
(45) Mais la nature qui tout cree
    Crea tout quand vous fustes nez,
    N’y ayant chose au monde née
    Que n’estant point vous ne soyez.
Amsteld. ult. (28) Feb.



[CH1627:006]
OP ’T GRAF VAN DE WEDUWE VANDEN GOUVERNEUR PAUL BAX,
VAN EENEN STEEN VERLOST

Vier kindren en een’ Steen gebeurde ’t mij te baren;
Maer ’tlaeste kinderbedd was ’tswaerste wedervaren,
En ’t laeste kind riep luydst, all was het stomm als steen:
Noch sleepte ick ’tleven door soo sueren schip-breuck heen,
(5) En berghden op die klipp drij halve jaren wesens;
Daermede voelden ick mijn’ roll ten ende lesens,
En lede minder smert in’tscheiden uyt dit lijf,
Dan doe ’t behouden werd: Maer ’t een was Gods bedrijt
En ’t ander Menschen werck. ’T een was beghinn van leven,
(10) En ’t ander een verlengh van voor de Dood te beven,
Bedenckt hoe liever mij de Steen is van dit Graff
Dan die mij langer dood in langer leven gaf.
Amst. Mart.



[CH1627:007]
IN EFFIGIEM MEAM PAULLO ANTE NUPTIAS DEPICTAM
Tabella, fare, quanta me vis gaudij
Quanta obsidebat intus exultatio,
Cum pene Stellae victor, aut prorsus, meae
Superne Stellas quotquot illucent Polo
(5) Calcare visus, et triumpho proximus,
Felicitatis argumenta te meae,
Hoc frontis aequor, hunc alacri lumine
Quietae mentis indicem, vultum bonum,
Praebere iussi posterorum saeculo.
(10) Dic, ante tempus, dic, ab aevo principe
Nil orbe Solem, nil deos beatius
Vidisse Coelo, nil futurum utrolibet.
Tace, Tabella, dixeris vel sic nihil.
In Castris ad Groll. ult°. (31) Iul.



[CH1627:008]
OP MIJN’ SCHILDERIJE, KORTS VOOR MIJN’ BRUYLOFT GEMAECKT
Spreeckt, Schilderij, en segt hoe grooten kracht van vreugden
    Mijn ingewand verheugden,
Ten tijden als ick schier, off heel, verwinner werd
    Van mijner Sterren hert,
(5) En docht van overvreugd ick trad op all’ de Sterren
    Die om den Hemel werren,
En hiet u tuygen van mijn vrolicke gemoet
    Aen d’eew die komen moet,
Door dit gewackert oogh en voorhooft sonder vooren
    (10) Die sulcken hert behooren.
Segt, dat voor d’eewen, noch van datter eewen zijn
    Geen luck en was als ’tmijn,
Seght datter boven Sonn, noch onder Maen, naer desen
    Geen mijns gelijck sal wesen.
(15) Swijgt, Schilderij, en spreeckt veel liever niet van mij,
    ’T en komt toch all niet bij.
Ibid. 2. Aug.ti



[CH1627:009]
NOCH OP DE SELVE
Schilder, ’tquam soo wel te pass,
Recht eer dat ick Sterre was
[(Schrickt niet, ’k sal u haest ontwerren,
Hoe ick kost en most versterren,]
(5) Sterre was ick, met als Sij
Haer verruylde tegen mij)
Mijn’ gedaente nae te trachten.
Zedert waer ’t de kracht verkrachten
Van de verw, die pass een mann
(10) Mans gelijck verschaeuwen kan.
Ja, ick gheve dat mijn’ vreugden
Maer mijn aengesicht verheugden,
Vreugden, daervan in mijn’ Ziel
D’eerste met mijn Sterre viel:
(15) Noch en waer met dat vermaken
Mijn gesicht niet nae te maken.
Sterre leent het sulcken licht
Datter alle verw voor swicht.
Schilder, ’twaer nu veel te spade;
(20) Mijn besitt is sonder gade,
Soo mijn’ vreugden sonder paer,
En daer treckt het aensicht naer.
Voor Groll den 7en. Aug.ti



[CH1627:010]
OP P. C. HOOFTS HENRICK DE GROOTE
’T berouwt mij van eertijds; ’kbeklage mijn onthouwen,
En wenschte ’tLely-loof en waer’ mij noyt ontvouwen,
’Tnaest-jongste Lelij-loof, dat op de blancke bla’en
’T laurierighe bedrijf van Henrick heeft gela’en.
(5) Soo hadd ick, ongebuckt, soo hadd ick, ongebogen
Nae ’tlaegher woorden-peil van platte penne-toghen,
De geensgelijcke Print van uwen Sonder-gae’
Soo verr de Sonne rijst tot waer sij onder gae
Eerst overend gevatt; noyt Henrick min begrepen
(10) Dan of hij Henrick waer; mijn ooghe noyt benepen
Om ’t Hemel-aerdigh saed te vinden onder ’tvolck,
Om Henrick oyt soo laegh te soecken als een’ wolck:
Maer, ve’er en vlucht-gemeen met uw’ verheven toonen,
De toppen van sijn’ eer beklommen daer sij woonen,
(15) En door uw’ fixe penn dat seggen en dat doen
Sien rijmen over een, als voet en leest en schoen.
    Noch wensch ick averechts; en dat berouw berouwt mij;
Hooft-schrijver van mijn Land, uw’ waerde wederhouwt mij,
De waerde van die penn, die mij ten twijffel stelt
(20) Off Henrick meer verdient of die hem soo vertelt.
’Kvergaep mij aen den treck van ’tschilderen soo gierigh
Dat mijn Gedencke klaegt mijn oogh was veel te vierigh,
Mijn opmerck veel te koel. De Noôt verleidt mijn oor
Soo, dat ick naer den Sinn maer stuxgewijz en hoor.
(25) Vergeeft hem, Groote vorst, ghij hebt hem danck te weten
Die soo veel arbeids heeft op uwen roem gesleten;
Maer nu de tijd uw doen met u begraven heeft
En uw rapier alleen in dese penn herleeft,
Hij deelt diep in uw’ eer, die soo veel groote daden
(30) Sluyt in soo weinighe soo kostelicke bladen;
Ia, springt de reden van de Wiss-konst niet te kort,
’T begrijpende is wat meer dan dat begrepen wordt.
Ad Groll. 7°. Aug.ti



[CH1627:011]
NOCH OP HET SELVE BOECK
Waerom en leeft ghij niet Cornelis groote Swijger,
En segger, en besiet der vorsten opper-krijger
Op uw’s gelijck een’ veer ten eigen hemel gaen?
Of waerom, waerde Penn, en quaemt ghij niet ter baen
(5) Doe Roomens hoogste vloed en voor-Ebb was te melden,
En maeckte Swijger stomm, die ’t t’samen soo vertelden
Dat all ’tvertellen stomm voor sijn vertellen staet?
Maer dit’s misrekening; en, sien wij opden Staet,
Wij hebben ’t ons gebreck: Eens waren wij beladen
(10) Waermede t’ effenen de menighe weldaden
Van Henriks hooghe hulp ter nood-stond ingehaelt;
Nu heeft een Penn voll op soo veel geweers betaelt.
Ad Groll. 9°. Aug.



[CH1627:012]
IN I. VALLENSIS PRINCIPIS MEI MEDICI PRIMARIJ DE RERUM
INCONSTANTIA VERSUS MIHI INSCRIPTOS

Perpetuos rerum fluctus, vicinaque summis
    Infima, et haec imo nescia stare loco,
Si quis adhuc, ignara sui praecordia gestans,
    Nescit, et alternas hactenus ire vices:
(5) Helleborum, aut istos iubeam potare furentem
    Versiculos, Medicae munus utrumque manus.
Mox reliquum supplebit Iber, fassurus et ille
    Posse quid alternos in sua fata dies,
Atque aliquem elatae casum succedere sorti,
    (10) Atque aliquid Grollâ maius adire necem.
Tu tamen hac ignosce tenus, doctissime rerum
    Arbiter, est quod te dedocuisse velim.
Tempora temporibus succedant, arma triumphis
    Altera, laetitiae proximus ito dolor;
(15) Omnia fortunae perimat rigor, omnia tollat
    Gratia, sors istam nesciat ulla rotam.
Do tibi me Constanter, et hic, me sospite, semper
    Unus amor quo te prosequor unus erit.
15°. Aug. Ad Groll.



[CH1627:013]
SUR LE SIEGE DE GROL
La Terre faict pour nous; le gazon des bruijeres
Seconde les effects de noz iustes prieres;
Ce paîs, desgousté de tant porter les paz
Du superbe Maran, favorise d’en bas
(5) L’effort de noz travaux, et par tout volontaire,
S’esleve, s’applanist, se despouïlle, se serre
Pour mieux nous enserrer; se contente d’ouvrir
Le ventre, pour avoir l’honneur de nous couvrir.
    L’eau, jalouse à par soy d’une si belle envie,
(10) Se preste à tous debvoirs, nous presse, nous convie
D’accourrir au fossé qu’elle vient de quitter,
Pour nous donner passage, ou pour nous l’apprester.
    Le feu, plus viste encor que ni l,eau ni la Terre
S’offre à mille moyens qu’il a de nous complaire,
(15) Et, si ce n’est assez d’envoyer noz bouletz,
Il s’emporte soy mesme à de plus grands effetz.
    L’Air adresse le coup d’un mousquet d’avanture,
Pour nous gratifier de l’heureuse blessure
D’un porteur innocent, destiné à voler
(20) Ou jamais Espagnol ne pourra plus aller.
    Grolle, qu’attens tu plus? Si nature conspire
A te faire obeïr, n’estce pas pour te dire
Qu’apres tant d’ennemiz, pourette, que tu as,
Un cinquiesme element ne te sauveroit pas?
18. Augusti.



[CH1627:014]
GULIELMUS NASSAVIUS N. AD GROLLAM CAESUS
Nassavium germen, nativa Parentis imago
    Mauritii, ad venerem natus et arma puer,
Ut nihil invenit Patruo quod Grolla negaret,
    Iamque daret victas pene subacta manus.
(5) Ilicet, haec patrio, prima haec vindicta sepulchro
    Defuit, hac partim debitor ipse fui;
Nec magis hanc possint rapere opportuna juventam
    Nec minus invito claudere fata diem:
Euge, feri me quisquis eris, felicior hora
    (10) Non sequitur, propera, dixit, et occubuit.
Ad Groll. 20°. Aug.ti



[CH1627:015]
OP DE DOORSCHOTEN KERCK TE GROLL
Drij kogels en noch drij, en mogelick noch andren
Ontvoerden dit gewelf ’thellheilighe gewaed;
De steene moolicken verpletterden malkandren,
(’t Zijn wree’ mirakelen daer Sant op Heiligh slaet)
(5) St. Pieter quam om laegh; de Paep en hadd noyt ooghen
Van ’tswaerd dat met hem quam; Oh, docht hij, oh, ick wedd
Het korsel hooft komt mij ten ooren toe gevlogen,
Voordat ick op sijn’ Heer mijn’ tanden stae en wett.
    Met sulcken donderbuij sloegh ’s Heeren woord daer binnen.
(10) Dunckt ijemand van dit werck, ’twas averechts bestaen
Het stichten van Gods Kerck in ’tbreken te beginnen,
Segt, Beeldenstormerij most voor de Preke gaen.
Ad Groll. 23. Aug.ti



[CH1627:016]
IOSEPHI HALLIJ OBSERVATIONUM PRIMA, A VERSIONE,
QUAE SEQUITUR, GALLICA LATINE RAPTIM REDDITA
IN EJUSDEM VALLENSIS GRATIAM

Protinus ut cecidit, lachrimarum exaruit humor;
    Nascitur et perit haud segnius ipse dolor.
Invenias qui plorantem soletur amicum,
    Invenias crudo vulnere qui det opem.
(5) Vanescat vis prima mali, deferveat ardor;
    Vix risum illa tui lingua miserta tenet.
Non tam parva pias perimunt momenta querelas,
    Nullius non est temporis iste dolor.
Et si lapsa, Deo restant praesentia, cuius,
    (10) Quem damus huic, nequeat temporis esse dolor?
Qui trito saliunt gemitus de pectore, nullum
    Hi Iuvenem, nullum dedecuere Senem.
Felices lachrimae, quas tempestiva juuentus
    Cum dederit, nunquam seras nulla dabit!
Raptim ad Grollam 30. Aug.



[CH1627:017]
AD VALLENSEM, PRAEMISSOS VERSICULOS NIMIUM LAUDANTEM
Siccine praecoctum calamo pariente Poema,
    Esse aliquid promptum credis, Amice, melos?
Nec memor es veteri vatum placuisse magistro,
    Rem bene praevisam commoda verba sequi?
(5) Iudice me, laus est omni indignissima Lauro
    Alternis nostris verba ligare modis.
Alterius vaenum partus dare, nobile furtum
    Fingere et hac plagij dissimulare notam.
Nempe, sit hoc laudi cuiquam quod inunxerit auro
    (10) Quas Medico sumam te praeeunte pilas?
Ad Groll. 1°. Septemb.



[CH1627:018]
AD EUNDEM, OPERAE PRETIUM NON ESSE LATINAE VERSIONI
OBSERVATIONUM HALLIJ VACARE

Barbara Roma sibi est; patriâ suus exulat illâ
    Civis, et, ut linguas perputo, rara domi est.
Et Batavi sudamus adhuc sudore Latino?
    Quo tibi, quo mihi tam vanus, amice, labor?
(5) Quae patriae gravis et patrio dedit ore Britannus,
    Esto, sibi Gallus, vel sibi Belga dato:
Egregiam hic laudem feret, hic pietatis honorem,
    Grande operae pretium constat huic et huic.
Scilicet est Gallas inter quae, interprete Gallo,
    (10) Quae Batavo in Batavis imbibat ista nurus;
Quae Latij sermonis opem vel casta requirat,
    Vel pia, vix ullam terra Latina ferat.
I nunc, ut veterum placeas vernaculus umbris,
    Italiae dudum barbara plectra move.
(15) Roma, caput rerum, non si Romana resurgas,
    Iamque tuo discas cum Cicerone loqui,
Cum Cicerone loquar, quo tam pia verba resciscas,
    Verba nec Italice nunc habitura fidem.
Ad Groll. 7e. 7b. (Sept.)



[CH1627:019]
OP P.C. HOOFTS SONNET OVER ’TVEROVEREN VAN GROLL, BIJ
HEM AEN EEN ZEER BEEN SITTENDE GEMAECKT,
EN MIJ TOEGESONDEN

Hooft grolden op Madrid, als Frederijck op Groll dé;
En ’tvier most ergens uyt, off ijever at hem op;
Het mijdde noch sijn’ tong en all te waerden kopp,
En schoot sich in een been, daer ’tvell en vleesch ontstolde.
    (5) Der Musen helder hooft, dien Phaethon ontrolde,
Geragher na dien damp als na den hemel-dropp,
Ontstack een’ steile strael; die tilden hem ten topp;
Daer sprong de vier-vonck uyt die dus sijn penn vervolde;
    Die penn geraeckte in brand; die brand sloegh in ’tpapier;
(10) Van die papiere vlamm ontmoette mij tot hier
En ’tluchterlaghe licht en ’treucke-ruchtigh roocken:
    Mijn stroye herssenen ontfonckten wel terstond,
En wenschten haer huijs oock soo schoon te branden stond;
Maer ’twas te vochten stroo om meer dan dus te smoocken.
13. 7b. (Sept.) ad Groll.



[CH1627:020]
IN EFFIGIEM HENRICI 4. GALLIAE REGIS
Victorem talis decuit clementia vultum,
Clemens, inuictum talis reuerentia Regem.

Hij most’er soo uyt sien, soo minnelick, soo straff,
Die overal verwonn en overall vergaf.
Ad Groll. 16. 7b. (Sept.)



[CH1627:021]
IN SECUNDAS NUPTIAS P.C. HOOFDIJ ET LEONORAE HELLEMANS
Desierat superesse sibi vernacula Pindi
    Gloria, naturae summa petentis opus,
Hoofdius, in Batavis ignoti mysta cothurni,
    Qui novus augustum prodidit autor epos.
(5) Desierat, facilesque Deos experta roganti
    Egregiâ dudum prole beata domus,
Orba requirebat tanti qui nominis haeres
    Redderet ingenio tantus et ore Patrem;
Ipse, quod injungi potuit, fortuna, peractum est,
    (10) Quâ jubeas hominem sorte fuisse fui,
Te quoque passus, ait: Fecisti laeta maritum,
    Laetior Erpeniâ de genitrice Patrem;
Restat utrimque nihil; privasti dura maritum
    Conjuge, privasti perfida prole Patrem.
(15) Una diem clausura dies extrema dierum est,
    Hactenus officio defuit illa meo;
Hanc quoque, si factum Coelo, patriaeque tibique
    Sic satis est, Batavum quo decet ore, feram.
Parce viris, occide senem, praevertimus annos
    (20) Ingenio, senium prima juventa fuit.
Risit Amor, referamque faces face, dixit, eâdem,
    Facte senex alijs jam juvenesce mihi.
Reddo vicem natura; viri canescere frondem
    Passa, fer aestivos cana redire dies.
(25) Cum dicto Leonora novae socianda Iuventae
    Adstitit; in dextras vincula jecit amor.
Iecerat haec in corda prius, nec solvitor unquam,
    Addiderat, quae nec solvere fata velim,
Addimus hoc omnes; et, vive beata secundum
    (30) Copula, et in priscas ito perita vices:
Sive prior placuit, poterit prior iste videri
    Nexus, et hoc vitâ est posse priore frui,
Sive piget viduas inter duo gaudia noctes
    Taediaque algentis commemorasse thori,
(35) (Frustra commemores quae, si praesentia fingas,
    Nec nisi ficta velis, nec memorata leves)
Est ubi dispungat lapsos male Cynthia Soles,
    Iste tui quo sis nescia lectus habet:
Hic age quod Patriae est, haeredem poscimus omnes,
    (40) Hoofdiolum vati da bene nupta tuo,
Qui sublime tener quiddam balbutiat infans,
    Et patrium indocto vagiat ore melos.
Sic Hoofdi, sic facta parens Leonora, secundam
    Vive, nec inveniat tertia vita locum.
Hag. 24°. 9b. (Nov.)



[CH1627:022]
AD I. BROSTERHUSIUM, CUM HORTUM FLORIDUM
PERENNEM PRAESCRIPSISSET

Nec ver perpetuum, nec erudita
Brumae tempora, nec tepor Decembri
Aestivo placet insolentis umbrae.
Lucullos tegat illa, pervicaces
(5) Naturae dominos, sui impotentes,
Quos nil fata sibi negare passos
Taedet fertilitatis incoactae.
Me numquam similis dies diei,
Me rerum rota, me vicissitudo
(10) Arentis capit et virentis horti.
Tum tu me capis, hortule hortulorum
Quondam de numero feraciorum
Intra praediolum future nostrum,
Tu me, Stella, capis; nec occupato
(15) Tam dulci vacat hortulo, hortulorum
Curam arcessere vel feraciorum.
Si rides, miserere, Brosterhusi.
Neu me, per Venerem Cupidinumque
Quot non millia pyxidi Sabaeae
(20) Includas, reverende Mijropola,
Durâ desere sub necessitate:
Quin da, da, bone, da, perenne quo non
Hic hortus vireat sed hortulanus.
Hag. 11°. 10b. (Dec.)


Continue

[CH1628:001]
GRAFSCHRIFT, UYT HET ENGELSCH VAN BENJ: JOHNSON
Met niet een traentjen meer en will ick dij verstooren,
Vriend, geern-gemelde vriend, die maer gaest wat te voren
Daer ’t all heen volgen moet dat hier van leven weet.
Soo wacht ick mijn Wanneer, en maeck mijn Hoe gereed.
(5) En, gunt mij God een Hoe en een Wanneer als ’t dijn,
Die dan mijn graf beschreidt en kan mijn vriend niet zijn.
20. Ian.



AEN DE HEER CONSTANTIJN HUIGHENS, RIDDER, ETC.
’T gemijmer op ’t verlies van onbestede daeghen,
Gespilt aen lichte vracht van Venus malle waeghen,
Brengt my geen quellingh aen. Al dat verloren is,
Dat stel ick by het geen dat noijt geboren is.

(5) Ick weet wel dat het iongst van mijn volwassen iaeren
Sich licht vergeten kost, doch lichter weer bedaeren;
En dat mijn leven niet zoo effen af en liep,
Dat noijt mijn oordeel mist’ en in ’t verkiesen sliep:
Doch ’t quaet dat teijckent min in redelijcke zielen,

(10) Als d’ aarent in de lucht, en in de zee de kielen;
Indien ick oijt verkoos de zonden voor het goet,
Het was maer sluijmeringh, en setten nimmer bloet.
Geen nae-smaeck van het quaet en bleef in mijn gedachten,
Als die tot baecke diend’ om mij voortaen te wachten.

(15) Dan dat en baerde my noijt quellingh: maer ick vrees,
Indien my iet mistont dat u dat iemant wees.
Ick vreese datmen my voor u heeft afgeschildert,
Al of ick was veraart en t’eenemael verwildert.
En ’t missen van uw gunst dat leijdt my op de leên

(20) Soo swaer, als van de lof van onbesproocken ze’en.
Maer, waerde Vrient, ick sweer ick wacht my voor quaewennis,
Mijn Reden struijckelt wel, maer komt weer haest tot kennis.
Ick was noijt zoo verzeijlt in ’s levens woeste zee,
Of wenden ’t weer te rugh eer dat ick schipbreuck lee’.

(25) Mijn ziel is wat te weeck, en weet sich licht te passen
Op ander’ luijden aert, iae schijnt ’er nae te wassen;
’T geselschap te geval zoo deed ick dickwils meê,
Met weijnich onderscheijts, het geen een ander deê.
Maer, laes! wel ruijm soo traegh bevind ick noch mijn krachten,

(30) Als ick een ander soeck in deuchden nae te trachten;
Dan ’t is al vroom gestreen, die spoor hout in sijn ieucht,
In desen dorren tijt en winter van de deucht.
Men viert sich nu den toom tot datmen inde gront leijt,
Tot spillinghe van eer, van gelt, en van gesontheijt;

(35) En krijgt den rouwen hoop maer iemant in ’t gedrangh,
Eer datmen ’t wert gewaer zoo gaetmen mé haer gangh.
Men troost sich met de luij, en soeckt het te bedecken
Met desen rijcken oegst, en overvloet van gecken.
Dit is nu zoo de stijl. te weijg’ren is het droom,

(40) En die niet mé en doet en houtmen niet voor vroom.
    Maer, vrient ick zoeck niet meer mijn handel te bekleeden
Met siecten van ons’ eeuw’ en afgedwaelde zeden.
Ick ben het mallen wars, en vind geen grooter vreucht,
Als een vernoechde ziel in oeffeningh van deucht.

(45) Onledigh’ eensaemheijt die kan my bet verheughen,
Als ’t vroolijckste gelach van luij die niet en deughen;
Maer overschot van tijt verdrijf ick noijt alleen,
Ick spreeck mijn luijt maer aen, zoo zijn wy met ons tween.
De luijheijt nu te langh pluijmstrijckster van mijn sinnen,

(50) Sal op mijn ledicheijt noijt zoo veel voordeels winnen,
Als doen mijn laffe ziel by nae verovert was
Van ’t toverend’ gesicht dat mijn gemoet belas.
Ick voel, ick voel alree’ veranderingh van leven,
Mijn sinnen grijpen moet, en derven haer begeven

(55) Op ’t heijlsaem’ enghe padt dat ons ten Hemel leijdt,
En geen zoo wulpsche lust die my te rugghe vleijt.
Ick kan de korte vreucht des weerelts wel vergeten,
Maer quaelijck datmen u mijn feijlen heeft doen weten:
Want dat ick u geviel is al mijn hovaerdij,

(60) En die my dat benijt, misgun’ my ’t leven vrij.
Doch ’k vond uw goede wil zoo los noyt in ’t verliesen,
Dat van zoo kleijnen rijp’ de wortel uijt zou vriesen;
Oock wacht ick meerder gunst uijt ’t vonnis van een vrient,
Als wel uw dienaer lofs met dit gedicht verdient.
JvanderBurgh.
uijt Aernhem desen 30n Ian.




[CH1628:002]
ANTWOORD
Zijnder kladders komen loopen
Die mij sulcken Schilderij
Van u sochten te verkoopen,
Vander Burgh, ick zeide’r bij,
(5) ’Tis van Mierevelds pinceel niet,
Noch van Ravesteins palett,
Maer een Copiïst die scheel siet
Heeft hem, slinx, soo af gesett.
’K ken de tronie van sijn Ziel wel:
(10) Staetse nu en dan wat loss;
Geen goed rijder, hij en viel wel
En betaelde ’t met een blos.
Maer die vlamme van sijn wesen
Nam noyt meester voorden mann,
(15) ’Tmoet de grond van ’tschepsel wesen
Daermen staet op maken kan.
Soo verdedigh ick de schaduw
Daerm’ uw’ deughden in verwerrt;
Sorght voort selver wat; het gaet u
(20) Aen de Ziel, als mij aen ’thert.
Wat de Deughd is, en haer’ looning
Waer’ u nu te laet geleert,
All van uyt de Leidsche Wooning
Quaemt ghij met die less vereert.
(25) Maer uyt dese Schilderijkens
Komt u een vermaen te baet:
’Ksegg daer is niet veel gelijckens
Tuschen uw en haer gelaet;
Soo ghij u en mij oyt minden,
(30) Doet soo veel voor beide nu,
Laet ons geen gelijcken vinden
Tuschen haer gelaet en t’uw.
Hag. 14. Feb.




[CH1628:003]
SUR LA MORT D’UN DE MES CHEVAUX
I’estoy cheval de pas, et des bons d’icij bas:
Comment s’estonne-on si j’ay passé le pas?

Ick stierf, all passelick gevoordert in mijn pas;
Soo werd’ ick t’samen wel en qualicken te pas.

Ick leerden over tre’en, maer leerde noch daerbij
De dood noyt over tre’en; Soo trad sij over mij.

Passant, je passay bien plus viste que tu passes;
Si me passa la mort d’un pas de passe-passe.

Ick leerden overslaen, maer in mijn’ eerste slagen
Sloegh Doots-slagh over mij. Dat’s qualick overslagen.

De bien passer, Passant, je vins à mieux passer,
Mais de passer tres-bien j’apprins à tres-passer.

Ghij zijt een Passer, mensch, niet meer als van twee beenen;
Siet toe; jck wasser een van vier, en legh daer henen.

Pas quam ick op mijn’ pas om op te moeten passen,
Pas schreef de dood mijn Pas; hoe kon sij ’t beter passen?

I’ay emblé cent escuz à mon maistre; et me semble
Qu’ à l’aage de quatre ans c’est fort bien allé l’amble.

Mijn meester leerde mij een’ all te slechten pas;
Ick paste noch, waer ’t pas geweest en wederpas.

Que crois-tu qui me vois teste et ventre si bas,
Me passeraij ie pas du plaisir de mon pas?

Adieu avoine et foin, et tous meilleurs appaz,
Ie ne regrette pas mon repas pour mes Paz.

Non ti maravigliar se già Terra m’inserra
Che m’insegnasti sol il passo Terr’ à Terra.
Hag. Aprili.




[CH1628:004]
Tandis que des François l’effroyable machine
D’un travail sans repos s’enleve jusqu’au Cieulx,
L’infernal ennemy de la ronde machine
Eslança dessur eux le venin de ses yeulx.




[CH1628:005]
DE BARLAEI POEMATIS IN VENETORUM LAZARETTO
AD EXPIATIONEM QUADRAGESIMALEM DETENTIS

Quis pudor est Batavâ de libertate triumphum
    Ducere funestae claustra nefanda domus!
Iudice me, Venetum claudat Lasaretta Senatum,
    Purpuraque in cippos intret iniqua suos,
(5) Purpura, nil meritas adigens in vincula Musas,
    Vincula, si terrae non adeunda Dijs,
Nec foliis adeunda tuis, dignissime Divûm
    Praeco, sub infanda compede facte nocens.
Ite Patres, sacrae spirant e vatibus aurae,
    (10) Ite, sacro-sanum praecinit iste melos;
Carmina, tam nocuum nulla redolentia virus
    Quam medicâ Phoebi Patris arata manu.
Ite, Patres, fassique luem juga vestra subite:
    Sanctior admissâ Pallade facta domus
(15) Hellebori impletura vicem est, et sanior hospes
    Hospitibus Medicam conferet intus opem.
Nonnullis poterit Pindus Lasaretta videri,
    Nonnullis poterit Gyrgathus ingenijs.
Tanti erit imprudens de libertate Batavâ
    (20) Consilium, tanti nos habuisse reos.
Hagae febricitans. 3e. Iun.




[CH1628:006]
SPEELREISE BEGOST IN IUNIO 1628
Door Delfschen Donderdagh, het weerspel vande Mert,
Berolden wij de kleij en ’tRotterdammer herdt;
Daar boordemen in ’tslot van onse bors, die maeghd was
Met dobble sleutelen; soo datter schier gevraeghd was,
(5) Hoe komt de vissch soo dier, weerdinne? maer de mann
In ’t op doen van sijn’ thuijn verdiende wel een’ kann,
En twee galoches toe, die daer vergeten stonden;
’T was avond eer wij noch ter Goud’ het Herthuijs vonden;
Wij vonden ’t evenwel, en vonden ’t redelijck,
(10) En gaven geern wat meer voor ’tpraten van Moer Rijck.
Oudwater ’s anderdaeghs was ’t eerst van ons bedrillen.
Maer ’tlusten ons geen tijd aen ’tspinne-wiel te spillen,
Montfoort was al te nae; daer rusten wij te noen,
En hadden met een’ uijl, of met een’ waerd te doen.
(15) Daer was geen Beul gesien dat menschen konden heugen;
Iuijst was een Engelsch mann soo sat geweest van deughen
Dat desen dagh sijn hooft daer binnen was gevelt.
Op ’tslot en hebben wij de trappen niet getelt,
Maer buijten op het rond van ’tseldsaem huys staen smaden.
(20) Korts hadden wij ’t soo weer op Ysselstein geladen,
En seiden opentlick, ’t was ’t Princen huijs, soo ’thiet,
Maer ’twas de rechte kass van sulcken grootheid niet.
Vianen lachte meer in onse lecker’ ooghen,
O groene muren, o het aller uyterst pooghen
(25) Van menschen en natuer! wij droomden all, dien nacht,
Een stuck van ’tParadijs was over Rhijn gebracht.
En ’tscheelde Culenburgh de helft van ons behagen
Dat wij ’t soo deun, soo korts, soo voll Vianens, saghen;
Maer sijn beleefde Heer vercierde ’t met sijn woord,
(30) Blijft, vrienden, blijft bij ons, en reisdt maer merghen voort.
Wij mosten ’t weigheren; en reisden noch dien avond,
All wasser die ons dreighd’ en ’tonderweegh te spa vond,
Daer vijand reicken kost; maer wij vernamen geen,
En quamen veil bij daegh te Buren in gere’en,
(35) Te Buren, ’tfier gebouw, en waerdighe vernachten
Des grooten eighenaers, self korteling te wachten,
Te wachten als een vorst die Coninghen ter nood
Kond’ huysen, en versien twee Hoven met sijn brood.
Tot sijner eere was all’ d’eere die m’ ons dede,
(40) Van vrij bedd op het hof, vrij tafel inder Stede,
Met twaelf Apostelen, en ’tvriendelick gelaet
Van stille borgherij en soete magistraet.
’T werd Gods dagh, en tot God besteden wij den merghen,
En kruijsten zedert noen Rhijn, Wijck en Veluw’r berghen,
(45) Die klommen wij ten topp, en saghen van soo hoogh
De kaert van onse reis in ’twencken van een oogh;
Oock Amersfoort de rust van wijse wereld-wijckers:
Daer ghingen wij alleen dien avond uyt voor kijckers.
Den naesten morghenstond bereden wij de baen
(50) Van Zoest en Emmenes, daer soo veel eicken staen
Als elsen om den Haegh, en Naerden, daer wij dachten
Aen Spagnens wreed verraed, en dreighden te vernachten
In ’tgulde veen aen ’t Y; maer Muyden keerden ons,
En sloot ons all’ den nacht ten hals toe inden dons.
(55) All’ sijn’ gevangenen en sluyt de Drost soo sacht niet:
Gheen’ vaster. Dat geweld en weeten wij de kracht niet
Van Muyder boeyen, maer de vriendlick ongena
Van sijn’ genegentheid, die alle vroegh te spa,
En alle spa te vroegh beduyden om vertrecken,
(60) En yeder oogenblick in uren uyt kon recken,
En schrimpen yeder uer tot oogenblicken in,
Met soete wijsheid van syn ongemeen versinn.
Die vreughd was op haer hoogst met ’s middaghs sonn gestegen,
En scheidens uer was rijp; Wij scheidden; en verlegen
(65) Met ’s achtermiddaghs lengd, besteden’s noch een deel
Aen Wesip, d’onbekend’ ouw’ kenniss van ons’ keel.
Dijck op, dijck af gerolt, en weer op en weer neder
Onfong ons Amsteldam; danck hebbe wind. en weder,
    Danck hebb’ die ’tweder maeckt,
    (70) En op de sijne waeckt.
    Hier werd de tocht gestaeckt,
    De tocht van vijftien steden
    Den vyfden dagh bereden.
    Hier lusten ’t ons, met reden
    (75) Van vrienden overstreden
    En met geweld gebeden,
    Vijf dagen te besteden
Aen Amsteldam de Stadt van meer als vijftien steden.
Amstelodami Iulio




[CH1628:007]
AENHANGH
Vijf Haeghsche daghen doen tien Amsteldamsche nachten,
(80) Met soo veel daghen toe: die gaen daer aen ’tverkrachten
Van maegh en ingewand met d’een’ op d’ander’ propp,
Tot maegh en ingewand will splijten aende sopp.
Wij riepen dagh op dagh, maegh, ingewand, genade!
En kregen endtelick het Purmer-droogh te stade,
(85) En Beemster kleij te baet, tot uytstell van goed chier.
Noch werd’ het weer een vraegh, Hoe raecken wij van hier,
Door soo veel tafelen? De naeste raed was, wijcken,
De naeste wijck was Wijck; men gunden ons dat kijcken
En voorts het vrije veld: Wij renden tot Marquett,
(90) En wederom te rugg tot Haerlem toe in ’tbedd.
Hoe schoonen Vrijdagh was ’t die ons den Haegh verthoonden!
Hoe ras verthoonden ons de reden waer wij woonden,
En dat maer ongewoont’ het schoon van hier ontrent
Doet gelden bijden Haegh, die geen gelijck en kent!
Hagae 13°. Iulij




[CH1628:008]
DORST, OP LEEWENHORST
Hooghe, drooghe Leewenhorst,
Als ick luyder schreewen dorst,
’Kwenschte wel om sneew en vorst,
Meer als om een spreewen borst,
(5) Om den heeten meewen dorst,
Daer ick schier af geew en borst.




[CH1628:009]
BEGIN VANDEN 101en. PSALM
Myn Ziele sinckt om hoog; mijn hert te lang verladen
Met saken van gewicht weeght hemelwaert uyt mij.
Van Psalmen gae ick groot, van Loffsang, die voor Dij,
Gerechte, goede God, gerechte goedheids paden
(5) Sal melden, en mijn hert ontleden voor Dijn oor.
O zegent mijn beghinn, dit leven neem ik voor.




[CH1628:010]
REISE VANDEN PRINCE. 1628. ONVOLMAECKT
’Twas Maendagh, en de Maen aen ’tvoorste vierendeel;
’Twas mijn dagh, en mijn maend; en ’t jaer eens dusend heel,
Eens half, eens hondert heel, eens thien, en tweemael neghen,
Als Frederick, in ’tkort ’s Lands sorgh, en ziel, en zeghen,
(5) In ’tflickerigh gedrang van aller verwen sleep
Van duzend voeten schier de voorste trad te scheep.
Den Hemel sloegh het gaed, en schorte kort sijn’ tranen,
En lachte door sijn Sonn, en dweilde flux de banen
Van ’tZuyderhollands kleij, ten besten van sijn rad.
(10) Maer hij verkoos de Schie, en ’tweeck voor ’therde pad:
Hier, aenden Rotter damm ontmoetten hem de straten
Voll vriendelick geweers van vredighe Soldaten,
De Stad voll roock en reucks, van tweederleij gerucht:
Van weelderighen krijg en strijdbare genucht.
(15) Erasmus stond er bij en ’tscheen hem soo te stooren
Dat schier de kopre hand sijn’ boeck sloot en sijn ooren.
Men at het middagh-mael, men pasten opden vloed,
Men scheide, en maeckte zeil, en soo gewenschten spoed,
Dat Dordrecht halverweegh de vloot scheen toe te drijven;
(20) Maer ’tscheen; en Dort stond vast, (de voorspoed moet het stijven)
En legherde den vorst tot naesten merghen stond,
Als Biesboss, Merw, en Maes still-stijf als marmer stond;
Daer pasten ’troeijen op. Men roeyde sonder peilen
Tot aen St. Truyen Bergh, daer Mansfelds droeve zeilen
(25) Verdwenen met haer vracht, en aesden Salm en Steur,
Die maenden naerden dagh onthiel den menschen gheur.
In ’s vorsten hooge huys onthaelden hij sijn selven.
Naernoen gingh aen ’tbetreen, ten Westen, van ’tniew delven,
Aen ’tniew bemetselen ten Oosten vande Stadt;
(30) Danck hebb bedroefd Breda, dat hier van verre sat
En joockte naer sijn’ Heer, die nu, als ander’ jaren,
Om eer te velde quam, maer eer van welbewaren.
De vloot was aen gelandt eer ’s merghens Sonn ontstack,
Eer datse naesten dagh de steilste schaduw stack
(35) Vloogh volck en vloot van Land, en, spijt Zuydweste winden,
Sij was aen ’t ancker touw ruym voorden nacht te vinden
Aen Willems eighen stadt, nu Frederics met recht
Die aen vermakens kost het maeckgeld noch eens leght.
Vermakens dier vermaeck versaede korts sijn’ ooghen;
(40) Die leid hij daer te rust: en, met de slibb aen ’tdrooghen,
De zee te zeewaerd ghing, gebod’ hij schip en schuyt
Het ancker uyt, ’t zeil op, de Kiel ter Haven uyt,
Naer d’eertijds Steenen-bergh, nu ’tniewe dal van water;
Daer stond hij, (en ’t en was maer weinigh uren later)
(45) Daer stond hij, en verstond het voorderlick verlies
Van ploegh in pleit veraerdt, van Terw in Bies en Lies.
’Tverstaen was ’thalve werck; men dede ’t hem bevaren
Den naesten achternoen. Daer quamen ons de jaren
Van eertijds in ’tgemoed, doe Leiden stervens-ree
(50) Het manna bij de weij sagh naken over zee.
Wij naeckten bijde weij, de niewe zeeën over
Daer ’t aerdighe geback van Moermond, Pinssen Roover
De Berghen aen den Zoom doet duijcken voor sijn’ hoogd.
Doortrapte Genouëes, hadt ghij het soo beoogt,
(55) Eer Mauritz uw gevolgh den Berghen uyt quam boenen,
U eer waer noch geberght, en soo veel millioenen
Als nu de rekening beswaren in Madrid,
En ghij soo verre van de schand als van ’t besitt.
Maer werdt noch schade-wijs, en rust uw hooft in ’twesten
(60) In ’tbedde van de sonn: de kostelicke vesten
Van Santvliet beter dorp dan Stadt van geener waerde,
Staen slaper-dijcks gewijs, en ’tslichten van die aerde,
Waer’ min slecht dan ’tverhoogh; Treck aen, treck uyt den schoen,
De wereld staet niet meer bij doen als bij ontdoen.
* * * *




[CH1628:011]
Quae tua nil meritos afflixit pagina tornos,
    Et nimis innocuum saeva momordit opus,
Ut possit placuisse minus, Barlaee, timebis
    Posse simul doctos non placuisse sales?




[CH1628:012]
A MONS.r SCHMELZING
Ne vous donnez point de peine
Pour les Roses de la Reine,
Il vous en sera presté,
Et des roses si exquises
(5) Qu’il en sçauroit estre prises
Dans le fin coeur de l’Esté.
14. Novemb. ex inventione uxoris,
meâ autem emendatione paucissimâ.





[CH1628:013]
LE JOUR DE LA NATIVITé. DE LA REINE, POUR LE S.r SCHMELZING,
LACQUAY DE S. Mté

Le plus indigne des Lacquayz,
Grande Diane, qui aux rayz
De ton oeil courrent leur fortune,
Ces rayz qui d’un esclat si doux
(5) Font que le dieu du jour jaloux
Nous envie le clair de Lune.

Ce gros Lacquay, que tes appaz
Font suivre tes plus chers esbats
Pour s’assouvir de ta presence,
(10) Vient t’honorer de ces couleurs.
Non faict: il honore ces fleurs
Du souvenir de ta naissance.

Saincte naissance, que le Ciel
N’a pas souïllée de son fiel,
(15) Que pour en estaller la gloire,
Et que par tant d’adversitez
L’effort de tes divinitez
Se signalast dans la victoire.

Si la nature des saisons
(20) N’eust tant reculé les moissons,
Ces fleurs eussent esté des roses.
Mais tes Roses sont à venir;
Le destin qui t’en veult benir
Dit desià les avoir escloses.

(25) De ces espines de douleurs
Tu doibs attendre que des fleurs
Naissent un iour dessus tes branches;
On commence à les descouvrir,
Et, si le sort les veult ouvrir,
(30) Elles seront rouges et blanches.

Ce sera l’aage redoré
Qui verra ton nom adoré
Dans les boiz de ta Palestine,
Et fera veoir à ton subject,
(35) Que les Roses d’ Elisabeth
N’ont sceu mourir à la racine.

Apres tant de felicitez
Que couvent les fatalitez,
Elles voudront que tu reposes;
(40) Le Ciel cueillira tes honneurs
Comme la rose de ses fleurs,
Ou comme la fleur de ses roses.

Diane, toutte Deïté,
Si, contente d’avoir esté,
(45) Tu voudras lors cesser de vivre,
Vueilles que, pour ne point mourir,
Et pour avoir tant sceu courrir,
Ton gros Lacquay te puisse suivre.
Hagae 14. Novemb.
a coenâ, horae spatio




[CH1628:014]
Heinsiades magnis macti sint laudibus ambo;
    Hispanum calamo mactat hic, ille manu.




[CH1628:015]
VALA ME DIOS
Mil merecen alabanças
Matadores Lutheranos,
Que mataron Castillanos
En sus proprias Matanças.
17. Novemb. Hag.




[CH1628:016]
CONSTANTINI HUGENII (IN PONTANI HISTORIAM DANICAM)
Amstela postremo dudum famosior Indo
    Quam sibi, et Arctoo non minor orbe stupor,
Mole suâ in Batavis nulli illustratus obibat,
    Omnis ad immensum substitit autor opus;
(5) Quâque sciunt patriam populi, nescivimus urbem
    Incolae, et hic orbi, non sibi, civis erat.
Donec in abstrusas aevi, Pontane, latebras
    Ausus es aeternae noctis adire specum,
Parvaque in excelsum vectae primordia gentis,
    (10) Canaque tam cano solvere fata situ,
Ignotisque focis peregrinum addicere civem,
    Ut patrios posset, jam sibi, nosse Lares.
Tum ductos in vasta foris pomoeria muros,
    Versaque in aërias infima prata domos,
(15) Orbem Urbi inclusum, deductum in foedera Gangem,
    Ambustaeque procul nomen amicitiae,
Iaponem indigenam, Populum (quid plura?) dedisti
    Perpetuâ nulli prosperitate parem.
Tanta sequi solas decuit monumenta Coronas,
    (20) Nec minor huic potuit proximus ire labor.
Iamque instas, Pontane, tibi, jam grandior autor
    Aggrederis longe sceptra petita loqui,
Canutos veteres, et nomina nata triumphis
    Haraldos, et quae dira Britannus habet,
(25) Suenones, et qui titulo virtutis Erici,
    Regali decies nati obiere domo.
Felici calamo seram dare fata quietem
    Posteritas a te pendula tota rogat;
Iamque parum est Urbem aut Reges; jam posceris orbem
    (30) Qua patet, et Coelo mox adhibendus eris.
Euge animi tam vaste vigor quam limitis expers,
    Singula te, par est, inferiora putes.
Forsitan haec etiam condet sua, Regna, vetustas,
    Imperijque olim finis et ortus erit,
(35) Indigenisqne novis (prohibe clementia divûm)
    Barbarus in tantas ibit arator opes.
Forsitan et qui sole facis compendia mundi
    Amstela, ut obdurent saecula, nullus eris;
Et potis est moriare, nihil compagine rerum
    (40) Afflictâ, (sed et hoc Dij prohibete nefas)
Mox possit perijsse suus cum Consule Rhetor,
    Scriptaque collapsâ cum regione ruant.
Eripe te, Pontane, neci, totusque ruinam
    Effuge, quam pars est tunc subitura tui.
(45) Omnia complexus vives quantum omnia scriptor,
    Quem pigeat, mundo non moriente, mori.
Hag. 17. Novemb.



[CH1628:017]
REMEDIUM UTRIUSQUE FORTUNAE
Hesperiae spolium, quo non opulentior hospes
    Appulit ad portus, Terra Batava, tuos,
Heinius, afflictis invisum nomen Iberis,
    Creditur invictâ diripuisse manu;
(5) Iamque liquet, nec vana fides autore laborat,
    Nec veniet claudo, qui neget ista, pede.
Si tamen est inter calicem quod fata minantur,
    Tantaleaeque valent fallere labra vices,
En quantum, Batavi, calicem hunc et labra lacunae
    (10) Dividit, en quantum gaudia nostra freti.
Vicimus; hoc nihil est; restant Mare, monstra, procellae,
    Coeli temperies quod superemus habet.
Quam prope dilectae fumavit Sestos Abydo,
    Quam puer has multum sospes aravit aquas,
(15) Quam semel interijt, quam nil, nisi fata faverent,
    Profuit expertis incubuisse toris!
Doctior ignotâ jacuit Palinurus arenâ;
    Nate Deâ, qua te non feriere Dei?
Quo vetus exemplum? quoties vicina reversas
    (20) Thessala, non Tempe, concutiere rates,
Et procul extrema spretor discriminis Arcto
    Naufragus, in portu sentijt esse necem!
Larga sui vindicta Deûm est, ne nesciat Orbis
    Nullo non aliquid numinis esse loco.
(25) Parcius exultet, quisquis rate fretus onustâ
    Spirat ab infido vel sua lucra mari.
Quisquis eam casus tulerit, moderata voluptas
    Immodici pretium rara doloris habet.
Caetera si spernas, Heini, fuge littus iniquum,
    (30) Hosticus auriferas quo Tagus edit aquas,
Quoque novenarum sedes augusta sororum,
    Infestum, quamvis, culta Coïmbra, caput.
Scire negant illic quid sit clementia, quid fas,
    Ut Batavis non sint numina dura, Deas.
(35) Omnia tuta time: Subeat, si classe coactâ
    Occupet hostiles ultor Iberus aquas,
Qua novus eripias invisum vellus Iason,
    Ut, quod nulla dedit damna, nec ulla ferat.
Nam quid agas plenus coram latrone viator?
    (40) Effugias, quo te sospite sint et opes?
Et nolis, invicte viris, imbellis Iberi
    Foemineas iterum sustinuisse manus?
Non tua te virtus, non, quam tutare, Batavûm
    Gloria tam immemorem siverit esse tui.
(45) Hauriet has prius Auster opes, pretiosaque terrae
    Viscera vel rapiet flamma, vel unda bibet,
Et vapor incensi fugiet, te flante, metalli,
    Quam tua sit minimo fama triente minor.
Scilicet, invideant superi, victoria nostri
    (50) Proderit, et cedent damna superba lucro:
Audaces Batavos nemo mirabitur, omnis
    Prodigio est virtus immoritura novo.
Non dolet immensi facilis jactura peculj,
    Totus ad Hispanum pertinet iste dolor:
(55) Bis pereunt illi, quas cum perijsse necesse est,
    Et voluit Batavus perdere, vicit opes.
Iam nihili es, Fortuna; veni quâ fronte sinistra es,
    Partim non jacies in tua dona manus,
Ure, seca, veniet quo non opulentior hospes
    (60) Appulit ad portus, terra Batava, tuos.
20. Novemb. Hag.




[CH1628:018]
AD BARLAEUM. EPISTOLA PER MORBUM IMPERFECTA
Heinsius excelsâ coeli regione vagatus
Nescit humum, Cyrrhamque procul, mea culmina, torve
Despicit, et futiles negat agnovisse Camoenas.
Vossius, ille omnem tibi quem debemus amicum,
(5) Se didicit debere sibi; nec vile coactae
Nomen amicitiae calamo coluisse laborat.
Burghius Arctoos adijt, Barlaee, triones,
Conductamque manum pretio tam sedulus uni
Occupat, ut nequeas non excusare silentem.
(10) Umbra viri, quem vix versu memorare venusto
Nominis extensi terror sinit, aut in amicam
Incidit, aut veteres ingrate spernit amicos.
Conticuere omnes; et jam loca vasta silentûm
Hospes adit, Batavas hospes visurus Athenas.
(15) Tu quoque mute siles, et adhuc properantia retro
Flumina, et obnixum stupeamus in ardua Rhenum?
Rhene retro propera, potuit Barlaeus amori
Lentulus intepuisse, et amico vivus obire.
    Forte quod insignes alibi veneratus amicos
(20) Et potis Euganeos Leidâ pertingere colles
Obliquus mea tecta beas, et carmina nuper
Una, semel scriptor, binis lectoribus offers,
Objicis, et culpam facili molimine purgas.
* * *




[CH1628:019]
(DE PONTIFICE POETA)
Scribere Pontificem versus, non miror, amici.
    Mirarer versum scribere Pontificem.
Hag. 10. 10b. (Dec.)


Continue

[CH1629:001]
IN EFFIGIEM P. HEINII
Talis Iasonidae Batavi, victoris, imago est:
    Vincentis faciem cernere nemo velis:
Illos intuitus radium de sole propinquo
    Ferre potens totâ Classe redemit Iber.




[CH1629:002]
THE SAME
Hollands Iasonides looketh, conquerour, as heere;
    For his conquering face, let noman wish to see ’t;
The Spaniard, that abideth the sunne-beames from so neere,
    Redeem’d those fiercer lookes with all his golden fleet.
Ian.



[CH1629:003]
LE 24°. DE FEBVRIER 1629 LE SIEUR DE CALVART NOUS AYANT
DONNÉ DISNER À SCHEVERING

Nous estions quasi saouls de tout ce que Nature
A donné au plaisir, ou à la nourriture.
Il falloit un ragoust à tant de desgoutez,
Et, pour nous rendre à nous, des fresches voluptez.
(5) La dune qui au rang des dunes de son aage
D’un front parnassien faict l’honneur du rivage,
Fut choisie au dessein, peu moins capricieux
Que celuij des Geants d’escalader les Cieux.
La peine d’y monter fut promptement payée
(10) De mille amusements, qui d’une apres-disnée
Nons firent un moment. Un lut aveq deux voix,
Et un plus beau gosier, qui valoit bien les trois,
Ravirent noz esprits, jà raviz de la feste;
Et, ne nous restant plus qu’un tournement de teste,
(15) Pour achever la farce, ilz nous charmerent tant
Que presque tont alloit à bas en culbutant;
La mer à noz accens se rendit si courtoise
Qu’elle en cessa de bruire, hormis ce peu de noise
Qu’entretient la nature entre l’eau et ses bords;
(20) Mais ce fut en fredon l’Eccho de noz accords.
Les vents nous escoutoyent, et de si bonne grace
L’Hiver dissimula les horreurs de sa glace,
Qu’à bien considerer les grands jours de l’esté,
Il sembloit que les Cieux en eussent emprunté.
(25) Les matelots de loin sentirent jusqu’à l’ame
L’effort de noz attraits, et à voile et à rame
Se mirent en debvoir de nous gouster de près.
Mais ce furent plus tost voz yeux et leurs attraits,
Adorables beautez, qui devers ce theatre
(30) Tout le peuple marin rendirent idolatre:
Cessons de relever l’effect de noz chansons,
Ce fustes vous, beaux yeux, qui à tant de poissons
Donnastes l’appetit de mourir au rivage
La glorieuse mort d’un amoureux servage;
(35) Et si les animaux courrent à voz autels,
Pensez de quelle envie y meurent les mortels.
    Le Soleil envieux de tant veoir faire homage
A d’autres deitez, precipita de rage
La carriere du jour, et dans ce desplaisir
(40) Nous laissa glorieux de l’avoir faict rougir.
La Haye nous receut triomphans en parade
A deux heures devant le temps de la salade.
Vive l’honeste Amij qui nous a debauché
A faire un peu les fols à si peu de peché.
Hagae. 26. Feb.



[CH1629:004]
IN HORTUM FRATRIS OPTIMI NUPER FODI ET SEPIRI
COEPTUM. FRAGMENTUM

Hortule, sin parci male circumscribimus, Horte,
Fratris amor tam digne mei quam dignior illo
Nullus amore meo; quamvis cunabula nondum
Deseris, atque aliquâ saltem primordia mundi
(5) Parte refers, chaos antiquum, confusaque rerum
Semina et haec nondum digestam in corpora molem,
Nescio quâ, non cultus ager, dulcedine mutâ
Pellicis, et juvenum tacite properantia sistis
Lumina, et Haganis non fastidire Puellis.
(10) Sive quod ad juvenum, quos non sibi nutrijt Haga,
Vota facis, vestrosque aliquis visurus ocellos,
Magna minorque Deae, cognati Sideris Annae,
Hugenios pertexet agros et, vivite, dicet,
Vivite, qui timido caussam praestatis amanti.
(15) Sive quod huc impune gradum latura puella
Innocuos domini salse perstringet amores
Securumque gelu, nec erit quod provida raptum
Hinc metuat pulchris, hinc speret mater ineptis,
Hanc servare minus, magis hanc extrudere mercem.
(20) Hac illis ratione places: Mihi sola videndi
Caussa tui in pretio est: te si patietur adiri,
Se patietur herus; nec, si comitatior umbrâ
Ingrediar, gravis hospes ero, nec Stella repulsam,
Nec proles utriusque feret, nec Matris avitae
(25) Gressibus aut geminae claudetur porta sorori.
* * *



[CH1629:005]
IN EUNDEM ALIUD FRAGMENTUM
Horte, cultoris domini laborum
Culte digestor, redeatne rerum,
Sole declivi, satur a perenni
        Fessus aratro:

(5) Sive, pallenti fugiente fratrem
Cynthiâ coelo, libeat futuris
Denuo pectus bene praeparatum
        Solvere curis:

Sive anhelanti cane saevientis,
(10) Sive directum ferientis Astri
Suadeat sese rabies opacâ
        Fronde retundi.

Horte, quae laudum series tuarum
Occupet vatem prior; unde quid sis,
(15) Unde quis post haec fueris, quis olim,
        Dicere tentem?

Vidimus cum nec facie nec ortu
Nobilis, cum nec segetis nec herbae
Dives, ingrati merito subires
        (20) Crimen agelli:

Forte Pisonum Fabiaeque pauper
Gentis assertor, modicâ superbum,
Caule succisâ sterilis, ferebas
        Parte legumen:

(25) Forte te promo facili, penuque,
Foeta lactucis, fatuâve betâ
Riserit maius nihil appetenti
        Olla colono.

Nulla vicinae inferior paludis
(30) Gloriae dos est: quotacumque digno
Terra virgulto caret, aut salubri
        Pascua flore?

* * * *



[CH1629:006]
IN THESAURUM LIBRORUM ORIENTALIUM
A I. GOLIO EX ORIENTE IN PATRIAM ALLATORUM,
QUO TEMPORE CLASSEM HISPANICAM
P. HEINIUS OCCUPAVERAT

Quaeritur, et vario nuper sub judice lis est,
    Utra Batavorum gloria cedat utri.
Heinius occiduo detraxit vellus Ibero,
    Eoï spolium Golius orbis habet.
(5) Heinius interitum, turbatâ sorte, minantes,
    Golius aeternas per freta vexit opes.
Heinius in paucos ducit sua munera rivos,
    Participes omnes Golius ore facit.
Felicem patriam, quae se praedives utrimque
    (10) Nescit utrâ potius prosperitate beet!



[CH1629:007]

AU SIEGE DE BOIS LE DUQ. DANS LA MAISON
DE IOr. HEEM À VUCHT

Mon frere, qui croyez qu’en ces lieux je m’ennuye,
Voyez s’il y a rien d’esgal à mes esbats.
I’enten parfaictement les coups d’Artillerie,
Mais que le Rossignol ne m’en empesche pas.

(5) Ma chambre, à trois costez percée en deux lumieres,
Descouvre du Ponent les meilleurs de noz gens,
Vers le Septentrion jardin, ville et rivieres,
Au Midi . . . . quartiers d’autant de Regimens.

I’apperçois Bois-le-duq, qui aujourd’huij se somme,
(10) Quoy qu’à le veoir de loin il nous semble nager:
Mais ce n’est qu’au travers du bois d’un Gentilhomme,
Qui n’est que jardinage et parterre et verger.

Si le froid m’importune, un double feu de chesne
Qui ne me couste rien que l’envoyer querir,
(15) Soulage promptement de guerison certaine
La peine dont ailleurs je me suis veu mourir.

Si la chaleur du jour estouffe l’air en sorte
Qu’il semble que l’Esté se haste de venir,
Ie trouve tant d’abri à trois pas de la porte,
(20) Que quasi le Voorhout m’en sort du souvenir.



[CH1629:008]
RESPONSIO AURIACI AD EPISTOLAM BARLAEI AURIACAE
NOMINE SCRIPTAM. PER OCCUPATIONES IMPERFECTA

Unius Henricum reperis in crimine culpae:
    Quem sine te decuit non valuisse, valet.
Caetera si matres inter causere nurusque,
    Caussa, gynaecaeo judice, nostra labet.
(5) Nunc sexu potiore regi non aequa recuses,
    Arbitrio subsint miles, et arma, virûm.
En ego Perdiccas, et quos de morte Crateros
    Eruis, in causam provoco sponte meam;
Nec gravis instanti fueris, Ptolemaee, Batavo,
    (10) Nec, si judicio stas, Meleager eris.
Dicite, bellaces animae, quâ lege saluti
    Consultum Patriae vultis, et esse meae?
Tertia fallacem complevit Cynthia frontem,
    Tertia tota mihi, tertia nulla fuit,
(15) Dum canis infesta feris monstroque perenni
    Sylva stat, et perstat, milite cincta meo:
Una parum valli series fuit, altera primam
    Ambiit, extremam flumina bina lavant,
Nec Batavos modo fossa ferens post sceptra ligones
    (20) Hostica multiplici tubere turget humus,
Hinc humiles inflamus aquas, hinc prodiga retro
    Flumina, et in fontes cogitur unda suos,
Naturae faciem confudimus, humida siccis;
    Excidit ingenio pulverulenta palus.
Ad Sylv. Duc.

* * * * *



[CH1629:009]
SUR DES BOUTS RIMEZ
Amour avoit choisi un -
Dans l’aimable sejour, Clorinde, de ta -
Et ses dards affilez d’innocence et de -
Y devenoyent puissans plus que -

(5) Tu dormois, il dormoit; au moins dessoubs tes -
Il feignoit un sommeil, qui, en si belle -
Si maigrette à propos, si moderement -
Faisoit que tes attraicts n’en paroissoyent -

Ie troublaij ce repos, en despit de deux -
(10) A dessein d’esventer le pouvoir de ses -
Comme de tes beautez tu l’aurois -

Mais, chassé de tes yeulx, bel effort de -
Il s’en vint dans mon coeur plaindre son -
N’eus-je pas mon loyer de l’avoir -
Ludibundus. Ad Sylv. Duc. 30. Aug.ti



[CH1629:010]
Son oeil estoit charmé d’un repos gracieux,
Le chaud et le sommeil luy rougissant la face,
Et meslant dans son sein l’innocence et la grace,
Desarmoit ses beautez d’attraicts malicieux.

(5) Un peignoir relevé descouvrant à mes yeux
Son sein qui cheminoit sans bouger d’une place,
Et les doigts escartez d’une main blanche et grasse,
Le couvrayt a demi ne s’en voyant que mieux.

Moy qui suis un voleur de l’amitié des dames;
(10) Ie le prins, et fus prins et ne prins que des flames
Et me vis aussi tost de raison despouillé.

N’est-ce pas bien changer la malice en nature,
De desrober sans veoir, et prendre à l’ avanture,
Et voler en dormant un voleur esveillé?



[CH1629:011]
IN EFFIGIEM DOMUS VESELARIAE
Ilicet, et miseros maneant sua fata Brabantos,
    (Audiat illud Iber) stabis avita Domus:
Stabis, et invictis, etiam post funera, verbis,
    Extinctae dabitur dicere, Talis eram.



[CH1629:012]
IN D. IACOBI VALLENSIS DE SYLVA DUCIS EXPUGNATA
CARMEN, MIHI INSCRIPTUM

Victori Auriaco, cui virginitatis honorem
    Invictae cessit Sylva subacta proco,
Perpetuus lethi victor Vallensis, et Orci
    Invictâ posuit docta tropaea manu;
(5) Victurum invidiam, victurum saecula Carmen,
    Praesidio dignum posteritatis epos.
Dumque sui nec parca nimis, nec prodiga virtus
    Ambigit augustum cui dicet autor opus,
Vicimus. en Batavo placui, de plebe, Galeno,
    (10) Magna mei frontem nominis ausa ferunt.
Ite triumphatae reduces de sanguine Sylvae,
    Me sequitur nullâ caede cruentus honor,
Ista meos olim redimet victoria fastos,
    Iste meus de te, Sylva, triumphus erit.
Ad Sylv. D. 17. 8b. (Oct.)



[CH1629:013]
Pyrhene, torvum nomen, et Pyrenaei
Fatalis horror, hem! ferox triumphator;
Heliconiadasque pallidamque Pyrenem
Cyrrhamque totam sole quantus exerces!
(5) Sudant poetae, inexplicabili vates
Aguntur oestro, jamque prisca gestarum
Monumenta rerum, temporum venustatem,
Canam juventam, quisquis autor egessit,
Quicumque lector in
* * *



[CH1629:014]
ORGANO MUSICO HAGIENSI INSCRIPTUM
Victrici Patriae, Coelo victore, triumphos
    Accentura sacris relligiosa modis,
Singula quae per se Batavi bona verba loquantur,
    Una tot ambivit vocibus Haga loqui.

Una tot Auriaco, tot, cui vovet omnia, coelo,
    Tot sibi, tot Patriae commodat Haga tubas.




[CH1629:015]
SINCKINGEN
Ick klage, men bespeelt mijn zenwen als een Luyt;
Beklager ghij en hoort noch snaren noch geluijt,
Maer lett op mijn gesteên, gelijck ghij dat hoort baren,
Soo gaen mijn zenuwen, mijn afgespeelde snaren,
(5) Ick volghe toon op toon, en, doe ick schoon mijn best,
Met d’eerste heff ick aen, en swijgh niet voor de lest.
Een voordeel, siecke luyt, kan ick u niet benijen,
Ick steên een’ enckel stemm, en ghij gaet in partijen.
In paroxijsmo Catharri. 17. 10b. (Dec.)



Continue

[CH1630:001]
BEGHIN VANDER PRINCESSE BRIEF AENDEN PRINCE VOORDEN BOSCH.
UYT HET LATIJNSCH VAN BARLAEUS

’T en zij u tijd ontbreeckt, ’t en zij het rouw gerommel,
Hier van een’ schrael trompet, daer van een’ trotser trommel,
Uw’ tent doe daveren, gelijck uws vijands hert;
’T en zij ghij ’t in den drang van dusend kogels herdt,
(5) En, soo voll bloeds als moeds op ’tstadigh menschen-slachten
Uw’ loopgraef en uw lijf legt in des vijands grachten;
Verleeght uw besigh oogh op ’t droevige pampier
Van Amelie uw vrouw, en van benautheid schier
Niet meer uw Amelie: staeckt dat gedurigh krijgen,
(10) En laet den bangen Bosch een’ klinck te minder krijgen
Dewijl ick met u spreeck: Wilm, kleine Wilm, en ick
Verdienen ’t uytstell licht van eenen oogenblick,
En soo veel min gevechts. Loïses teere tranen
(Sij staets’ hier bij en schreyt) met kinderlick vermanen
(15) Doen ’tselvighe geweld van mijn’ beswaerde hand:
Wilm, noch eens, kleine Wilm. * * *



[CH1630:002]
AENDE SONN
Oud, besigh geck; wat mooght gh’ ons leggen schijnen
Ten bedden uijt door vensters en gordijnen?
Moet oock de tijd van Minnaers aen uw rad
Gebonden zijn? Schoolschijter, gaet en vatt
(5) Leerkinderen bij ’t oor, en winckel-slaven;
Doet hoofsche Wey-luij uyt de bolster draven,
En seght de Coninck vast naer buyten rijdt:
Gaet roept land-mieren op, den oogst te schuren,
Liefd’, haers gelijck alom, kent stond noch uren,
(10) Noch dagh, noch maend; die lappen van den tijd.
Hoe mooght ghij op uw’ stercke stralen stuyten?
Ick hielpse doch, met maer mijn oogh te sluyten,
In duijstering, waer ’t dat ick ’t beter licht
Soo lang onbeeren kond van haer gesicht.
(15) Soo noch uw oogh niet blind en is van ’t hare,
Gaet siet of Indien sijn gulde ware,
Syn’ specerije noch besitt: Ick wedd,
Taelt merghen avond hier naer all die schatten,
Ghy sultse mij ten vollen sien bevatten,
(20) Besitten en beleggen in dit bedd.

Sij ’s alle Staten, ick ben alle Heeren;
Geen ander dingh en is: die ’t all beheeren
Die spelen ons: All’ eer is bij ons’ eer
Comedi-werck: all’ overvloed niet meer
(25) Dan Alchimij. Ghij Sonn in dit verkleenen
Van ’s werelds groot, deelt half ’tgeluck met eenen,
U dient voortaen gemack van ouderdom.
Schijn hier, ghij sult soo veel als allom blaken,
En warmen ’t all; ghy kont dit bedde maken
(30) Uw middelpunt, des’ muren uw rond-om.
Hagae 8. Aug.ti



[CH1630:003]
(DE VERSTELLING.)
Hebt Flavia vrij lief, en trouwtse toe: haer wesen
Begrijpt all watter schoons in andere kan wesen.
Zyn d’oogen wat te small, de mond is wijd gesett,
En zijnse van yvoor, de tanden zijn van ghett:
(5) En zijnse doncker, sij is light genoch daer tegen.
En valt heur haer wat uyt, wat isser aen gelegen?
Haer vell is ruijgh genoch: en zijn de kaken geel,
Wat schaet dat? ’thaer is rood. Den maeghdom schort niet veel;
Geeft haer den uwen, soo en sal haer geen gebreken.
(10) Daer d’elementen maer van schoonheit in en steken,
Dat moet volkomentlick behagen; is maer witt
En rood en ander fraeij daer in, vraeght noyt waer ’t sitt.
Die reucke-wercken koopt, sal lichtelick bevragen,
Hoeveel sij Musqueliaets, hoeveel sij Ambers dragen,
(15) Maer waerse leggen noyt. Hoewel dan ijeder deel
Een weinigh uyt sijn plaets, van ’t oud gebruijck verscheel,
Altoos een Anagram van schoonheit isser binnen.
Soo toont den eenen wel een lietjen naer sijn’ sinnen,
Een ander, op die wijs, vertoont het naer de sijn’;
(20) En elck sal ongelijck, en elck volkomen zijn.
Wat goed is, is bequaem, en allom soo te achten.
Wijfs zijn als engelen; de schoone, als die sich brachten
Van ’thoogh geluck ten vall; sij, buyten afslagh, sij,
Gelijck goed’ Engelen, van all verargren vrij.
(25) Onschoon is lijdelick, meer dan verloren schoonheit,
Die tot een’ bruijloft maer sijn’ lendenen ten thoon leydt
Kiest zijd’ en goud-draed uyt, hij die een’ langen keer
Reisveerdigh onderneemt soeckt laken en goed Leer.
Schoon, is meest vruchteloos: de kloeckste bouwluij seggen
(30) Dat beste landen naest de vuylste weghen leggen.
Oh! wat een plaester sal Sij wesen op uw hert,
Indien u ’tsondigen de jalousie haer’ smert
Voor desen heeft geleert; ’Ten kan u niet berouwen,
Ghij mooghtse, sonder spie, capoen, off ijet, betrouwen
(35) Uw, vijand, jae een’ Aep, die op haer eere pass.
Als Holland swemt, en duijckt, en legt sijn weiden drass,
Versekert het sijn volck, en ’tslijck bewaert sijn’ steden;
Soo doet haer aensight haer. Sij sal den dagh bekleeden
En decken als een wolck die voor de Sonne rijdt,
(40) Dewijl ghij, op ’tbejagh van saecken, buyten zijt.
Sij, die veel machtiger dan zee en soute baren
De Mooren witt doet sien; sij die naer seven jaren
Vernachtens in ’tbordeel in ’tClooster raken sal
En zyn geacht, en zijn, de beste maeghd van all.
(45) Sij die in barens-pijn de vroed-vrouw sal doen sweeren
Daer is geen barens-nood, maer watersucht te keeren.
Sij, die ick min geloov wanneers’ haer eere schent
Dan als een Toovenaers ’t onmogelick bekent.
Sij, niemands wedergae, sij laet u vrij behagen.
(50) Daer’s doch niet à la mode, of ijeder een wilt dragen.
14e. Aug.ti



[CH1630:004]
Sij stierf eerst, hij beproefd’ een weinigh haer te derven,
Hadd geen gevall daerin, en ghingh oock leggen sterven.
Aug.ti



[CH1630:005]
(AEN SIJN LIEF)
Doe mijn’ Siel saligher gescheedt stack in mijn’ leden,
En was in ondertrouw met d’uwe niet getreden,
Met d’uwe, vagevier: Trouwloose, noch in u
Ten einden a’em en kracht niet uytgekust, als nu:
(5) Doe, docht mij, was uw hert voor enckel wasch te roemen,
Uw’ trouw voor enckel stael. Soo gaet het met de bloemen,
Diem’ inde wieling strooijt: soo doet die vochte mond,
Hij kust en vleitse, maer hij troeteltse te grond.
Soo staet de torts en wenckt met vriendelicke stralen
(10) De duijseligge vliegh, die ’t met het lijf betalen
Oft met den vleugel moet: Soo komt de duijvel minst
Besoecken, die hij meest berekent in syn’ Winst.
Wanneer ick stae en sie een’ beeck ten bedd uijt stroomen,
En nae beneden toe half sluijmeren, half droomen,
(15) Half wacker half in slaep en rijden langs de voor
Daers’ aen verhijlickt is, haer oude boesem-spoor,
En kijven, en sien suer, en rimpelen, en swellen,
Wanneer sij maer een tack beleefdelick siet hellen
Die pas haer brauwen kuss, off dreigh’ het maer te doen:
(20) Sij die daer selver met haer knabbelend gesoen
Haer’ oevers onderkruijpt, en doets’ in ’t end ontranden,
En ruijscht’er hitsigh door, en breeckt haer’ echtebanden,
En scheidt sich van soo lang, soo lang haer’ lieven loop,
En stoft en snorckter op, en paeyt hem met de hoôp
(25) Van valsche wederkomst, in ’tvleijen vande neeren,
Die altyd wentelen, en nemmermeer en keeren,
En strijckt den boesem uyt, en draeyt, hem droogh, verbij;
Dan segg ick, dit ben ick, onnoosel, en dat sij.
21. Aug.ti



[CH1630:006]
VERTRECK
Gelijck de deughdighe gevoeghelick verscheiden,
En luijsteren haer Ziel haer lust niet meer te beiden;
    Dewijl de vrunden staen en seggen in ’tgeween
    Den adem iss’er uyt, en and’re seggen neen.

(5) Soo laet ons ruchteloos versmeltende vertrecken,
Geen’ traenen hooghen vloed, geen’ suchten-storm verwecken.
    ’Twaer onser Minn en vreughds ontheiliging begaen,
    Den Leeckebroederen haer’ heil te doen verstaen.

Aerdroering kan den mensch verschricken en beschaden,
(10) Elck gaet in watse deed, en watse duydt, beladen;
    Het eewighe gebeef van ’s Hemels ommekeer
    Was altyd machtigher, en de’ noyt ijemand seer.

D’ondermanighe minn van grove Minnaers herten,
(Die’r ziel gevoelen is) die moet het afzijn smerten,
    (15) Die doet het scheiden wee: de re’en is in de daed;
    Het scheidt de dingen daer haer wesen in bestaet.

Wij, die ons van soo fijn geslepen Liefde roemen,
Dat self wij twijffelen wats’ is en hoe te noemen,
    Wij, wederzyds gerust op ’s herten welgevall,
    (20) Onbeeren lichtelick lipp, hand, en oogh en all.

Ons een paer zielen, een, en maer een ziel te achten,
Off ick vertrecken moet, en voelt sich niet verkrachten;
    Sij lyden min als breuck, sij werden maer gereckt,
    Gelijckmen ’tsmedigh goud tot locht van bladen treckt.

(25) En meentmen ’tzynder twee, sij zijn maer twee te meenen
Gelijck een passer is met tweelingen van beenen.
    Uw Siel, de vaste voet, all werdt sij omgevoert,
    Gaet staende voets; en doch roert als haer tweeling roert.

Ia, schoon de vaste voet in ’tmiddelpunt gepaelt staet
(30) Soo haest als d’andere wat ruijmer om gehaelt gaet,
    Men siet hij leent’er naer, en luijstert naer sijn gaen;
    En komt sijn gade t’huijs, soo gaet hij weder staen.

Soo zyt ghij tegens mij; mij die gestadigh draeijen
En, als de losse voet, rondom end om moet maeijen:
    (35) Uw’ trouwe stevicheit royt mijnen omloop wiss,
    En doet mij eindighen daer hij begonnen is.
21. Aug.ti



[CH1630:007]
LAURA LATRONI THOMAE MARTINELLIO MONACHO DOMINICANO,
QUI EFFOSSO PETRARCHAE CADAVERI FEREBATUR
BRACHIUM DEXTERUM ABRIPUISSE

Seu furor invidiae est, seu spes insana nocendi,
    Quâ sacra Petrarchae diripis ossa mei;
Scilicet ut sparsi nusquam vestigia, nusquam
    Relliqua discerpti perstet imago viri:
(5) Impie, quam nihili es! quam quo contendis aberras
    Calle miser, quam se destruit iste labor!
Illatum decuit memores tot crimen in annos,
    Et praedatrices in tria saecla manus,
Ereptum terris aeterni vatis amorem,
    (10) Ereptum Laurae nomen utrique Polo,
Te tibi; quem par est memorem venerabilis umbrae
    Credere ad infandum diriguisse nefas,
Utque animae ingentis sceleri occursavit imago,
    Sic aliqua duro displicuisse scelus;
(15) Eradenda fuit quam nec Iovis ira nec ulli
    Eradent serâ posteritate dies,
Gloria, quâ stellas, jam non novus incola coeli,
    Attigit aeternâ fronde decorus apex,
Tum quoque cum fragili nondum defunctus amictu,
    (20) Sospes, et hac terris parte superstes erat,
Et poterat Petrarcha mori. Quo mortua demens
    Exanimi longum corpore membra rapis?
Tene immortali quoties tria verba locuto
    Tantillâ speres clade nocere viro?
(25) Ten’ coelos turbare gravem terrestribus umbris,
    Ut superum iubeas ora quod ossa pati?
Tota Cani fuerit facilis jactura sepulchri,
    Diogenem laedat parva rapina meum?
Impie, jam nihili es: sedes terrena beatas
    (30) Non tangit minimo coelite cura minor.
Quod magis invideas, minor est, jam coelite, Laurâ,
    Nec patimur damni quod peperisse velis.
Illa meis olim, fateor, confusa lacertis
    Brachia in amplexus incaluere pares,
(35) Illa meas ardens hederas, mea vincula dixi,
    Nec semel erratum est utrius utra forent:
Illa meae, fateor, coïtura in foedera dextrae
    Dextera, ni fato displicuisset, erat,
Dextera non ficti toties non parca furoris,
    (40) Incensi toties prodiga testis heri:
Sed brevis haec secum discussit inania vitae
    Fabula; par fumo qualis amabar eram,
Qualis amor, flammae, quam non delebilis ardor
    Educat, aeterni sanctus amoris amor.
(45) Hic ego nec proprij temeratâ lege sepulchri,
    Nec moveor vatis quo ruat urna mei.
Putres relliquiae, seu jam cinis estis, amantum,
    Non moror effossae quâ pereatis humo:
Ossa toris quondam quorum non degener usus,
    (50) Brachia turgidulis saepe revincta meis,
Non egeo vestri, melioribus ambior ulnis;
    Ambior assidui luce beata viri;
Petrarchâ potiore fruor: mortalis utrique
    Sarcina, si redeat, sit reditura gravis.
(55) Divulsura duos Clotho sociavit amantes,
    Vi denata, pari vita renata fide est.
I nunc, et modicae spolio bellator arenae
    Nobilis, egregiae praemia caedis habe.
Quos rapis, in cineres ibunt aetate lacerti,
    (60) Decipietque manus, arida praeda, tuas;
Decipiet, sparsasque vago per inane rotatu
    Omnis relliquias ora vel aura feret.
Haec Zephyri mites, haec te clementior Auster
    Pulveri honorato solvere justa parant:
(65) Quem voluit livor non esse, futurus ubique est;
    Participes populos jam facit urna sui.
Una capax Ovidj tellus fuit, una Maronis,
    Petrarcham toto condier orbe decet.
ult.° (30) Septemb.



[CH1630:008]
Vidde Laura il furfante
(Fosse ei Frate ò Pedante)
Vidde il mostro crudel, vidde l’insano
Ch’ al suo sepolto amante
(5) Involò ’l braccio e l’honorata mano.
E, già scorgendo il vanto
Che ne sorgea al violato Santo,
Ladro, disse, che pur i morti spogli,
Più gli dai che non togli.
(10) Struggendo questi sassi,
N’ergi al Petrarcha redivivo un throno;
E sò che sentirassi
Dalla nube che fai crepar, un tuono.
8. Octob.



[CH1630:009]
Pianse il braccio e la man Laura dolente,
Man et braccio da lei quante honorati
Tante homai profanati:
Quando il morto, innocente
(5) Quanto Roma in error, cosi presente
La consolò; Che stratio,
Laura, ti dai d’un braccio?
A dispetto de’ frati,
Preso sarà, non perso:
(10) Non vedi tu che vivo chi fù degno
Che t’ abbracciasse, inestimabil pegno,
Morto convien ch’abbrachi l’universo?
9. 8b. (Oct.) Hagae.



[CH1630:010]
PETRARCHA LATRONI
Anatomista infame,
Che l’arrabbiata fame,
L’ingordigia d’ Harpie
Scocchi sù l’innocenti ossa mie,
(5) Beccaio di mumie,
Guerriero fra li sassi,
Non ti stupir se qui morto mi taccio,
Mentre m’involi il braccio:
Men, vivo, sentirei se me involassi
(10) Un braccio à me, che s’à madonna un bacio.
12. 8b. (Oct.)



[CH1630:011]
’S PRINCEN SCHIP
Al legg ick veel op zij
En worstel met de baren,
Daer allerley gevaren
Te Loefwaert en in Lij
(5) Mijn’ gangen wedervaren;
’S Lands welvaert vaert in mij;
Hoe kan ick qualick varen?
25. 8b. (Oct.) navigans in Zelandiam secundo.



[CH1630:012]
PRAETORIA PRINCIPIS
Qui peream concussa ratis? Respublica mecum
Navigat et Patriae sub Iove summa salus.
Middelb. 10. 9b. (Nov.)

[CH1630:013]
PUTEANO EPISTOLAS INTERCEPTAS
Victores Batavos, quia libertatis avitae
Tutores, durum, quam bona caussa, genus,
Non pudet invisas vitâ donasse tabellas?
Quo ferus afflatu desijt esse Leo?
(5) Ite leves tabulae; salvas praesentia proprj
Numinis et flammas inter et arma facit:
Ite, fatemur enim Puteani nominis auram
Hostiles iram dedocuisse manus.

QUOD SIBI FACTUM VELIT,
SUISQUE
HUMANITATIS
ERGA HOSTEM
PROFESSOR CANDIDISSIMUS,
HUMANITATIS
APUD HOSTEM
ET BONAE MENTIS
PROFESSORI CLARISSIMO
ERYCIO PUTEANO
CONSTANTINUS HUGENIUS
A ZUYLICHEM
EQU.
PRINCIPI AURIACO
A CONSILIIS ,
ET SECRETIS
FACIT
L. M. Q.
HAG. COM.
POSTR. NON. DECEMB.
MDCXXX.



Continue

[CH1631:001]
IN GROTIJ INSTITUTIONES IURIS BATAVICI
Quae patriam observat Grotius servare, reservat,
    Quae putat in patriâ non patria esse, putat.
Quid scriptore putas, Lector, tam sana putante,
    Quid melius tam non sana putante putas?
(5) Non puto, quae putat hic lectu bene digna, putanda,
    Quae putat hic lectu non bene digna, puto.
Ludibundus. Hag. 29. Ian.



[CH1631:002]
MUTILUS MANU DEXTRA GLOBO FERREO ABLATA
O si dextra minus, quanto mage dextra fuisset.
    Quae nunc laeva minus, sors mihi laeva fuit!
Certe laeva magis, non tam male laeva fuisset,
    Quae sic dextra nimis non bene dextra fuit.




[CH1631:003]
IN D. HEINSIJ AD SYLVAM DUCIS ALIBIQUE
IN BELGIO AUT A BELGIS RERUM
GESTARUM A.° 1629 HISTORIAM

Fatalis anni saepe concussas vices,
Obversa fatis fata, nutantes deos,
Dubiâque sortem lance librantes diu,
Tandem Batavos, triplicisque adoreae
(5) Frondem implicantes Frederico tam suo
Quam non Ibero durior laurus fuit.
Auri natantis, Occidentis viscerum,
Vectae Corinthi, velleris Peruvij,
Argo Batavae sponte submissas rates:
(10) Oppressa Civis non sepulti moenia
Somno merove, teste Phoebo, pallidâ
Sorore, cumque siderum prius choro
Fugatum Iberum, vi superbos poplites
Flexos Batavâ, supplices saevas manus,
(15) Vitaeque lucem perditâ Vesaliâ
Lucro putantum, mox pudore, mox metu
Fati irruentis aestimantium nefas.
Collapsa retro signa, victrici fugam
Aquilae imperatam, ponte vix uno satis
(20) Constante tot prementium vestigijs
Trementiumque: detumentem Schetzium
Sub Frederico, pressa retro flumina,
Colles subactos, aequor ingestum solo,
Vallum procellis; Berghij segnes dolos,
(25) Praevisa tela, colliquatam grandinem,
Serique tuto fulminis spretas faces:
Et mox vetusta caeduae cacumina
Frondata Sylvae, vindicatum patriae
Decus, superbam rebus adstructam fidem
(30) Testatur aetas quam videmus, et negat
Vidisse praesens, asseritque et ambigit,
Suspensa toto tota de miraculo.
Iam fluxa coeli puncta, denascentium
Momenta rerum, paene dum nascentium,
(35) Quâ vi moremur? excidit quod est, fuit
Quo nunc fruamur, abest magis quod nunc adest:
Vicisse parvi est, si, quod est victoriae,
Constat fuisse, nec triumphus se capit.
Sic sensit ingens Heinsius, sic entheus
(40) Dictavit ardor gestienti dexterae:
Et asseramus, dixit, aeternum suis
Ducem Batauis: Fredericum posteri
Coaevum adorent; occupet mens et manus
Aevi ruentis improbe alatas faces;
(45) Si Sylva vinci, si potest Vesalia,
Si vesper omnis, vesperi possint rotae,
Auriga saecli possit, invicti dies,
Et fata possint, obruant nullae vices.
Vesaliae parentis aut Sylvae vicem.
(50) Victura verbis charta suffecit fidem;
Aeternus annum scriptor includens sibi
Fecit perennem; fascinata saeculi
Momenta credas, nesciunt stellae fugam,
Torpent gelatae, quae fuere sunt tamen
(55) Et stant futurae; segnis obstupentium
Amnis dierum repit. intentae sibi
Noctes morantur, omnis aut retrospicit
Aut cessat hora, spectat, aut spectaculo
Prostat sequenti: nil agis praesentium
(60) Egene semper et flagellator Deus,
Non omne saevo saeculum indulget tibi
Quae, quâ rotator fata quadrigâ vehis,
Detraxit annum, justior tuâ manus
Valentiorque, sive quid plectro Deum
(65) Certare, seu petorrito aurigam juvat.
En de triumphis hinc tuis, et hinc tuis,
Hic ductat Heinsius suum, hic dictat suos.
Fuisse Troas, Ilium, Teucros duces,
Nil Cecropis restare, nil Sidoniae
(70) Reliquum furentis, de tot aggestis solo
Saxis saloque, si vel hoc reduces velint,
Speluncam amantes non reperturos suam,
Non esse Romam, non Quirinales Deos,
Cadaver Urbis aeviternae, umbram coli,
(75) Tot rudera inter pene jam septem sibi
Latere Colles, exules frustra domi
Aras et urnas et penates quaerier.
Haec tu trophaea vindica sîs, hoc tuae
Ferox peremptor imputa damni rotae:
(80) Nassovium est, durare, bis Nassovium,
Quod Heinsio debetur, indomabili
Annis triumpho, perpetis victoriae
Lauro recenti semper, et semper novâ,
Et gloriae superstitem et saeclo et sibi
(85) Perenni adesse posteris praesentiâ.
Cum se fuisse quicquid est, aut jam fuit,
Aut in futuri nocte concubiâ latet,
Poterit fateri, sive nolit, obsitum
Annis situque. Sic fatebitur tamen,
(90) Hoc, sospitantis Heinsij praesens ope,
Hoc vis Matancis facta, pax Sicambriae,
Hoc Sylva dicet, hoc Vesaliae dies,
Hoc Fredericus Victor, hoc Batavi; Sumus.
14. Feb. Hagae.



[CH1631:004]
IN DIVITEM DEFORMIS AEDIFICIJ AUTOREM
Midae-Vitruvj rudis indigestaque moles,
    Auri Stultitiam passus acervus hic est.
Dispiciant superi, quae nos fortuna beatos
    Tertia, nec dives, reddiderit, nec inops,
(5) Si, quo nil habuit paupertas durius in se,
    Ridiculos homines nunc faciunt et opes.
3. Mart.



[CH1631:005]
QUAERITUR
Poscit restitui Titius quam Maevius agnam
    Possidet, et, si vis, lege probemus, ait.
Maevius, Agna mea est, clamat, vivamus amici;
    Nil mihi cum turbâ judicij, agna mea est.
(5) Dicite, caussidici, num sit victoria pluris,
    Nec cecidit caussâ qui cecidisse timet?
3. Mart.



[CH1631:006]
MULUCEPS
Quaero, mea an par sit snperis an iniqua potestas,
    Res unas facio non faciendo duas.
4. Mart.



[CH1631:007]
REBIL
Adverte Stoa, versor in tuo sacro;
    Quis liber et non liber et tamen est liber?
17. Mart.



[CH1631:008]
DE AMICO GRATULANTE NATALEM TERTIJ FILII
Qui ter felici, feliciter, inquit amicus,
    Quâ ter sum felix non velit esse quater.
19. Mart.



[CH1631:009]
AD ARN. VINNIUM I.C. IURISPRUDENTIAE
CONTRACTAE LIBROS EDENTEM

Obstupui, de re dictâ cum dicere velles,
    Posse, vel, ut posses dicere, velle legi.
Obstupui magis, ut legum prudentia mole
    Paene suâ imprudens, obvia facta stetit:
(5) Quasque vagis, inquam, setis, tot saecula, scopas
    Laxavistis, opus qui redimiret erat.
Ergo forum verris, Vinni, non fasce soluto:
    Laudo licet serae sedulitatis opem;
Hac tua tot veterum phaleris compendia praestant:
    (10) Quâ minor est pugni robore passa manus.
24. Marty.



[CH1631:010]
IN ANTERIOREM HAGAE SYLVAM (HET VOORHOUT) PRINCIPIS NUPER
JUSSU FREQUENTIORI TILIÂ CONSITA

Hagae delicium, cantatae frondis amictu,
    Saepe poetarum laurea, semper amor,
Nobilis, et non hac deliri, stova cuculli,
    Rara diu prisco sylva decore steti;
(5) Et placui simplex Batavis: si digna videri
    Nassavijs vellem, ter triplicanda fui.
Hinc, spatijs multo nuper quincunce repletis,
    Spissior aestivos arceo tota canes.
Quid non Auriaco metuant victore Brabanti,
    (10) Gloria cui Sylvae non satis una fuit?
9. Apr.



[CH1631:011]
IN EANDEM
Me quoque Nassovij ducunt in saecla ligones.
    Perpetui, quando non ero, sylva Ducis?
15. April.



[CH1631:012]
IN HORTULUM P. MAURITIJ divkuklon
Quidni Mauritius geminos calcaverit orbes?
    Orbis Alexandro non satis unus erat.
20. Apr.



[CH1631:013]
EEN VERGETEN PEERD
Mijn peerd gaet slijten datmen’t siet,
En ’t eet en ’t drinckt en anders niet;
Wat reden is hier uyt te delven?
’Tvergaet om dat het niet vergaet.
(5) Wat raed? de plaester legt op straet:
Verstaet ghij ’t niet? ’tverstaet sich selven.
In anchoris ad Rammekense castrum, 11. Iunij.



[CH1631:014]
IN GROTIUM DE VERITATE RELIGIONIS CHRISTIANAE
Mirate lector qui novam veteri manum
Falci applicavit scriptor inter maximos,
Quo nempe cramben otio grandi satur
Orbi recoxit, apparatu vix novo?
(5) Cessa stupere, non leves causae latent,
Non vile lucrum duxit ingentem manum,
Post exaratos quot legat nemo libros,
Gravemque causam, jam gravem, assertoribus,
Quanti extricari opinionum amfractibus
(10) Et nosse quae sit veritatum veritas,
Tantidem et illud scire nostra interfuit
Quae Grotius cepisset, et quae Grotium.
    Navigans Dordraco Gorichemium. 13. Aug.ti



[CH1631:015]
GALLICO
Des Heeren goedicheit verbreijd ick sonder end
En maeck den volckeren sijn hooge trouw bekent.
Want, buyten twijffeling, ’t is een besluyt dat vast staet
Dat syn genade duert, gelijck de loop gepast gaet,
(5) Van all de hemelen, die nergens en gebreken,
Ontwijffelick besluijt van sijn betrouwbaer spreken.
  Intra Heusdam et Castra Drunensia. Septembri.



[CH1631:016]
13. SEPTEMBER 1631
Tant a eu l’enemi envie de bien faire
Qu’il est peri d’ardeur de mettre pied à terre.
20. Septemb.



[CH1631:017]
AD APOSTATAM PROELIO NAVALI ELAPSUM
Naufrage, sed Fidei primum patriaeque sacrorum,
    Agnati decoris mox et amicitiae;
Quo fugis infensi demens compendia fati?
    Oblatae poteras mortis obire diem.
(5) Non poteras; instat gravius, quo plectere discas
    Naufragium superos non sine naufragio.
In castris prope Bergam. 10. 8b (Oct.)



[CH1631:018]
AEN GR. IAN VAN NASSAU
    Schipbreuck, eerst van ’tgeloof en ’s Vaderlands vertrouw,
    Daer nae van d’eere noch en vriendschap van Nassau;
Waer vlucht ghij onbedacht des Hemels korte wraken?
Ghij kost aen stervens uer en oneers eind geraken.
    (5) Ghij kost niet; u gebrack te leeren doe ghij weeckt,
Dat God die schipbreuck met noch swarer schipbreuck wreeckt.




[CH1631:019]
EPITAPHIUM VARENNAE NOBILIS GALLI, MUSICI ELEGANTISSIMI
Orpheiam terris animam raptura Varennae
    Impia cum foderet nobile sica latus,
Creditur, occluso voci pulmone, canorum
    Vulnus olorinis ingemuisse modis.
(5) Et misisse aliquis lapidem de marmore Thebas
Aurito, pueri qui tegit ossa, neget?
In castris prope Bergam. 15. Octob.



[CH1631:020]
GRAFSCHRIFT VAN FIJTJE REIJERS
Copie van een’ Serck
Bij niemanden betreen,
Gevonden in een’ Kerck
’T jaer 3. mael 10. en 1.
(5) Liefhebbers inden aerd van ’t Kneuterdijcks onthael,
    Van Jmbeern-hout en keenen,
    Van altijd warme schenen,
Van ’t vriendelick genoij, van ’t vrolick middagh-mael,
    Van ’s avonts noch een praetje
(    10) Op ’t sprottjen en ’t Salaetje,
Van oesters in den Most, van Neersen aen den mond,
    Van Frontignac voor Heeren,
    Van Sommetjens met eeren,
Van kelckjens sonder voet, van fluijtjens sonder grond,
(15) Van volgme nae, in ’t Lang, van Guillemette, in ’t rond,
    Van, met de Marmeladen,
    Veneetsche Masqueraden,
Van Peer en Abricos en druijven als succaden,
    Van Té en Truij en Tenn,
(20) Van Maeij en Maeij en Aecht, van Ariaen en Jenn.
Van Beulingen voll spex, van wafelen voll eijers;
Treckt all die tanden uijt en maeckter om dit graf
    Eene beene kroontjen af,
Hier leit het all in d’asch met fijne Fijtje Reijers.
    (25) Ende was, daer ick ’t las
    Wel te pas, door een glas
    Met een plas van ’t gewas
     Daer de Moffen
     Soo op stoffen,
(30) Geteeckent met den jnt van menigh Rijnschen traen,
    Ter eeren van ’t vermaen
Van soo veel soet geslemps, van soo veel lecker suijgens,
    Boshuijsen, Dorp en Huygens.




[CH1631:021]
AD ADR. VERGOES, IN CONCILIO PRINCIPIS COLLEGAM
INTEGERRIMUM. DE DOMO NATALI IOANNIS SECUNDI

Goesi, digne meo sanguis cognate Secundo,
    Digne vir egregij posteritate viri;
Si vacat, et nosti, rogo quo pulcherrimo magnum
    Nascier indigenam viderit Haga loco,
(5) Certus honoratos Lauro vestire penates,
    Certus ad augustos addere thura Lares.
Ut vacet, et nôris, jam non rogo; clarior Haga
    Ambiguo, in partem laudis ubique venit.
Vera licet lateat: non est ingloria de qua
    (10) Forsitan hac dubites vagijt ille domo.
27. 10b. (Dec.) Hagae.


Continue

[CH1632:001]
IN DOCTORATUM ER: PUTEANI. 1632
Iussus Atlantiades Puteano tradere si quae
    Credat adhuc superûm dona deesse Deûm,
Perculsus praesente viro titubavit, et, esto
    Doctior, ut nequiit dicere, Doctor ait.
20. Ian. Hag.



[CH1632:002]
IN ALBO ISAACI GRUTERI, EX ADVERSO D. HEINSII
Grandis amicitiae felix vicinia, quam te,
    Te solâ cupiam perpete posse frui!
Claude librum, quaecumque malâ mihi sorte sinistra es
    Dextra, quid Hugenio distrahis Heinsiadem?
(Hag. Com. IV. Cal. Feb. = 29 Jan.)



[CH1632:003]
IN FILIUM BARLAEO NATUM QUA DIE LECTIONEM
PUBLICAM AMSTELODAMI AUSPICABATUR

Mascula Barlaeo proles agnata loquenti
    Grande sapescenti prodidit omen Yae.
Arrigite, Amstelii, quâ jam ditescitis, aurem,
    Illa mares urbi vox dabit, illa viros.




[CH1632:004]
IN EUNDEM
Utile Barlaeus veteri juncturus honesto,
    In specimen proles mascula, dixit, ades:
Adfuit, et placuit populo paradigma; sed illa,
    Illa magis, subitos verba datura viros.
Hag. 5. Feb.



[CH1632:005]
IN EFFIGIEM CHRONI PENNAS AMORI PRAESCINDENTIS
[Grieks-]Eúpteros,[-Grieks] alternis poteram reditare Cupido,
    [Grieks-]Apteros,[-Grieks] aeternus jam comes, inquit, ero.
Increpuitque senex quae non peccaverat alam
    Sollicitas, segnes plectere tela manus.
9. Martij.



[CH1632:006]
IN LIBROS ICONUM ILLUSTRIUM VIRORUM ANTON: DYCKII
Vivitur ingenio: servat cum vertice dextras
    Dyckius, et, sunto caetera mortis, ait.
11. Mart.



[CH1632:007]
IN MEAM IBIDEM EFFIGIEM
Hugenium illustres inter mirare? necesse
    His umbris lucem quae daret umbra fuit.
11. Mart.



[CH1632:008]
IN IPSIUS DYCKII EFFIGIEM
Os aliquis frontem atque oculos imitarier aude
    Dycki, nemo manum non imitabilem.
11. Mart.



[CH1632:009]
SUR UN ST. PIERRE DE IEAN LIEVENS
Ce Pierre est plus heureux que l’autre n’a peû estre,
En ce qu’il ne sçauroit dissimuler son Maistre.
19. Marty.



[CH1632:010]
Si Pierre se voyoit dedans la repentance
    Où ce Peintre l’a veu,
Il se repentiroit dans sa ressouvenance
    D’en avoir eu si peu.
20. Mart.



[CH1632:011]
Ars nimia in vitio est; haec mel suspiria vincunt,
    Hae mannam lachrymae, [Grieks-]Pétros éklause pikrôs.[-Grieks]
20. Mart.



[CH1632:012]
Ainsi pleura St. Pierre, ainsi de cette pierre
La main de l’Eternel fit sortir un ruisseau.
Et, pour nous estonner d’une merveille entiere,
Sa verge ne fut rien que le chant d’un oiseau.
21. Mart.



[CH1632:013]
IN EFFIGIEM MEAM, MANU I. LIVII
Picturae nec lingua deest, ne fallere, nec vox;
    Hugenii facies haec meditantis erat.
Si quaeras animam, spirantem quisque videbis,
    Qui attuleris qualem Livius intuitum.
5. Apr. 1632.



[CH1632:014]
IN TELESCOPIUM
Diis, dicas, liceat tandem mortalibus esse,
    Si procul et prope, et hic esse et ubique queunt.
5. Apr.



[CH1632:015]
IN IDEM. AD I.C.TUM
Qui de naturâ Contractus dicere sollers
    Grandia de moto limite bella moves,
Iam de contractu Naturae dic, et an aequum,
    De stadio passum qui facit, ille facit?
8. Apr.



[CH1632:016]
DES MESMES LUNETTES
Qui dira si le Tentateur
N’avoit l’usage de ce verre,
Des lors qu’il monstra au Seigneur
Tous les Royaumes de la Terre?
8. Apr.



[CH1632:017]
IN METIUM TELESCOPII INVENTOREM
Tot stadiis distans Metio non excidat Io
    Quot bene servari non potuit radiis.
8. Ap.



[CH1632:018]
IN EFFIGIEM GERARDI MERCATORIS GEOGRAPHI RUPELMONDANI
Parva Rupelmondae pars est Mercator, et illa
    Pars mundi, et Mundus pars quotacumque viri.
Quis capit hoc, partis partem non totius esse,
    Vel, si sit, totum parte capi et capere?
11. Apr. die Paschali.



[CH1632:019]
IN EANDEM
Impiger extremos currit Mercator ad Indos,
Sic Laurum sibi, sic, Lector, tibi repperit aurum.
13. Apr.



[CH1632:020]
DE PERSECUTIONE VIRI DOCTISSIMI
Vexarier livore miramur virum,
Quem persequi quivis potest, nemo sequi?
7. Maii Hag. in cubiculo Principis.



[CH1632:021]
SUR LE PORTRAICT D’UN DECAPITÉ
Quelle des deux a decreté,
La Iustice, ou la phrenesie,
Qu’un homme soit decapité,
Et puis pendu en effigie?
7. Maj. Hag. ibidem



[CH1632:022]
AU BARBIER.
C’est certes un mestier de neant que tu fais,
Qui ne fais les cheveux qu’à ceux qui les ont faicts.
8. Maii. Hag.



[CH1632:023]
(IN ’TVEEN)
Est locus in Batavis, ubi nec gratissimus haeres
    Terram defuncto non velit esse gravem.
In ’tveen. 25. Maii.



[CH1632:024]
IN AULUM
Saepe caput quatis, Aule; bene est, hoc amphora poscit,
    Quae dubitat sitiens plena sit an vacua.
Ibid. eodem die (25 Mei).



[CH1632:025]
LUCANUS LIB. 4. v. 476
Ieughd, vrije Ieughd alleen voor eenen korten nacht;
Besteedt die kleine wijl aen ’t uyterste gedacht.
Daer is gheen Leven kort, aen die sich in dat Leven
Syn’ eighen dood kan geven:
(5) En die sijn sterven in ’tgemoet gaet, eer hij sterft,
Verdient gheen minder lof, dan die het wachten derft.
Siet op het ongewiss van ’s Levens wedervaren,
En d’eer is even groot in lang gehoôpte jaren
Te korten metter hand of weinigh wesens tijd.
(10) De will is ’t tot de dood die gheen geweld en lydt.
Hier is geen vluchten aen: Wij sien van allen deelen
De messchen op ons’ keelen.
Strijckt self uw’ vonnissen, en wijst u elck ter dood,
Wegh met de vrees, en maeckt gewillicheit van nood.
(15) Een wolck van veel gevechts en sal ons’ eer niet blinden,
Gelyck men leghers siet, die all’ haer’ pijlen winden
In ’t swarte van den nacht, daer lijf en lijf op een
Malkanderen verdruckt, en maeckt de dood gemeen,
In ’tsmooren van de deughd. Ons doet den Hemel vinden
(20) In een schip, onder ’t oogh van vyanden en vrinden.
De Zee sal tuijghen, ’tland sal tuijghen, en die klipp
Sal tuijghen van dit schip;
Twee leghers sien op ons van twee verdeelde zyden;
’Ksie, ’tLot bereydt wat groots tot voorbeeld in ons lyden.
(25) En all wat wapen-trouw, en hertelicke deughd
Voor desen heeft gepleeght, sal swichten voor ons’ Ieughd.
Wij weten ’t, Caesar, ’t is, voor u, als niet met allen,
In ons geweer te vallen:
Maer dit belegeren belett ons meerder pand
(30) Van liefde voor te doen. ’tSchynt dat het Lot sich kant,
En snoeyt daer in ons’ eer, dat ons’ aenstaende weesen,
En ouderen, en all, niet hier en mogen wesen.
Nu sie de Vijand ons ontemmelick gemoed,
En vrees het rasende, en licht ter dood gemoedt,
(35) En sie met vreugden aen, dat een schip, en niet schepen
Verstrickt zijn in sijn touw. Men sal ons willen slepen
Met hope van verdragh,
En tasten ons in ’thert met vuijl verlengh van dagh.
Maer och! ofts’ onse dood, en nu maer enkel’ daden
(40) De dobbel’ eere de’en van toesegh van genaden!
En saghen soo dat ons geen wanhoop doet vergaen,
Wanneer wij ’twarme stael ten darm in sullen slaen!
’T moet met een’ groote deughd verdient zijn, dat dit sterven,
En onder dusenden soo weinigh volx te derven
(45) Verlies bij Caesar heet’. All saegh ick dan all kans,
’K en weeck nu niet een’ voet voor d’eere van te hans.
’K en acht gheen leven meer, Gemannen, ’theete wenschen
Van sterven prickelt mij. Ick raeser nae. De menschen
Die op het sterven staen, verstaen dien lust alleen;
(50) Die langer moeten tre’en,
Werdt dat geluck gedeckt; de Goden willen ’theelen
Dien ’t sterven niet gebeurt, en ’tLeven sou vervelen.
Ad Mosae-Trajectum 21°. Iul.



[CH1632:026]
14. AUG. 1632.
MAESTRICHTUM.
HIC MARS TUMET

Si qui Maestrichtum tentas subvertere, vertis,
    Cogeris invitus dicere, Mars tumet hic.




[CH1632:027]
AD IESUITAS, TRAJECTO EXPUGNATO
Fratres et socios adhuc potestis
Prolapsae Batavos habere Romae
Romanae Socij Paternitatis,
Si quam veste palam nigrâ venusti,
(5) Quam comi gravitate, quam decorâ,
Tam candore cato, sed innocenti,
Serpentem referatis et columbam.
Ad Trajectum.



[CH1632:028]
DE MONTECUCULO ET OSSA IN PALATINATU CAESIS
Stratum Ossae Montem strato imposuere Sueci.
Iam nihili est vetus hoc, Imponere Pelion Ossae.
2. Septemb. ad Maestrichtum ludibundus.



[CH1632:029]
IN ADVENTUM GODEFR. WENDELINI IN CASTRA TRAJECTINA
Qui Wendelino miles occurris meo,
Occurre mitis; arma, vim, noxam, dolos
Averte, si Batavus es, si noster es,
Averte charo vertice, et charissimo
(5) Nuper Batavis. Non Iberi (spondeo)
Candor ruboris iste contraxit luem.
Innoxium, paci, Deo, Musis sacrum
Puteani amicum et HugenI, Belgam vides.
Per sacra Musarum, Dei, pacis, rogo,
(10) Parce innocenti, parce. quid multis moror?
Ab Archimede tempera saevas manus
Qui Wendelino miles occurris meo.
Ad Maestrichtum, raptim ac ludibundus
inter mille avocamenta. 8. Sept.




[CH1632:030]

IN PUTEANI BRUMAM
Si similem, Puteane, rei decet esse tabellam,
    Errasti, non haec frigida Bruma tua est.
23. Sept. ad Maestr.



[CH1632:031]
IN PAPENHEIMII RECEPTUM
In Batavos prisci revocat miracula mundi
    Westphaliam fugiens jussus adire latro:
Quo nos daemonio fati clementia purgat,
    Nunc quoque vicinos mandat inire sues.
5. Oct. ad Traj: Mos.



[CH1632:032]
INSCRIPTIO LIBELLO GALLICO MARCI BONNYERS
IESUITAE QUEM DONO MITTEBAM RECTORI
SOCIETATIS TRAJECTI AD MOSAM

Pace tuâ, aut nihili est Expurgatorius Index,
Qui tanti est, Pater, aut haec Purgatoria purgat.




[CH1632:033]
Je n’estime plus rien l’Indice expurgatoire,
S’il ne donne la purge à ce fol purgatoire.
7. Octob.



[CH1632:034]
IN IESUITAE POESIN POLITISSIMAM
Libellus iste, quem videtis, hospites,
Et mundus et faecundus et facundus et
Profundus et rotundus et iucundus est.
Quam clarus est, tam charus est, quam vastus est
(5) Tam castus est; tam mollis est quam follis est,
Sed vanus est, quam planus est, et est mendax,
(Iam claudicas Iambule, et cupis claudi)
Est Iesuita porro, quid sit, et non sit?
[Oudere versie:]
IN PIA HILARIA ANGELINI GAZAEI IESUITAE
Libellus iste, quem videtis hospites,
Et mundus et facundus et rotundus est,
Et asper est, et laevis est, et est levis,
Et est gravis, carpendo laevis, et levis
(5) Monendo, seriusque ridendo et gravis,
Est blandus, est morosus, est utrum libet,
Modestus est et est ferus, molestus est
Et est gratus, facundiâ modestus est,
Ferus reprênsione, gratus est stilo,
(10) Mendacio molestus est, est fabulâ
Modestus; acer intus, eruditus est
Foris, subtilis intus est, planus foris.
Est Iesuïta porro; quid jam non erit?
Ludibundus ad Mos. Traj. 8. Octob.



[CH1632:035]
SUR LA RETRAICTE DE PAPENHEIM EN WESTPHALIE
Ce miracle est considerable,
Autant que l’autre, des Trouppeaux
Que le Sauveur donna au Diable,
Qui chasse Papenheim et l’envoye aux porceaux.
13. Oct.



[CH1632:036]
Suggesta flagris dedicata criminum
In quae paternâ labe mortales ruunt
Uno nocentes, omnium coelo rei,
Suggesta sacra veritati et gratiae;
(5) Mysterio sub carne praesentis Dei,
Agni innocentis omnium noxae dati,
Sacrae cathedrae gloriae in coelis Patri,
In orbe paci, perstrepunt, tremunt, tonant,
Induciis, non pace, non induciis,
(10) Et pace rursum, aerariis, synedriis,
Aulâ, foro, legationibus, patrum
Scitis, tributis, legibus, bello, tubis;
Fremunt, tonantque (quid moror?) Republicâ.
Credam daturos Caesari, quod Caesaris,
(15) Qui nec relinquunt Caesari, quod Caesaris?
Ad Traject. 24. Octob.



[CH1632:037]
(TUBULUS TABACO IMPLETUS)
Quod placeo, fumo est: ne dicam, gloria Mundi,
Quo praeponantur jure Falerna mihi?
penult. (30) Octob. ad Maestrichtum.



[CH1632:038]
PHYLLIS AGNITA. EX HISPANIS
Occurrit velata suo sua Phyllis amanti;
    Agnitaque, Ut non te fallere, Thyrsi, rogat,
Nec potui non visa? Rogas, homicidula? sensi
    Sanguinem, ait, plagis emicuisse meis.
24. Decemb.



[CH1632:039]
IN ACERBULAM PUELLAE EFFIGIEM
Non loqueris, formosa, sed est in nutibus illis,
    Est quod amans audit, Iulia; non patiar.
Decemb.


Continue

[CH1633:001]
PROBLEMA. EX HISPANIS
Quaeritur efferri manibus si debeat Orbis
    Machina, quot corbes impleat omnis humus?
Si corbem facias, respondet tota Mathesis,
    Dimidium terrae qui ferat, ajo duos.
4. Ian.



[CH1633:002]
EDICTUM UNDE VI
Exutus hinc et inde grandibus bonis
Praetoris exspes Irus implorat manum.
Hic Unde vi promittit interdicere.
At alget ille et esurit: quid Unde vi?
(5) Quin unde vivat, Praetor, hoc praestes rogat.
4. Ian.



[CH1633:003]
(DISCRIMEN NAVIGANTIS ET SUB TONSORE SEDENTIS)
Ille mari vehitur, huic stricta novacula supra est,
    Et dubitet quo quis mavelit esse loco?
Ille tribus digitis a letho distat, hic uno,
    Hic hominis dextrae subjacet, ille Dei.
4. Ian.



[CH1633:004]
IN AULAM
Aulicus aulaei paries velatur amictu:
    Si quis inest aulae candor, ubique latet.
4. Ian.



[CH1633:005]
AD AMANTES VIRGINIS ET VIDUAE
Hem pueri, quam diverso candetis amore!
    Angustae Corydon, Titijre tu patulae.




[CH1633:006]
IN EFFIGIEM REGIS SUECIAE
Coelum aliquis coelo, stellas expressit et ignem,
    Primus hic armati fulminis effigiem.
Ian.



[CH1633:007]
AD IULIAM
Quid fugis os ori, quid figere labra labello?
    Iulia, ad-orari si patiare, Dea es.
Ian.



[CH1633:008]
DE AMICIS PERPETUO COAMBULANTIBUS
Copula amicorum nunquam divisa vagatur:
    Hanc individuum dixeris esse vagum.
Ian.



[CH1633:009]
AD SEPULCHRUM REGIS SUECIAE
De Terrae motu posthac male quaeritur; illam
    Gustavi cinerum, cum tremit, umbra quatit.
Ian.



[CH1633:010]
(IN LYRICUM MALE EXCEPTUM)
â Chrijsidis ante fores extinctâ cum face moestum
    Occinuit pluvio sub Iove Gallus epos;
Cum per adoratas ingratâ sorte fenestras
    Obruit innocuam saxea grando Lyram.
(5) Galle, quid exardes? movisti saxa canendo,
    Par tua, par Orpheî gloria et Amphionis.
21. Ian.



[CH1633:011]
IN HORTUM SUBURBANUM PH. DOUBLETIJ REIP. HAGANAE A
SECRETIS

Qui de Doubletia, proclivi vespere, villa
    Naribus, ore, oculo pastus, et aure redis,
Quaero, suburbani mage te nitor, hospes, agelli
    Cepit, an urbani cum sale candor Heri?
(5) Ambigis: et quam par, inquis, lactuca labello est,
    Quam bene quam culto cultus agellus hero!
26. Ian.



[CH1633:012]
AD AMICUM, CUM CORREPTAE IN EPIGRAMMATE SYLLABAE
LONGAE ERROREM EXCUSARET

Candidulas ad amicum ab amico pectore voces
    Nec pede, nec librâ pensito, nec numeris.
Pondus in affectu est: sciolos incuria verbi
    Vexet, et e longâ litera facta brevis.
(5) Tu tamen, ut subeas aliquid pro crimine poenae,
    Iam, rogo, succedat Littera longa brevi.




[CH1633:013]
AD EUNDEM
Nihil est iniqui: quantitate lapsus es,
Et quantitate postulo plecti velis.
29. Ian.



[CH1633:014]
IN IACOBI GHEINIJ EFFIGIEM PLANE DISSIMILEM. SCOMMATA
Talis Gheiniadae facies si forte fuisset,
    Talis Gheiniadae prorsus imago foret.




[CH1633:015]
(ALIUD)
Haereditatis patriae probus Pictor
Invidit assem Gheinio, creavitque,
Quem recreet semisse posthumum fratrem.




[CH1633:016]
(ALIUD).
Quos oculos, cuius video sub imagine frontem?
    Desine, spectator, quaerere, non memini.




[CH1633:017]
(ALIUD)
Gutta magis guttae similis fortasse reperta est,
    Tam similis guttae non, puto, gutta fuit.




[CH1633:018]
(ALIUD)
Geiniadem tabulamque inter discriminis hanc est
    Fabula quantillum distat ab historia.




[CH1633:019]
(ALIUD)
Tantum tabella est, si tabella quae bella est,
    At haec, tabella bella, bella fabella est.




[CH1633:020]
(ALIUD)
Cuius hic est vultus, tabulam si jure peculj
    Quisque suam possit dicere, nemo sui?
18. Feb.



[CH1633:021]
(ALIUD)
Rembrantis est manus ista, Gheinij vultus;
Mirare, lector, et iste Gheinius non est.
Eod. die.



[CH1633:022]
AD POSTHUMUM, DE PICTORE MEDICUM
Olim quem toties errasti prostitit error;
    Quem mox errabis, Postume, terra teget.
18. Feb.



[CH1633:023]
Si nigra scribuntur vaccinia, nigra leguntur,
    Alba eadem si quis scripserit, alba leget.
23. Feb.



[CH1633:024]
IN EFFIGIEM MAGNI IANITORIS REGIS ANGLIAE MANU I. LIVIJ
Monstrum horrendum, informe, ingens cui lumen ademptum
    Si foret, Anglorum jam Polyphemus erit.
24. Feb.



[CH1633:025]
IN PAULLUM
Timet venena Paulus, et nummis tribus,
    Tribus, non hebdomalibus, sed menstruis
Qui salviâ se salvet assumit coquum:
    Paulum venena non necabunt, sed fames.
27. Feb.



[CH1633:026]
AD P. DOUBLETIUM, CUM PRIMAM IN PARUM PRODUXISSET
Syluestrem tenui musam meditatus avenâ
Nuper, ut in tenuem correpta est, longa parentum
Ordine, longa gravi, claris natalibus, ortu
Sijllaba; Grammaticae tandem sua damna rependis
(5) Scilicet, et tenuis fortunae, stirpis egenae,
Progeniem, non grande, parum, large producis.
Mirer an invideam? invideo, dulcissime rerum,
Invideo, ut video quantum tibi compede laxâ
Libertas, quae sera, tamen respexit inertem,
(10) Ludere quae velles calamo permisit agresti.
Hag. Cal. (1) Mart.



[CH1633:027]
R. HONERDO VIRO SUMMO C. HUGENIUS S.
Faecundos calices, qui me fecere disertum,
    Cum gravis ad Lances causa tuenda fuit,
Cum tres Lucanum socij fecere Poetam,
    Quartus in historiâ jussit habere locum,
(5) Faecundos, Honerde, probo: facundia vino
    Cocta, parum, nî me fallo, coacta fuit.
At causâ certante tamen certavimus, et jus,
    Scilicet, et fas in partibus omne stetit.
Nam quis ego de re dubia contendere tecum
    (10) Sobrius, aut Baccho quis praeeunte velim?
Sobrius hoc tandem et nullis ardentior uvis
    Assero: Lucani sacra Camoena mihi est.
Sacra: nec offendo, quem vis invitus adorem,
    Perspicuum laevi carmine Virgilium.
(15) Huic sua majestas constet, non constet, ametur,
    Non placeat, sapiat denique, non sapiat,
Non veto, non turbo, non disputo: sed Lucano
    Sic quoque sustineas mitior esse meo.
Hoc te causa deûm victrix, hoc victa Catonis,
    (20) Hoc Magni manes, hoc pia Polla rogat;
Polla rogat, vati vates sociata marito,
    Sarta sient veteris vincula conjugij;
Historicisque, offensa refert, si nata fuissem,
    Nullo non Romae digna marita fui.
(25) Sed Romae quas non potui contemnere taedas
    Unica Lucano Polla superba proco?
Contempsi; quis it inficias? et summa petivi:
    Heroes animos nil mediocre movet.
Consulis uxor eram, nisi Caesaris ira fuisset,
    (30) Et vivo virtus facta Nerone nocens:
Sed summi viduam celebravit Roma poetae;
    Crevit ab invidia Caesaris ille favor.
Et stetit ambiguum, fuerit Pharsalia bello
    Clarior, an tali perpetuata manu.
(35) Hoc liquet, ad seros scriptam superesse nepotes,
    Pugnatam primâ displicuisse die.
Scriptae delicium studuit non perdere prudens
    Roma, triumphatae non meminisse nefas.
Iam, scriptae pars Polla fui quotacumque: quis obstas
    (40) Livor et in manes exspuis acre meos?
Tres sociâ Libros limâ purgavimus, autor
    Unicus, autoris censor uterque fuit.
Caetera nec curas experta est cura secundas,
    Nec nisi festino dente polita nitet.
(45) Et durat tamen; et certe nullius Homeri
    Simia, de nullo ditior Enniade,
Stat pede nixa suo, et nativis fulgida pennis
    Non timet ultrices inde vel inde feras.
Quâ nos cumque manu volvas, Pharsalia nostra est,
    (50) Quodque placet, lector, debet amata sibi.
Lector, ama, quod amasse probant odia ipsa Tyrannos,
    Ivit in invidiam cum furiatus amor,
Et primum, placuisse, nefas, superasse coaevos
    Altera, portentum tertia culpa fuit.
(55) Quid moror? haec summa est: nihil invidisse Maroni
    Saecla, Venusinae nil nocuisse Lijrae,
Quae, tot Apollinei cum ferrent aetheris astra,
    Lucani solem non valuere mei.
Scilicet (hoc fas atque nefas andite) cupressum
    (60) Quod ferit, arbusto parcere fulmen amat.
Talibus invasum propugnans Polla maritum
    Nescio an in somnis adstitit, an vigili:
Adstitit; hoc de vate volo mihi credere vatem,
    Exiguam tenuis posco poeta fidem:
(65) Et facies, Honerde, furens quid foemina posset
    Vivaci candens edidit indicio:
Quin rugis aliquid visa est caperata minari
    Quales turbandi credimus esse maris.
Tu quibus insultes agnoscito sobrius umbris,
    (70) Et vel defunctae vivus ab ungue time.
Sin pugil illustrem decertabundus arenam
    Poscis et armatâ cominus ire manu:
Adsto equidem, et quo vos umbratilis alea belli
    Auferet, et quo sors diriget arma moror.
(75) Uteris arbitrio non spectatoris iniqui,
    Intersum studio partis utrimque pari.
Ecce furens vacuo dudum Argentaria circo
    Bella per Aemathios tota recenset agros,
Iamque impugnatae crudescit imagine pugnae,
    (80) Et quo non placuit vincere Marte parat!
Carmina censurae primos experta maniplos
    Hic acies, hic vis prima nocentis erunt:
Tu caesim punctimque feri; certaminis horror
    Ingruit, historici quale Maronis amas,
(85) Cum per castra trucem volitans Laurentia Turnum
    Lusit, et Aeneas quod foret, umbra fuit.
Hoc moneo, si forte breves accenderit iras
    Incassum plagas quae feret aura tuas,
Cum tenuem, decepte pugil, sine viribus umbram
    (90) Pro Polla toties non ferijsse gemes,
Bis fieri frustra nolis, aut aemula primis
    Vltima in umbonem perdere tela meum.
Spectator sine telo, humeros imbellis inermes
    Affero: pugnantes perdere suadet honos,
(95) Pacatos vetat et pudor et fas: impar Achillem
    Dedecet, Honerdum dedecet impar agon.
Tum, quid agas? fugiam; fugiam velocius umbrâ
    Quae patris Aeneae scandere visa ratem.
Quo fugiam vero? quo? si non simplice gyro,
    (100) Si, cincto duplici Monte, latere licet?
29. Marty.



[CH1633:028]
ENTAMÉ POUR LE HENRY LE GRAND DE HOOFT 1633
C’est sur les bords de Syracuse
Parmi les sables estrangers,
Belle renaissante Arethuse,
Que t’admirent les passagers.
(5) A peine estiment ils ta source
Au prix de ta nouvelle coursse
Et du miracle sousterrain
Qui sur tes ondes revenues
Forme des rides plus menues
(10) Et un visage plus serein.

C’est l’Orient, le lict des heures,
Qui s’y esveillent chasque jour,
C’est le terroir des choses meures
Où le soleil faict tant la cour,
(15) A qui nous devons la naissance
Du caillou de valeur immense:
Mais c’est l’Europe et ses travaux,
Caillou de feu, feu de soubs terre,
Qui te produict d’aveq le verre
(20) Et nous faict veoir ce que tu vaux.

C’est le berceau de la vaillance,
C’est le climat craint et cherij,
C’est le parapet de la France
Qui a veu naistre son Henrij:
(25) Mais la senteur de ceste rose
Ne s’est point enclose ou esclose,
La France ne l’a sceu borner:
Quoij la France? l’Europe mesme,
Quoy l’Europe? le bord extreme
(30) Du monde l’a veu adorer.

Grande Majesté adorée
Plus que Majesté de çà bas,
Quoy que cherie et reverée
Parmi ce que tu possedas,
(35) Quoij que comblée dans ta France
De tout ce que l’obeïssance
Y doibt à tout ce qui est Roij,
Ta gloire a courru la fortune
Du plus abject de la commune,
(40) D’avoir le moins valu chez soij.

Quelque largesse de premices
Que tant de subjects immortels
Ayent immolé en sacrifices
A la gloire de tes autels,
(45) Dessus les autels de ta gloire
Quelque fameux chant de victoire
Tonte la France t’aijt chanté,
Encor le bruict de tes trophées
A plus esu ... d’Orphées
(50) Ou tu n’en a jamais planté.

L’oracle qui les fit tous taire,
La verité vestue en chair,
A prononcé, que dans sa terre
Tout grand prophete est le moins cher.
(55) Grand Moïse de tes armées,
Que ton bon droict a animées
Que ton bras droict a faict mouvoir,
Tu les as sainctement menées
Hors de la chaleur des journées
(60) Au frais abrij de ton pouvoir.




[CH1633:029]
AEN IOFF.w. TESSELSCHADE VISCHER, DRIJVENDE EEN’ SCHOONE
DOCHTER VAN Mr. PIETER VAN VEEN, IN SIJN LEVEN UYT-
NEMEND SCHILDER, TOT HET GEESTELICK LEVEN

    Die ’tdaghwerck niet en kent van Veens geleerd gesmeer,
(Ghij kent het, rijcke Tesch van oor-deel en van ooghen)
Veracht’er ’tnachtwerck bij: Maer isser geen medooghen
Bij tuijghen van sijn’ deughd op ’tsmooren van sijn’ eer?
    (5) Hij maelde’s noijt soo veel, men wenschte steeds om meer.
Dese’ is van ’tsoetst verdiep, van ’tlieffelixt verhoogen,
Van ’tlevendigst pinceel: Rolt ghij se wegh te droogen,
Te schimlen in een hoeck voor ongebruijckbaer le’er?
    De wereld eischt copij van sulcken schoonen omtreck,
(10) Eischt enten van dien stamm, eischt stammen van dat ent.
Zijt ghij ’t alleen die lust en reden tegenrent,
    En voert uw speelnoot mis? Lydt datmen u weerom treck’
En wuijv’ en wenck’ en roep’, Stae, Tesselschae, waer heen?
Wie sagh oijt vrucht off vreughd van ongesteken veen?
Opde Veluwe 28. Apr.



[CH1633:030]
VINCENTIO FABRICIO, POETAE ELEGANTISSIMO. AB EXERCITU
Qui me inter arma, Nordovix, novenarum
Mystes dearum, non novelle, non prisce,
Sed sic utrumque ut utrum sies parum constet,
Puer diserte, non puer, vir imberbis,
(5) Qui me inter arma non inermibus chartis
Sed de pharetrâ maximi Deûm telo,
Telo Merillae fulminum, gravi telo,
Ignotus ignotum feris et inuisum,
Mox invidendum, laureate Fabrici,
(10) Sed inter ulnas educantium, ad cunas
Et ante cunas laureate Fabrici,
En dexteram fidemque, si quid hoc tanti est,
En pectus imum et intimum; en amicorum
Esto meorum: per fidem hanc, per hanc dextram,
(15) Per Heinsium, commune nomen utrique,
Commune numen, crescet ille crescenti
Coaevus aevo, fixus, acer, aeternus,
Par ardor illi quem fovetis utrimque
Fabricius Merillae et illa Fabrici.
(20) En arte Coâ prorsus et Galenorum
Caeco apparatu, quo magis meus fias
Nihil necesse est: vixerit senex Cous,
Fac totus in te vixerit (quod ut cano
Fiat, mereris jam puer) quid exspectem,
(25) Nisi ut propinquis aeger a manu tantâ
Reddar, quod ipsa Clotho neverit vivam,
Et sim diu, qui nil quidem refert an sim?
At qui sepulto cespitum gravi mole,
Gravioribus negotiorum et armorum,
(30) Sin Patriae, nec Principi, sibi extincto,
Surdo, silenti, nescio Camaenarum,
Permessidos, Pindi, tui, sui, trunco,
Vitam remittis, et procul jubes, vivam,
Jubes loquar, audiam jubes, jubes cantem,
(35) Permessidem credam facis, facis Pindum
Colles cruentos, et sororibus divis
Quasi interesse, qui sororibus diris
Quacumque vertor, aut revertor, intersum:
Cuius Galeni, cujus e Deûm turba
(40) Potentiorum, tw’n me;n ijatreuovntwn,
Manumque opemque, magne Tiro, non vincis?
Me coecus error, me profunda caligo
Involuit aut mortale non facis factum,
Qui me inter arma Nordovix novenarum
(45) Mystes dearum, neminem, nihil, nutu
Novum creasti, nempe recreavisti.
Coeptum ad Rhinbergam, finitum Arnhemi. 3. Iul.



[CH1633:031]
AEN IOFF.w. TESSELSCHADE VISSCHER
Slaet Vondelen noch vijer, en vatt sijn vonck noch vonck,
En stelt hij noch wat vlams ter eewicheid te pronck,
En voert hy noch wat lichts ontrent Oranges wagen
Nu toppswaer van Laurier? off will hij ’t niet meer wagen,
(5) En rekent liever t’huijs sijn klare kool in d’ass,
Dan dat de nijd van tyd syn’ viericheit bebass’?
Geeft reden, Tesselscha, die d’eerste vriendschapp knoopte,
Daer ick den dichten duer versuereloos af hoopte,
Waerom onthout men mij het spel-werck, mij alleen,
(10) Dat anderen verheught en andere vertreên?
29. Iul. Hag.



[CH1633:032]
SUR LA VIE DE HENRI LE GRAND DE MONS.r HOOFT BAILLY DE
GOYLANT, DROSSART ET CHASTELLAIN DE MUYDEN

    Tacite resveillé du sommeil de la bas
N’a changé de maintien, d’air, d’humeur, ni de plume:
Mesme vigueur le meut, mesme chaleur l’allume,
    En mesme majesté, mesme pied, mesme pas.
(5) Desgouté seulement des foiblesses de Rome,
    Du langage affadi an declin de l’Estat,
    Il s’ose reprocher d’un parler bas et plat,
Et, quittant le fausset, entonner la voix d’homme;
    La voix, les forts accents des peuples indomptez,
(10) Le langage pareil au courage d’Hollande:
C’est la force, dit il, que son Henri demande,
    Quoy que ses vieulx Romains s’en tiennent affrontez.
Et tardez vous encor à fouïller ces Memoires,
    Pour y estudier le plus grand de voz Roiz?
    (15) Et ne suez vouz pas à comprendre, Françoiz,
Les beaux mots qu’a choisi le Prince des Histoires?
ult.° (30) Iul. Hag.



[CH1633:033]
IN HEINSY CAPACISSIMUM PULCHERRIMUMQUE
MUSAEUM NOVUM

Angustos egressa lares aeterna supellex
    Heinsij in augustos amplior introijt.
Quid ni? foeta libris scriptum quae includeret Orbem
    Pene capax Heinsj debuit esse domus.
(5) Quod nescire diu conata modestia, tandem
    Scivit, et invito, laxius este mei,
Excidit, este viri, quorum stipatus in orbem
    Agmine, nemo brevi latius orbe fuit. .
Quanta futura, putas, hospes, si quando futura est,
    (10) Digna tot hospitibus, Hospite digna domus?
15. Aug. in Henmeriâ.



[CH1633:034]
DE VLOIJ
Slaet acht op dese vloij, en leert wat overleggen
Hoe slechten dingh het is dat ghij mij kont ontseggen,
Eerst sats’ en soogh op mij, nu sits, in uw en drenckt,
Soo is ons beider bloed in eene vlooij vermengt.
(5) Wel weet ghij dat dit feit geen’ sond en is te noemen.
Noch voor verlies of kreuck van maeghdom te verdoemen:
    De vloij geniet nochtans, all eer sij hebb’ gevreen,
    En, opgekoestert, swelt met beider bloed in een,
    Och armen, en dit s’ meer dan ’t opsett van ons tween.

(10) Houdt, houdt, spaert in een vloij drij levens, ongescheiden,
Daer in wij schier ten echt verhecht zijn met ons beiden,
Iae meer als echt-verhecht: des’ vloij is Ghij en Ick,
Sij is het bruyloftbedd, en kerck van ons verstrick.
Spijt ouderen, spijt u, wij zijn bij een geschoten,
(15) En in een klooster-muer van levend Ghet gesloten.
    Schoon dat ghij dan van ouds soo moord-vast zijt op mij,
    En leert’er eighen-moord noch kerck-geweld niet bij,
    Slaet niet van sond op sond, van eene moord op drij.
Foeij schielicke, foeij wreed’, hebt ghij u noch beraden
(20) Uw nagelen in bloed, onschuldigh bloed, te baden?
Waer is de misdaed in die ’t vloijken heeft begaen,
Als in den dropp alleen die ’t van u heeft gelaen?
Maer, siet, ghij roemt’s u noch, en seght ghij zijt als voren,
En vindt noch kracht in u, noch kracht in mij verloren;
    25) Dat’s waer; en daerom leert hoe valschen vrees ghij vreest,
    D’ eer die ghij in mijn’ arm soudt missen, is, op ’t meest,
    Als,tleven dat ghij mist in,tsterven van dit beest.
18. et 19. Aug. in reditu Alcmariâ.



[CH1633:035]
GOEDE VRIJDAGH. RIJDENDE WESTWAERT
De Ziel des menschen zij gelijck een Hemel-boll,
Gods-diensticheit de geest daer door hij roer’ en roll’:
Soo wedervaert dien boll dat d’ander’ in haer’ weghen
Gestadigh wedervaert, dien ’tstrijdighe beweghen
(5) Van andre soo verruckt, soo slingert alle daegh
Dat schier haer eighen loop verloren loopt off traegh,
En nauwelix in ’tjaer ten einde werdt voltoghen.
Soo werdt de ziel van lust, soo werdt zij mis-bewoghen
Van besicheijts gesnorr, als waer ’t haer opper-tocht.
(10) Soo raeck ick desen dagh ten Westen wegh gebrocht,
Ten Westen averechts, dewijl ick in ’t vertrecken
Mijn’ eighen zielen-tocht ten Oosten aen voel recken.
Ten Oosten, daer van daegh een Sonn in ’trijsen daelt,
En dalende den dagh, dagh sonder eind, op haelt.
(15) Waer niet die Sonn aen ’tCruijs geresen en gevallen,
De sond’ hadd eewigh nacht behouden over allen:
Nochtans ’tverheught mij schier, dat verr van mijn gesicht
’Tgesicht gebleven zij van mij te swaren wicht:
Die Godes aenschijn siet, die ’tleven is, moet sterven,
(20) Wat sterven waer het, God het leven te sien derven?
Daer eijsde de natuer, Gods stedehouster, af,
Daer brack syn’ voetbanck voor, dat viel de sonn te straff;
En kost icf nagelen sien drijven door de handen
Die ’tNoord en ’tZuyder-punt bereicken, dat sij ’t spanden,
(25) En geven met een draeij elck hemel-rond sijn toon?
Kost ick vernedert sien ’tonendigh hoogh en schoon,
Vernedert onder ons; ons boven, ons beneden?
Kost ick het diere bloed sien storten, sien verkneden
Van stoff tot slijck? het bloed daer alle ziel in leeft,
(30) Tot sijn’ toe? kost ick ’t vleesch dat God gedragen heeft,
Gedraghen als sijn kleed, onternt sien en gereten?
En schrickt’ ick dat te sien, hoe dorst ick sien en weten
Hoe Sij te moede was, die deel hadd in dit doen,
En leverde met God de helft in ’s menschen soen?
(35) Maer, off all ’theiligh doen soo verr is van mijn’ oogen,
’Tstaet mijn’ gedachten bij, die ’tmijn’ gedencken tooghen,
Dat stadigh derwaert siet, gelijck ghij van dat Hout
Gestadigh, Heer, uw oogh, genadigh op mij houdt.
Nu keer ick u den ruggh, maer ’t is om geesselingen;
(40) Tot dat genad’ uw hand en geessel sal bedwingen.
O straft, en lydt dat ick uw’r gramschapp waerdigh zij;
Brandt mij ’tverroesten uyt, en recht het scheef in mij,
In mij uw beeld herschept tot dat ghij ’t soo ghij ’tkenden,
In mij herkent: en dan sal ick u ’t aensicht wenden.
Boxtelae in castris ult. (31) Augusti.



[CH1633:036]
VROUWEN STANTVASTICHEIT
Nu dat den heelen dagh uw hert geweest is mijn;
Als ’tmerghen over is, wat meent ghij dan te seggen?
Een’ oude-niewe trouw mijn’ ouder voor te leggen?
    Off seggen dat wij ’tvolck van gistren niet en zijn?
(5) Off dat den eed uyt vrees van Liefdes wraeck gesworen
    Altoos versweerbaer is? Off sal ick moeten hooren
    Dat, even als de dood den echten band ondoet,
Verbinteniss van Minn, (de schaduw van die knoopen)
Ter schaduw van de dood, tot slapens toe, kan knoopen,
    (10) Maer langer niet en bindt? of dat ghij uw gemoed
Ontlasten moet van trouw, met ontrouw uyt te houwen
Die voorgenomen was? Maen-suchtighst’ aller vrouwen,
    Geboren wispeltuer, all dat versierde waer
Kond’ ick verbysteren, en all dat ydel praten
(15) Bestryden en verslaen: Maer wil’t ’er nu by laten,
    Om of ick merghen oock van uw gevoelen waer.
Inter Sylv. Duc. et Boxtelam in curru. 1e. Sept.



[CH1633:037]
DAGHERAED
’Tis waer, de dagh is op; wat isser aen bedreven?
Wilt ghij daer oock om op, en ’tbedd en mij begeven?
Wat hebben wij alleen om ’s lichts will op te staen,
Die om den doncker niet te bedd en zijn gegaen?
(5) De Minn, die ons in spijt des duijsters hier vergaerde,
Behoorden ons, spijt licht, te houden daers’ ons paerde.

Het licht en heeft geen’ tongh, ’ten is maer Oogh, en stomm,
En of’t all rond om sprack gelijck het spiedt rondom,
All dat het hier van mij voor ’t arghste konde seggen
(10) Waer, dat ick, wel geleght, geern wilde blyven leggen,
En dat ick soo mijn hert en soo mijn eertjen acht
Dat ick hem niet verlaet die beid’ heeft in sijn macht.

Is ’tbesicheit alleen die u verbiedt te toeven?
Oh, dat’s het snoodste zeer datm’ in de Minn kan proeven.
(15) Een leelick, een beroydt, een valsch mensch lijdt de Minn,
Den besighen alleen en laet sij nerghens in.
Wie besicheid en Minn will teffens doen gedijen,
Doet even soo veel quaeds als echte luij die vrijen.
Boxtel. in castris Cal. (1) Sept. 0 Uyt het Engelsch van Dr. Donne in marg.




[CH1633:038]
TOOVERIJ DOOR SCHILDERIJ
Ick houw mijn oogh op ’t uw, en sie daer in verbranden
    Mijn’ arme schilderij: en sie wat leegher aen
    Mijn arme schilderij verdrincken in een’ traen.
Wat had ghij middels nu van quaed-doen in de handen,
    (5) Soo ghij de swarte konst van ’t toover-dooden wist,
    Door beelden eens gemaelt en wed’rom uyt gewist!

Maer, sonder sorgh; ick hebb uw’ soete soute tranen
    Gedroncken en verteert: en, schoon ghij storter meer,
    Ick gae, en soo verdwijnt mijn’ schilder-schaduw weer,
(10) En soo verdwijnt mijn’ vrees’, dat derv’ ick self vermanen,
    ’Klaet u een’ schilderij, maer buijten smaed en smert:
    Dat’s die ghij wilt en moet bewaren in uw hert.
Boxtel. 3. Sept.



[CH1633:039]
DE VERSCHIJNING
Eens, eens, moordadighe, naer dat mij uw verachten
Sal hebben omgebracht, en ghij mij minst verwachten,
En meenen mijn vervolgh en volght u langher niet,
Sal mijn ontleedde geest het bedd van uw verdriet
(5) Genaken onversiens, schijn-heiligh’, en u vinden
In argher armen veel dan die ghij noyt beminden.
Dan sal uw’ siecke toorts besluijm’ren slapp en slecht.
Dan sal hij, die ghij toe sult hooren, byder echt,
Eerst elders afgeslooft, soo gh’ hem begint te naken,
(10) Te raken met een neep, en wilt hem wacker maken,
Dan sal hij oordeelen, ghij leght en maent om meer,
En met een valsche slaep, met een verkrompen keer
Uw hand ontfutselen; dan sult ghij in ’t verachten,
In rijeling, in sweet als quicksilver vernachten,
(15) En zijn meer Gheests als ick. Wat ick dan seggen sal
Verswijgh ick liever nu, dan dat ghij ’tongevall,
Gewaerschouwt soudt ontwijcken,
En nu mijn moede Minn soo verr is aen ’tbeswijcken,
Sagh ick u liever vast aen ’tpijnelick berouw
(20) Dan dat u mijn gedreigh in onschuld houden souw.
In castr. Leendae. 6. Sept.



[CH1633:040]
LIED
Gaet en vatt een Sterr in ’t vallen,
Maeckt een wortel-mann met kind,
Seght waermen all den tyd die nu verbij is vindt,
En wie des duijvels voet geklooft heeft in twee ballen.
(5) Leert mij Meereminnen hooren,
Leert mij hoe ick ’tboose booren
Van den nijd ontkomen moet,
En wat wind voor-wind is voor een oprecht gemoet.

Zijt ghij met de gaef geboren
(10) Van te sien dat niemand sagh,
Rydt duijsend mijlen weeghs tien mael, bij nacht en dagh,
Tot dat u ouderdom besneew’: ick sal u hooren
All’ de wonderen verhalen
Die ghij saeght in all dat dwalen,
(15) Maer oock sweeren dat gheen vrouw
De wereld en bewoont te samen schoon en trouw.
Vindtgh’er een’ soo laet mij ’t weten,
Sulcken reis waer goed en soet,
Maer neen, en doet het niet: ’k en roerde niet een’ voet
(20) All waers’ in ’tnaeste huijs: want of se trouw mocht heeten
In uw eerste by-haer-wesen,
En volherdden in dat wesen
Tot men u den brief af nam,
Sy hadder twee of drij bedroghen eer ick quam’.
Leendae in Castris 9. Sept.



[CH1633:041]
DEN HOF
Van suchten uytgedorrt, van tranen overvloeyt,
Verschijn ick, om te sien hoe hier de Lente bloeyt,
En om den balsem-geur met oor en oogh te lesen
    Die alles kan genesen.
(5) Maer ick verrae mij selfs, en brengh de spinn hier in,
    De Guijchelende Minn,
De Minn die ’t all verschept, de Minn die, sonder raecken,
    Van Manna gall kan maken.
    Ick sett de slang in ’t rijs,
(10) En maeck van dese plaets het tweede Paradijs.

Veel nutter waer het mij, dat ’s winters koude korst
Dit groen ontluijsterden, en dat een stemmigh vorst
Dit lacchende geboomt verbood’ met mij te gecken.
    Maer, om mij noch te decken
(15) Voor sulcken ongevall, en niettemin de Minn
    Te voeden in mijn’ sinn,
Komt, Minn, en laet mij hier yet ongevoelighs wesen,
    ’t Gewasch van menschen-wesen;
    Off liever een Fontein,
(20) Om uyt een steenen borst het gansche jaer te schrey’n.
En komt, ghij vrijers dan met flessen van Crijstall;
En schept den Minne-wijn, mijn’ tranen, inden vall,
En gaet’er tegen thuijs uw’ vrijsters tranen keuren:
    ’tZijn all vervalschte leuren
(25) De tranen die niet recht en smaecken als de mijn’.
    Oh, in der ooghen schijn
En schijnt haer herte niet; noch zijn een vrouws gedachten
    Bij tranen meer te achten
    Dan bij haer’ schaduw is
(30) Het kleedsel dat sy draeght. O dobbel’ van gewiss,
    O van de twee geslachten
Het oolixte geslacht, van alle trouw ontbloott,
Op haer nae, diese houdt om dats’er mij me doodt!
Leendae in Castris 9. Sept.



[CH1633:042]
DE VERVOERINGH
Daer lagh een’ bolle banck geswollen onder ’tgroen,
    Gelijck de kussens doen
Ten hoofde van een bedd; en scheen soo boll geresen
    Om ’thoofden-eind te wesen
(5) Van ’tluije violet sijn hoofjen over-zij;
    Daer saten ick en sij;
Sij all mijn heil, ick ’thaer: daer kleefden onse handen
    Gemetselt in de banden
Van Balsem als Ciment, die uyt die handen toogh:
    (10) De stralen die haer oogh
In ’tmijne, die de mijn, sterlinx in ’thare sonden,
    Vergaerden als gewonden
En wederzijds getwer’nt tot eenen dobblen draed.
    Het entende gelaet
(15) Van die twee handen was het naest van ons verga’ren,
    En ’t nauwste van ons paren.
Bij die vergadering en teelden wij niet meer
    Als poppjens ghins en weer,
Die d’een des anders oogh onnooselick de’ baren.
    (20) Wie heeft ’er sien verga’ren
Twee Leghers die het Lot te samen heeft gebracht,
    In evenwicht van macht,
En in onsekerheit van wijcken off vernielen?
    Soo honghen onse zielen,
(25) Soo tuschen haer en mij, d’een’ tegen d’ander, aen
    Om voordeel uyt gegaen.
Den handel durende dien die twee zielen dreven,
    Lagh sij en ick van leven
Lamm-lijcks-gelijck berooft: elck lagh gelyck hij lagh,
    (30) Elck sweegh den heelen dagh.
Als ijemand, die de Minn soo fijn hadd doorgemalen
    Dat hij der zielen talen,
Heel geest en heel verstant geworden, heel verstond,
    Ter rechter wydde stond:
(35) All werd’ hij niet gewaer uyt welcke van de zielen
    De lochte woorden vielen,
(Sij dochten beijd’ het selfst, sij spraken beyd’ alleens)
    Het streckten hem noch eens
Een suijverder verkoock, sijn wesen wierd herboren
    (40) Noch fijnder als te voren.
Dit swijmen (seiden wij) dese opgetogentheit
    Ontwerrt ons ’trecht bescheid
Van ’twitt van onse Minn, en segt, ’t en is noch Manheid
    Noch Vrouwheit die ons an leidt.
(45) Wij sien wij saghen niet, de wortel van den lust
    En was ons noijt bewust.
Maer nae dat ziel voor ziel gemengelt is uyt leden
    Van dinghen die haer reden
Op verr nae niet en vatt, soo komt de Minn, en brengt
    (50) De zielen soo gemengt
In niew vermengeling, en maeckter twee tot eene,
    Elck des’, en elck de ghene.
Verplant het Violet, sijn Vorm, sijn verw, sijn aerd,
    Te voren weinigh waerd,
(55) Verdobbelt en vermeert. en waer de Minn twee zielen
    Doet onder een verzielen,
De gauwe stercker ziel van beide voortgebracht
    Verwint der enck’len kracht.
Wy dan, des’ niewe ziel, wij weten van wat stoffen
    (60) Wij t’samen zijn getroffen,
En dat het eerste klein daer onse groeij uyt gaet
    Twee zielen inder daed,
Twee vaste zielen zijn, dien gheen veranderinghen
    En dwinghen noch bespringen.
(65) Maer hoe gedoogen wij soo lang ons’ arme Lijven,
    Soo verr’ van ons te drijven?
En emmers zijn sij ons’, al zyn se juyst niet Wij;
    Het hemel-rond zijn sij,
Wij haren hemel-geest: danck hebben sij te wachten
    (70) Voor dats’ ons bij ons brachten,
En streckten voor verbant, en niet voor schuijm of ghist,
    En leenden ons ’tgewist
Van harer sinnen hulp. Des Hemels neder-vloeden
    En komen ons niet voeden,
(75) Of printen eerst haer self in ’tongesiene vocht
    Van d’ondermaensche locht.
Een’ ziel vloeyt in een’ ziel, schoon dat sy voor dat vloeijen
    Een lichaem kom’ te moeijen.
Gelyck wij binnen ons gevoelen dat het bloed
    (80) Gesta’ghen arbeid doet
Om geesten uyt te bro’en, en soecktse ’thooghe maecken
    Der ziel te doen genaken
Soo verr ’t genaeckbaer is; om datter sulcken hand
    Met vingeren, den band,
(85) Den onbegrepen band van ziel en lijf moet hechten,
    En soo tot menschen vlechten:
Soo moet sich ’s minnaers ziel van boven nederwaerts
    Begeven tot het aerdts
Van tastelicken tocht, van toegenegentheden,
    (90) Van driften die, niet Reden,
Maer sinn begrijpen mogh’, en slaender handen aen;
    Off ’tmoet de Ziele gaen
Gelyck een’ grooten vorst die, sonder hulp, in sloten
    En mueren leijt gesloten.
(95) Komt dan, komt, keeren wij tot onse Lijven weer;
    Dat menschen swack en teer
Haer’ ooghen moghen slaen en oeffenen haer’ sinnen
    Op ’topenbare minnen.
’T geheime vande minn groeyt zielwaert in een hoeck;
    (100) Maer ’tlichaem is haer boeck.
En isser erghens nu een Minnaer toe getreden
    Die des’ gevlochten reden,
Des’ t’samen-spraeck van een’ van byds hebb uytgehoort,
    Hij merck noch woord op woord,
(105) All gaen wij wederom te ledewaert als voren,
    Hij sal niet anders hooren.
Leendae in Castris, 10 Sept. uno die.



[CH1633:043]
GODTHEID DER MINNE
Mij luste wel wat praets met een oud Minnaers Geest,
Gestorven eer de God der Minne was geboren:
Men sou van hem niet hooren
Dat eenige Minnaer doe vervallen zij geweest
(5) Tot ernstigh minnens toe van die hem kon’ verachten.
Maer nu dat dese God een lot, des Noodlots krachten
Gelijck, geschapen heeft, en neemt Gewoont te baet,
Soo moet ick met geweld beminnen die mij haet.

Gewisslick, die hem eerst verhieven tot een God,
(10) En namen’t noijt soo hoogh: Hij selver, inde sottheidt
    Van d’eerst.gemaeckte Godheidt,
En reickte noijt soo wijd: sijn ampt en was maer, ’tslot
Van hert op hert, in doen en lyden, wel te voeghen,
Daer twee, gelyck geraeckt, gelycken brand verdroeghen.
(15) Sijn doen was ’t Onderling. ’T en is geen minn die staet,
Off eene mij bemint, soo lang als ick se haet.

Maer ijeder kleine God reckt hedensdaeghs sijn macht
Soo wijd als Iupiters: de Rasernij, ’tbegeeren,
    ’Tbeschrijven, prijsen, eeren,
(20) Schijnt all in ’t vrij gesagh des Minne-Gods gebracht.
Och of van dit geweld ons’ ooghen open borsten,
En wij ’tverGode kind van niews ontGoden dorsten!
’T en waer geen’ doenlicke, geen’ denckelicke daed,
Dat ick se met geweld beminde die mij haet.

(25) Godloose muijter-geest, wat legh ick mij en plaegh,
Als dede mij de Minn het aller arghst gevoelen?
    Sy mocht mij doen verkoelen;
Sij mocht bemiddelen dat ick se mijne sagh,
Die nu eens anders is (dat waren argher plaghen)
(30) En doen mij teghen meugh haer ontrouw sien, en draghen.
Van valsheit en van haet, is d’eerste ’tgrootste quaet:
Valsch waer sij soo se mij nu minde, die mij haet.
Leendae in castris 12. Sept.



[CH1633:044]
DE BLOESSEM
Onnoosel Blommeken, daer by ick nu ter wacht,
Sess, seven daghen hebb geduldigh toegebracht,
Om uw geboort te sien, en uer voor uer het spoeijen
    Van ’tonbegrijpigh groeijen;
(5) Tot dat ghij, op den topp van desen tack gebracht,
    Soo weeldrigh staet en laccht:
Onnoosel Blommeken, hoe weinigh kont ghij dencken
Dat flus een vinnigh vorst uw’ bladeren magh krencken,
Uw’ bladeren ontdoen, en brenghense ten vall,
(10) Off merghen mogelick van ijet tot niet met all.

Onnoosel Hert, mijn Hert, dat stadigh leght en sweett
Om hier te nestelen, en hengelt om een’ beet
Van een verboden, off verbiedend Boom, te krijgen;
    Om off bij langh bekrijghen,
(15) By langh belegheren, haer Onbeweghen mocht
    Beswijcken tot een’ bocht:
Onnoosel hert, mijn hert, hoe weinigh kont ghij dencken
Dat merghen, eer de Sonn ten bedden uyt sal wencken,
En roepen d’uren op, een’ reis te reisen staet,
(20) Daer ghij en ick de Sonn moet volghen, soo se gaet.

Maer ghij, die altyd loos en altyd looser zijt,
Uw selfs te martelen, sult seggen, Is ’t uw tyd
Van reisen, ’troert mij niet; hier hebb ick mijn bedrijven,
    En moet’er hier om blijven:
(25) Ghij gaet om tijd-verdrijf, ghij gaet tot vrienden in,
    Tot vrienden, die haer minn,
Haer middelen aen u en uw’ begeerten hangen,
En schaffen all daer oogh en oor nae kan verlangen,
En tong en all de rest. hangt daer uw lichaem aen.
(30) Maer, als’er ’tlichaem gaet, wat hoeft’er ’thert te gaen?

Wel, wacht dan, en blijft hier: maer weet en weest verdacht,
Nae dat ghij ’t uyterste gewaeght hebt en gewacht,
Dat in der vrouwen oogh een hert, dat maer Gedacht is,
    En sonder schijn of pracht is,
(35) Niet meer en geldt als Gheest. en wat sal ’t teecken zijn
    Daer aen s’ u kenn’ voor mijn?
Iae sij, sij sonder hert, waer sal sij bij vernemen
Dat sulcken dingh als ghij zij voor een Hert te nemen?
Van eenigh ander lidt verstaet sij moglick ijet,
(40) Maer, op mijn woord en trouw, een Hert en kent sij niet.

Keert dan naer Londen toe, en komt mij daer te moet.
Ghij sult mij weder sien veel rustigher gemoedt,
Veel frischer, vetter veel, in eene twintigh daghen,
    Die ’tmannevolck mij saghen,
(45) Dan of ick noch soo lang met u, myn hert, met haer
    Bij een gebleven waer’.
Weest ghy d’er oock soo aen, om Gods will, kan ’tgeschieden:
Myn’ meening is u daer een ander vriend te bieden,
Die lichtelick soo blij sal wesen met myn geest
(50) Als andre met mijn lijf, en hij oock is geweest.
Leendae in Castris 13e. Sept.



[CH1633:045]
AEN I0FF.w TESSELSCHADE CROMBALCH MET MIJNE VERTALINGEN
UYT HET ENGELSCHE DICHTEN VAN Dr. DONNE

’T vertaelde scheelt soo veel van ’t onvertaelde dicht,
Als lijf en schaduwen: en schaduwen zijn nachten.
Maer uw’ bescheidenheidt en maghse niet verachten;
    ’Tzijn edel’ Iofferen, ’tzijn dochteren van ’tlicht.

(5) En schaduwen zijn scheef, als ’taensicht inde Maen:
Soo dese dichten oock: maer, magh ick ’tselver seggen,
Gelyck aen schaduwen die lamm ter aerde leggen,
    Men sieter noch wat trecks van ’trechte wesen aen.

En schaduwen zijn swart en duijster in te sien:
(10) Soo dese dichten oock: Maer ’tzijn gemeene ooghen
Die door het swacke swart van schad’wen niet en moghen:
    Wat schaduw soud’ den dagh aen Tessels oogh verbien?

En schaduwen zijn koel, en op haer heetste lauw:
Soo dese dichten oock: maer ’tkoel en is maer korst-koelt’;
(15) ’Tvier schuylt’er in, gelijck’t in ’s minnaers koele borst woelt,
    En peper is niet heet voor datme’r ’tvier uyt knauw’.

En schaduwen zijn, niet; dat’s droomen bijden dagh:
Soo dese dichten oock: maer ’tzijn gelijfde Nietten:
En slaet ghij ’tvoetsel gae daer uijt mijn’ droomen schieten,
    (20) ’K hadd pitt en mergh geslockt eer ickse droomd’ en sagh.

Komt, koele Tesselschae, wel eer mijn gast op Yet;
Siet waer mijn’ schaemte gaet: ick derv’ uw’ koelte terghen,
En uw’ langhmoedicheit bij mij ter maeltyd verghen
    Op schaduwen, op scheef, op swart, op koel, op niet.

(25) Hoe lijvigh en hoe recht, hoe witt, hoe heet, hoe swaer
Waer ’t Engelsche gerecht, als uw vernuft kon dalen
Tot overzeesch gekoock in Nederland te halen,
    En all dit laff gedroom een Tesselschaduw waer!

Maer ’tzuyderlicker soet van Roomens schaduw-tael
(30) Besitt uw besigh hert: Ierusalem langs Roomen
Op Tassos Lauwer-koets met Nederlandsche toomen
    Te voeren daer ghij woont, bewoont u altemael.

(Hoe langsaem loopt die huer! Wanneer will ’t besigh hert
Geleggen van die draght, en ’t machtighe bekeeren
(35) Dat Circe niet en kost, den Alckemaerder leeren,
    Daer door de schaduw ’tlijf, en ’tlijf de schaduw werdt?)

Soo viel mijn’ taeck Noord-west: die gaf mij uw bevel.
Myn’ onmacht beefde’r voor, en ’tkon mijn’ hand ontroeren,
En, meend’ ick, ’twas soo soet als qualick uijt te voeren;
    (40) Maer, ’tQualick, dat ghij wilt, werdt van uw willen, Wel.

Nu poch ick tegens mij, en vleij mijn selven blind,
En segh mij, dat de hand die Tessels heeft getoghen
Geen misslagh machtigh was; en wentel in de loghen,
    En vind mij sonder feil, mits ghij mij sonder vindt.

(45) Is ’tlydelick gefeilt, treckt d’oude goedheidt aen,
En van de dweeghe handt, die noijt en konde stryden
In Tessels wederwill, verdraegt in medelyden
    ’T onweerdighe bedrijf, om ’twillighe bestaen.
Dommelen in castris 24°. Sept.



[CH1633:046]
SCHREIJENDE AFSCHEID
Laet voor uw aengesicht mijn’ trouwe tranen vallen,
    Want van dat aengesicht ontfangen sij uw’ Munt,
    En rijsen tot de waerd’ dies’ uwe stempel gunt,
Bevrucht van uw’ gedaent: vrucht van veel’ ongevallen,
    (5) Maer teeckenen van meer, daer ghij valt met den traen
    Die van u swanger was, en beide wij ontdaen
    Verdwijnen, soo wij op verscheiden oever staen.

Men siet den konstenaer op afgedraeyde ballen
    Een’ werld vergaderen uyt lappen van papier,
    (10) Twee deelen datelick, en datelick de vier
Vergadert syn vernuft daer niet en was met allen.
    Soo werdt de traen een Werld daer uw gedaent’ in blinckt,
    Tot des’ in onser beid gemeenen traen verdrinckt,
    Door kracht van water, dat, mijn hemel, u ontsinckt.

(15) O meer als Maen, en treckt geen Zee op in uw’ ronden,
    Die mij verdrincken mocht; en schreidt mij niet ter neer
    In uwer armen bocht; en leert de zee geen’ leer
Daers’ all te ras na doe; en leert den wind geen’ vonden
    Om mij meer leeds te doen dan uyt syn opsett sproot:
    (20) Daer ick sucht dat ghij sucht, en beid’ uyt eenen schoot,
    Die meest sucht is de wreedst’ en haest des andren dood.
6. Octob. in castris e regione Viseti,



[CH1633:047]
DE DROOM
Om geen dingh, liefste lief, om geen dingh min als ghij
En leed’ ick mijn geluck te breken, soo ick ’tlij,
’T geluck van desen Droom. ’Twas wercks genoegh voor Reden,
Voor enckel’ spiegeling was ’t all te hard om kneden:
(5) En daerom weckt ghij mij ten tijde recht als ’thoort:
Maer mijnen droom nochtans en hebt ghij niet gestoort,
Ghij hebt hem maer vervolght. De waerheit is soo ghij, en
Ghij zijt de waerheit soo, dat loghenen ghedijen
Tot logenloos verhael, en droomen werden ijet,
(10) Daerm’ aen u maer en denckt. komt, rolt in mijn gebied,
En, hebt ghij mijn gedroom ten halven willen staken,
Laet ons van ’toverigh all doend’ een einde maken.

Als of een’ fackel, of een Blixem om mij vloogh,
Soo riep mij uw gerucht niet wacker, maer uw oogh.
(15) Met eenen viel mij in aen ’tallereerste wesen
(Want waerheit hebt ghij lief) ghij most een Engel wesen.
Maer als ick u sagh sien wat om mijn hertje lagh,
En weten wat ick docht (dat Engel noyt en sagh)
En weten wat ick droomd’, en weten, wat vermaken,
(20) Wanneer mij wecken soud’, en doen mij recht ontwaken
Als ick ontwaken most, dat weet ick, en beken’t,
Ick hadd u lasterlick beloghen en geschent,
En most mijn’ stoute tong voor goddeloos verdoemen,
Wanneers’ u anders ijet als U hadd derven noemen.
(25) Aen ’tkomen sagh ick eerst ghij waert de rechte Ghij,
Aen ’tblyven sagh ick ’t naest; maer nu ghij dreight mijn’ zij
Van d’uw’ t’ontledighen, geloof ick twijffelachtich
Dat ghij noch ghij soudt zijn: De minn en is niet krachtigh
Wanneer het minnend’ hert niet meer en mint als vreest;
(30) De Minn en is niet rein, ’t en is geen louter Geest,
’Ten is geen brave minn, daer Eer, en Schrick, en Schamen
Sich menghen met de minn: Maer die de toorts bequaem en
Gereet en fix begeert, onsteeckt en doodt se weer.
Soo quaemt ghij en onstaeckt, soo gaet ghij maer een keer,
(35) Om weder hier te zijn: wel, moet ick u soo derven,
Soo gae ick weer die hoop herdroomen, of gae sterven.
6. Oct. e regione Viseti in monte St. Germain.



[CH1633:048]
DE DOOD-GIFT
Het leste dat ick stierf, en, liefste lief, ick sterv,
Soo dickmael als ick gae, en uw’ gedaente derv,
All is ’t een’ volle uer van doe tot nu geleden,
En minnaers uren zijn volkomen’ eewicheden,
(5) Soo heugt mij dat ick sprack, en liet aen ijemand ijet.
Schoon dan ick ben nu dood, die doe mijn selven liet,
En schonck mijn selven wegh, noch staet mij toe by desen
Volvoerer van de gift en self de gift te wesen.

Ick hoorde dat ick sey, Gaet seght haer aen terstond,
(10) Dat ick, en dat zijt ghij, mijn selven hebb verwondt,
Mijn selven omgebracht. En, soo ick gingh ontleven,
Belast’ ick mij mijn hert ter dood-gift u te gheven;
Maer, oh, ick vond’er gheen, all scheurd’ ick mijn geraemt,
En socht door d’oude plaets die ’thert is toegeraemt.
(15) Dat moorde mij van niews, dat die u sonder lieghen
In ’tleven hadd gedient, in ’tsterven most bedrieghen.

Yet vond ick evenwel dat schier een hert geleeck,
Yet hoeckighs, ijet geverwts, ijet dat niet goed en leeck,
Yet dat niet quaed en was, ijet dat voor niemand heel was,
(20) Yet dat, benevens u, aen weinighe te deel was,
Yet konstighs, ijet soo goed als konst het maken kost.
Soo meenden ick ’tverlies dat ick vergelden most
Te boeten met dit hert, en doen ’t u toebehooren,
Maer oh ’t en kost niet zijn, ’twas uw all langh te voren.
    Uno spiritu. In castris e regione Viseti, in monte
    S.t Germani 6e. Octob. in the noone of night.
    semel interpellatus a Principe, literis ad
    Stakenbroeckium scribendis.




[CH1633:049]
DE DRIJ-DOBBELE GECK
    Twee gecken ben ick een: een, die van Minne sterv,
    Een, die het minne-mall in Rijm bejancken derv.
Maer waer’s de wijse mann die weigerd’ Ick te wesen,
’Ten waer’ Sij weigerde mijn’ qualen te genesen?
    (5) Het onderaerdsche nauw, daer door sich ’t zee-sopp stouwt,
    Ontpekelt in’t gedrang sijn aengeboren sout:
Soo meend’ ick mijn verdriet te schroeven door mijn’ Dichten,
Soo door den engen Rijm verduijv’len en verlichten.
    Want quelling op de maet en kan soo fell niet zijn,
    (10) En dies’ in dichten boeijt betemt haer’ dolle pijn.

Soo doen ick, maer vergeefs: men stelt mijn leed op noten,
Men singt en pronckter met. was’t Dicht in Dicht besloten,
    Men helpt het uyt den band, men geeft het volle vlucht,
    Men vrijdt het om de konst en andren haer genucht.
(15) Het rijmen voeght de Minn, het rijmen voeght de quelling,
Maer geen vermaeckend Rijm; een’ aengenaem’ vertelling,
    Een lieffelick gesang verheft haer overhand,
    En voert haer’ zege-lof van d’een’ in d’ander’ hand;
En ick, twee gecken eerst, beghinder drij te strecken.
(20) De middelmatighe zyn d’allerbeste gecken.
In castris e regione Viseti, in monte S. Germani 7. Octob.



[CH1633:050]
SUR LES IMPORTUNITEZ DE CEUX DE DELF, CONJURANS
S. ALT.e PAR LE LIEU DE SA NAISSANCE

Ie di que Delf est incivile
De tant pretendre tous les moiz;
C’est trop obliger une Ville
Pour n’y estre né qu’une fois.




[CH1633:051]
EQUUS A PRINCIPE DONO MIHI DATUS
Dispar onus subeo; sed nec labor iste pudori est:
    Quem dominus famulum fert, ego ferre negem?
26. Nov.



[CH1633:052]
(IN GELLIAM TESTAMENTO DECEPTAM)
Gellia flet sine fine bonum, sine labe, maritum,
    Qui totas inopi liquerit aeger opes.
Mox tabulis decepta mali, cum labe, supremis,
    Flet mage, quod nequeat Gellia flere bonum.
28. Nov.



[CH1633:053]
EQUUS DONO MIHI A PRINCIPE DATUS IN CASTRIS 1633
Inuide, quid celsae subito declivia sortis
    Objicis innocuo non satis aequus equo?
Hoc satis est, domitor Dominus dominantis Iberi
    Quem voluit famulum ferre, fero dominum.
4. Dec.



[CH1633:054]
IN MONACHORUM PRECES NUMERARIAS.
Pondere, mensurâ, numero qui numen aditis,
    Quid nisi verba datis cui dare nemo potest?
7. Dec. Hag.



[CH1633:055]
EPITAFIO D’UN MALEDICO, CHE RESTÒ MUTOLO IN OCCASIONE
DI PARLARE, ET DOPO ALIQUANTO MORÌ DECEMB. 1633

Quanto vissi, parlai,
Quanto parlai, dispiacqui:
Hieri tacqui e crepai,
Hoggi crepai e tacqui.
10. Dec.



[CH1633:056]
IN TUMULO CONVITIATORIS, QUI ACCUSATIONEM PUBLICAM
EX OFFICIO INTENTATURUS OBMUTUIT, ET MOX
ANIMI AEGRITUDINE OBIJT

Disce Deum, qui me discis, derise viator
    Dum potui; Ultorem, me duce, disce Deum:
Cuius erant maledicta joci ferventibus annis,
    Sermo viri, carmen forte futura senis,
(5) Ut male dicendi semel est bene facta potestas,
    Et bene non potui, nec male, bis perii.
12. Decemb.



[CH1633:057]
IN EUNDEM
Qui cineres istos, hospes, convitia calcas,
    Quae si non jaculor nunc quoque, terra vetat.
Sed me more meo sic sic ulciscor, et illam
    Mordeo, quae, quod non mordeo, terra vetat.
13. Decemb.



[CH1633:058]
IN EUNDEM
Lingua procax tacet hic: calathis date scommata plenis;
    Non meruit violâ nobiliore tegi.
13. Decemb.



[CH1633:059]
(IN EUNDEM)
D. M. S.
ET PROCACI UMBRAE
S. M.
QUI QUOD BONIS MALISQUE OMNIBVS
PERPETUO SCOMMATE IMPETITIS
TOTIUS VITAE CRIMEN
UNO MOMENTO EXPIAVIT
QUAESITA SILENDI AETERNA NECESSITATE
QVOD CRIMINANDI INITIUM SEMEL NON INVENISSET
SUPERSTES ORBIS TOT CONVITIIS
TANDEM SECURUS POSUIT.




[CH1633:060]
(IN EUNDEM)
Hac jacet in terra plenus livoris acerra,
    Non pyro aut pomo, non nuce maior homo.
Qui legis haec, hospes, si vis discedere sospes,
    Ni fugis has oras rumpe repente moras.
(5) Succurrat cordi quantum te saepe momordi,
    Injecique manus in juvenes et anus.
Nondum discedis, nondum mihi, nec tibi credis?
    O bone, quidquid agas, ne incide in hasce plagas.
Quae bellum in vivis commovit lingua cuivis,
    (10) Uni non moveat mortua nec foueat?




[CH1633:061]
HEINSIUS IN SUAM NAENIAM ejpivmikton. LUDICRUM
Creditur Heinsiades cantu lenire dolorem,
    Ipse mihi fateor non habuisse fidem.
14. Dec.



[CH1633:062]
IN HEINSII NAENIAM VAGAM ET ejpivmikton.
Haustis Heinsiadae viduo, quas si mare magnum
    Suppleat, Heinsiadae deficiant, lachrimis:
Aeternam, sua sacra, Lijram tentavit, et in se
    Humida perpetuis cogere verba modis.
(5) Nempe, sed incassum; non est inventa dolori
    Gratia par, omnes displicuere toni:
Cui se cumque metro studuit componere, obhaesit,
    Quo se cumque sequi cum pede, compes erat.
Projecitque Lijram, dixitque, novissima verba,
    (10) Non faciunt ad vos ista vel ista fides.
Hinc, varie vagus iste labor: nisi, pectine nullo,
    Projectae gemitum credimus esse Lyrae.
16. Dec.



[CH1633:063]
TUMULO INFANTIS HISPANIARUM IS. CL. EUGENIAE
Pacis amans, candoris amans, aequique bonique,
    Grata, tenax fidei, blanda, modesta, pia,
Hoc et anus, quod ames, hospes, vel credere possis;
    Quod stupeas et ames, hoc et Ibera fui.
Hagae. 24. Dec.



[CH1633:064]
(IN EUNDEM)
Infantem vel anum mors haec, mors illa peremit,
    Simplice, cum potuit, funere facta nocens.
Heu! dolor, heu! sanctae constans infantia vitae,
    Heu! rigor, infantem sustulit haec, et anum.
24. Dec.



[CH1633:065]
Nacque Infanta colei che quì nascose
    Le nobil’ ossa pose:
Visse infante e morì; savia, prudente,
    Vecchia, sì, ma innocente,
    (5) Pigion quanto serpente.
O che gioia per voi Fiandra e Brabante,
Se tanto fosse, il Cardinal, infante.




[CH1633:066]
Cieca sei più, Morte, che non parresti
Tu che disegno havesti
Di ferir una Vecchia, in un instante
Una Vecchia feristi et un’ infante.




[CH1633:067]
DESES
Lectule, quo quasi valva meo me cardine verso,
    Tantus amor somni, tanta cupido tui est,
Ut si forte tubâ, finali mane, supremâ
    Evocer, et non sit septima, non movear.
28. Dec.



[CH1633:068]
IN ERASMI STATUAM
Hanc ex aere tibi, superet quae saecula, massam,
    Non auro, nutrix Roterodama dico,
Ne videar summi pretium conferre metalli,
    Auree vir, quo nec gemmea sufficeret.
28. Dec.



[CH1633:069]
ERASMI STATUA
Quod folijs, in ponte, foris, et sub Iove nudo,
    Affixus, mediâ plebe voluto librum,
Aeneus officium facio viventis Erasmi,
    Iam non effigies pene, sed umbra viri.
(5) Talis tranquillo constans animoque manuque
    Ad populi in trivio verba, nuces, phaleras,
Talis ad hos mundi fumos, ad inania rerum,
    Aure, quod hic facio, surdus utrâque stetit.
Quod, quasi dictator mutus, non audior, et vel
    (10) Irrita, vel nulli verba sonora loquor,
Hac quoque personam frustra clamantis Erasmi
    Praefero, sors eadem vera loquentis erat,
Cum nova sub veteri incassum novitate vetustas
    Quaesivit quem non repperit Orbe locum.
(15) Res una in vitio est, unâ spirantis Erasmi
    Iam non effigies pene, nec umbra vocer;
Quod ridere vetor, quod possint aera vetare
    Ne quo te feriam Roterodama sale.
ult. (31) Dec.



[CH1633:070]
STATUA
Patria si repetat peregre quae verbera sensi,
    Non in pelle quidem nunc, sed in aere luam.
ult. (31) Dec.



[CH1633:070]
PRO STATUA
Stemmata quid faciunt? jubeo, spectator, Erasmum
    Credere, qui nunc est aeneus, Aeneadem.
ult.° (31) Dec.

Continue

[CH1634:001]
VENUS-STRAET
Este procul, qui suppresso mihi nominis ortu
    De vili Batavûm cespite vile datis;
Ecce quot et quoties habitor calcorque puellis,
    Et non jam Veneris dicite, sed Venerum.
1. Ian.



[CH1634:002]
NOORD-EINDE
Fluxa fides fluvio est, qui quaeris iter mare versum,
    Non amnem in Batavis, me cape; habes comitem.
3. Ian.



[CH1634:003]
HET SCHAVOT
Si volupe est placuisse bonis, si gloria multis,
    O multi, mea laus, o, mea turba, boni;
Quanti non hoc est, quantum stetit Haga, stetique,
    Solis me solam displicuisse malis.
3. Ian.



[CH1634:004]
KNEUTERDYCK
Hoc nihili est, quod quae patior via lata vocari,
    Quovis aedili judice vicus eram:
Hoc pluris, quod in orbe omni portumque laremque
    Quae daret exactis Regibus una fui.
(5) Ergo quod excedens dixit Cornelia Lesbo,
    Vel dic, vel debes, Elisabetha, mihi.
3. Ian.



[CH1634:005]
VOORHOUT
Passa meis modicum tiliis illudere vatem,
    E duplici simplex ordine Stoa fui,
Passa vel Hugenium: Postquam quincunce stupendo
    Impleor, et sylvam spissior umbra refert,
(5) Laus levis in vitio est: olim satis uncia fecit,
    Quincunces numeros multiplicata peto.
3. Ian.



[CH1634:006]
(AD STATUAM ERASMI)
Quid legis? hoc ipsum, quo me, dum vita maneret,
    Plus scio, plus fateor, non didicisse, Nihil.
Quin folium vertis? Romae haec favet, illa Luthero,
    Utra satisfaciat pagina, adhuc dubito.
3. Ian.



[CH1634:007]
DE EADEM AD URBEM
Falleris, hac civem statuâ quae reddis Erasmum,
    Aenea inapposite est, debuit esse salis.
3. Ian.



[CH1634:008]
DE EADEM
Qui mundum toties mundus recreavit Erasmum,
    Qui probat hoc, jam ter, bis recreatus, homo est.
3. Ian.



[CH1634:009]
DE PATERA, DONO POSTHUMO, MERITIS DIONYSII
VOSSII, DESTINATA

Hoc auro quoties cineri Dionysia nostro
    Solvitis, affuso solvite plena mero.
Si desint latices, supplebunt caetera Musae,
    Orbis, et orbatus caetera flendo pater.
14. Ian.



[CH1634:010]
MIDDELG[EEST]
Lingua loquax latet hic, quae dicitur una fuisse
    Maxima, longa, brevis, semibrevis, minima.
18. Ian.



[CH1634:011]
EIDEM
Si tibi terra levis, sed cui levis ipse fuisti,
    Cui gravis, haec tantum sit tibi terra gravis.
Ambigis ad votum? scito me dicere, Maevi,
    Quam non vidisti sit tibi terra levis.
18. Ian.



[CH1634:012]
(AD BARLAEUM)
Vix possint nostros multae, Barlaee, liturae
    Emendare jocos, una litura potest.
20. Ian.



[CH1634:013]
(AD EUNDEM)
Visus es Hugenium sic compellare; niHILTE
    Tangere Barlaei commoda, homo nihili?
20. Ian.



[CH1634:014]
(AD EUNDEM)
Est literis qui cessantem compungit amicum,
    Est qui constanter piscibus aequa facit.
Quaeritur, utra utri concedat gratia, si, dum
    Hic tacet, hic loquitur, dicit uterque Nihil.
20. Ian.



[CH1634:015]
FANCIULLO NATO, E POCO DOPOI MORTO
Dormii non nato, e lei ch’ in sen’ portommi
Al suo gridar destommi.
Così nacqui, e gridai.
Nato, m’adormentai,
(5) E dormo altro dormir in questa tomba.
Hor gridi, Madre; ma che vuoi, che fai?
Qui non risveglierommi
A manco d’una tromba.
21. Ian.



[CH1634:016]
CAUTIO
Qui me vexarit, non est quod carmina longa
    Horreat, in syrteis incidet et brevia.
21. Ian.



[CH1634:017]
OP DER KEISEREN MEDAIGLIEN
Wij wreken, Roomsche volck, het allerleij geweld
Der dieren over u tot Keiseren gestelt,
Die speelsgewijs uw goed, uw bloed, uw’ vrijheid roofden;
Wij wreken ’t, Roomsche volck, en spelen met haer hoofden.
22. Ian.



[CH1634:018]
IN NUMISMATA CAESARIS
Postera de quovis formetur turba metallo;
    Caesaris effigiem nil nisi ferra ferant.
22. Ian.



[CH1634:019]
IN NUMMOS TURPIUM IMPERATORUM
Ambigis unde habeam regina pecunia nomen,
    Qui Regum titulos hic legis et pecudum?
22. Ian.



[CH1634:020]
EPITAPHIUM UXORIS VETULAE VIRI NON SENIS
Non ego, non sterilis iuvenem grandaeva maritum
    Fallo, sed ingrate nil peperisse feror:
Spem tibi, spem peperi moriens, quae, conjugis exors,
    Relliquiis inhias multa puella meis.
23. Ian.



[CH1634:021]
AULA PRINCIPIS
Non ego quae mea sunt jacto Capitolio, non vos
    Marmora, non triplici proxima sacra foro:
Hospitis immensi dium, dium caput, audi
    Vesper, Eos audi, terror utrique, tego:
(5)