Nil Volentibus Arduum: Het spoockend weeuwtje. Amsterdam, herdruk 1697.

Uitgegeven door Elzelien van den Beukel, Marit Eisses en Renske Siemens.
Redactie A.J.E. Harmsen, Universiteit Leiden.
Ceneton B5454
In deze uitgave zijn evidente zetfouten gecorrigeerd en gemarkeerd met een asterisk.
Vs. 137 is een weesrijm; vs. 167 rijmt niet op 166; vs. 390 rijmt op vs. 439 (na het lied van Flip).
De prozabrieven op p. 26-27, 29, 43, 51 en 54 hebben wij buiten de versnummering gehouden.
De pagina’s 33 tot 80 zijn in het origineel abusievelijk 17 tot 64 genummerd.

Continue

[fol. *1r, p. 1]

HET

SPOOCKEND

WEEUWTJE.

BLYSPEL.

Noyt op de Amsterdamsche Schouburg vertoont.

[Vignet: Konst Baert Roem].

t’ AMSTERDAM,
___________________________

By de Wed: van GYSBERT DE GROOT, Boek-
verkoopster* tusschen de twee Haerlemmer
Sluysen, 1697.




[fol. *1v, p. 2: blanco]
[fol. *2r, p. 3]

Aen den

EDELEN HEERE

JOAN van VLOOSWYK,

Secretaris der Stadt Amsterdam.

        MYN HEER,
DAt wy aen U Edt. die noch een Jongman zijt, ons verstouten een Weeuwje op te dragen, geschiedt niet, op dat gyze, als eene Uytverkoore, soudt achten en onthalen; Want, al hoewel sy helder en rustig genoeg is, en daer en boven by haren overledenen Man, dien sy met tegensin genomen hadde, soo luttel vreugt genoten heeft, dat haer geen aentreckelijckheyt gebreeckt, om ’er meer, als onsen Minnaer, tot hare wedermin te bekooren, soo weten wy doch wel, dat sy uwe verdiensten op ver na niet kan opwegen.

    Maer, MYN HEER, Wy dragense aen U Edt. op, op dat zy onder U Edts. vleugelen schuyl mochte gaen, en, hier uyt Vranckrijk in een vreemdt Landt gekomen zijnde, en Hollandsche zeden en kleden aengetrocken hebbende, niet sonder alle heul en hulp mochte doolen, en swerven; maer yemant hebben, die, volgens sijne gewoone edelmoedigheyt, sich harer woude aentrecken, en haer konde beschermen, soo haer misschien eenig ontugtig geboeft aenrande, waer van haer eer* last mochte lijden.

[fol. *2v, p. 4]
    Wy twijffelen geensins, MYN HEER, of zy sal het een en ’t ander in U Edt. aentreffen, en uw wil op ons beleeft versoeck niet min geneygt vinden, om sich harer aen te trecken, als wy versekert zijn, dat gy ’t over het vermogen hebt van haer te konnen beschermen.

    Want U Edts. groote genegentheyt tot de Toneel-konst, en voorsichtige kennis in de selve, zijn ons allen, en voornamelijck my, soo menigmael en klaer gebleecken; dat, toen U Edts. naem van mijne Medegenooten op het tapijt gebracht wierdt, om die op ’t voorhooft van dit Blyspel te prenten, ick, wien van hen toegevoegt was, met mijnen naem de Opdracht te sluyten, my grootelijcks verheugde, dat hunne keur over een quam met de mijne, die niet alleen uyt de voor-verhaelde redenen, maer noch daer en boven uyt bysondere verplichtingen haren oorsprongh hadde.

    Welcke mijne verplichtingen, benevens die van ons gantsche geselschap sterck aengroeyen sullen; indien U Ed. sich verwaerdige, onse hoop, en vertrouwen haer doel te doen bereycken. Met welcken schildt gewapent, sullen wy ons luttel kreunen, want yemant van minder kennis in de konst, als U Edt. daer tegen aen mochte keffen.

    Want door dien dit Spel in’t Frans van een slegte stelling is, en by na niets goets begrijpt, als de inhout, of geschiedenis; door dien het een Brabander in Neerduytsch rijm gebracht heeft, en op de Schouwburg vertoont word, door gebrek van wat goets (gelyck men voorgeeft:) sullen vele weder te borde brengen, dat wy ons op nieuws met leuren bemoeyen, gelijk ons te gemoet gevoert is over de twee voorgaende vodden, daer wy ons tegen gekant hebben.

    Dat dit een vodde is, als de vorige, willen wy niet te- [fol. *3r, p. 5] genspreken: maer, dat wy daerom (gelijck men daer by gevoegt) daer niet tegen aen gaen moesten; konnen wy niet sien.

    In tegendeel is het ons daer toe een spoor geweest, als wier oogwit geen ander is, gelijk wy reeds meermaels geseyt hebben, dan te toonen met der daedt, dat van grollen en vodden wel yets beters, ende dat door den beugel mag, kan worden, als sy maer onder beter handen komen. Ende om dat in dit Fransche stuk by-na niet* lijdelijck is, als de aertige geschiedenis, hebben wy oock byna niets anders daer uytgenomen; deselve evenwel van Parijs in den Haeg overbrengende.

    De stelling hebben wy t’ eenemael verschikt, het geheele Eerste bedrijf van den Fransman, als t’eenemael overtollig, hebben wy agtergelaten; de stoffe van sijn Tweede tot ons Eerste, van sijn Derde tot ons Tweede, van sijn Vierde tot ons Derde, en van sijn Vijfde, die te seer op malkander gepropt is, en sich by na van selfs in tween deelde, tot ons Vierde, en Vijfde gemaeckt. Alle de Tooneelen van yder Bedrijf zyn by ons aen een gehecht; daer zy by Hem meermaels, en dat onnoodiglijck gapen. De plaets is by hem veel ruymer, als by ons; alsoo sijn Eerste Bedrijf op straet, eenigsins ver van Ferdinands huys af, (die hy Licidas* noemt) en zyn volgende Bedrijven* binnen ’t selfde spelen; daer alle d’ onse dat doen. Het Tooneel vliegt by hem zeer van de eene in de andere Kamer, en op veel plaetsen moet het in ’t midden met een tussschenschot gescheyden zyn, en twee bysondere Kamers verbeelden; daer het onse maer eens verandert, te weten in ’t Vierde Bedrijf, het welck heel end’ al speelt in de Kamer van Jacoba (by hem Angelique geheeten) en de vier andere in die van Luidewijck (by hem Florestan). Den Oversetter hooren wy, heeft eenige van de misstellingen geholpen, waer aen de Uytgever daer en boven oock zyn konst noch [fol. *3v, p. 6] getoont heeft. Doch hoe zy sich gequeten hebben, zal yeder, die het de moeyte waerdig acht te ondersoecken, konnen sien.

    De Karacters zijn van den Fransman aen de twee Hooftpersonasien, Angelique en Florestan, boven eenige andere, seer qualijck gegeven, en de selfde niet doorgaens gehouden. Want, dat Angelique, noch in de rouw over haer overleden Man, alleen met haer Kamenier, beyde in andere kleederen vermomt, een Tooneelspel gaet sien, slechts uyt een sotte lust daer toe, strijdt tegen de welbetamelijckheyt; dat sy op ’t eerste sien van Florestan, stracks op hem verlieft wordt, is meer een voorval van een weydsche Roman, als van een statig Blyspel; dat sy daer na een bedeckte deur laet maecken, om in Florestans Kamer te komen, eerst, soo sy seyt, om vermaeck, en daer na om haer erkentenis te toonen, heeft niet reden genoeg; dat sy voorders, in sijn Kamer zijnde, sich gelaet seer verlieft te zijn, door haer ontsteltenis over ’t sien van een Schilderijtje, en de Brieven, die zy in sijn Valeis vind; als oock in de brief, die sy aen hem schrijft, en in de samenspraek, die sy met hem heeft, en waer in sy hem veel meer blijcken van hare overgroote liefde geeft, als hy haer van de sijne; ende dat sy ondertusschen altemets weer spreeckt, of zy hem niet lief hadde, is een groote lossigheyt, en wispelturigheyt; en dat sy eyndelijck al dat groote werck aenvangt, en voortset, sonder eenig redelijk en gegrondt insicht, is een groote onbesonnenheyt. Alle welke dingen, en noch andere meer, die wy om kortheydt overslaen, haer Karacter veranderlyk, en niet voeglyck voor een onbesproken Edeljoffer maecken.

    Wy in tegendeel hebben alle dese klippen gemijdt, en stellen Jakoba verlieft op Luidewijck, door aenprijsing van haer Broeder, het sien van sijn schildery, en voornamelijck, als haer woordt gegeven hebbende hem te trou- [fol. *4r, p. 7] wen, soo dat haer nieusgierigheyt* van hem in persoon te Ryswyk te gaen sien, op ’t hooren van zyn leven, en verlossing uyt de handen der Turcken, en geensins verhindert door de rouw van een overleden Man, die wy stellen, dat sy uyt insigt van staet en ryckdom, alleen om haer Broeder te believen, getrouwt hadde, veel beter gegrondt is; als oock het maecken van de bedeckte deur, na dat sy te Rijswyk verstaen hadde, dat hy t’ harent sou komen t’ huis leggen, en dat wel, eer dat hy noch gekomen was, als waer door de tydt van spelen noch soo veel te korter inkrimpt. Voeg hier by, dat sy groote reden heeft, om geensins te twyffelen aen de herknooping van hun Huwelyck, als ook alles, wat sy voorgenomen hadde, voorts uyt te werken; en geensins op ’t goet geluk hoefde aen te gaen, wanneer sy geen minnebrieven, noch eenige andere teekenen, dat syn hart elders vast was, in zyn Valies vint: dewyl zy zedert ryker geworden was, en geen ongegront vertrouwen op hare schoonheyt hadde.

    Insgelycks houdt Florestan zyn Karacter van Edelmoedigheyt niet, en dat wel voornamelyk op twee plaetsen. Eerst daer hy de Brief van erkentenis, die hy ontfangt, sottelyk beantwoort; want hy wist wel, dat hy een sekere Joffer verplicht hadde, en ’t voegde hem niet, met die nu de spot te dryven, dien hy flus, met gevaer van sijn leven, soo groot een dienst bewesen hadde. Ten tweeden, daer hy, een schoone Joffer in sijn kamer vindende, die hem niets quaedts gedaen; maer in tegendeel vereeringen* gesonden hadde, haer soo onhebbelyck aengrypt, soo rou onthaelt, vloekt en sweert, sijn degen trekt, en dreygt te doorsteken, selfs sonder daar na, als Angelique hem in haer Kamer ontfangt, het minste verschoon daer van te doen. Welke twee grove misslagen wy verbetert hebben, gelyk men in de eerste brief van Luidewyk, en in de verschyning van Jakoba in sijn kamer sal sien konnen.*

[fol. *4v, p. 8]
    De Soliloquia, of Alleenspraeken, en de Apartes, of Terzydespraeken heeft de Fransman, sonder reden, soo veele, en soo lange, dat het buyten de kerf is. Wy sullen ’er maer een, die onverschoonlyk, ende onverdraeglyck is, ophalen, namelyck, daer Angelique, meynende van niemant gehoort of gesien te zyn, in ’t midden, en in ’t stilst van de nacht in Florestans Kamer komt, ende gaet zitten schryven; en Florestan nochte sijn Knecht siet noch hoort, die onderwyle met hen beyden, tusschen de vyftig en sestig regelen spreeken. Dit hebben wy verholpen, als ook alle de andere, uytgenomen eene, daer de gesteltenis van ’t werk en de stoffe tegen was, en die wy seer verkort hebben.

    Op de selfde wyse hebben wy oock gepoogt te handelen met de meenigte van Brieven, die wy gelooven, dat vele tegen de borst sal zyn, maer de omstandigheden van ’t werk hebben ’t insgelyks niet konnen lyden.

    In ’t getal der Toonelisten heeft de Fransman oock gesondigt. Want daer is overtollig een Broeder van Licidas, die een voornaem Persoonasie is, en twee Knechten; als oock Lucinde, een Nicht van Angelique, welcke alle niet nootwendigs tot de uytwercking der geschiedenis te wege brengen, soo dat zyn heele Spel maer met vyf Bedryvers speelt. Het welck het onse oock soude doen, ten ware wy Sofia ingevoert hadden, die eene ernstagtige Weduwe, en* Moey van Ferdinand en Jacoba zynde, het oog op alle Jacobaes handel mogte hebben, ende namaels een vermogent getuygenis dies aengaende geven; indien yets daer van Ferdinand averechts ter ooren quam. Hierom zyn ’er by ons zes, want de zes laetste Personagien konnen gemackelyck achtergelaten worden, en stomme zyn: Maer om dat men daer voor gewoonlyck sulke onbehouden Postuuren in Kleederen en van Lichaem, ten Tooneele brengt, [fol. *5r, p. 9] hebben wy, om daer in te voorsien, elk liever een woort, drie, vier willen doen spreken.

    Boven dese gemelde, zyn ’er in ’t Fransch noch andere seer groote mislagen, en dat in groote getale, die wy verbetert hebben, en hier mede wel aenroeren souden, indien niet veele onverstandige alle langene Voor-reden, en Opdrachten gelyckelyck verachteden, al vinden sy daer lessen in, die hen voor al dienstig zyn, en die sy tegen haer dank gehouden zyn te volgen, om niet van een yeder berispt en bespot te worden: als mede, indien by ons geselschap niet in beraedt genomen ware, om, daer wy nu niet alleen van dusdanige Tooneel stucken seggen, dat sy niet deugen; maer de selfde verbetert voor den dag brengen, in toekomende noch verder te gaen, en benevens het onse, of alleen, te laten uytgaan een Critique over het Tooneel spel, dat wy na maeken, dat is, een naeuwkeurige Aenwysing, waer des selfs Maker* gesondigt sal hebben, tegen de Eenheydt van de Geschiedenis, van tydt, en van Plaets; tegen de waerschynlyckheydt, volkomentheydt, ende onovertolligheydt niet alleen der algemeene, maer ook bysondere daden; tegen de Knoop en Ontknooping, tegen de maet der Episodia of By-verdichtselen; tegen de behoorlykheydt van der Personagien Namen, rang, getal ende omstandigheden; tegen de godtheydt, gevoeglijckheyt, gelyckheyt, ende eenparigheydt van hun zeden; tegen ’t vereysch van hunne Redeneringen, stijl van seggen, ende trant van Rym; tegen de regelen der Tael-konst; tegen de stelling, ten opsicht van plaets en tydt, ten opsicht van de Deelen der Geschiedenis Protasis Epitasis, ende Katastrophe, dat is, Inleyding, Lichaem van ’t werck, ende besluyt, ende ten opsicht van de Deelen des Spels, de Bedrijven, ende Tooneelen; tegen de voeglijckheyt der alleenspraecken, ende Terzijdenspraecken; ende tegen veel diergelyke dingen meer, die in een Tooneelstuk, waer te nemen zyn: [fol. *5v, p. 10] Ten eynde de Dichter, en die gene, welcke noch niet seer verre in de Konst gekomen syn, de begane mislagen klaer konnen sien, en in de toekomende op vaster voet van de Toneelspeelen leeren oordeelen. En dit soude mogelyk wel het allereerste Spel, dat na dit tegenwoordige vertoont, of van ons na gemaekt wort, te beurt* konnen vallen, ten ware het uyt de Penne voortquame van eenen, dien wy so veele eere en moeyte* niet waerdig schatteden.

    Maer wy hebben ons lang genoeg met de gebreeken van dit Spel in ’t Fransch opgehouden, laet ons eens tot den Brabander die ’t vertaelt heeft, en de Schouburg, die ’t vertoont, overtreden.

    Seer vreemt dunkt het ons allen, dat men op de Schouburg, daer men weet, dat men wat goeds kan krygen, als men ’er slegts om spreecken wil, soo halssterck blyft; en liever, dan dat te doen, sijn armoede opentlyk aen al de Werelt ten toon wil stellen, en dat sy genootsaekt is, die te boeten, nu hare gewoonte stof-leveraers schroomen met hunne vodden voor den dag te komen, met Overzettingen van Brabanders, van welcke de Hollanders altyd voor Leermeesters in de Tale ende Dichtkonst, sonder tegenspreecken erkent geweest zyn. Wie dat dese oock mach wesen; wy hebben ’t gantsch niet tegen hem; gelyck wy ’t oock voor desen noyt gehadt hebben, noch in toekomende meenen te hebben, (soo ons geen bysondere reden gegeven wort) tegen yemant, die een Spel maeckt of overzet. Yder boete sijn lust daer in naer zyn wel gevallen; wy konnen noch willen dat niet beletten, noch wy sullen ’t oock niet naermaecken. Insgelycks wy ’t oock niet tegen de Schouburg, gelyck wy meer geseyt hebben; die wy van herten wenschen, dat van Jaer tot Jaer toeneme, tot leersaem vermaeck van onse Mede-Borgers, tot voordeel der Armen, tot opbouwing der Nederduytsche Tale, ende verheerlijcking der Dicht konst. Maer wy [fol. *6r, p. 11] konnen niet lijden, dat men daer een Dwing-landy sal oprechten over de oordeelen van de Lief-hebbers ende Konstkenners, ende een hoop niet besiens waerde vodden, voor wat treffelijks ende fraeys den aenschouweren opdisschen, daer door doende gelooven, dat, dat de meesterstucken zijn, die de Nederlantsche Dichtkonst machtig is voort te brengen: waer dan volgt, dat de Schouburg smaeckeloos wordende aen Lieden van kennis ende oordeel, van hen naderhandt niet alleen besocht, maer veracht wordt, tot groote schade van beyde de Godtshuysen, ende smaedt der Dichtkonst, ende alle die sich daer mede bemoeyen: Ende dit hebben wy tot noch alleen getracht, ende hopen het in toekomende tegen te gaen, met niet alleen te seggen, dat daer vodden vertoont worden, maer selfs wat beters in de plaets te verschaffen. Ende dit is de voornaemste reden, waerom wy, gelijck de voorgaende, dit Blyspel nagemaeckt hebben.

    Hier is ten tweeden noch by gekomen, dat dese stof wat lager zijnde, als die van de Agrippa, dat een Treurspel is, en onder hooge Standts personen speelt, en wat verhevener, als die van de Gelijcke Tweelingen, dat een kluchtig Blyspel is, en dies door heel lage Stadts-personen verbeeld wort: wy hier op onse wieken eens hebben willen beproeven, en besoeken, of wy ook tusschen die twee uyttersten de middelstreek, als het de saek vereyschte, wel souden konnen houden, waer van wy ’t vonnis vellen aen U Edts. ende Konstkundige Lezers opdragen.

    En Eyndelijk heeft ons ook niet weynig aengeprickelt de zorgvuldige stilheyt, die men gebruyckt heeft in ’t besluyten tot spelen, uytdeelen der rollen, doen leeren, ende drucken van dit schoone Spel; willende, soo ’t scheen, uyt vrees van dat wy ’t na souden maeken, ons te gaen zyn, en met den slag waerschouwen. Maer, dat sy ’t weten, sy hebben sich selfs leelyck bedroogen, ende door dat swij- [fol. *6v, p. 12] gen op den hals gehaelt ’t geen sy daer door meenden te ontloopen. Want wy hebben ’t wel ses weeken eer geweten, als wy daer yets aen begonden te maeken, ende mogelyck maer twee a drie dagen, na dat sy ’t besloten hadden; ende wy hadden toen voorgenomen daer de hant niet aen te slaen, en het soude ook licht niet geschiet hebben, hadde hunne gedwongene stilswijgentheyt onsen yver, die niet dulden kan, van yemant verschalkt te worden, niet wacker gemaekt, en ons doen sien, dat onse krachten verder gaen, als wy oyt beproeft hadden, en selfs wisten. Want, om in tydts nevens de Schouburg vaerdig te zyn, hebben wy het gantsche werck binnen veertien dagen moeten maken, en doen drucken, gelyk het ook reedt heeft konnen zyn, en al voor vier weeken te voorschijn soude gekomen hebben: hadde de Schouburg, mogelyk op ’t hooren, dat wy besig geweest waren, met het hare niet in haer schulp gebleven; schoon hen niets belette, alsoo de Speelers met hunne rollen kosten reedt zijn, en eene Hooft-personagie, daer sy na gewacht hadden, gekomen was.
    En, alhoewel wy ’t met sulk een haest niet overgezet, maer by na so veel als van nieus opgeslagen hebben, menen wy egter, noch vergen niet, dat men daerom de mislagen, die wy begaen mogen hebben, ten besten houde, of door de vingeren sie, gelyk sommige begeeren, dat men daer opsicht op hebbe. O neen, die het in ’t kort niet wel kan maeken, dat hy lang arbeyde: En hy, dien ’t gelieft ons onse misslagen aen te wijsen, sal onse dankbaerheydt en achting verdienen. Maer wy versoeken alleenig, dat U Edt. en de Lezer de goedtwilligheyt hebbe, van eenige door haest in den druck ingesloopene misstellingen, waer van het meeste deel reede aengewesen is, te verschoonen,* ende wy sullen ’t, als eene gunst ontfangen.
    Insgelijk, mijn Heer, sullen wy ’t ook van U Edt. voor een* groote weldaedt opnemen, soo het U Edt. niet verdroten hebbe, onse lange redenen met gedult aen te hooren. U doordringend oordeel in de konst sou die buiten twijfel ge- [fol. *7r, p. 13] sien hebben, Maer die, wiens kennis soo hoog noch niet gestegen is, meenen wy geen kleene dienst gedaen te hebben, met hunne nieusgierigheyt te verrassen, en, in plaets van uwe verdiende lof, die sy meenden te lesen, en wy onmagtig zijn uyt te drucken, hen den weg tot meerder licht in de konst te openen, door dien wy niet voor U Edt.; maer alleen voor hen dus wijtloopig geweest zijn.

    Aen U Edt. behoorden niet alleen scherpzinniger redenen getoont, maer verhevener Tooneelstucken opgedragen te worden. Wy hoopen, dat de tydt onser genegentheyt daer toe gelegentheyt sal verschaffen; en bekragtigen, dat yder van ons geselschap is, gelyk ik my roem.


                                    Mijn Heer



                                                        U Edts.



                                                Ootmoedige Dienaer,

Amsterdam,
    Den 14 Ju-
    lius 1679
                                                    L. MEIJER.



[fol. *7v, p. 14]

VERTOONERS.

Ferdinand, Haegs Edelman.
Luidewijck, Geldersch Edelman.
Jakoba, jonge Weduwe, zuster van Ferdinand.
Sofia, Moey van Ferdinand, en Jakoba.
Katrijn, Kamenier van Jakoba.
Flip, Knegt van Luidewijck.
Jan, Knegt van Ferdinand.
Ida, Kamenier van Sofia.
Antonette, Keuckenmeydt van Jakoba.
Dirk,
Niklaes, Lackeyen van Sofia.
Pieter, een Timmerman.

    Het Tooneel is in ’s Gravenhage, in ’t huys van
        Ferdinand, in de Kamer van Luidewijck; be-
        halven in ’t vierde Bedrijf, dat in de Kamer
        van Jakoba speelt.

Het spel begint omtrent te zeven uuren ’s avonts, eyndigt
            tusschen een en twee uren na middernagt.


Continue
[fol. *8r, p. 15]

Het Spoockend

WEEUWTJE.

BLYSPEL.

EERSTE BEDRYF.

I. TOONEEL.

Jakoba, Pieter, Catrijn, Sofia.

                        Jakoba.
MAer rep u wat. Gy moet een eynd van kloppen maken.
    Kom, Pieter, ’k heb geen tijd. Ik moet nog and’re saken
    Bestellen, die gy my hier door belet.
Pieter.                                                   Sie daer,
    Die spyker nog, Mevrouw, en daar meê is het klaer.
Jac. (5) Nu ras dan.
Piet.                       Dat ’s gedaen. By-gommen, is dat werken!
    Ick sweet.
Jac.             Maar Pieter, sal nu niemant konnen merken,
    Dat hier een deur is?
Piet.                             Neen, gantsch niet.
Jac.                                                             En heeft het geen
    Geluyd, in ’t op te doen, of toe te sluyten? Piet. Neen,
    Mevrou, besoeckt het vry, gy sult het soo bevinden,
Jac. (10) ’t Is goet. Moey, ’k durf daer meê den aenslag onderwinden,
    Kom, neem u groote boor, en maeck hier noch een gat
    By d’ op’ning van ’t Tapijt.
Sof.                                         Wel Nichte, waer toe dat?
[fol. *8v, p. 16]
Jac. Om af te sien, wanneer men veylig in de Kamer
    Kan komen. Piet. Is ’t soo wel?
Jac.                                             Ja, Pieter; neem u Hamer,
    (15) En al ’t werktuyg meê. Betael hem eens Katrijn.
Katr. Ik sal. Piet. Goênacht, Mevrouw.
Katr.                                                     Kom Pieter, ga met mijn.


II. TOONEEL.

Sofia, Jacoba.

Sof. MAer Nicht, gy denkt licht niet, dat dese swarte kleeden
    ’t Afsterven van uw Man, noch pas een maent geleden
    Verbeelden, en daer by hoe weinig dat u past
    (20) Zulck spel te speelen met uws Broeders vreemden gast.
Jac. Mijn waerde Moey, gy weet; de vrolijckheyt mijns harten,
    De gulheit mijns gemoets was noit tot vuile parten
    Genegen; maer ik ben alleen gezint mijn jeugt
    Met vreugt te slijten, doch behouden eer en deugt.*
    (25) Des wilt mijn aenslag niets oneerlijks toevertrouwen.
    Wanneer ze is u bekent, sult gy ze daer voor houwen.
    Gy weet, hoe dat ik meer om ’t goet, en grooter staet
    Als uit genegenheit, op uwe, en Broeders raet,
    Mijn overleden Man getrouwt heb; en de Smarte
    (30) Van zijne doodt daerom my weinig gaet ter harte.
    Ey Moey, mij dunk, ’k heb lang genoeg bedroeft geweest
    De rouw verveelt my, ick ben al te bly van geest,
    My staet de strackheyt, dat gedwongen veinzen tegen,
    Ik haek na vryheit, en heb in ’t hooft gekregen,
    (35) Indien mijn oogmerk wel wort van ’t geluck gedient,
    Het hart te peylen van mijns Broeders grooten vrient,
    Die ons soo vreemt niet is, als gy wel sout vertrouwen.
    En, om u niet met veele omwegen op te houwen;
    Het is Heer Luidewijck.
Sofia                                De Geldersche Edelman,
[fol. A1r, p. 17]
    (40) Wiens Vader t’ Aernhem woont?
Jac.                                                     Ja, ’t is hy self, waer van
    Ick u soo dickwijls met vermaek heb onderhouwen;
    Aen wien mijn Broeder my versproken had te trouwen;
    Hoe wel hy ’t self niet wist:
Sof.                                         wist hy het self niet?
Jac.                                                                         Neen,
    Hy was in ’t land niet. Maer ik wierd ’er toe gebeên
    (45) Van mijnen Broeder, wien ’t versogt was van syn Vader,
    Die op mijn toestaen dees verbintenis bey te gader
    Besloten, en tot op sijn weêrkomst onse trouw
    Uytstelden. Lieve Moey, ligt was ick nu sijn vrouw,
    Indien het schip, waer mee hy keerde, in ’t overkomen
    (50) Van Genue op Marseilje, in zee niet waer genomen*
    Van Turksche Roovers, en al ’t volk tot buyt gemaekt,
    En hy om ’t leven, soo de tyding quam, geraekt.
    Hy is het, en de* maer van sijne dood een logen.
    Hy leeft, en heeft het oog den Rooveren bedrogen,
    (55) In Bootsgesels gewaedt, en is met twee, of dry
    Ontkomen het gevaer der Turksche slaverny,
    Die, hebbende in een boot sich op de vlucht begeven,
    Sy eynd’lijk te Toulon geluckig aengedreven.
    Soo quam hy te Parijs uyt dat vervloekte lant.
    (60) En, vindende in ’t gevolg van Vranckrijcks Afgesant,
    Die herwaerts aen quam, goe bequaemheyt sich te voegen,
    Is heden morgen tot myn overgroot genoegen
    Hier aengekomen, en ik ben niet buyten hoop,
    Een weg te vinden, dat hy desen Huw’lijks knoop
    (65) Vernieuwen sal, en ik met frisscher Man vergeten
    Den droeven tijt, die ’k met een sieken heb versleten:
Sof. Is ’t moog’lijk, Nigt, en is Heer Luidewijk niet doot?
    Weet gy het wel? Ik sorg, ’t geluk is al te groot.
Jac. Broer Ferdinand heeft my de gantsche saek verslagen!
    (70) En ik hem self gesien met sonderling behagen.
    De stal zijns lichaems tuygt sijn adelijk gemoet,
[fol. A1v, p. 18]
    En heeft mijn doove min gezet in lichten gloedt.
                                            Sofia.
    Gy hebt hem self gesien? hoe dorst gy dat beginnen?
                                          Jacoba.
    Ick wist, dat d’Afgesant van Vranckrijck heden binnen
    (75) Den Haeg sou komen, en dat hy met al sijn Stoet
    Te Rijswijck bleef, tot dat de Staet hem in ’t gemoet
    Sou senden, naer gewoonte, om na dat middagmalen
    Hem met de goude Coets seer heerlijck in te halen.
    Dit wilde ick oock, doch meest Heer Luydewijck gaen sien,
    (80) Ick kleedt my uyt den Rou; ick masker my; ik dien
    My van een huur Coets, en, om niet bekent te wesen,
    Verkleedt Catrijn sich oock, die ’k met my nam, door ’t vreesen,
    Dat licht Broêr Ferdinand yets mercken mocht; indien
    Hy eenig toestel, dat hy kende, quam te sien:
    (85) Want my was wel bewust, dat Broêr hadt voorgenomen,
    Te Rijswijck sijnen Vrient te gaen verwellekomen.
    Ick kom’er, sie mijn Broêr, die hem vast welkom heet,
    Na sijn gesontheyt vraegt, en sijn geleden leet,
    Dat stof verschafte, om in lang gespreck te treden,
    (90) Soo dat ick hem kon sien, van boven, tot beneden,
    En hooren spreecken na mijn zin, en met gemack
    Bespeuren, welck een geest in dat schoon Lichaem stack.
    Doch welk een onderscheyt bevont ick in sijn wesen
    By ’t schildery, waer op hy was aengepresen!
    (95) Ick kan niet seggen, hoe ’k te moede was. Ick toog
    Sijn Beeltenis in myn hert door myn nieusgierig oog.
    Maer soo ick op hem staerde, en ’t oog niet kon verzaden,
    Had mijn nieusgierigheyt my self by na verraden,
    En my, hoe seer vermomt, aen elck ten toon geset,
    (100) Had syn beleeftheyt my niet uyt den noodt geret.
    Een jonge Fransman,* maer van ongebonden zeden,
    Rant my heel dartel aen, en, na eene kleyne reden,
    Versoeckt my, in het Frans myn masker af te doen.
    Ick weyger ’t; hy hout aen; en rakende in ’t vermoen,
[fol. A2r, p. 19]
    (105) Dat ick wat lichts was, poogt soo wat gewelt te plegen
    Om dat ick stilsweeg, en my self alleen daer tegen
    Met dreygen stelde; want myn Broeder sag het aen.
    Maer, tot myn groot geluck, komt yemant aengegaen
    Om hem te spreecken, dat hem Luydwyck deê verlaten,
    (110) Ick hebbende mijn tong nu vry, en boven maten
    Ontstelt, bid Luydewijck, my smijtende in sijn arm,
    Dat hy my doch voor dien moetwilligen bescharm;
    Dat wy ons aengesicht om reên niet konden tonen
    Maer edel zijn, en seer gevoelig van sulk hoonen.
    (115) Hy weegt de saeck niet lang: maer dreygt met mont en oog
    Den Fransman, wien het spijt. De woorden rysen hoog;
    De Degens raken uyt; en ’t waer daer niet gebleven,
    Waer ’t buyten ’t Volck geweest. ick en Katryn begeven
    Ons flucks in onse Coets, en voorts uyt hun gesicht,
    (120) Te vier voet na den Haeg.
Sof.                                             Gy ziet, die daedt hadt licht
    Uw eerlijcke naem een vuyle smet gegeven,
    En dien moetwilligen, of Luydewyck het leven
    Gekost. Hebt gy uw lust nu niet geheel voldaen?
    En was ’t niet best, dat gy u ’t opzet af liet raên
    (125) Van hem te schrijven?
Jac.                                     Neen: dat meer is, ’k wil hem spreken,
    En, kan ik ’t gevoeglijk doen, mijn hart hem tot een teken
    Van mijne erkentenis aenbidden. Was ick u
    Oyt lief, Moey, toont my doch uw gunst, en helpme nu
    Met raedt en daedt, om ’t werk behoorlijk voort te setten.
Sof. (130) ’t Is wel dan; want ik sie, ik kan u niet beletten.
Jac. Och neen, Moey; daerom stijf met u overleg.


DERDE TOONEEL

Katrijn, Jacoba, Sofia.

Katr. MEvrou, wees op uw hoede, en maek u daedlijck weg:
[fol. A2v, p. 20]
    U Broeder Ferdinand met Luidwijck zijn gekomen,
    Zy stappen vinnig aen; de tijt dient waergenomen.
Sofia (135) Kom, gaen wy hen verspien door dit gemaeckte gat.
    Gaet gy niet mee, Katrijn?
Katr.                                     Ik veeg de vloer nog wat.
Jac. Neen, neen, kom mee, en ras; eer datse ons overloopen.


IV. TOONEEL.

Ferdinand, Luidewijck, Flip en Ian.

elck met een Valeys.

                                Ferdinand.
HEer Luidwijk, welkom in de plaets van u verblijf.
    Luid. Heb dank, Heer Ferdinand.
Ferd.                                             Z’ is slecht, maer vol gerijf;
    (140) Mits sy twee deuren heeft, van welke die na buyten,
    En dees na binnen gaet. Men kanse beyde sluyten.
    Daer zijn de sleutels.

    Luidewijck de sleutels aennemende, en aen Flip gevende.
    Flip.                    Flip. Mijn Heer.
Luid.                                                 Daer, neemse.
Ferd.                                                                         Laet
    Ick se u beduyen. Dese is van de deur op straet,
    En die van binnen’s huys. Sy zijn wel t’onderscheyen.
Flip. (145) Ick he’t wel,
Ferd.                             ’k Heb u dit vertrek doen toebereyen,
    Om datge, sonder ’t huys te moeyen, uyt en in
    Zoud konnen gaen, by nacht en onty, na u sin.
    Daer hebtge ook pen en inct, indien gy yets wilt schryven;
    En hier zijn boeken, om den tyd wat te verdryven;
    (150) Soose u verdriet, en dat gy lesens zijt gesint.
Luid. ’k Zie dat u heusheyt my, hoe langs, hoe meer verbint.
[fol. A3r, p. 21]
Ferd. Soo u noch yets ontbreekt, dat u sou dienen konnen,
    Gy hebt maer te gebiên.
Luid.                                Mijn Heer, ick blijf verwonnen
    Van u beleeftheyt: gy beschaemt my heel.
Ferd.                                                             Mijn Vriendt,
    (155) ’k Doe nergens na soo veel, alsge aen my hebt verdient,
    En wenste u, na waerdy, mijn dankbaerheyt te toonen.
    Maer ick vertreck, gy wilt u lichtelijk wat verschoonen.
    ’k Wacht u beneden, om de Juffer, diewe op ’t Bal
    Geleyden sullen, eerst te spreecken; ’k acht, sy sal
    (160) U* seer wel aenstaen; sy is vrind’lijck, schoon en aerdig.
Luid. Mijn Heer, ik volg u straks: ik ben so daed’lijk vaerdig.


VYFDE TOONEEL.

Luydewyk. Flip.

Luyd. FLip, geef mijn Schoenen, en ontlaerst my in der yl.*
    Doe nu ’t Valeis op, geeftme een Neusdoek, en terwijl
    Wy by de Juffer gaen, breng ’t vuyle Goet te wasschen,
    (165) En als wy keeren, maek weer vlijtig op te passen.
Flip. Seer wel, mijn Heer. Daer is een schoone Neusdoek.
Luid. Maer besiet eerst eens, hoe veel schoon Goet ik heb.
Flip. Een paer Handt-lobben, een half Hemdt, een Neusdoeck.
Luid.                                                                 Hoe veel Beffen
Flip. Niet een, als dese.
Luid.                             Sijn ’er niet drie Dasjes?
Flip.                                                                     effen,
Luid. (170) Heer Ferdinand sal my soo haest niet laten gaen.
    Neem ’t vuyle goet, en kom, hoe is’t? hebt gy gedaen?
Flip. Soo daed’lijck Heer,
Luid.                                 Sult gy niet komen? moet ick kijven?
[fol. A3v, p. 22]
Flip. ’k sluit de Valeisen maer.
Luidew.                                     Laet die slechts open blyven:
    Waer toe sal ’t noodig zijn, wy sijn hier in geen kroeg
    (175) Wy sijn by Vrienden; sluit de deur maer; dat ’s genoeg:


VI. TOONEEL.

Katrijn, Jacoba door de bedeckte deur inkomende.

                                            Katrijn.
MEvrouw, de baen is klaer, gy moogt vry binnen treeden
    Ze sijn al weg. Waer blijft u Moey?
Jac.                                                       ’k heb haer gebeden
    De wacht te houden, in myn Kamer, om wanneer
    Mijn Broeder Ferdinand, met Luidwijk, flusjes weêr
    (180) In huys sal komen, ons hun komst bekent te maecken;
    Wy souden andersins licht in de knip geraecken,
    Indien we ons hier te lang vergaepten.
Katr.                                                         Dat is waer,
    Gy hebt gelijck, en vreest met reden voor gevaer.
    Maer ’k twijffel niet, uw Moey, als sy slechts op wil passen,
    (185) Sal wel verhinderen, dat sy ons niet verrassen.
Jac. Ik wil het hoopen, Kom, Katrijn, doorsnufflen wy
    Heer Luidewijcks valeis. Hoe staetge? ontdoet het vry
    Wat vintge al?
Katr.                   Alle ding:
Jac.                                     Sprey dat wat van malkander;
    Op dat ik ’t ook mag sien. Wat ’s dat?
Katr.                                                         Een boeck.
Jac.                                                                             Dat ander?
Katr. (190) Een silv’re doos.
Jac.                                       Doe op, en sienwe eens, wat daer in
    Mag schuylen.
Katr.                   Poeyer.
Jac.                                 Soek al voort.
Katr.                                                     Mevrou, ik vin
[fol. A4r, p. 23]
    Niet meer.
Jak.               Geen brieven?
Katr.                                     Neen.
Jak.                                                 Zy sullen ergens steken,
    Soeck om.
                    Katrijn, het Valeis omkeerende.
                    ’t Is leeg.
Jac.                         Licht hebt gyse over ’t hooft gekeken,
    Door al te groote haest; doorsoeck weer al den hoop
    (195) Van stuck tot stuck.
Katr.                                 Ick sal; hier is een koker.
Jak.                                                                           Loop
    Met sulke vodden; sie te deeg toe: soeck met sinnen.
Katr. Maer evenwel, Mevrouw, hy heeft heel weynig linnen
    Voor sulck een Edelman.
Jak.                                     Katrijn, hoe zijt gy slecht?
    Dit is al ’t schoone; maer al ’t vuyl heb ik zijn knecht,
    (200) Door ons gemaeckte gat, flus na de wasch sien brengen.
    Maer is dat soeken? wat, waer moogt gy u mee mengen?
Katr. Hier, al gevonden, al gevonden, dit ’t pampier.
    Hier hebbenwe den Aap, ’t zijn brieven
Jak.                                                             Geef die hier
    Ick ben nieusgierig, wat of’t wesen mag.
Katr.                                                           Maer sullen
    (205) Wy hier niet rommelen? dit zijn de knecht zijn prullen.
    Mevrou licht is de knecht sijn meesters koppelaer.
    Mijn handen jeuken om te soeken, dorst ick maer,
    Ja wel, ick heb ’er sulk een lust toe. Jak. Boet u lusten.
Katr. Mevrou, een flesje met roosolis.
Iak.                                                     Laet my rusten,
    (210) Gy steurt my.
Katr.                         Wat is hier? ey, sie Mevrou, een kam
    Met seven tanden, en vol haar.
Iak.                                             Gy maeckt my gram.
[fol. A4v, p. 24]
Katr. s’ Is in een selfde doek gewonden met sijn eeten.
    Kijk, by dit Kaes en Broodt; hy heeft’er afgebeten.
Iac. Eet gy de rest op.
Katr.                         ’k Spoog het hart eer uyt mijn lijf.
    (215) Mevrou, Mevrou.
Jac.                                 Wat is’t?
Katr.                                             Hier is sijn tijdtverdrijf.
    Ses vuyle Kaerten, en wel vijftig Dobbel-steenen.
    Wat ’s in dit Doosje? ’t lijkt na Nagels van sijn Teenen.
Jac. Is ’t niet genoeg dat gy die frayigheen besiet?
Katr. Hier ’s noch een entje Kars.
                Jacoba, de Brieven gelesen hebbende.
                                                    ’k vind in de Brieven niet,
    (220) Dat myne liefde in ’t minst met jalosy kan grieven;
    ’t Is schrift van mannen, en al samen Vrienden Brieven.
Katr. Hier is de Knegt sijn beurs. sy klinkt ’t is gelt. Wat soo
    Ick wilse eens luysen, en opvullen met wat stroô.
    Hy sal niet gissen, wat sijn beurs so licht doet worden.
    (225) Hoe sal hy kycken?
Jac.                                     Nu, schik alles weêr in orden.
    Eerst Luydewyks Valies, omtrent, gelyk het was.
    Ick leg myn Brief daer op de Tafel.


ZEVENDE TOONEEL.

Sofia. Jacoba. Katrijn.

                                                            Sof. REpt u, ras
    Uw Broêr en Luydewyck zyn al weer t’ huys gekomen;
    Sy stappen herwaerts aen.
Katr.                                   Mevrou, wie sou dat droomen?
    (230) Soo dra? het leyt hier, als een Bayert.
Jak.                                                               Niet veel praets,
    Kom voort maer.
Sof.                         Nicht u Brief?
Jak.                                             Die leyt al op sijn plaets.
                    Sy gaen door de bedeckte deur weg.



[fol. A5r, p. 25]

ACHSTE TOONEEL.

Flip. Luidewijk.

Flip. GAntsch bloet! hoe is het hier! help! Dieven in de Kamer.
    Mijn Heer, sta by.
Luid.                       Wat is ’t? wie sag oyt onbequamer
    En grover Lomp? hoe tiert gy soo? waer raest gy van?
Flip. (235) Bescherm jou Flip dog; of hy raeckt licht in de pan.
Luid. Voor wie?
Flip.                 Veur Dieven, ’k hebse hooren gaen, en spreken,
    Toen ick de deur op deê, sy hebben sich versteeken
    (Sijn sy’t maer niet ontsnapt) in d’een of d’and’re hoeck.
Luid. Wel, sluyt de deur dicht toe.
Flip.                                             Sy is geslooten.
Luid.                                                                     Soek.
    (240) Nu eens rondom.
Flip.                               Ey Heer, soek jy.
Luid.                                                         Hoe sal ’t hier lucken?
Flip. Ick durf niet, seecker.
Luid.                                 Sult gy noyt u oude nucken
    Afwennen?
Flip.               Heer, de vrees heeft sich te diep gezet.
    Ick ga soo gaern met een heele huydt na bedt.
    Sy mochten my een praeu soo van ter zijden geven.
    (245) Ey heer, soek jy; jy vraecht toch niet veel na je leven.
Luid. ’k Vint niets, en evenwel al ’t goet leyt over hoop.
Flip. Och! och! wis sijn sy met het beste al op de loop!
Luid. Roer om het goedt, kijck toe, en sie eens of we yets missen
Flip. Ick vindt noch al ons goedt.
Luid.                                           ’t Is vreemt: Ik kan niet gissen,
[fol. A5v, p. 26]
    (250) Wat dit wil seggen?
Flip.                                     Sint Herodes, ’k sla een kruys!
    ’t Is tovery. Och, och, het spoockt hier in het huys:
    Toen ’k in quam, heb ik yets sien langs de Kamer sweven.
Luid. Gy droomt.
Flip.                   Och, ik beswijk! de geest wil my begeven!
Luid. Wat is’t?
Flip.               Ik ben om hals! mijn beurst heeft last geleen.
Luid. (255) Sy schijnt noch vol.
Flip.                                         Maer se is soo licht, se vliegt daer heen
    Gelijck en veer. Ick wou, dat meester Hans dien roover
    Eens onder handen had! och, och, wat komt my over!
Luid. Doetse op, en sie, hoe sy van binnen is gestelt.
    Wat vindtg’er in Flip?
Flip.                               Niet, dan stroo, in plaets van gelt.
    (260) Och, och!
Luid.                     Met klagen sult gy niet-met-al bedyen:
    Vat aen de kaers, en soek met my aen alle zyen.
    ’t Kan wesen, dat men ’t een of’t ander licht verspiet.
Flip.* Die soeken wil, die soek, ick soek de drommel niet.*
Luid. Hier leyt een brief.
Flip.                             Ik denck van Heyntjepick geschreven.*
Luid. (265) Ik leesse, en hoop sy sal ons eenige uytslag geven.

                           Hy leest de Brief.

            Edele Heer.

Behalven de kennis, die ick van U E. verdiensten hebbe, heeft
    my U E. bescherming te Rijswijck soodanig verplicht, dat
    ik my uyt erkentenis gedwongen vind, U E. dit kleyne teecken
    van mijne onuytspreekelijcke danckbaerheydt ter handt te
    doen komen, met het vertrouwen, dat de selve, die my
    met gevaer van sijn leven soo groot een dienst gedaen heeft,
    my die ondienst niet doen sal, van dese mijne danckbaerheydt,
    of de minste omstandigheden daer van aen yemant ter werelt
,
[fol. A6r, p. 27]
    voornamelijk aan Ferdinand, te openbaren: want mijne eer
    hangt ’er aen. De manier van dit bestellen sal U E. licht
    vreemt voorkomen: maer indien gy my op de selve plaets,
    een letter tot antwoort verwaerdigt, dat mijne moeyelijcke er-
    kentenis U E. niet verdeelt, en voorders de versochte stilswij-
    gentheyt belooft; sal ick U E. verder doen sien, hoe ick U E.
    achte, en dat ick ben


                   U E. genegenste Vriendinne des Werelts.

    Z’is van de Juffer, die my om haer hulpe badt,
    En om wiens wil ik flus dat spel te Rijswijk hadt
    Met al die Franssen. Zy wil haer erkentenis toonen,
    En met haer dankbaerheit die klene dienst beloonen,
    (270) Maer ’k had so geestig een vergelding niet verwacht.
Flip. Sy kan wis heksen, Heer: zy heeft de brief gebracht,
    En is toense ons vernam de schoorsteen uitgevlogen.
Luidw. Men toovert niet meer; gy zyt daer in bedrogen
    De menschen zyn te zwaer: men vliegt niet door de lucht
    (275) Als met machinen.
Flip.                                   Maer, van waer quam dan ’t gerucht?
Luide. Dat hebtge u ingebeelt.
Flip.                                       Ja wel, soo dat niet waer is,*
    Ten minsten heeft zy dan een Spieters fammiljaris,
    Die zy voor hoô gebruykt,
Luid.                                     Wat stootge al uit uw hooft?
    Wel, Flip, ik had u nooit soo sot, en dom, gelooft.
Flip. (280) Wel hey, mijn Heer, wel hey; vertrouwje, dat ick reutel?
    Hoe komt de brief hier dan?
Luid.                                       Men heeft licht noch een sleutel
    Van dese Kamer. Ook heeft sy hier in het huis
    Licht kennis, en zy maeckte in ’t weg gaen dit gedruis,*
    Toen gy de deur op deedt. ’K ga aen de Juffer schryven.
    (285) Met een aen Vader, dat ik in den Haeg moet blyven
    Tot maendag toe, en dat ik ’t Aernhem wesen sal
[fol. A6v, p. 28]
    Niet eer, als Donderdag, of Vrydag: dit geval
    Hadt my dat noodige bescheyt schier doen vergeten.
    Raep onderwijl ons Goedt, dus over hoop gesmeten,
    (290) By een, en schik het weg.
Flip.                                             De Juffer heeft ons bey
    Aen werk geholpen. Wat of haer gelegen ley
    Aen my, om al mijn Gelt te taecken, en de malen
    Soo om te schomlen, en heel overhoop te halen.
Luid. De Juffren in’t gemeyn zijn vol nieusgierigheyt.
    (295) Men moet dat al voor lief opnemen.
Flip.                                                             Schoon bescheyt,
    Mijn beurs te plondren, en ’t hart uyt het lijf te trecken.
    Deê zyme maer geen schâ, sy mocht wat metme gecken.
    Maer, maer een leege Beurs maeckt meenig hooft ontstelt.
Luid. Licht nam zy ’t, om daer na, in plaets van’t weynig Gelt,
    (300) Uw Beursje wederom te vullen met Ducaten.
Flip. Ja doch. Dan hadse hier het Beursje niet gelaten,
    En opgevult met stroô.
Luid.                                 Swyg stil, gy hindert my
    Met al dat sot gevraeg.
Flip.                               By u is sotterny,
    By myn is ’t ernst, myn Heer, ick moet de scha vast dragen.
Luid. (305) ’k Seg, laet my schrijven, of gy krijgt de Huydt vol slagen.
Flip. ’k Rep niet een woort.
Luid.                                 Ga, breng dees Brief op ’t Uytersch Veer:
    Sy houdt op Aernhem, daer is Gelt by.
Flip.                                                       Wel, myn Heer,
    Ik sal: maer d’andre?
Luid.                            Die moet, na de Juffers schrijven,
    Hier op het midden van de Tafel leggen blyven.
    (310) Sy salse halen. Wilt gy’t sien, wacht hier ter steê,
[fol. A7r, p. 29]
    ’k Geef u verlof.
Flip.                       Neen, neen ik hou mijn gek daer mee.

Continue

TWEEDE BEDRYF.

I.* TOONEEL.

Jacoba. Sofia.
Alle beyde door de bedeckte deur komende.

Iac. WAt of hy antwoort? ick sta tusschen hoop, en vreesen.
Sof. Daar is de brief.
Iac.                         Geeft hier, laet my den inhoud lesen.
                                                Zy leest.
Wie gy ook zijn moogt, en hoe weynig gy my ook verplicht zyt,
    soo is ’t my echter* lief, een onverwachte achting, in de plaets
    van een onverdiende dankbaerheyt te vinden. Ik belove u, als
    een waer Edelman, (dewijl ’t u belieft my met dien naem te
    vereeren) dat ick ’t geheym van dit voorval, aen niemant
    ter werelt ontdecken sal, en vorders uw geboden afwachten.
    Dit is ’t, dat ik u, volgens uw versoeck, tot antwoort van
    uw brief, late.
                            LUIDEWYK.
    Geen minder heusheyt heeft mijn hoop van hem verwacht
    (315) O aengename brief! gy geeft een nieuwe kracht
    Aen mijn verlieftheyt.
Sof.                                 Nicht, hy zaeyt in uwe sinnen
    Een schaedlijk onkruyd, dat soo lichtlijk sich verwinnen;
    Noch uyt laet rooyen.
Jac.                                 Ey, berisp mijn voorneem niet,
    Mijn lieve Moey; ik ben het zwaerste zielverdriet
    (320) Getroost te dragen, soo ’k mijn Edelman moet derven.
Sof. Maer denktge al u eer?
Jac.                                   Veel eerder sou ik sterven,
    Ja sterven duysentmael, eer ik in’t minste deel
    Mijn eer verraden sou; en kan ik het geheel
[fol. A7v, p. 30]
    Besit van Luidewijk niet hebben, ’k sal mijn leven,
    (325) Maer nimmer meer mijn eer, gewilliglijck begeven.
Sof. Hebt gy dan noch in ’t sin, dat hy u self sal sien?
Jac. Ja Moey en dese nacht, indien het kan geschien.
Sof. Op welck een wijs?
Jac.                               Hier in heb ick u hulp van nooden.
Sof. Die wort u met mijn hart geheelijck aengeboden.
Jac. (330) Gy soud my vrientschap doen, woud gy u Kamenier
    Bevelen, datse u Koets, u Paerden en Koetsier,
    Met bey u Knechten, op de Vyverberg deed komen,
    By ’t groene zootje, Moey, dicht onder d’eerste bomen,
    Omtrent de middernacht, maer al gemaskert.
Sof.                                                                     Hoe?
    (335) Waerom gemaskert?
Jac.                                       Hoor; ik leg het daer op toe,
    Om Luidewijck selfs in mijn Kamer t’ onderhouwen,
    Van hem gesien te zijn, en hem self aen te schouwen
    In vryheyt, onbeschroomt; en sonder dat hy ken,
    In welk een oort hy wort gevoert; of wie ick ben,
    (340) Vermoeden kan, terwijl mijn Broer op ’t Bal sal wesen;
    Soo dat men hindring, noch beletsel heeft te vreesen.
Sof. Hoe Nicht? vergeetge alree, dat Jan soo even sey,
    Hoe Luidewijk u Broer belooft had, datse bey
    Te saem de Juffer, die sy dadelijck besochten,
    (345) Na ’t Bal te leyden, en beyde op te passen dochten?
    Gy waert ’er by, en hebt het self gehoort.
Iac.                                                               ’t Is waer,
    En dat sy Luidewijck behaegde, speet my; maer
    Ik meen, soo ’t mooglijck is, dat opset te versetten,
    En dat oppassen van die Juffer beletten.
    (350) Ick sal Heer Luidewijk versoecken met een brief,
    Dat hy een Garnituur van Linten doch voor lief
    Ontfange, die Katrijn haelt van den Fransen Kramer,
    Van parelkleur en root. Maer daer komtse in de Kamer.



[fol. A8r, p. 31]

TWEEDE TOONEEL.

Jacoba. Sofia. Katrijn. Door de bedeckte deur.

Jac. IS ’t eeten haest gedaen, benêen?
Kat.                                                     Vrees geen belet,
    (355) Mevrou; het nagerecht is noch niet opgezet:
    Soo seytme Jan, dien ick het vroeg:
Jac.                                                     Waer zijn de stricken?
Katr. Ick breng u die, Mevrou; maer ’k moetse wat verschicken;
    De Kramer hadt geen tijdt.
Jac.                                       Wel doet het soo ’t behoort.
    Ey Moey, leen haer uw’ hand; ’k sal Luydewijk soo voort
    (360) Gaen schrijven.
                        Katrijn, terwijl Jacoba schrijft.
                                    Hou eens vast, Mevrou, ick sal ’t wat recken.
    Soo staat het wel; het moet de heele Kuyt bedecken,
    Tot op de Scheen.
Sof.                           Wat sal hy met dees Linten doen?
Katr. Het breet moet op de Hoedt, het smal Lint op de Schoen,
    Ter zijde van de Voet.
Sof.                                 En dees vier and’re Linten?
Katr. (365) In ’t hallef Hemd, voor op de Handen
Sof.                                                                         Welke quinten
    Heeft nu de Mode!
Katr.                           Is die niet altijt zot geweest?
Sof. ’t Is waer Katrijn, sint dat wy van een Fransen Geest
    Bezeten zijn, en dat men die niet uyt wil drijven,
    Doet sy ons zotten, tot onse eygen kosten, blijven,
    (370) En treckt een rijckdom uyt de grillen, diese broedt,
    Door onse zotterny en ’t quaedt gebruyck gevoedt.
                        Jacoba, geschreven hebbende.
    Ick heb de brief gedaen, belieftse u oock te lesen;
[fol. A8v, p. 32]
Sof. Ja Nicht. Gy schrijft hem; hy sal u oppasser wesen,
    Doch u noch kennen, noch oppassen, ’k vat dit niet.
    (375) Meynt gy op ’t Bal vermomt te komen?
Jac.                                                                     Neen, ’t geschiet
    Alleen, om hem wat te verbysteren, op die hope,
    Dat sijn nieusgierigheyt hem eerder herwaerts noope.
    Ook schrijf ik hem niet, Moey, dat ik op ’t Bal sal zijn.
    Maer spillen wy geen tijd? Is ’t alles ree, Katrijn?
Katr. (380) ’t Is dadelijk heel klaer.
Jac.                                                   Kom, laet het soo maer blyven;
    ’t Is overdubbelt wel. Daer neem, en leg dat schryven
    In ’t mantje, boven op de garniture.
Katr.                                                   Wel;
    Maer ’t leyt soo overhoop, ’k sal ’t eerst weer op sijn stel
    Verschicken
            Jacoba, hoorende Flip aenkomen, en singende.
                        ’k Hoor gerucht; ras, vlienwe, Moey, zy komen
Jacoba en Sofia, vlieden met de kaers, en laten Katrijn in ’t donker.


III. TOONEEL.

Katrijn, alleen in ’t donker, en Flip hoorende singen.

(385) MEn laetme in ’t donker, ende kaers is mee genomen!
    Waer vind ik d’uytgang? ’k ben hier leelik in de knip.
    ’k Hoor yemant op de trap. Ja, ’t heeft geen noot, ’t is Flip.
    Hy is voor ’t spook vervaert, ik hoor ’t wel aan sijn singen.
    Kom ick eens achter ’t licht, ik sal het wel ontspringen,
    (390) Soo ’k de* bedekte deur maer sie; ’k schuyl hier soo lang.


IV. TOONEEL.

Flip, singende met een fles in de handt, Katrijn maeckt*
achter hem te zijn.

                    STEM Grand Ballet.
                              I.                    MYn Heer,
    Dese Fluyt, ten kimmen vol geschonken,
            Moet stracks zijn uytgedroncken,

[fol. B1r, p. 33*]
    Op dese welvaert,* op den stant
                (395) Van ’t lieve Vaderlandt:
                Dewijl de gulde Vreê
    Het mes, daer d’Oorlog ons de beurs meê snee,
            Heeft gesteeken in de schee.
                Nu hoort men niet van vechten,

            (400) Vlooten branden, Dorpen slechten:
                                                      Als de twist
    Is met den Bisschop, en den Brit geslitst:
    Of, soo men nu malkande’ren zit na ’t gadt,
                Het is met roomers nat,

            (405) Men toon sich dan, als de wakre Knechten,
            En doe een storm op ’t volle vat.

                              2.                    De Pacht
            Sal’er wel een Daelder meer om gelden,
                    En wy voor brave helden,

            (410) Voor lief hebbers van den Staet
                    Passeren, Cammeraedt.
                    Ja; soo de Fransman quam,
    Die onlangs veur sich neer keek, als een lam,
            Nu siet als een Leeuw soo gram;

                (415) Wy souden staen, als Moffen,
            Al sijn snorcken, al sijn snoffen
                                                      Was maer windt;
    Hy sou soo slecht staen kijken, als een Kint,
    En vreesen ons, soo boordevol* van moedt,

                (420) Of wyn, dat’s even goedt;
            De Fransman soud’er vlack veur boffen;
            De wyn is ’t rechte Heldenbloedt.

                              3.                     De wyn
            Maekt een dollen Duyvel van een blooden;

                (425) Maekt menschen schier tot Goden;
            Maeckt ons jong, al sijn wy grijs;
                Maeckt self de jonckheyt wijs,
                En vol van wetenschap;
    Den stomme Bock ontbreeckt het niet aen klap,

[fol. B1v, p. 34*]
    (430) Als de wijn klimt in sijn Kop.
                Het wijntje maeckt den Prater,
    Elleck een die roert de snater,
                                                Als sijn mondt
    De smaeck recht weg heeft van den ouden hondt.

    (435) Kom drinken wy dan wacker, dat het snort,
                Die lang wacht schiet te kort;
        Dat gaetje veur, avous, Confrater.
        Ik kan wel merken, waer ’t je schort.

’k Sie, of ik drinck, of zing, ick ben al even bang.
(440) ’k Heb dees Boetelje nou al tweemael uytgedronken,
Nog popeltme myn poort, nog trillenme mijn schonken.
Want dat ick zing, is niet uyt vreugt, maer grooten angst.
Mijn Heer! Heer Luidewijk! waer blijfje? ’k weet mijn vangst
Nou wel; hy sendt my hier, en vreest’er self te wesen.
(445) Is dat straks komen ? ’t mocht de Drommel doen. Dit vreesen
Maeckt, dat ick ’t Hart schier uyt mijn Lijf smijt in mijn broek.
Wel benje gek, Flip? gryp coerasie, houje kloek;
Ga in jou* Heers Valeis, gelyk hy heeft bevolen,
En kryg syn Kleedt. Maer zat die Geest daer eens verscholen.
(450) Och! och! wat ging myn an? Daer leyt de moedt al weer.
Wat raedt? Geen beter, als dat ik de Geest besweer.
O Geestje, wie je bent, ick, die noyt van myn leven
Het minste quaet heb aen jou geestlijkheyt bedreven,
’k Besweerje krachtig by Sint Ursels Onder-rock,
(455) By Sint Pilatus tandt, Christoffels Wandel stok,
Sint Jochems Knevels, en by’t verschot der beenen
Van al die vroome Luy, en by dit Cruys met eenen;
Dat ick, die Flip hiet, jou voor eeuwig blyf verplicht;
Soo jy jou nimmer vertoont voor myn gesicht:
(460) Want Geestje maet, men kan wel vriendt zyn met malkander,
Al komt juyst d’eene vrient niet spoocken by den ander
[fol. B2r, p. 35*]
    Catrijn blaest de Kaars uyt, en geeft hem een klap.
Moort! brant? myn Heer! myn Heer!


V. TOONEEL.

Luydewijck, Flip, Katrijn, in ’t donker.

Luid.                                             HOe schreeuwje so bevreest?
    Wat doeje in ’t donker?
Flip.                                   Die vermaledyde Geest.
Luid. Wat Geest?
Flip.                     Die daedtlyk in de Kamer was.
Luid.                                                                     Het vreesen
    (465) Maekt, datge u... Maer wat looptme op’t lyf? wat wil dit wesen?
    Ick heb het Flip.
                Hy vat de mandt, die Katrijn in de handt heeft.
Flip.                       Mijn Heer?
Luyd.                                       Loop ras; ontsteek het licht
    Beneen, en keer terstont; maer sluyt de deur eerst dicht,
    En doe de grendel daer van buyten voor.
    Terwijl Flip de deur uytgaet en grendelt, laet Katrijn de Korf
in handen van Luidewijk, en vertrekt door de bedekte deur.



VI. TOONEEL.

Luidewijck, alleen.

                                                                    ’k WIl hoopen,
    Dat my dit spooksel nu niet ligtlyk sal ontloopen.
    (470) Des spreek vry, Droes of Geest of Mens, wie dat gy zyt,
    Wat soekt gy hier? gy zijt gevangen, schoon’t u spijt.
    ’k Sal nu wel sien; wie hier soo geestig weet te waren,
    En neemt ons door de schijn van nagt-spook te vervaren;
    Dies meld u maer, u sal in ’t minst geen quaedt geschien.
    (475) Gy spreekt niet? daer komt Flip, nu sal ick ’t self wel sien.



[fol. B2v, p. 36*]

VII. TOONEEL.

Flip, met de kaers. Luydewyck.

Flip. HIer ben ick met de kaers.
Luid.                                           Wat ’s dit? ik ben bedrogen.
    Een Korf, en ’k sie geen mensch.
Flip.                                                 Hoe? is het spook ontvlogen?
    Wel hey, wel hey, mijn Heer, jy had het ommers vast;
    Weg is het en verdwijnt, dat ’s leelijk mis getast.
Luid. (480) Ja, ’k ben verstelt; maer sienwe eens na de deur, die buyten
    Op straet zijn uytgang heeft.
Flip.*                                       Die kan niet beter sluyten;
    Sie, s’is heel ficks in ’t slot, en wel te deeg beneen
    Gegrendelt, boven ook.
Luid.                                 Voorwaer ’t zyn vreemdigheen,
    Die ick navorsschen noch bevatten kan met reden.
    (485) Ick kan niet dencken, wat dit wesen mach.
Flip.                                                                         Mijn leden
    Staen noch en zidderen. Wel, myn Heer, heeft Flip nu mis
    Gelooft jy ook nu niet, dat dit een spooksel is?
Luid. Wat spooksel? neen, de schrik doet u dus gecklyk woelen,
    En revlen van een Geest.
Flip.                                   Jy moest het ook eens voelen.
    (490) Ik wed, mijn Heer, dat jy ’t dan wel gelooven soud;
    Maer, als men ’t self niet voelt, dan is men goedt koop stout.
Luid. Wat gy toch gevoelt.
Flip.                                   Een Geest met ysre handen,
    Die dese kaecken soo verset heeft, dat de tanden
    Noch ram’len in myn bek.
Luid.                                   Gy beeldt u dat maer in
Flip. (495) Hoe, sellemalement, inbeelding? sie myn kin
    Is uyt het lidt.
Luyd.               Sulcks doen u ’tovermatig schricken
[fol. B3r, p. 37*]
    Gelooven.
Flip.             Is ’t geen spook, hoe komt die Korf met stricken
    Dan in de Kamer? Heer, ’t is seker spokery
    Gelooft het, eer je ’t voelt.
Luid.                                 ’t Is vremt Flip, ik bely,
    (500) Dat ik niet klaerder in dit werk sie, als een blinde;
    Maer ’k sal niet rusten, tot dat ik d’ontwarring vinde.
Flip. Hoe vrinden? sie wel toe, wat jy begint, mijn Heer;
    ’t Sal ons wel vinden, eer wy ’t soeken. Och? hoe meer
    Men ’t soeckt, hoe ’t booser wordt. Dat soecken sal je rouwen,
    (505) Ey denkt het niet, wil jy jou Knecht in ’t leven houwen.*
Luid. Wel, wel. Maer sienwe eens, wat dit spook ons schenkt.*
Flip.                                                                                         Ik krijg
    De dood op’t lijf, mijn Heer; daer sit het spook in.
Luid.                                                                           Swyg
    Gy vlegel; hoe! een Korf, vol stricken net gebonden,
    Van paarelkleur en root?
Flip.                                     Ja! maar van ’t spoock gesonden.
Luid. (510) Swyg, seg ik, eer ik... Maer hier vind ik nog een brief;
    Wat wil dit wesen?
Flip.                           ’t Spook, geloof ik, heefje lief.
Luid. Flip, lichtme, dat ik lees.

                            Hy leest.

            Heer Luidemijck.
Ik sie met vreugt uyt uw antwoort, dat uw heusheyt mijn hoop
    niet bedriegt. Op dat vertrouwen verstout ick my verder, en
    durf u bidden, dat gy Ferdinand zijn Juffer alleen laet oppas-
    sen, en sonder licht ten elf uren weder in uw kamer maekt te
    zijn: maer ’t moet u soo weynig aen moedt, als beleeftheydt
    ontbreken; want u sal yets onverwachts verschijnen. Indien
    ’t u behaegt, sult gy achter volgen, ’t geen u geboden sal wor-
    den.

[fol. B3v, p. 38*]
    Indien’t u niet behaegt, zult gy alle verder ondersoek staken.
    Ondertusschen versoeck ik u, dit kleyne teyken van mijn groo-
    te gunst voor lief te nemen, en u desen avond op’t Bal te ver-
    sieren met dese stricken, welker kleuren de beelden van de ge-
    steltenis mijns harten zijn, op dat ick u voor mijn oppasser
    houde; hoewel gy my voor die tijdt noch kennen, noch oppas-
    sen sult, om reden, daer na te melden. Ick verwacht uw
    antwoort op de plaets, daer gy ’t voorgaende gelegt hebt, en
    blijf de selve die ick my genoemt heb te zijn.


                                                        Ik kan dit heusch versoeken
    Niet af slaen.
Flip.                 En ik sou de heusheyt wel vervloeken.
Luid. Swijg schelm. ’k Verlang na ’t end van dese spokery.
Flip. (515) Maer vreesje geen gevaer?
Luid.                                                     Ik acht het sotterny,
    Aen spoock te denken, swijg. Ik moet het eens herlesen.
    Sy schijnt jalours, en by gevolg verlieft te wesen.
    In’t donker wachten, tot dat my yets vremds verschyn;
    En dese kleuren, die sy teyckens seyt te zijn
    (520) Van haer gesteltenis des harten, dese stricken
    Te senden, schynen op myn wedermin te micken.
    ’t Kan niet als liefde zijn. Ja, soo ick’t wel bespeur,
    Ontdeckt sy my haer min; ’t is root, en parelkleur;
    Het root beteykent brant.
Flip.                                   Dat ’s net geraden, Jonker:
    (525) Het is een helsche brant, die blaekt het best in ’t donker,
    ’k Beken, ’t is wonder van den drommel overleyt.
Luid. Swijg, seg ik. Paarelkleur beteykent zuyverheyt.
    z’ Is in een suyvre vlam, soo’t schijnt, op my ontsteken.
    Maer wat is dit? ’k verlang om haer te sien en spreken!
    (530) ’k Vind my bewogen! zy moet schoon zijn; ja, ’k vertrouw,
    Datse andersins haer min soo niet ontdecken sou.
    Sy schijnt te gaeuw. Ick wil haer daedlijck antwoord schrijven,
[fol. B4r, p. 39*]
    Set hier de Kaers.
Flip.                         Was ik als jy, ik liet het blijven.
Luid. Zwyg, bloo-hart.
Flip.                             Is’er dan geen spook?
Luid.                                                             Dat ’s maer bedacht
    (535) Voor kleyne kindren, dat geen man van wijsheyt acht.
Flip. Geen biete baeuwen, of kaboutermans?
Luid.                                                               Al loogen.
Flip. Sou ’t dan geen kol zyn, die ons daedlik is ontvlogen.
    Sy vliegen, soo men seyt, de schoorsteen uyt, en in.
Luid. Al sotsklap.
Flip.                   Is het dan geen weerwolf, geen alvin,
    (540) Geen witvrouw, noch geen hex, noch poepenheinsmans?
Luid.                                                                                               Grillen,
    Inbeelding.
Flip.             Wel, myn Heer, sie daer, ik laetme villen.
    Indien ’t geen eunjer is, soo is’t een Toovenaer.
Luid. Hoe raest de gek? Swijg stil, en rust uw harssens.
Flip.                                                                                 Maer
    Geen onderaerdsche schim?
Luid.                                       Verbysterde gedachten.
Flip. (545) Geen nicker?
Luid.                               Dwaesheyt.
Flip.                                                 Ook geen geest van groote krachten?
Luid. Door loose harssenen verdicht.
Flip.                                                 Geen ziel in noodt?
Luidewijck. Wat sotte vragen! neen, die rust na ’s menschen doodt.
    Maer onse tijdt verloopt. Ik heb mijn brief geschreven.
    Daer leytse; sy belooft daer antwoort op te geven.
    (550) Doe nu de grendel van de buyten deur, en geef
    Mijn kleedren, wel hoe staet gy dus versuft;
Flip.                                                                 Ik beef,
    Wanneer ik denk, dat jy jou lichaem soo durft wagen,
[fol. B4v, p. 40*]
    Licht dat jou beenen jou niet van de plaets afdragen.
    Och; och? mijn Heer, ik sie, dat jy geen spooken kent,
    (555) ’t Schijnt in begin wat zoet, maer siet wel toe, in’t endt,
    Sal jy die vrienlijkheyt soo sellemens betalen.
    Ick vrees, het is de Droes, die jou begeert te halen;
    Of hy ontbiedt jou licht in’t donker, om, als my,
    Wat af te rossen. ’t Is, hoe ’t is, die spookery
    (560) Heeft niet veel goets in ’t zin: ey, laet jou raden Jonker.
    Was ’t noch by daeg, maer kijk, dat donker, ô dat donker
    Leyt my soo swaer op ’t hart!
Luyd.                                         Soo sou ’t my ook ligt doen,
    Indien ick Flip was: maer strik dit op elken schoen.
Flip. Mijn Heer, ey doe jy ’t self.
Luid.                                           Wel Flip; wat sal dit wesen?
    (565) Jeuckt u de huydt?
Flip.                                   Ick vrees....
Luid.                                                   Wat valt hier veel te vreesen.
Flip. Yets aan te raeken, van ’t geen jou het spook vereert.
Luid. ’k Seg, bint het, bloode Nar, en daedlijk, ik begeer* ’t.
    Tast aen, hoe staje?
Flip.                             Ey! ey! is ’t Lint?
Luid.                                                       Wat dan?
Flip.                                                                       Weet ik het?
    ’t Komt uyt de Hel, mijn Heer.
Luid.                                           Daer, grijp aen, en strick het,
    (570) Gelijk ’t behoort.
Flip.                                 Zie, hoe de Droes een mensch verleyt.
    Had hy jou gelt gekaept, in plaets van moeyigheyt
    Te geven, had hy jou de Ribben komen boenen,*
    Gelijk als my, je waert licht al soo bang.
Luid.                                                           Myn schoenen?
Flip. Daer zijnse.
Luid.                 Voegt dit Lint wat by myn Kleet met Kant?
Flip. (575) Ja duyvels.
Luid.                           Schelm, ik sal... maer daer komt Ferdinand.



[fol. B5r, p. 41*]

VIII. TOONEEL.

Ferdinand, Luydewijk.

Ferd. MYn Heer, verschoon my, soo ick eenigsins u saken
    Verlet door myne komst. De tyd begint te naeken,
    Om na de Juffer, en soo voort na ’t Bal te gaen,
    Soo ’t u belieft, en gy gereed* zyt. Luid. Ick ben aen
    (580) Uw heusheyt seer verplicht, maer ’k vind my wat verlegen,
    Om dat ik lichtlyk d’eer, door uwe gunst verkregen,
    Niet sal gebruyken, soo myn* beede niet mishaegt.
Ferd. Versoeck niet, maer gebie, ’k sta toe, al wat gy vraegt.
Luid. Ick heb my selven wat onpaslyck in ’t verkleeden
    (585) Bevonden, ’t schynt, my rydt een Koorsje door de Leden,
    ’t Is wel niet groot, maer ’t heeft my echter wat ontstelt
    ’t Is ongemak, dat faek den reysenden verselt:
    Dies wilde ik gaerne my wat vroeg tot rust begeven.
    Myn Heer, ick hoop, gy sult myn bede niet wederstreven;
    (590) Maer d’aengename moeyte opnemen, om alleen
    De Juffer, die wy flus te dienen met ons tween
    Versprooken hadden, op te passen. Myn vertrecken
    Sou anders haer tot hoon, en my tot schande strecken.
Ferd. Myn Heer, ick sal het doen. Maer komtge niet op ’t Bal,
    (595) Om ’t Haegsche Jufferschap te sien?
Luid.                                                               O ja, ick sal
    Soo by u zyn, doch wil ten ellef uren scheyden,
    En daerom is ’t, dat ick geen Juffer wil geleyden,
    Maer lichtlick sal men my niet binnen laten.
Ferd.                                                                   Wel
    Soo kom met ons, myn Heer, Mejuffer Isabel
[fol. B5v, p. 42*]
    (600) Is gantsch niet bellegsiek: gy kunt met andre praten,
    Haer onderhouden, of oppassen, of verlaten,
    So ’t u sal lusten, kom, wanneer we in ’t huys zyn, sult
    Gy ’t maken, soo gy wilt.
Luid.                                       ’k Steek diep in uwe schult:
    Maer, hebtge in ’t sin om my noch naeuwer te verbinden,*
    (605) Onschuldig my by haer.
Ferd.                                 Heer Luidwijk, wy syn vrinden,
    Mejuffer Isabel, en ik. Kom gaenwe voort,
    Gy sult in ’t minste niet misdoen; ’k geef uw myn woort.

Continue

DERDE BEDRYF.

1. TOONEEL.

Jacoba, Katrijn, Sofia.

Door de bedeckte deur inkomende.

Jac. MAer hadt hy uw in plaets van ’t mantje vast gekregen,
    Had gy hem het geheym ontdekt, en my verswegen?
    (610) Of hem de heele saek, gelyk sy leyt, verklaert?
Katr. Mevrouw, dat weet ik niet? ’k was ongemeen vervaert,
    En wist ter naeuwer noot van schrik de deur te krijgen;
    ’k Sou, vrees ik, door den angst niet hebben konnen swijgen
Jac. ’t Is best, dat alles is naer onse wensch gelukt.
    (615) ’k Geloof de Meester, en de Knegt zijn, als verrukt
    Gebleven, en verward, in twijffel opgetogen,
    Wanneer sy sagen, dat hen ’t spook so was ontvlogen.
Sof. Maer, Nicht, besie tog eens wat antwoort hy u geeft.
    Daer is de brief, na dat ik merken kan, hy heeft
    (620) Met weynig lettren, u sijn mening* laten weten.
[fol. B6r, p. 43*]
    Hy sal, geloof ik, het oppassen niet vergeten.
Jac. Moey, geef ze my.
                                    Zy leest.
    Onbekende Vrindin.
Uw gunst verplicht my te ver. Ik sal my van mijn woort aen Fer-
    dinand ontslaen, en op’t Bal komen, alleen vergeselschapt met
    de teykenen van uwe weldaden; ook sal’t my aen moed, noch
    wil ontbreken, t’ avont ten elf uuren sonder licht in mijn Ka-
    mer te zijn, om te verwachten, of my de verschijning so wel
    uyt sal vallen, als mijne hoop my belooft en voorsiet.

                                    U E. verplichten Luidewyck.
                                    Ik vind het antwoort, als ik dacht.
    De vergenoeging, die my sijn beleeftheyt tracht
    Te geven, en sijn wil tot myne dienst genegen,
    (625) Sijn prickels, die mijn ziel met wondre vreugt bewegen,
    ’k Erken my seer aen sijn wilvaerdigheên verplicht;
    En haek met ongedult na Luidewijks gesicht.
    Hoe komt de tyd noch om? voor dat het uur verschenen
    Sal wesen, sie ik myn verlangen niet verdwenen.
    (630) Maer Moey, sal uw Caros, en’t geen daer toe behoort
    Oock vaerdig wesen op den tyd, gelyck ons woort
    Gegeven is; en voorts de Knechts, en Kamenieren
    Gereet zijn, om den sleep en toestel te versieren?
    ’t Moet alles klaer zijn, eer het twalef uren slaet,
    (635) Op d’aengewesen plaets.
Sof.                                             Ik bid u, Nichte, laet
    My dat bevolen, ’k sal op alles naerstig achten,
    En sorge dragen, dat gy niet vergeefs sult wachten.
    Ik weet, hoe seer u oog na dat gesicht verlangt,
    En dat daer aen alleen u vergenoeging hangt;
    (640) Komt hem maer anders in die saeck geen moedt t’ontbreken,
    Voor d’uytkomst na uw sin wil ik wel borge spreken.
    Slaet gy maer gade, dat uw Kamer vaerdig zy.
Jac. ’t Is al bestelt, ik sal de routapissery,
[fol. B6v, p. 44*]
    En al den toestel van de droefheyt doen verdwijnen,
    (645) En doen, op staende voet, in myne zael verschynen,
    Met kleyne moeiten, een behaeglik gesicht,
    En prachtig huisraet; en uytsteekent helder licht
    Op gladde Blakeren, en silv’re Kandelaren
    Opsteken; wil de rouw, waer mee de mueren waeren
    (650) Bekleed, tot die tyd toe, in eenen oogenblik
    Sal nedervallen, door ’t ontbinden van een strik;
    Om, of myn Broer, voor ’t Bal, my schielik quam te spreken,
    Dat hy niets merke van het geen, wy hier besteken:
    Dat ook Heer Luidewyk wanneer hy al die pracht,
    (655) En zwier van staet sal sien, sich des te minder acht
    Weerom in ’t eygen huis te wesen, noch vermoede
    Dat iemant van dit huis...
Sof.                                       Nicht, zynwe op onse hoede:
    Ik hoor gerucht.
Jac.                       Ik ook: daer zijn sy wederom,
    Vertrecken wy. Katrijn, kom volg.
Katr.                                         Mevrou, ik kom.


II. TOONEEL.

Luydewijk, Flip.

Flip. (660) DUs in het donker, en geen ligt; wat wil dit wesen?
    Mijn Heer, ik bidt u heb wat deernis met mijn vreesen;
    Ik ben versekert, dat de droes hier spookt, en waert.
Luid. Hou moed, gy hebt geen noot, gy gek, wees niet vervaert.
    Soo lang ik by u ben, hoef gy geen quaet te schroomen.
Flip. (665) Hoe! sou de Nicker, of een van sijn dienaers komen.
    Gelijk geseyt is, Heer, en sou men sonder schrik
    Hem hier verwagten? Neen, mijn Heer, doe jy dat: Ik
    Wil liever, van de nacht, my elders wat vermeyen.
[fol. B7r, p. 45*]
    In d’ een of d’ ander kroeg, als hier sijn komst verbeien.
    (670) Ick ken sijn nucken, want ick heb de smaek daer van.
Luid. Swijg stil, en hou maer moed; het is geen spook.
Flip.                                                                             Wat dan?
Luid. Het is een Juffer, gek.
Flip.                                     Het mogt de Duyvel wesen.
    Is dat een Juffer?
Luid.                     Gy hebt immers hooren leesen,
    Wat sy me schrijft.
Flip.                         Als of de Droes niet schrijven kon.
Luid. (675) Het sy dan spook, of niet, ’k wou; dat het maer begon:
Flip. Dat wou ik niet.
Luid.                         De tijd verdrietme.
Flip.                                                       En my niet minder:
    Vertrecken we daerom:
Luid.                                 Ick seg u, vrees geen hinder,
    Soo lang ick by u ben.
Flip.                               Mijn Heer.
Luid.                                                 Wat wil de geck?
Flip. Wagt jy het spook alleen, en gun, dat ik vertrek.
Luid. (680) Neen Flip, daer ik blijf, sult gy mede moeten blijven;
    Daer is geen spook.
Flip.                         Ik sie, je sultme al weer bekijven,
    Maer Heer, al praete jy, als Brugman, sie mijn schrik
    Sal doch niet weggaen, jy bent jy; en ik ben ik.
    Jy looft geen spookery, noch ’t waren van qua geesten;
    (685) Maer ik geloof’er an, mijn Heer, soo doen de meesten.
Luid. De meeste Luy zyn Gek.
Flip.                                         Maer’k heb het self gevoelt.
    Hoe dat de nicker staeg omtrent de vroome woelt.
    Kijck, ons geloof verscheelt, om dat hy jou gestadig
    Soo vriendelyk onthalt, en my soo ongenadig
    (690) Ofrossen komt, maer wil jy niet, dat ik vertrek.
    Ey laetme dan de Kaers gaen halen.
[fol. B7v, p. 46*]
Luid.                                                 Hou de beck.
    Het ligt sou u de schrik niet mindren, maer vermeeren.
    En dat gy ’t minste siet, sal u het minste deeren.


III. TOONEEL.

Jacoba, met een gesloten dieve-lantarentje, door de
bedeckte deur, in’t doncker, Flip. Luid.

                Flip, rakende Jacoba in’t voor by gaen.
OCh Heer! daer voel ik iets; waer kruip ik in een gat?
    (695) Au, au; daer wort ik al by ’t linker been gevat.
    Nou sal ik levend voor den drommel moeten varen!
    Waer benje, Heer?
Luid.                         Hou moedt: ik sal u wel bewaren;
    Kom hier: gy hebt geen noodt.
Flip.                                           Og? brogt de geest tog ligt,
    Mijn Heer; soo kon men hen eens kijcken in ’t gesicht.
    (700) Help, help! daer wort het licht! dat’s toovren! selleweken!
    Mijn Heer, de Kaers wort van den drommel aengesteken.
Luid. Geck, ’t is een Juffer.
Flip.                                   Neen, ’t lyckt beter na een moor.
Luid. Het is haer masker, dat sy af doet. Swijg, en hoor.
                    Jacoba, haer masker afdoende.
    Heer Luydewijck, ’k heb u tot tweemael toe geschreven,
    (705) En klare blyken van myn dankbaerheyt gegeven
    Voor u bewesen dienst, die in myn teer gemoedt
    Een vonk van liefde heeft ontsteeken, en gevoet,
    So dra ’k vernam, dat u doorluchte ziel de waerde
    Van uwe stam, en stal des lichaems evennaerde.
    (710) Uw wederschrijven heeft my u bescheydenheyt,
    En edelmoedig hart volkomen uytgeleyt:
    Dies heb ik my verstout om uyt u mont te weten,
    Hoe gy mijn liefde, en sulk een stout bestaen sult heten.
Luid. Mevrou, so klein een dienst verdient niet, dat mense acht.
    (715) Want, schoon ons eer en plicht het vrouwelyk geslacht
[fol. B8r, p. 47*]
    In alle voor val te beschermen, niet geboden,
    Soo heusch, en billik een versoek sou yder nooden,
    Ja dwingen d’aller bloodste om haer ten dienst te staen.
    ’k Heb dan dat yder sou, alleen mijn plicht voldaen.
    (720) Maer ’k vond mijn hart geheel geneygt om u te lieven,
    Toenge u verheven geest af-schilderde in u brieven,
    Vol konst en oordeel, en ick vint dat selfde hart,
    Nu, ’t oog uw schoonheyt siet, hoe langs hoe meer verwart;
    Soo dat het, schoon het niet wilde, uw eygen wel moet blyven.
    (725) En naer de wetten haekt, die gy het voor sult schrijven.
Jac. De vleyeryen, daer het Hof mee swanger gaet,
    Sijn lichtelijk d’ oorsaek van een ongemeende praet;
    Maer stel die aen een sy; beschouw my eens ter deegen,
    En antwoort my oprecht, gelijk ik u bejegen,
    (730) Een Juffer, soo als ik van wesen, leest, en leen;
    Van middelen en stam, als d’uwe zijn, met een
    Van goeden name, sou u die het hart wel raeken,
    Indien se in ’t zin hadde u haer bed genoot te maeken;
    Wanneer ’t besluyt alleen aen u verkiesing stont,
    (735) En dat u maegschap sulks niet ongeraden vont.
Luid. Hy waer verdwaelt, die tot dat groot geluk kon steygren,
    En d’aengeboden gunst moetwillig docht te weygren.
    Mevrou, soo averechtsch staen my de zinnen niet;
    Dat ik die groote schat my self ontglippen liet,
    (740) Als ickse aenvaerden mocht. Wat kan men meer bejagen,
    Als sulk een schoonheyt steets sijn diensten op te dragen.
    Maer het is ernst, soo neemt, tot teecken van mijn trou,
    Dees rechterhant, en geef my d’ uwe weer Mevrou;
    En wil mee u naem, en staet, maer vorder openbaren;
    (745) Mijn ziel verlangt’er na.
Jac.                                             Ick ga het u verklaren,
    Uyt dese brief, die ick ga schrijven, sultge sien,
    Met meer onstandigheyt, wat ick u wil gebien,
[fol. B8v, p. 48*]
    En gy verrechten moet, om tot het wit te raecken,
    Daer ik op doel, en daer gy ook schynt te haeken.
Luid. (750) Mevrou, ach! geefme doch myn vonnis uyt soo schoon
    Een mondt.
                      Jacoba gaende schijven.
                      Ey steurt my niet.
Luid.                                               Ick volg dan u geboon.
                        Flip, uyt een hoeck.
    Hem, hem, myn Heer
Luid.                               Wat is’t? Flip. Hoe speulje metje leven?
    De Droes in Vrouweschijn,* soo straks gehoor te geven?
    Te trouwen, als hy wil? Och! Heer, sy stroopt je Vel
    (755) Licht over ’t hooft, en steekt jou levend in de Hel,
    Of in een gadt, daer Zon noch Maen schynt. ’t Sal ’er honden,
    Soo jy je niet bekeert. Wat gruwelyke zonden
    Heb je begaen, Heer, dat de Drommel jou soo quelt?
    Myn Heer, ey, beterje, of geef Flip verlof, en geldt.
    (760) Want komt de Droes om jou, hy mochtme ligt halen.
    En schoon hy jou maer greep, wie sou myn huur betalen?
Luid. Hoe kan een Engel, soo volmaekt, een Duivel syn.
Flip. Ick blyf’er by, het is de Droes in mensche schyn.
    Hy heeft je al binnen, ’k sie ’t, ik spreek maer voor een dooven.
    (765) Och! wouje voor het lest jou Knecht maer eens gelooven,
    En doen zyn raedt, jy soud wel haest wat anders sien!
Luid. Wat is die?
Flip.                   Licht haer Rok eens op tot aen de Knien:
Luid. Gy onbeschoften fielt, ik sal u daedtlik groeten.
Flip. Je soud haest kennen aen haer ronde Paerde-voeten.
    (770) Ook aen haer lange staert, dat ick de waerheyt spreek.
Luid. Swyg, seg ick Rekel, eer ick u de Beenen breeck.
                Jacoba, geschreven hebbende.
    Myn Heer, ik heb mijn* wil in dese brief geschreven,
[fol. C1r, p. 49*]
    Gy kontse sien. Gelief terwijl eens last te geven.
    Dat my uw Knecht de deur ontsluyte, op dat ik ga.
Luyd. (775) Mevrouw.
Iak.                             Wat is ’t, dat gy begeert?
Luid.                                                                 Sal ik so dra
    Verliesen al mijn vreugt?
Iac.                                     Die sal u niet begeven.
Luid. Ey blijf dan hier. Gy zijt de wellust van mijn leven.
    ’k Verlies al mijn geluk, soo ’k uwe schoonheyt mis,
    En tael noch teeken weet, waer die gebleven is
Jac. (780) Mijn brief beduyt u klaer, waer gy se weer sult vinden.
Luid. Gun my dan eene beê, gy sult my seer verbinden.
    Doe my de gunst, en segme u naem, eer gy vertrekt.
Jac. ’k Sie, die vrypostigheyt wordt door mijn gunst verweckt;
    Maer matig die, mijn Heer, gy sult’er niet me winnen.
Luid. (785) Mevrou, ey, soo ik mis, vergeef het aen mijn minnen,
Jac. Soo ik mijn naem niet seg, laet gy me dan niet gaen?
Luidewijk. Mevrouw, verschoon my; al mijn welvaert hangt’er aen.
    Gy soud het vrolick doen, saegt gy den stant mijns harten.
Jac. Wel aen, Heer; is het tot versachting van u smarten,
    (790) ’k Sal ook in dese saek volkomen u begeert
    Vernoegen, nu ik myn hart doch heb vereert.
    Maer daer zyn wonderlijke, en groote omstandigheden
    Aen valt; soo dat de saek vereyscht een lange reden.
    Des wenschte ik wel, mijn Heer, om niet gesien te syn,
    (795) Dat gy daer boven, voor die opening, het gordijn
    Woud schuyven? want men sou ons lichtelijk verspieden.
Luid. Het sal geschien, en al wat gy me wilt gebieden.
    Flip, klim daer by.
Flip.                         Ey neen.
Jac.                                       Hy is te bloode, en dom,
[fol. C1v, p. 50*]
    Doet gy het liever selfs, en laet hem lichten.
Luid.                                                               Kom,
    (800) Tast aen de kaers.
Flip.                                 Daer gaen wy voor den drommel varen
    Door ’t venster. Jac. Heel om hoog.
Luid.                                                   Ik sie ’t, en sal ’t wel klaren.
Terwijl Luidewijk besig is met het gordijn te schuyven, en
Flip met ligten, snapt Jacoba door de bedekte deur uyt de
kamer.


IV. TOONEEL.

Luydewyk. Flip.
Luidewijk van de stoel stappende.

MEvrouw, ik heb... wat ’s dit? Waer zytge? al weder weg?
    Wat vremdheyd?
Flip.                       Zieje ’t wel, liegt nou jou dienaer? Seg.
    Is dat geen toovren, en beginje niet te vreesen?
Luid. (805) Swijg stil, en ligt. Hoe mag zy uytgekomen wesen!
    ’t Is alles toe, en zy daer uyt? z’ Ontstak het licht,
    Sy sprak, sy schreef.
Flip.                           En wip, vervliegtse uyt ons gesicht,
    Vlak deur de schoorsteen, soo als ik daedlick in’t donker!
    Nou is het by de kaers; geloofje nog niet Jonker?
Luid. (810) Ik lag met toovery.
Flip.                                       Och! och! mijn Heer, wat raed?
    Daer dunktme, dat’er weer een by de tafel staet.
Luid. Ik sie niets, als de stoel.
Flip.                                       Mijn Heer, wie kan het weten,
    Of d’eene drommel niet op d’ander heeft geseten?
    Ey Heer, gaen wy van hier.
Luid.                                       My schiet geen moet te kort;
    (815) Maer ’t schijnt of my ’t verstant als vast gehouden wort,
    Want ik kan dat geheym onmooglick niet doorgronden.
Flip. Ik wel, ik heb op dees kaken waer bevonden.
    Die vrouw, die daedlik in de Kamer is geweest,
    Is wis een drommel; Ey, vertrouw geen quade geest.
[fol. C2r, p. 51*]
Luid. (820) Maer lesen wy haer brief.
Flip.                                           Neem die niet in jou handen,
    Of steekt die in de Kaers mijn Heer, en laetse branden,
Luid. Neen, neen, ik moet eens sien, wat sy van my versoekt:
    Breng hier de Brief.
Flip.                       Ick die aenraken? ’s is vervloekt.
    Kryg jy se. Luid. Schelm, ik sal u d’ooren strak versetten.

                                Hy leest.

                Heer Luydewijck.
Indien gy verlangt my te kennen, en my uwe genegentheyt, ge-
    lijk gy my die afschildert, te bevestigen, soo kom op de klock-
    slag van twaelf uren, alleen vergeselschapt met u Knegt, by
    de Gevangen poort, ontrent het halsrecht, anders het Groene
    Zoodje, onder de Boomen; daer sult gy Koets en Paerden, Koet-
    sier, Knechten en Juffren alle in’t swart vinden. Laet u van
    hen blinden, en leyen, waerse willen, sonder vrees voor hinder.
    Het sal my doen gelooven, dat gy soo veel liefde, als moet en
    beleeftheyt hebt. Legt het antwoorde weeder hier ter plaetse,
    als voorheen, soo sult gy met ter tijt weten, wie ick ben.

Flip. (825) O grouwel salj’er gaen, mijn Heer?
Luid.                                                               Wat sou my letten?
Flip. Op middernacht, alleen verselschapt met jou Knegt,
    Te gaen, daer Meester Hans de Beul de Dieven recht;
    En daer gaen sitten, in een Coets, met swarte Paerden?
Luid. Hoe? sou ick sulk een gunst nalaten aen te vaerden?
    (830) Ligt kreeg ick* die noyt weer.
Flip.                                                     Mijn Heer, denk om je lyf.
    Gelijk als ick; en gaet ’er niet.
Luid.                                         Neen, daer ick blijf,
    Daer moetje ook blyven
Flip.                                   Och! hoe komje soo boosaerdig.
[fol. C2v, p. 52*]
Luid. Soo schoon een Duivelin is dat gevaer wel waerdig.
    Ick antwoort haer. Flip. Eer jy dit opset geeft,
    (835) Versoekt jou trouwe Knecht ootmoedig en beleeft,
    Dat hy jou daer van, deur een storie af mag schricken.
Luid. Vertel, ick sal terwyl het noodige beschicken.
Flip. Mijn Overbestemoer, een vrouw van tachtig Jaer,
    Die hadt* een jongen, die de Vaer wiert van mijn Vaer;
    (840) Die Jongen quam sich met een Heer op reys te geven,
    Na dat hy twaelf jaer de Varkens hadt gedreven;
    En dese Heer, daer me hy quam op reys te gaen;
    Reyst Duytslant deur, en komt op’t lest in Sweden aen,
    En, Jonker, soo als hy in Sweden aenquam, brande
    (845) Men daer veel Toovenaers, gelijk men daer te Lande
    Gewent te doen is; en myn Heer, soo als men daer
    Veul Toovenaers verbrande, en dat myn Bestevaer,
    Gelyk als ick, aen spook geloofde, en dat sijn Jonker,
    Gelyk als jy, de Droes uytrate, en in het donker
    (850) Dorst over’t Kerkhof gaen,* en roepen Hillebrant
    Kom uyt den grave, sonder lip of sonder tant;
    Soo was hy op een tyt by veul Hoogduytsche Heeren,
    Al vroom geloovig Volk, als ick, te bancquetteren,
    En soo sy waren aen het banquetteren, sprak
    (855) Men van veel tooveren, daer hy den Draak* me stak;
    Soo datz’em achten voor een Ketter, en daer boven
    Waert om te branden, die geen toovery gelooven:
    Maer ’s middernachts, als nou, so hy na huis sou gaen,
    Soo siet hy, soo als wy, een Juffer veur hem staen.
    (860) Hy, soo beleeft, als jy, vraegt, wiese dog mogt beyden?
    Sy weer beleeft; een Heer, om my na huys te leyden.
    Hy weer; belieft u, dat ik d’eer heb! Sy weer; Ja,
    ’k Sal d’ eer ontfangen. En ’t was niet, als voor en na,
    Excuses moy, d’ eer sal aen my zijn, tot sy samen,
    (865) Al complementende, aen de Juffers wooning quamen.
    ’t Leek wel een Koninklyk Paleys, soo kostelijk was ’t.
    Men heet hem wellekom, men noodt sijn Heer te gast,
    Men schaft wel op, men eet, men drinckt, men raekt aan ’t praten
[fol. C3r, p. 53*]
    Van liefde, en hy, verlieft als jy, en uytgelaten
    (870) Van blijdschap (want sy was, gelijck dit spoock, heel mooy.)
    Raeckt met haer eyndlijk eens, en trekt by haer te kooi.
    Maer, toen hy sich met haer wou in het bet verwarmen,*
    Had hy een moorder, die op rap lag, in sijn armen.
    De Juffer, en het huis verdween, en hy verstelt,
    (875) Vont met mijn Bestevaer sich fraey op’t Galgevelt.
    Men kan wel denken, of sy schrickten: want mijn leden
    Die trillen van ’t verhael. Dies laet het spook met vreden,
    Mijn Heer; ey, soekt het niet, noch gaet het vinden: want
    Het is niet, dat het lijkt, al leek ’t een Predikant;
    (880) Gelijk men dagelijks noch in Sweden liet geschieden,
    Daer is de Drommel nou het ventje, en preeckt de lieden
    Te voren; ja hy houd’er Cattegissemis,
    Soo andersints de Krant maer niet vol leugens is.
    Daerom bedenkje, en laet. Luid. Ik heb de Brif geschreven.
    (885) Daer leg ik die. Kom gaenw’er heen. Fl. Verveeltje’t leven?
    Jy hoort dat ysselijk verhael, en durft ’er gaen?
Luid. Ick heb van al u klap geen enkel woort verstaen.
Flip. Maer gaj’er in ernst?
Luid.                                 Wel, zynw’er niet ontboden,
    En vriendelyk genoot? Flip. Ik hou niet van sulk noden.
    (890) Ey, laet my hier, Heer. Maer in ’t donker? hier ter stee?
    En dat alleenig! och! ick vrees..
Luid.                                             Neen, neen, ga mee.
Flip. Ick durf niet Heer.
Luid.                             Gy moet: en maek my niet veel woorden.
Flip. Ick durf doch niet. Ey, ey. Luid. ’k Sal u vermoorden,
    Maekt gy veel spels.
Flip.                             Neen, neen; ik blijfje liever by.
    (895) Myn Grootvaer is ’t ontsnapt, licht raek ik ook wel vry.



[fol. C3v, p. 54*]

V. TOONEEL.

Katrijn. Jacoba. Sofia.

Door de bedeckte deur inkomende.

Katr. ZY zyn al weg, Mevrou.
                    Jacoba tegen Sofia.
                                                  Was ’t niet verwonders waerdig.
Sofia. Ja Nicht daer in bleek u verstant, het was seer aerdig.
    En haest bedacht, hem soo t’ontsnappen.’k Prijs de vont.
Katr. Ick sag door ’t gadt, dat hy heel opgetogen stont.
Sof. (900) Wat wonder? dus door Nicht, en flus door u bedrogen,
    Hoe kan hy twijfflen, of een spook is hen ontvlogen?
Jac. Flus scheen hy onvervaert, vol liefde, en heel beleeft;
    Maer, welck een indruck hem dees nieuwe ontmoeting geeft,
    Sal klaer te speuren zyn, als wy sijn antwoort lesen
    (905) Hier is de Brief.

                                Zy leest.

        Onbekende Schoonheyt.
Ick ben beschaemt, dat gy my noch moedt en beleeftheyt toeschrijft
    gy, segge ick, die de proeven van mijne onbeleeftheyt so even
    al te blijdelyck ontdeckt hebt, en verder geleden hadt, ten
    waer gy u selven door onnaspeurlijcke middelen daer van tot
    tweemael toe hadt weten te veyligen. De vrees voor de ver-
    diende straf behoorde my billijk af te schricken van ter aenge-
    wesener plaets te komen: maer, door dien’t nalaten den schan-
    delyken schijn van blooheyt naslepen soude, en dat mijn hert sich
    selven niet betuygt gewist te hebben, als door d’ uytspoorigheyt
    van myne liefde, soo sal ick my ter bestemder ure en plaetse la-
    ten vinden: te meer, om dat gy de liefde, als een prickel uwer
    noodiging, stelt; hoewel ik meer sal komen om vergiffenis van
    myn misslag, als op hoop van meerder gunsten te verwerven.
                                              Ick ben geheel d’uwe Luidewyk.
[fol. C4r, p. 55*]
Sof.                                   Hy moet van Ed’len inborst wesen.
Jac. Zoo moet hy, Moey, Ik heb mijn sinnen wel geleit,
    En niet getwijffeld aen zyn Edelmoedigheyt;
    Want zijn beleeftheyt....
Sof.                                   Nicht, laet ons geen tyt verspillen;
    Maer maken ’t alles ree, soo wy dees kans niet willen
    (910) Vervliegen laten. Doe Katrijn naer onsent gaen,
    Daer mijn Koetsier, Karos, en Paerden vaerdig staen,
    Om voort myn Kamenier, en haer ter plaets te leyen,
    Daer zy Heer Luidewyk, of hy haer sal verbeyen.
                            Jacoba, tegens Katrijn.
    Ga, masker u, Katrijn, en laet voor al niet na,
    (915) Dat gy hen alle bey hunne oogen blint, soo dra
    Sy u ontmoeten, en, als gy zyt opgeseten,
    Zoo ry wat om, dat sy des te minder weten,
    Hoe ver, en door wat weg sy ryden.
Katr.                                                   ’k Vat het wel.
Sof. Kom, gaen wy ook, op dat men voort de rest bestel.

Continue

VIERDE BEDRYF.

I. TOONEEL.

Jacoba, Sofia, Antonette.

Jac. (920) JA Moey, het is hoog tyt; Katrijn moet daedlik komen.
    ’t Is haest half een. De rouw* dient spoedig afgenomen.
    Kom Antonette, klim op dese stoel, en maek
    De strik daer boven los, op dat men vaerdig raek.
    So, So. Maer Moey, hoe staet die hulsel? dese kleeren?
Sof. (925) Gy schijnt een Koningin; wat hart kan sich verweeren*
    Voor de bevalligheyt? kost gy strax Luidewijk
    Behagen, nu sal hy verwondert staen, gelijk
    Als of hy een Godin sag in den hemel pronken.
    De man is ons, so gy niet schaers zijt met uw lonken.
[fol. C4v, p. 56*]
    (930) Maer hoe past my dit kleet, en toestel, lieve Nicht?
Jac. ’t Verjonkt u heel en al, en geeft uw aengesicht
    Een groote welstant; ja, ’k heb reden van te vreesen
    Voor uw aenlocklikheyt, en dat se licht sal wesen
    Tot nadeel van de myne.
Ant.                                     En vreest men niet voor my?
    (935) Mevrouw, my dunkt ik ben wel ruim soo fraey, als jy.
    Ik seg het met verlof, ik kan my niet verbyten.
Jac. Gy zyt afgrijslik schoon.
Ant.                                         Och mogt ik maer eens smyten
    Myn vriendelijke oogen op jou Vreyers knecht, ik wed,
    Hy ging soo graeg met myn, als een van jou te bed.
Jac. (940) Doet gy uw werk maer, gy verslijt de tijt met praten.
Ant. De rouw is immers af. Jac. Set daer de silvre vaten,
    Hang daer de blakers, daer de spiegels. Wat! gy zyt
    So langsaem. Set de stoel hier, op het groot Tapyt,
    Dicht aen de tafel. Zijn de konfituren vaerdig?
Ant. (945) Ja, al geschotelt. Maer, als ik bekyk, hoe aerdig
    Myn sulken Juffrouws kleet aen ’t lyf staet, wort ik mal.
    ’k wil wedden, dat de knecht op myn verlieven sal.
    Mevrouw, ey, so je myn dees kleederen wilt geven,
    Ik sal jou keukemeyt voor niet zyn al mijn leven.
Sof. (950) Sy staen u schoon.
Ant.                                 Hoe schoon? ey, legt ’t me doch eens uit.
Sof. Gelijk een zyde vlag op een vullis-schuit,
Jac. Maer, Antonette, ’k hoor Katrijn daer op de trappen.
Ant. Beliefje dat ick van de Rinsewijn sal tappen?
Jac. Ja, breng’er naersen van Kandijs by, rep u, dra,
    (955) En d’applen Sina mee Maer kom straks weder.
Ant.                                                                         ’k Ga


II. TOONEEL.

Jacoba, Sofia, Katrijn.

Jac. HOe is’t met Luidewijk, Katryn? quam hy u vinden!
[fol. C5r, p. 57*]
Katr. Hy is in huys, Mevrou.
Jac.                                   Liet hy sich willig blinden?
Katr. O ja. Maer Flip had ons met sijn geraes verraen,
    Had Jonker Luidewijk hem niet gedrygt te slaen.
Jac. (960) Waer zijnse?
Katr.                         Luidewijk is in de blaeuwe kamer
    In ’t donker Maer voor Flip dogt my, dat geen bequamer
    Verblijf te vinden was, dan in de kleerkas; daer
    Hy, opgesloten zijnde, een gruwelik gebaer
    Met schreeuwen aenregt, dat men anders ver sou hooren,
    (965) Had ik dit middel, om de luyde galm te smooren,
    Niet uytgevonden. Jac. Is hy ook geblind geweest?
Katr. Met groote moeite: want de gek was soo bevreest,
    Dat wy sijn oogen, met gemak, niet blinden konden,
    Tot wy sijn handen op sijn rug te samen bonden,
    (970) Maer toen vreef hy gestaeg de neusdoek van ’t gesicht.
    Doch ik bedocht een vond, die wel gelukte.
Sof.                                                             Nicht,
    Verpraet u tijt niet, noch laet Luidwijk langer beyen.
Jac. Katrijn, waer sijn de Knechts?
Katr.                                             Sy doen hun lieveryen
    Vast aen, en sieren sich, Mevrouw; sy sullen hier
    (975) Soo daedlik zijn. Sof. Daer zijnse, ik sie mijn Kamenier,
    Met bey mijn Knechts verkleed, en daer komt Antonette
    Met confituren.
Jac.                   Wel, terwijl ik yeder sette
    Ter plaetse daer het best sal voegen, gy Katrijn,
    Hael Luiwijk, en maek straks met hem hier te zyn.


III. TOONEEL.

Jacoba, Sofia, Antonette, Ida, Dirck, Niklaes,*
als Pagien.

Jac. (980) RAs Antonette, op dat het tydlik vaerdig worde.
Ant. ’t Is alles ree, Mevrouw.
Jac.                                       Men stel sich dan in orde.
    Ey Moey, soo ’t* u belieft beklee mijn linke zy.
[fol. C5v, p. 58*]
    Hier Ida.     Ida. Wat belieft, Mevrouw.
Jac.                                                           Kom agter my.
    Wanneer Katrijn komt, sal hy naest u staen.
Sof.                                                                 Waer sullen
    (985) Mijn jongens blijven?
Jac.                                       Dirk sal dese plaets vervullen.
    Waer zitge? Dirk Alhier, Mevrouw
Jac.                                   Blijft op dees plaets. Dirk. Wel aen.
Jac. Niklaes. Nikl. Mevrou, wat is u wil?
Jac.                                                       Ga ginder staen.
    Maer Antonette, schort’er niets, is ’t alles rede?
Ant. Geheel, Mevrouw.
Jac.                             Wel, set u dan op dese stede.
    (990) Daer komt Heer Luidewijk. Zijt alle op uwe stel?
Sof. Ja, dat Katrijn hem slechts ontblinde, ’t is soo wel.


IV. TOONEEL.

Jacoba, op een verheven stoel, omsingelt van Sofia, Katrijn,
Antonette, Ida, Dirk,
en Niklaes, Luidewijk.

Jac. ONtblint hem
                    Luidewijk ontblint zijnde.*
                            Wat is dit? Waer ben ik? Siet mijne oogen,
    Het geen ik my verbeelt, of houme een droom bedrogen?
Jac. Neen Luidewijk, gy waekt al’t gene gy hier siet,
    (995) Is door mijn order en om uwent wil geschiet.
Luid. Zijt gy het self, Mevrou? mag ik mijn oog vertrouwen.
    Hoe? heb ik het geluk u weder aen te schouwen?
    En is uw hart tot my gelyk voor heen geneigt?
    Of wort my na verdienste ook loon en straf gedreigt,
    (1000) Van ’t geen myn onbescheyt heeft tegens u misdreven;
    Om dat ik flus uw wil so stout dorst wederstreven,
    En, toen gy gaen woud, u op houden tegens reen?
    Ik bid vergiffenis, Mevrouw; de liefde alleen
    Was oorsaek van ’t vergrijp. Wie kan so licht verlaten
[fol. C6r, p. 59*]
    (1005) Dat hy soo hevig mint? Zoud gy my daerom haten,
    Gelyk een Vyand?
Jac.                         Neen, ik houde u voor mijn vrient,
    En gy hebt grooter straf ontfangen, als verdient.
    Vergeef my, dat ick uwe oogen heb doen blinden,
    En, op dat gy by daeg dees plaets niet weer sout vinden,
    (1010) U, als gevangen, heb gehouden. Luid. Welk een nagt
    Is schoonder,* als die sulk een dageraed verwagt?
    Mijn godlijkheyt, wie sou om die gevankenissen,
    Sijn vryheyt, om die nacht den dag niet willen missen?
Jac. Mijn Heer, u woorden doen my uwe* heusheyt sien:
    (1015) En, al hoewel die wijs van spreeken d’ Edellien
    Gemeen is; ’k durf nochtans van u wat meerders hopen:
    Maer of ik miste ik bid, set my u hart eens open.
    En vley my nu niet weer, hebt gy my flus gevleyt.
    Behaegt u ook dese proef van mijn genegentheyt?
    (1020) Keurt gy dees vryheit goet? en kuntge op u verkrijgen
    Mijn min met wedermin* te loonen, of te zwijgen
    Voor eeuwig, ’t geen u in dees nacht bejegent is.
Luid. Mevrou, indien mijn oog u mijn gesteltenis
    Des herten niet, gelyk ick ’t wenschte, kon verklaren,*
    (1025) Mijn mont sal ’t ongeveynst, en vreugdig openbaren.
    Die onverwachte dank van mijne kleyne dienst,
    Die ick soo wonderlijk, en op het onversienst
    In mijne Kamer vond, verrukte myn gedachten,
    En dwong my uwe geest en u verdiensten t’achten:
    (1030) Ja, sonder u te sien, verbeelde ick my u schoont,
    Maer nergens na so groot, als gy my die vertoont:
    Soo dat ick reets, door myn nieusgierigheyt gedreven,
    Geen middel vont de kracht der min te wederstreven,*
    Toen ik die schoonheyt, soo volmaekt na mijne wens,
    (1035) Beschoude toen ik u een Engel, en geen mensch
    Te wesen dacht. Hoe kan ik laten u te minnen?
    Ick heb myne oogen, en’t gebruyk van mijne zinnen;
    Ja, ’k sweer, dat ik u steets beminnen sal, Mevrou,
    Schoon ik u nimmer sien, of weder spreeken sou.
[fol. C6v, p. 60*]
    (1040) Maer ach! wat baet my doch mijn liefde? ik vrees met reden
    ’t Onmydelijk begin van veel rampzaligheden:
    Want uwe staet scheelt by de mijne veel te veel:
    Gy, die Princes zyt of Gravin, in tegendeel
    Ick maer een Edelman, wien ’t hopen is verboden
    (1045) Naer sulke gunsten, daer gy hem toe schijnt te nooden,
    Ick sie gy acht het gunst, dat sich mijn hart verblijt
    Met groote inbeeldingen, voor een geringe tyt,
    En meent mijn kleine dienst heel rijkelik te loonen:
    Maer ’t is een averesch Loon. Kost sich myn hart overtoonen
    (1050) In mijne woorden, ’t sou u melden, welk een pijn
    Het uitstaet, dat wy niet gelyk van staet en zijn.
    ’k Sou dan soo veel gevaer van myn verderf niet loopen,
    En door volharden en gewenster uitkomst hoopen.
Jac. Ick sou gelooven, dat gy, sonder veinsery,
    (1055) De gront uws harten melde, en datge lichtelijk my
    Niet heel onwaerdig agt van u bemint te wesen,
    Had ik geen reden van het tegendeel te vreesen,
    My is van goeder hant verseekert, dat uw trou
    Alree belooft was door u Vader aen een Vrou
    (1060) Hier in den Hage, van seer Edelen geslagte,
    Toen u uw* Vader noch van buitens Lants verwachte,
    Op uwe herwaerts komst, eer u de Turk eens nam,
    Of eer de tyding van u overlijden quam.
Luid. ’k Beken, Mevrou, dat ik myn Vader heb geschreven,
    (1065) Hem volle vryigheit tot dese keur te geven,
    En dat mijn hand gereed om aen te vaerden stont
    De Vrou, waer aen sijn wil en versorg my verbont,
    Vertrouwende op sijn* keur, en liefde, die ik kende.
    Maer ik bespeur (helaes) mijn misslag in het ende,
    (1070) En, die sijn oordeel, acht ick die u verdwaelt en blint,
    Die sonder toestaen van sijn oogen ’t hart verbint.
Iac. Maer seg; wat Vrou was ’t, die hy u had uitgelesen?
Luid. Mevrou, het is my niet bewust.
[fol. C7r, p. 61*]
Iak.                                                   Hoe kan dat wesen,
    Heer Luiwijk? kreegt gy dan nimmermeer de weet
    (1075) Van uwen Vader, aen wien hy u had besteed?
Luid. Mevrouw, die brieven soud ik tot Marseilje vinden,
    Maer die sijn wederom gesonden door sijn vrinden,
    Soo dra als sy de maar vernamen van mijn doodt.
    ’t Is waer, dat Vader my sint door een brief ontboot,
    (1080) Dat sy gehuwt was, daermee* hy me wilde trouwen;*
    Maer haer geslacht, en naem heeft hy my nooit ontvouwen:
    Ook schreef hy my, dat hy mijn komst verwagten sal,
    Eer hy my wederom bestede.
Iac.                                           Mag ik ’t al
    Gelooven?
Luid.           Ja, en dat ik steeds met ziel en zinnen,
    (1085) Soo lang ik leve, alleen uw schoonheit sal beminnen.
Iac. Al was ik u gelijk van staet, of minder?     Luid. Ja.
    Sooge Edel zyt, waer aen ik gantsch geen twijffel sla.
    Maer ’k vrees uw groote staet.
Iac.                                                 Durft gy me dat beloven,
    Heer Luidewyk? Luid. O ja, en sweren daer-en-boven
    (1090) Dat my de hemel noit...
Iac.                                 Swijg stil, en sweer niet; houw
    U woort alleen; en ik beloof u weer myn trouw:
    Maer wijl wy samen voor het jaer niet trouwen kunnen,
    Wil ik aen uwe keur de volle vryheid gunnen,
    Of hy veranderde van sin, en of misschien
    (1095) U Vader voorhad u een ander aan te bien.
Luid. Al kon myn Vader my een Koningin verkiesen,
    Hy sou veel eer zyn moeite, en ik ’t ontsag verliesen,
    Dat ik hem schuldig ben, als myn geheugenis
    Uw gunsten en myn hart, hoe seer ’t u eigen is.
    (1100) Dies meldme slechts u naem, en staet.
Iacoba.                                                             Dat kan niet wesen.
Luidewijk. Mevrouw gy vleit myn hoop, maar meerdert ook myn vreesen.
[fol. C7v, p. 62*]
    Ik sie, ik sie wel gy bereytme een lange pijn
    voor weynig tijds vermaek.
Jac.                                         Ik ben niet, die ik schijn.
    Maer weest geduldig, Heer; gy sult mijn naem haest weten.
    (1105) ’t Is nog geen tijd. Luid. Mevrouw....
Jac.                                             Gy sult u weer vergeten,
    En maekt my moeyelijk met* u nieusgierigheyt.
    Betoom die. Luid. Ach!
Jac.                                   Een woort zy u genoeg geseit.
    Maer segtme, waer hebt gy Heer Ferdinand gelaten?
Luid. Ik liet hem op’t Bal, in ’t midden van sijn praeten,
    (1110) By Juffrou....
                    Flip, van binnen kloppende
                                  Holla, hey? waer drommel ben ik hier?
    Op, op; ik hoorje wel. Jac. Wat wil al dat getier?
Katr. ’t Is Flip. Jac. Men laet hem in.


V. TOONEEL.

Jakoba, Sofia, Luidewijk, Katrijn, Ida, Antonette, Dirk, Niklaes,
Flip, met twee swarte pleisters voor d’oogen, ende han-
den op de rug gebonden.

Katr.                         Hoe komt gy hier?
Flip.                                                         Jy spoken,
    ’k Heb mijn gevankenis, mijn doodkist opgebroken.
Katr. Hy meent de Kleerkas, die licht stucken zijn sel.
Flip.                                                                           Wel,
    (1115) Hoe is ’t waer ben ik hier? Spreek op, is ’t in de Hel,
    Soo hoorde’t helsche vuur de touwen van mijn handen,
    En dese pleysters van mijn oogen weg te branden.
Jac. Hoe siet’er Flip so uyt? Ida. Mevrou, u kamenier
    Had seer veel moeyte met de gek, soo datse schier
    (1120) De moed liet vallen van hem sijn gesicht te blinden;
    Tot datse, na dat sy hem dus had heeten binden,
    Twee tantpijnpleysters van haer hooft nam, diese voor
    Sijne oogen plakte. Jac. Wel, se quam ’er aerdig door.
[fol. C8r, p. 63*]
    Maer geef ons hier terwyl de wyn, en confituren,
    (1125) En maek hem los.
Katr.                                   Ey neen, Mevrouw, ik kan niet duren:
    ’k Moet hem wat quellen voor de moeyte, die hy my,
    Gegeven heeft, Jac. Voldoe uw* lust, het staet u vry.

                        Katrijn, tegen Flip.
    Kom hier.
Flip.         Waer brengje me? waer sal ik noch bevaren?
    Ik sterf van schrik. Ay my! wie magme soo bewaren.
    (1130) Van al die duivels, en al dat gepikte spook,
    Die ’k dan eens sie, en dan vervliegen, als de rook?
Katr. Wat schort u, Flip, dat u soo ongerust doet droomen,
    En rasen in uw slaep? Flip. Moet noch de nicker komen,
    En gecken metme toe? Katr. Wel legtge niet te bet!
    (1135) En staen wy hier niet, om te hooren wat u let?
Flip. Ik slapen? meenje luy me dat soo wijs te maken?
Katr. Wel, doet u oogen maer eens op, gy sult ontwaken.
Flip. Had ik geen pleisters voor mijn oogen, akkremast.
Katr. Wel trektz’er af.
Flip.                         Ja hoe; mijn handen die zijn vast
    (1140) Gebonden op mijn rug. Katr. Hoe laet gy u vervoeren.
    Door sotte inbeeldingen, die u het breyn beroeren,
    Ik seg, doe d’oogen op. Flip. Ik kan werentig niet.

    Katrijn, hem met Antonette heen en weer schuddende.

    Kom, schudden wy hem, dat hy wacker wort, en siet.
Flip. Help, help, mijn Heer! mijn Heer! waer mag mijn Heer toch wesen;
    (1145) Och! was hy hier,’k sou noch een beetje minder vresen.
    Maer lieve Geestjes, wat heb ik jou lui misdaen;
    Ik dorst om jouwent wil noit in het donker gaen,
    Ook heb ik noit, de droes die voerme weg, gesworen.
    Uit vrees van jou lui, in jou besigheit, te storen.
Jac. (1150) Ontbint den bloei, neemt hem de pleisters van ’t gesigt.
Katr. Seer wel, Mevrouw.
[fol. C8v, p. 64*]
Flip.                             Och, och! nou vrees ik weer voor ’t ligt.
    Maer hoe? is dit de Hel! ’t sou eer den Hemel lyken.
    Akrement, wat is ’t hier mooy? wat is hier al te kijken!
    O wat al Juffertjes, soo kostelik, soo schoon,
    (1155) Met wyn, en suiker op de tafel! ’t lyken Goon,
    Godinnen, en... Maer hoe! ben jy ’t Heer, die de handen
    Van d’ opperste Godin, daer kust. O duisent schanden!
    Heeft ons een Engel, of een Drommel hier gebracht?
    ’k Ben bly, dat ik, uit die vermaledyde nacht,
    (1160) Noch eens gekomen ben in ’t licht, daer ik jou vinde.
    Ben jy ’t, en is dit niet het spook, dat jou beminde.
Luid. Ja Flip, wy zyn het, vrees nu voor geen spoocken meer.
Flip. Myn vrees verdwynt by u, en by het ligt, myn Heer
    Maer jy lui, spookstertjes, die al myn gelt gestoolen
    (1165) En weg gevoert hebt, seg, waer hebje’t dog verscholen?
    ’t Was al myn rijkdom, en een lang gespaerde schat,
    Die ik in twee jaer tydts by een gestapelt had.
    Ey, geestjes, geef het my weerom, ’t* kan jou niet baten,
    Of jy dit hebt of niet ’t zijn immers geen dukaten.
Luid. (1170) Bedwing u lippen, en gebruik hier meer ontsag.
Flip. Ja had ik ook een spook, die ik in de armen lag,
    Die my wat troetelde, en geschenken sont met eenen,
    Die my mijn gelt niet stal, noch bonsde, dat de beenen
    Noch ram’len in mijn lijf, ick had licht beter moed
    (1175) En sou geruster zyn; maer al mijn gelt quyt, bloed?
Katr. Flip, Flip, sie my eens aen.
Flip.                                         Wel nou, wat sal ’t dan wesen?
Katr. Wat dunkt u van me?
Anton.                             Wat van myn?
Flip.                                                     Och! och! myn vreesen
    Begint weer: och! waer sal ik heen?
Anton.                                             Wat benje sot?
    Kies een van beiden tot jou vryster. Flip. Ey, je spot
    (1180) Met Flip.
Katr.                     Neen, neen, in ernst wy zyn verlieft, en minnen
[fol. D1r, p. 65*]
    Uw deugden, en persoon, dies wilt vry met u sinnen
    Te raet gaen, wiege van ons tween tot vrouw begeert.
Flip. So jy van binnen, als van buyten waert, ik sweer ’t,
    ’k Namje alle bey wel. Maer dan kregense me binnen
    (1185) Gelyk myn Grootvaers Heer. Mejoff’ren duivelinnen,
    ’k Bedankje voor jou gunst: ’k heb noch geen trouwens lust.
Ant. Jy moet.
Flip.             Ik wil niet.
Ant.                             ’k Laet u anders noyt in rust:
    Maer’k salje wederom doen van den duyvel droomen.
Sof. Och Nicht, my dunkt, ik hoor, daer yemant boven komen;
Jac. (1190) Ik ook. Het nadert. (tegen Katrijn) Ga Heer Luidewijk en Flip.
    Verbergen; haest u, of wy raken in de knip,
    Myn Heer, verschoonme, als gy mijn redenen sult horen,
    Verseker ik me, dat gy u niet sult verstoren.
Luyd. Mevrou, ik schik my gansch na uwe wil, en ga.
Flip. (1195) Ik seker niet. Och! och!
Luid.                                                 Swijg, schelm. Flip. Genâ! genâ!


VI. TOONEEL.

Ferdinand, Jacoba, Sofia, Ida, Antonette,
Dirck, Niklaes.

Ferd. WAt willen hier by nacht al dese kostelikheden,
    Jacoba? Om wat reden gaet gy u dus verkleeden
    En pronkt u Kamer met dit prachtig huis-cieraet?
    Het roukleet van de want? Jac. Eer dat gy verder gaet;
    (1200) ’t Geschiet alleen om my de geest wat te vermaken
Ferd. Wat vreugde kunt gy doch in dese sotheyt smaken?
    Daer schuylt yets meer.
Iac.                                 Gy weet, hoe dat ik na uw sin
    My, sonder liefde, heb gegeven aen de min.
[fol. D1v, p. 66*]
    Myns overleden mans, en geene vreugt genoten
    (1205) In ’t huwlik. Na de doot syn oogen had geslooten,
    Versleet ik tegens dank dees maent in eensaemheyt.
    Doch, wyl de droefheit my niet diep in ’t harte leyt,
    Wilde ik me, om d’ agterklap van vreemde te vermyden,
    In ’t by zijn van mijn Moei Sofia, wat verblyden
    (1210) En blijven binnens huis, wyl ’t buiten is verdacht.
Ferd. waerom so vremt een spul dus toegestelt by nacht,
    En in myn afzyn? dit kan quaet vermoeden geven.
Jac. ’k Had wel gedacht, dat gy myn lust sout wedestreven
    En daerom deed ik het, terwyl gy waer op ’t Bal
Ferd. (1215) Val ik u dan soo straf? Sof. So lang ik hier ben, sal
    Daer niets geschieden, dat u wettig kan mishagen
Jac. ’k Heb reden om my van uw wantrou te beklagen.
    Gy gaet na ’t Bal, en segt, hoewel gy anders dacht,
    Dat gy niet t’huis soud zyn, als lang na middernacht.
    (1220) Nu komtge vroeger weer, alleen om te verspieden,
    Wat in uw af zyn doch mocht onder ons geschieden.
    ’k Geloof, dat gy hierom ’t geselschap vroeg verliet.
Ferd. Ik geef op uw bedrijf so naeuw een achting niet.
    Gy siet my by geval wat vroeger wederkomen.
    (1225) De Juffer, die ik had te dienen aengenomen,
    Wiert wat onpaslik, en versocht, dat ik haer weer
    Van ’t Bal geleiden sou, gelyk ik dee; en keer
    Dier halven ook na huis; maer voort quam my ter ooren
    Een rasen, dat ik niet gewent ben hier te hooren:
    (1230) Dies quam ik om te sien, wat gy hier al verrecht.
Iac. Weest dan gerust, nu u de reden is gesegt.
    ’k Heb niets gedaen, daer ik my over hoef te te schamen.
Ferd. Het zy daer mee, so ’t wil ’t Gaet echter te betamen
    Te boven, dat men hier, in plaats van rouw en klacht,
    (1235) Dees kostelikheit bestelt in ’t midden van de nacht.
    Maer wijlt u niet gevalt na mijne raed te leven,
    Soo leef na d’uwe. Ik ga my na de rust begeven.



[fol. D2r, p. 67*]

VII. TOONEEL.

Jacoba, Sofia, Katrijn, Ida, Antonette, Dirk, Niclaes.

Kat. MEvrou, u broeder had ons daer by na betrapt
    ’t Was goedt, dat Luidewijk het met my was ontsnapt.
    (1240) Maer sal ik hem en Flip hier wederom doen komen?
    Sy wachten in ’t vertreck hier naest.
Jac.                                                     O neen,’k sou schroomen
    Dat Ferdinand, soo ’t scheen, niet heel te vreen gestelt,
    Mogt wederkeeren; dies Katrijn, ga heen, verselt
    Hen in hun kamer, ga.* Katr. Maer mag ik hem wel seggen,
    (1245) Waer ik hem breng? Jac. Nog niet; wy sullen overleggen,
    Mijn Moey, en ik; wanneerwe in onse kamer zyn,
    Hoe ’t voeglijk vallen sal; ontdekt hem niets, Katrijn.
Katr. Maer Flip is seer benauwt, hy sal ligt weten willen,
    Waer ik hem breng; hoe sal ik doch die Quibus stillen?
Jac. (1250) Laet hem gedurig in d’ inbeelding, dat hy droomt.
Katr. Maer soo sy raest?
Jac.                             Soo bid Heer Luidewijk, dien hy schroomt.
    Dat hy’t belette, en kom ons daedlijk weder vinden
    By Moey Sofia. Sof. Hoe sal ’t kluwen sich ontwinden?
Jac. De tijt sal ’t leeren, Moey, daer aen ick alles zet,
    (1255) En aen syn Lief; gaenwe.
                            Tegen de Dienstboden.*
                                                      En gy gaet ook na bed.

Continue

VYFDE BEDRYF.

I. TOONEEL.

Flip, Katrijn, Luidewijk. In ’t donker door de bedekte deur.

                                    Flip, schreeuwende.*
NEen, ’t is vergeefs, je sult die schrik niet uytme krijgen,
    Och, brengme weer in ’t licht!
[fol. D2v, p. 68*]
Katr.                                             Mijn Heer, ey, doet hem swijgen,
    Hier niet ontdekt te syn, is ons van groot belang.
Luid. Swyg Rekel, seg ik, of ik sal u... Fl. ’k Ben soo bang.
    (1260) Maer, spookje, breng een Kaers, ’k sal swijgen.
Katr.                                                                               ’t Kan niet wesen.
Flip. Ten minsten, spookje, laet me dan met vreden vresen.
Katr. Wel vrees, ja kak vry in u bed; maer hou den bek.
Flip. Hoe? in myn bed? Je meent licht in myn broeck.
Katr.                                                                               Gy gek.
    Gy slaept, en droomt noch.
Flip.                                     Ik nog slapen? nog al droomen?
    (1265) Dat ’s kluchtig slapen; maer wanneer sal ik dan komen
    t’ Ontwaken? Kat. Morgen vroeg, als gy de minste schijn
    Maer van den dag verneemt, sultge in u Kamer zijn.
    Myn Heer, ik bid, belet hem veel gerucht te maeken.
    Ey, sorg doch, dat hy eens aen’t swijgen moge raken,
    (1270) En gy verplicht geheel, gy weet wel. Luid. Zyt gerust,
    Het sal geschieden. Maer, ey maekme doch bewust,
    In welk een plaets wy zyn?
Katr.                                     Ick durf my niet vermeten
    Te seggen. Maer, myn Heer, gy sult het morgen weten.
    Doch waerge u ook bevint, weest niet nieusgierig, hoe
    (1275) Gy daer gekomen zijt, want, Heer, ik seg ’t u toe,
    Het heele kluwen sal sick dan van selfs ontwinden;
    En gy u vol van vreugd, en vergenoeging, vinden,
    Eer ’t morgen avont is. Maer ’t is pas over tween,
    En ’t sal niet licht zyn voor ses uren, wiltge u Leen
    (1280) Wat rusten, vat my by de hant, en volg. Luid. ’k Belove,
    Uw raed te doen, en ’k volg.
Katr.                                         Mijn Heer, in dese Alkove
    Kuntge u op ’t Ledekant neer leggen. Ik ga weg.


II. TOONEEL.

Luydewijk. Flip.

WAer ben jy, Jonker, in een Kallekoven? seg.
En Brandje al?
[fol. D3r, p. 69*]
Luid.             ’k Leg hier op een bedde, om wat te rusten
    (1285) In een Alkove, en geen Kalkoven. Flip. Kanje lusten,
    Te slapen in een plaets, daer jou de Drommel voert?
Luid. Swyg Flip; een bange droom hout u het breyn ontroert.
    Slaep ook gerust, en stil. Flip. Myn Heer, hoe sou ick slapen?
    ’k Sta ommers over ent.
Luid.                                 Hoe is het hier geschapen?
    (1290) ’k Seg swyg, en leg u, (soo gy over ent staet) neer.
    Maer steur myn slaep niet, nog maek my geen woorden meer.
Flip. Ey, met verlof, nog maer een woort.
Luid.                                                     Wat wilt gy seggen?
Flip. Geloofje, of sieje my nou in myn bed neer leggen?
Luid. Ja, seg ick.
Flip.                 En heb ick myn oogen toe?
Luid.                                                           Ja, ja,
    (1295) Noch eens. Flip. Ja wel, ik ben een schelm, so ik ’t versta.
    Ick vryf al, en ick trek de leden van myn oogen,
    Dat sy my puylen uyt myn kop.
Luid.                                         Gy zyt bedroogen,
    Gy legt heel stil, en roert niet anders als u mont.
Flip. Soo weet ik, waert me schort.
Luid.                                             Waer schort het?
Flip.                                                                       Strax, terstont
    (1300) Sal ’k ’t je seggen: ’t is my uyt den hooft geschooten,
    Hoe dat het heet. Het is.. Luid. Wat is ’t?
Flip.                                                           Een beest met pootten
    Gelyk een Paert; het is de nacht, de nacht...
Luid.                                                             Wat nacht?
Flip. Nachtmerrie, die me rijt. Hey, dat ’s gevonden!
Luid.                                                                         Sacht
    Maek geen geraes, Flip; of gy krygt de huyt vol slagen.
Flip. (1305) Hoe droom ik niet?
Luid.                                          Wat ja: moet gy me dat nog vragen?
Flip. Wel hey. Soo droom ik ook, datme slaen wilt, Heer-
[fol. D3v, p. 70*]
    Daerom soo dreygtme vry; ick vrees geen dreygen meer.
    ’t Is al maer malle schrick, inbeelding, viesevasen
    Jou dreygen; want ick droom. Hey! hey!
Luid.                                                           Wat wil dit rasen.
Flip. (1310) ’k wil wacker wesen.
Luid.                                           En ick seg u, Flip, swijg stil,
    Of’k sal u anders... Flip. Sal ick swijgen, of ick wil,
    Of niet? dat ’s wonder.
Luid.                               Schelm, ik sal u de ooren vlooien,
    ’t En sy gy stil swijgt.
Flip.                               Wel, wat mag de Gek al gooyen.
    Je woudt me licht verbien te droomen? dat is raer.
    (1315) Wanneer ick waek, Heer, dan ben jy mijn meester maer,
    Niet als ik droom, holla; ’t staet yder vry te droomen
    Van alle dingen, die hem in gedachten komen;
    Gelyk als nou myn Heer. Myn dunkt jy bent een Gek.
    Een Ketter, en rondruyt, een Vent, die, door gebrek.
    (1320) Van Juffren, met de Droes, of met sijn Moer, wil trouwen.
Luid. Sta ’k op, gy Rekel, ’k sal u straks den bek doen houwen,
    En swijgen want ick sal u in u droom soo slaen,
    Dat gy ’t wel voelen sult, al is de droom gedaen.
Flip. Neen, neen, dat dientme niet, dan wil ik liever waeken.
    (1325) Nachtmerrie, ’k weet wel, dat men jou niet quyt kan raken,
    Ten sy men schreeut, ’k moet sien, of ick eens schreeuwen kan.
Luyd. Begin dat, hebtge’t hart.
Flip.                                       Alree, mijn lieve man,
    Moord! brand! moord! brand!
Luid.                                           Swijg stil, of anders moogtge vresen.
Flip. Nachtmerrie* van men lijf. Moord! brand!
Luid.                                                               Wat wil dit wesen?
    (1330) Jan met een fackel, en gevolgt van Ferdinand,
    Dat ’s vreemt.



[fol. D4r, p. 71*]

III. TOONEEL.

Ferdinand, Jan, Luidewijk, Flip.

Jan.         ’t IS hier, myn Heer.
Ferd                                         Wie schreeut so moort en brant?
    Hoe Heer, heb ik u niet heel vroeg van ’t Bal sien keeren?
    En vind ik u nog op, en beyde in uwe kleeren?
    ’k Meende u onpasselik, en lang na bedt te zyn.
    (1335) Hoe schreeuwt Flip soo?
Flip.                                               Ben jy de droes in mensche schijn?
    Of Jonker Ferdinand, hoe drommel is het? droom ik,
    Of waek ik?
Luid.                 Schelm, ik sal u moeten leeren, koom ik
    U op het lijf. Myn Heer, mijn knecht is met het hooft
    Gequelt. Hy revelt staeg van spooken, en gelooft
    Nu tegenwoordig vast te slapen: dat’s de reden,
    Dat ik my dese nacht niet wilde doen ontkleeden:
    Om dat hy me elke reys toch wacker maken sou,
    Al was het, dat ik my tot slapen geven wou.
    Dewijl ik vreesde, dat hy sulk een keel opsteken,
    En ’t huys in rep en roer sou brengen. Flip. Selleweken!
    Wat stootje al uyt jou hooft. mijn Heer? beelde ik myn in
    Te slapen, soo ben jy ’t, die ’t my eerst in de sin
    Gebrogt hebt. Maer ’k begin ’t nu seker te gelooven.
    O ja, ’t gaet vast, hoe kom ik anders hier, ’t is boven
    Al myn verstant. Het lijkt de selfde Kamer wel,
    Daer ons tot drie, viermael, de drommel uyt de hel
    Besocht heeft. Zijnw’er deur de schoorsteen ingevlogen?
Ferd, Hebt gy de drommel hier gesien?
Flip.                                                 Ja, voor myn oogen.
Ferd. Hoe sag hy ’er dan uyt? wat kleed’ren had hy aen?
Flip. Dan dus, dan soo; de Droes speelt den gebraden haen.
    Dan draegt hy eens een muts, myn Heer; de Droes heeft quinten;
    Dan eens een hooge hoet met kakelbonte linten.
    Een roode broek...
Luid.                       Swyg, swyg, gy Nar.

[fol. D4v, p. 72*]
Flip.                                                     Een grauwe rok,
    En blaeuwe hoosen. Luid. Sult gy swijgen, galgenbrok,
Flip. Hy had een roode baert....
Luid.                                     Schelm, sultge na myn hooren?
Ferd. Ik bid u, laet hem voort vertellen sonder stooren.
    Ik heb’er lust in Laet hem spreken, laet hem doen.
Flip. Dan is hy eens gelyk een swarte kallekoen,
    Maer sestigmael so groot, met blaeuwe, en groene veeren;
    Dan is hy weer gelijk een Juffrouw; in de kleeren
    Te weten, maer niet naekt, gelijk myn Jonker weet,
    Die wel twee uuren met de drommel heeft besteed
    In scheremonien en complementen maeken
Luid. Al lang genoeg, wilt gy u malle klap niet staken;
    Ik sweer u, schelm... Myn Heer, ’t is lang na middernacht
    Indien gy na het ent van sijn vertelling wagt,
    De gek sal ons, gelijk twee gecken, doen staen gapen,
    En maken, dat wy van den heelen nacht niet slapen.
    ’t Zijn toch maer bueslen, die men ons tot Rijswijk las,
    Die leggen hem in ’t hooft, als of het waerheit was;
    Die malle tyding die uyt Zweden is gekomen.
    Myn Heer, gy hebt het ook licht in den Haeg vernomen?
Ferd. O ja, myn Heer, ’k heb van dat bygeloof gehoort.
    ’k Beken, ’t is malligheyt. Dog Flip vaer gy maer voort.
    Ey steur hem niet; ik schep een ongemeen gevallen
    In al sijn grollen, Heer.* Luid. En my verveelt dat mallen,
Ferd. Ey Heer, ik bid versteur hem niet om mijnent wil.
    Nu, Flip, ga voort, waer was die drommel? swijgje stil?
    Hoe quaemtg’er by, of hy by u? Flip. Ik saltje seggen;
    Hoor toe: Myn Heer vont flus een brief op tafel leggen,
    Die van den drommel quam, en diese self ook brocht,
    Ja die ons self daer na lichamelik besocht
    In menschelyke schijn, dag vaerdende myn Jonker
    Een hoopen duyvels te gaen vinden in het donker.
    ’k Moest mee, al wilde ik niet: want anders had ik klop
    Gekregen van myn Heer. Luid. Hy stoot wat uyt sijn kop
    En heeft het slechs gedroomt. Ferd. Myn Heer, ’k geloof’t geheelijk.
[fol. D5r, p. 73*]
    Maer, Flip, ga voort.
Flip.                     ’k Beken, de droes was toen niet leelyk.
    ’t Leeck toen een Juffrou. ’t Sal misschien een Konkelbijn,
    Van Monsjeu Loeyta, of van dat Karnaelje zijn.
    Altijt se voerde ons door de lugt, ’k sou niet wel weten,
    Waer’t was, op Blokula, of hoe de Plaets mogt heten.
    Hoe ’t is mijn Heer, en ik sijn leelik dese nacht
    Met hem gescheept geweest, tot hy ons end’lik bragt
    In ’t midden van een zael, propvol* van kostelikheden;
    Na dat wy hadden wel tien duisent mijl gereden
    In een pik swarte Koets, gement van een Koetsier,
    Swart, als de schoorsteen, en met oogen als helsch vier;
    Met acht paer Paerden, en wel elf dozyn Lackeyen,
    Al swarte Nickers, en met swarte lieveryen.
    Die selfde Juffer, maer veel prachtiger gekleet,
    Gevolgt van Heeren, en een sleep Staetjuffers, heet
    Ons feestelik welkom, schaft ons wijn, en konfituren,
    En app’len Sina.
Luid.                     Schelm, hoe lang sal dit noch duuren?
Ferd. Hier schuylt yets? Flip wanneer quamt gy dan hier in huys?
Flip. So daedlik eerst, myn Heer. Daer quam een groot gedruys,
    En met een dwarrel wint zijnwe uyt die zael gevlogen
    In de Kamer, die als d’onse is; soo mijn oogen
    Geen koussen zijn, of ik bedrogen door de schijn.
Ferd. Nu merk ik ’t Luidewijk, is dat recht Edel zijn?
    Heb ik verdient, dat gy my sulke treeken spelen,
    En door soo bitt’ren hoon d’eer van ons huys soud steelen?
Luid. Mijn* Heer, waer heb ik u beledigt of gehoont?
Ferd Dat vraegt gy? heeft het Flip niet klaer genoeg getoont?
    En naeckt genoeg ontdeckt? hier valt niet meer te veynsen.
Luid. Wat hy u ook ontdeke, ik kan in ’t minst niet peynsen,
[fol. D5v, p. 74*]
    In welken deele uw eer door my te kort geschiedt.
Ferd. Waer hebt gy dan gewest? by wie?
Luid.                                                     Dat weet ik niet.
Ferd. Hoe komt gy uyt de zael, daer u de Juffer toefde
    Weer in u Kamer?
Luid.                     ’k Weet het niet.
Ferd.                                             Neen, neen, gy hoefde
    d’Onnoosle Flip, door schijn van spook en sotterny,
    Om d’onuytwisbre smet van uw verradery
    Soo schelms te decken, dus niet om den tuyn te leyen.
    Ik sou het self... Maer sacht, wy sullen so niet scheyen.
Luid. Myn Heer, hy stack sich self die sotterny in ’t hooft.
Ferd. Wel aen, dewijl gy ’t soo wilt dryven, ik geloof’t.
    Het zy, soo ’t wil. Geef my eens antwoort op myn vragen
    Kent gy de Juffer niet?
Luid.                             Neen, Heer, van al myn dagen
    Heb ik haer niet gesien, dan dese nacht alleen.
Ferd. Soo weet gy dan haer naem, noch staet, noch stamme?
Luid.                                                                             Neen.
Ferd. Gy weet het niet?
Luid.                         O neen, geloof my by mijn woorden?
Ferd. Waert gy ’er daedlik noch niet by?
Luid.                                                   O ja.
Ferd.                                                         Verstoorden
    Wy uwe vreugt niet, en u onderling onthael?
Luid. Dat is my onbekent. Ferd. Gy komt uyt hare zael.
    Bedekt in d’uwe, en hoe, dat weet gy niet te seggen?
    ’t Schijnt echter, dat zy niet ver van elkander leggen.
Luid. Het schijnt soo, maer voor my is ’t een geheymenis.
Ferd. ’k Moet u dan d’opening doen. De Edel-Juffer is
    Myn Suster, en de zael soo kostelijk, en heerlyk,
    Haer kamer, hier in huys
Luid.                             U Suster, Heer? Ferd. ’s Is ’t eerlijk
    En aedlik, op die wys te hoonen sijnen vrindt?
[fol. D6r, p. 75*]
    En heb ick dit aen u door myn onthael verdient?
    Sult gy my, die u niet, dan vriendschap, tracht te toonen.
    Uit gront mijns harten, met so schampren smaet belonen.
    En quam ik u myn huys soo minlijk aen te bien,
    Om dat den eersten nacht van u onteert te sien?
    Geveysde vrient, ik heb u t’ onrecht dus versleeten.
    Dees hoon doet my myn schult, en al u dienst vergeten,
    Ik ken u voor geen vrient. Sta, trek van leer: mijn hant
    Sal wasschen in u bloet dese aengewreven schant.
Luid. Mijn Heer...
Ferd.                 ’k geloof mijn oog.
Luid.                                             Wilt alles overwegen.
Ferd. Dat heb ik al gedaen.
Luid.                                 ’k Sal toonen...
Ferd.                                                     Toon u degen,
    Indien gy meerder moet heb, als oprechtigheyt,
Luid. Wel aen. wijl gy my dwingt, ik ben daer toe bereit.
    ’k Sal myn oprechtigheyt door myne moet doen blyken.
Flip. Help! help! sta by! kom niemant na ons kijken?


IV. TOONEEL.

Ferdinand. Luidewijk. Flip. Jan. Jacoba en Katrijn,
door de bedeckte deur.

Jac. EY Broer, ey* Luidewijk! quetst dog malkander niet
    ’k Heb u verschil gehoort, en al ’t krackeel verspiet.
    Noch eens Broer, zyt gerust, en laet dit vechten steecken.
    U is geen schant geschiet, gy hebt geen hoon te wreken:
    Want Luidewijk is heel onschuldig in de saek.
    ’t Is myn bedryf alleen; neem dan op my de wraek,
    Indien gy in u huys yets schadliks vind bedreven,
    Dat aen myn naem en eer de minste vlek kan geven.
    Ick ben ’t, die Luidewijk, toen hy ’t minst om dacht,
    Door Brieven heb verplicht, wat vroeger in de nacht,
    Van ’t Bal te scheyden, en sig herwaerts aen te spoeden.
[fol. D6v, p. 76*]
    Ik ben ’t, die, schoon hy sulks van my niet kon vermoeden,
    Hem in sijn Kamer self, door dese deur, besocht.
    Ick ben ’t, die hem geblint door ommewegen bracht
    In mijne Kamer, die gy kostelijk saegt behangen,
    Alleen om Luidewijk na sijn verdienst t’ontfangen;
    Hoewel de plaets, en ick, hem waren onbekent.
Ferd. Het is dan meer, als reen, dat sig mijn gramschap went
    Van hem op u, die dus gingt buyten het betamen.
    Daer’s niet gedaen, daer gy u over hebt te schamen,
    Gelijk gy noch terstont my woud gelooven doen?
    Het ging uwe eer te na, toen ik het dorst vermoen?
    En ’t queste uwe eer niet, nu gy, door verkeerde gangen,
    Durft in u Kamer ’s nachts een Edelman ontfangen?
    Betreurtge op dese wijs u dooden Bedgenoot,
    Die noch soo kortelings gerukt is uyt u schoot?
Jac. Het geen men niet bemint, is haest en licht vergeten.
    ’k Heb al den tijt met hem in ongeneugt versleten,
    En daerom is ’t niet vremt, dat my sijn doot niet smart,
Ferd. Wel, gaet het sterven van een man u niet aen ’t hart?
    Soo moest ten minsten d’eer soo veel op u vermogen,
    Dat gy in desen staet, wat meerder ingetogen
    Sout leven. Maer ick sal nu met mijn eygen hant
    Op u verhalen die onlijdelijke schant.
Luidewijk. Heer Ferdinand, hou stil, en eer gy soeckt te wreeken
    De hoon, die gy vermoet, ik bid, hoor my eens spreken.
    Geloofme u Suster heeft in ’t minste niets bestaen,
    Waer me sy d’eerbaerheyt* te buyten heeft gegaen:
    Dierhalven laet dit vuur van toorne wat verdooven.
Jacoba. Wilt gy heer Luidewijk, en my nog niet geloven?
    Geloof dan onse Moey, die al den handel weet.
    Katrijn, ga, hael haer straks, eer dat sy sich ontkleedt.
    Maer daer komtse aen. Sy sal u al het werk verklaren.



[fol. D7r, p. 77*]

V. TOONEEL.

Ferdinand, Luidewijk, Sofia, Jacoba, Flip, Jan, Katrijn,
Ida, Antonette, Niclaes, Dirck.

Jac. EY Moey, doch de toorn mijns Broeders eens bedaren.
    Hy dreygtme, en meent, dat ick d’eer van ons huis bevlekt,
    En my in mijne plicht vergeten heb; ontdekt
    Mijne onschult eens; en seg, hoe ’t alles is gelegen.
Sof. Mijn Neef, u Suster heeft in ’t allerminst niet tegen
    De welbetamelijkheyt gedaen, noch hare plicht
    Vergeten; ’k weet de gront van alles. Had myn Nigt
    Yets tegens de eer bestaen, ick had het niet geleden,
    Een suivre liefde deen’t haer doen; dies weest te vreden.
Ferd. Eene onbeschaemtheit, Moey, die al de werelt doemt,
    En lastert, hoor ik, dat gy suyvre liefde noemt.
Jac. Ik weet niet, hoe gy my dus durft verongelijcken,
    Heb ik u myn ontsag niet menigmael doen blyken,
    Schoon ick ’t niet schuldig was, in weerwil van mijn hart?
    En heb ick niet (maer ach! gy weet met welk een smart)
    Myn overleden man op uwe raet genomen,
    Alleen om u wat meer te doen in aensien komen.
    Acht gy dat reden, om te twijfflen aen myn deugt,
    Om dat ick eens voogdes wil wesen van mijn jeugt?
    Heb ick u raet voor heen niet steeds gevolgt? daer boven.
    Heb ik niet toegestaen, dat gy me sout verlooven
    Aen een, die’k nimmer sag, dan in sijn schildery?
    Maer endlyk, al wat ick gedaen hebt, stont my vry,
    Ja, gy zijt oorsaeck van de gunst, die ’k heb bewesen
    Aen Luidewyk. Ferd. Ick?
Jac.                                     Gy hebt my aengepresen,
    Hoe deugdelijk hy was, hoe Aedlijk, en hoe schoon,
    En self mijn rechterhant sijn Vader aengeboon.
[fol. D7v, p. 78*]
    Al dit heeft in myn borst een vonk van liefde ontsteken,
    En gy kunt myn bestaen met recht niet tegenspreeken:
    Als oorsaek van mijn min hebt gy alleen de schult.
Luid. Mevrouw, ey segtme, en help my uyt myn ongedult;
    Ben ik het self, aen wie gy waert belooft te trouwen?
Jac. Gy self, myn Heer.
Luid.                           Ik bid belieft u woort te houwen.
    Gelijk ik ’t mijne doe; En gy, Heer Ferdinand.
    Maek my in plaets van vrint door desen Huwelyksbant
    Tot Broeder.
Ferd.               Dit verbont sou ons geslagt, vereeren:
    Maer’t twyffel Luidewyk, of gy in dit begeeren
    U wel beraden hebt, en vrees voor ’t na berouw,
    Dat u verhaeste keur, licht haestig volgen sou.
    Jacoba heeft sich soo behoorlyk niet gedragen,
    Gelijk’t betaemde, om dit geluk van u behagen
    Verdient te hebben, en hoewel sy aen haer eer
    Geen nadeel heeft gedaen, dees vryheit ging te veer.
    Ja ’k ben beschaemt. Het voegt wellevende Edellieden.
    Als ons, alle opspraek, ja haer schaduw self te vlieden.
Sof. Gy neemt het punt van eer te hoogh, Neef. Luidewijck
    Siet beter in de saek, als gy, en heeft gelijck.
    ’t Raekt my behalven dat: al wat’er is bedreven,
    Daer moet men my, niet haer, de heele schult van geven.
    Maer Luidewijck volhart gy noch by u besluyt,
    En gy Nicht? Luid. Schoonheit, geef dog antwoort.
Iac.                                                                     ’t Is ’er uyt,
    ’k Heb niet geveynst; vint ick mijn hart tot u genegen.
Luid. Ach Ferdinand! en gy?
Ferd.                                 Ik heb ’er gansch niet tegen.
    Ja ’k ben geheel verblijdt, dewijl gy ’t soo begeert,
    Dat op het onversienst mijn vrees in vreugt verkeert.
    Verschoon my, Heer, dat ick, van Ed’len toorne ontsteeken,
[fol. D8r, p. 79*]
    Dese ingebeelde hoon begeerde op u te wreken:
    En gy, Mevrouw, die ’t werk so ver door uw beleyt
    Gebracht heb, steur u niet aen myn oploopentheit.
Luid. Hoe sal ik u mijn dank, en uw mijn liefde toonen?
Iac. Dat hebt gy klaer gedaen: dies denk ick slechts aen ’t loonen.
    Maer Heer, dewijl ik, om het sterven van mijn man,
    U sonder opspraek voor een jaer niet trouwen kan,
    Soo vreese ik, of gy my soo waerdig wel sult achten,
    Om na de bruyloftsdag een heel jaer tijds te wachten.
Luid. ’k Sal, om dat groot besit, Mevrouw, hoewel ’t my sinart,
    Een jaer vertoevens licht verkrijgen van myn hart.
Flip. Mijn Heer, ey hoor eens.
Luid.                                     Swyg, hoe is het hier gelegen?
    Gy steurt ons.
Flip.                 Heb ik noch niet lang genoeg geswegen?
Luid. Ik seg u, swyg, tot gy gevraegt wort
Iac.                                                         Ey, mijn Heer,
    Laet hem begaen. Wat wilt gy seggen, Flip?
Flip.                                                             Wanneer
    Sal ons het droomen van die spokery verlaten?
Iac. Gy droomt niet, Flip; maer waekt, als wy
Flip.                                                             Wat meugje praten?
    Ik waken?
Iac.     Ja, gy waekt. Flip. Maer seker, heb ik niet
    Al desen horlement gedroomt, die hier geschiet.
Luid. Neen, seit men u; noch eens
Flip.                                         Dan moet het toov’ren wesen.
    Gaet vast, och! was ik hier van daen! myn Heer, het vreesen
    Begint weer.
Luid.             Wie heeft oyt een dommer siel beleeft?
Iac. ’t Is nodig, dat men hem wat meerder klaerheyt geeft.
    Een starke inbeelding kan soo haestig niet verdwijnen.
Luid. Saegt gy die Juffer hier dadelik verschijnen?
[fol. D8v, p. 80*]
Flip. Ja doch. Luid. Hoe quamz’er? Flip. Van agter het Tapyt,
    Door dees bedekte deur. Luid. En hebt gy al den tijt
    Niet sedert aengehoort, hoe ’t voorts is afgeloopen?
Flip. O ja; maer ’k meende, dat ik droomde. Mag ik hoopen,
    Dat alles waerheit, en noch droom, noch toov’ren is.
Luid. Ja ’t is soo. Flip. Wel, Heer, al het toov’ren sal dan wis
    Niet anders als bedrog, en logens, schelmse vonden,
    En sotte inbeelding zijn, voor die het wel deurgronden.
    Ellendig Zweden! arm Hoogduitslant! ik beklaeg
    Jou Burgers in mijn hart, die sulken snooden plaeg
    Bent door de domheit van jou Rechters onderworpen;
    En sien moet dat men jou verbrandt by heele dorpen
    Veur Toovenaers. En jy, die sulken vonnis velt,
    Verblinde bocken, of verblinders, om het gelt,
    En goet van d’ arme luy, als Wolven, in te slocken,
    Die ik niet wou looven, datmen daerom ’t volk verbrant,
    Denkt vry, dat Heintjeman na jou ook watertant,
    Om onder jou luy port weer wacker vuur te stooken.
Luid. Hou op al lang genoeg van tooveren, en spooken
    Geraest: ik vindme wel by dese toovery.
Flip. Dat denk ik wel: jy wint, maer ik verlies ’er by.
    Want siet, mijn Heer, jy hebt een mooye Vrou gekregen,
    Ik stroo in plaets van gelt. Jac. Hoor maekt u dat verlegen;
    Daer is ’t, en so gy wilt, Katrijn daer by. Vat aen,
    Ik geefze u Flip. Flip. Wel, ’t souw komediagtig staen,
    Sulk trouwen op het ent, dan most we allegader,
    Niklaes met Antonette, Sofia met de Vader
    Van Jonker Luidewijk, Dirk met Yda, Ferdinand
    Met Juffer Isabel te samen trouwen. Want,
    Al zou het al de luy die komen sien, verdrieten,
    Soo mag ’er niemant in een spel niet overschieten
    Of moet hylicken* op ’t lest. Katr. Wel wilje niet?
    ’k Neem Jan dan. Flip. Scuses moy, Madame; my geschiet
    Te grooter eer. Sof. Kom elk na bed. ’t is tijt van scheyen,
    Het is by tween. Luid. Ik sal u in uw Kamer leyen,
    Soo ’t u belieft, Mevrouw. Ferd. Men hou het alles stil,
    Wat hier gebeurt is, zo men my behagen* wil.

                                EYNDE.
Continue

Tekstkritiek:

p. 1 Boekverkoopster er staat: Boekververkoopster
p. 3 eer er staat: eerst
p. 5 niet er staat: hier
p. 5 Licidas er staat: Lucidas
p. 5 Bedrijven er staat: Bedrijven van
p. 7 nieusgierigheyt er staat: niensgierigheyt
p. 7 vereeringen er staat: vereenigen
p. 7 konnen. er staat: komen.
p. 7 Maker er staat: Makeer
p. 8 en er staat: En
p. 10 beurt er staat: beurt te
p. 10 moeyte er staat: moeyte te
p. 12 verschoonen, er staat: verschooned,
p. 12 een er staat: cen
vs. 24 deugt. er staat: deugt
vs. 50 waer genomen er staat: waergenomen
vs. 53 en de [en dé, en deed] er staat: ende
vs. 101 Fransman, er staat: Fansman,
vs. 160 U er staat: Uu
vs. 162 yl. er staat: yl-
vs. 193: de sprekersaanduidig staat een regel te laag.
vs. 263: de sprekersaanduiding ontbreekt. vs. 263: niet. er staat: niet
vs. 263: geschreven. er staat: geschreven
vs. 276: waer is, er staat: waer is.
vs. 283: gedruis, er staat: gedruis.
voor vs. 312: I. er staat: VI.
p. 29 echter er staat: eehter
vs. 390 ’k de er staat: ’k
p. 32 maeckt er staat: maeck
p. 33* welvaert er staat: welvaet
vs. 419 boordevol er staat: hoor de vol
vs. 481 Flip er staat: Filp
vs. 458 jou er staat: jon
vs. 505: houwen. er staat: houwent
vs. 506: schenkt. er staat: schenk
vs. 567: begeer er staat: begeert
vs. 572: boenen, er staat: boenyn,
vs. 579: gereed er staat: getreed
vs. 582: myn er staat: my
vs. 604: verbinden, er staat: verbinden.
vs. 620: mening er staat: menig
vs. 753: Vrouweschijn, er staat: Vrouw eschijn,
vs. 772: mijn er staat: miju
vs. 830: kreeg ick er staat: kreeg
vs. 839: hadt er staat: hapt
vs. 850: Kerkhof gaen, er staat: Kerkhofgaen,
vs. 853: bancquetteren er staat: bancquetten
vs. 855: Draak er staat: Drank
vs. 872: verwarmen, er staat: verwarmen.
vs. 921: rouw er staat: vrouw
vs. 925: verweeren er staat: verwerren
voor vs. 980: Niklaas, er staat: Nikiaas,
vs. 982: ’t er staat: ’t,
vs. 1011: schoonder, er staat: schooder,
vs. 1014: uwe er staat: nwe
vs. 1021: wedermin er staat: wedermin in
vs. 1024: verklaren, er staat: verklaren.
vs. 1033: wederstreven, er staat: wedersterven,
vs. 1061: u uw er staat: uw
vs. 1068: u sijn er staat: sien
vs. 1080: daermee er staat: daer
vs. 1080: trouwen; er staat: truowen;
vs. 1106: met er staat: niet
vs. 1127: uw er staat: nw
vs. 1168: ’t er staat: ’t,
p. 73* propvol er staat: provol
p. 80* behagen er staat: behageu