Michiel Willemszn: Der schalken list ontdekt. Amsterdam, ca. 1709.
Uitgegeven door Marti Roos.
Red. dr. A.J.E. Harmsen, Universiteit Leiden.
Ceneton098890 — Facsimile bij Ursicula
In deze uitgave zijn evidente zetfouten gecorrigeerd en gemarkeerd
met een asterisk.
Continue
[p. 1]

DER

SCHALKEN LIST

ONTDEKT.

KLUCHT-SPEL.
Ik stel u in het kort door boertigheen voor oogen
Hoe, door der Schalken List, de Weereld word bedroogen.

Gerijmt om tijd-verdrijf

DOOR

M. W.

[Typografisch element]

Te ROTTERDAM,
____________________________
Gedrukt by PIETER DE VRIES, Boekdrukker
in de korte Hoofdsteeg, by de Hoenderbrugge.

[p. 2]

PERSONAGIEN.

Tijs, Beed’laars Waard, en Blindeman uit List.
Lijs, Vrouw van Tijs.
Platte Joost, een gestropieerde uit List, gaande op een houte Been.
Peer de Waal, een gestropieerde uyt List, gaande op twee krukken.
Schalleke Dries, een Lazerus uit List.
Klaas vol Bedrog, een Turkse Slaaf uit List.
Jochemtje, een Lierman.
Syme, een Snaar-bederver, alias Speelman.
Joris Fransz, een Beurse-kaper.
Pieternel, een Nimphje.
Krelis, een verliefde Boer.
Jannetje, Vrouw van Krelis.
Lodewijk, Schout of Straf der Beedelaars.
Hans, een Luisevanger met 4, 5 à 6 stomme Luisevangers.
Jan, een gemeen Burger.
Trijn, Vrouw van Jan.

    Het speeld voor het Logement der Beedelaars.


[p. 3]

DER

SCHALKEN LIST

ONTDEKT.

KLUCHT-SPEL.

EERSTE TOONEEL.

LODEWIJK, HANS, en 4, 5 à 6 stomme Luysevangers.
Lodew. WAar of al dat geboeft zig ergens hier onthout?
Hans. Het is, zoo ik geloof, in gintse Kuf, Heer Schout.
Lodew. Seer wel, ga laatje nu al t’zaam een soopje schenken
    Zoo lang, tot dat ik u zal roepen, of wel wenken.
Hans. (5) Al wat mijn Heer gebied, dat word met vlijt volbragt.
Binnen.


TWEEDE TOONEEL.

Lodew. IK heb van overlang zeer wijs en goet geagt
    My in een vreemd gewaat hier ergens te begeven,
    Op dat ik weete mag het regte Beedelaars leven.
    Want my word dagelijks zoo veel daar van gezegt,
    (10) Dat ik verwondert sta; en om dat ik te regt
    Zou weeten hun bedrijf, zal ik hier eensjes vraagen,
    Hoe dat dit snood geboeft zig daag’lijks komt te draagen,
Aan een Huys kloppende.
Jan van binnen.
    Of jy mijn tegen houd, ik wil der egter gaan,
Lodew. Wat of hier is te doen?
[p. 4]
Jan.                                        ’k Zalje tot stukken slaan,
    (15) Of laat me aanstonts uyt.
Trijn van binnen.
                                                Wil my veel eerder dooden,
    Dan ik gehengen zal, dat gy, by zulke snooden
    Guits, en Beedelaars geboeft, u zelfs vermenge zult.
Jan. En tergt tog niet te lang mijn mannelijk gedult:
    Of ’k zal je met dit* mes, na de andere weereld zenden.
Trijn huylende.
    (20) Dan zal ik zijn bevrijd van alle mijn elenden.
Jan. Kom, kom, ik weet wel raad: schoon gy geen deur ontsluit,
    Ik ga na bove toe en spring de venster uit.
Trijn. Dan wensch ik, dat gy moogt uw hals en beenen kraaken.
Jan in de venster staande.
    Ik dankje voor die gunst.
Lodew.                                Hou, vriend wat wilje maaken.
Jan. (25) Het geen ik doe, mijn Heer, geschied uit grooten nood.
Willende springen.
Lodew. Ey man, staak dat opzet: je valt voor zeker dood,
    Indien gy dat begint.
Trijn.                              Laat hem te berste valle,
    Daar is niet aan misbeurt.
Jan.                                      Ik lag wat met je alle;
    ’t Zal evenwel geschien, het geen ik heb in ’t zin.
Willende springen.
Lodew. (30) Hou karel, staak dat quaad, of ’k breek ten huyse in,
    En neem u aanstonts me.
Jan.                                      Wel vent? zal jy me dwingen?
Lodew. O man, ik zal je straks wel anders leere zingen:
    Indien je met je hooft, zoo schielijk voort wilt gaan.
Jan. Wel uitgedroogde Pay, gaan jouw mijn zaaken aan?
Lodew. (35) Ik zal u dadelijk beleefder leere spreeken.
    Mijn Dienaars!


DERDE TOONEEL.

LODEWIJK, HANS en 4, 5 à 6 stomme Dienaars.

Hans.             WAt ’s u wil?
[p. 5]
Lodew.                                      Fluks, wilt die deur opbreeken,
    En breng hem straks ter plaats, daar men die Schoften temt.
De Dienders bezig zijnde.
Jan. Gena, mijn Heer, gena,
Lodew.                                  Ziet dat gy u niet en klemt.
Jan. Mag ik u bidden Heer, zoo wilt die moeite staaken,
    (40) Ik zal met alle vlijt de deur zelfs open maaken.
Lodew. Dit doende is het wel, maar zoo gy lange draalt,
    Word je op staande voet ten huyse uitgehaalt.


VIERDE TOONEEL.

LODEWIJK, HANS, en 4, 5 à 6 stomme Dienaars.
JAN, TRIJN.

Jan. ACh! goed’ barmhartig Heer, wil my genade geeven;
    ’k Zal nooit meer met mijn wijf in twist of tweedragt leeven;
    (45) Maar ’k zal gehoorzaam zijn aan ’t geen zy my gebiet.
Trijn. Neem hem maar mee mijn Heer, hy is een Deugeniet,
    Die na mijn goede raad nog luist’re wil nog hooren;
    Maar die zig van een aar veel liever laat bekooren,
    Dan van sijn echte Vrou.
Lodew.                                Sus, sus, spreekt zagjes wijf.
    (50) Waarom is eigentlijk dees rusy en gekijf?
Trijn. De waarheit zal ik u ten eersten kenbaar maaken.
    Mijn man sijn wenschen is ten huyse uit te raaken,
    Om in gins Beed’laars kroeg met een vuil Venus-dier
    Van avond tot mijn leet te neemen zijn pleizier.
Lodew. (55) Dat opzet beste maat, kan ik u ligt beletten,
    Met u een jaar of twee in ’t Beterhuys te zetten.
Jan. Het is niet waar mijn Heer, waar mee zy my betigt.
Lodew. Onkuysche! wilt gy zoo te buyten gaan uw pligt?
Jan. ’t Is waarlijk vals Heer, ’t geen zy my te last wil leggen,
    (60) Zoo gy my tijd vergunt, ’k zal u de waarheit zeggen.
Lodew. Spreekt vry, maar maakt het kort.
Jan.                                      Mijn Heer de Beed’laars Waart
    Heeft my uit min versogt, of ik wat met de Kaart
    Of wel een Pijp Tabak met hem wil helpen rooken.
[p. 6]
Trijn. Zegt liever dat gy wenscht heel nagten daar te spooken.
Jan. (65) En wijl hy is van zin t’ontsteeken zijnen wijn,
    Heeft hy aan my verzogt, of ik daar by wil zijn,
    Het geene ik van daag niet meende te versmaalen.
Trijn. Ga maar, ik zal je moy met ’t hair ten huis uit haalen.
Jan. Ik heb de Heer belooft zoet wijfje dat ’k voortaan
    (70) Met alle gehoorzaamheit in u gebied wil staan.
Trijn. Mijn wenschen is niet aars, dan dat ik mag ontfangen,
    Het geen gy tot mijn leet staag aan die Hoer wilt langen,
Lodew. Dat is niet meer dan pligt van een gehuwlijkt man,
Trijn. Ja Heer hy heeft een Wijf die ’t wel verbergen kan,
    (75) Al wat hy heeft te veel.
Jan.                                      ,, Wilt tog die woorden smooren.
Lodew. Nu alle twist ten eind en leeft als van te vooren
    Weer zaam in min en vree.
Jan.                                      Zie daar, aanvaard mijn hand;
    Ik wil op staande voet verliesen mijn verstand,
    Indien ik nu nog ooit zal na dit Kufje tragten.
Tryn. (80) Dan zal ik u voortaan meer als te vooren agten.
Lodew. Ziezoo, dat hoor ik graag. Nu mannen gy kunt*gaan.
En als ik roep of wenk...
Hans.                            Wy hebben u verstaan.
Binnen.


VIJFDE TOONEEL.

LODEWIJK, JAN, TRIJN.

Lodew. NU wensch ik dat gy lui my zult te kennen geeven,
    Op wat manier die Guits, of wel die Beed’laars leeven.
Jan. (85) Het leeven van die Maats, bestaat in groot pleizier,
    Zy zuypen Fransche Wijn, als ik drink dunne Bier,
    En als ik mijn gedarmt met Karndemelk moet vullen;
    Dan zie ik die Messieurs aan lekker Wildbraat smullen,
    En ’s nagts wanneer de rust smaakt aan een Ambagts-man,
    (90) Maaken zy zulk getier, dat men niet slaapen kan:
    Men speelt’er op de Lier, men hoort’er helder zingen,
    Men ziet haar voor de deur vaak in de ronde springen.
[p. 7]
    In ’t kort, mijn Heer de Schout, die ’t beed’le neemt ter hand,
    Die vind een groot gemak, en lagt vry met de schand.
Lodew. (95) Is dat haar daag’lijks doen?
Jan.                                                          Ja Heer.
Lodew.                                                                  Wel dat zijn Boeven.
Jan. Ik wenschte wel mijn Heer, dat gy hier wat kon toeven,
    Gy zout het levend zien: het geen ik u verhaal;
    Want daar zal zekerlijk van avond weer een Baal
    Zijn, s’ hebben my verzogt, hoewel ik t’huys zal blyven,
Trijn. (100) Indien gy gaat ik zweer...
Jan.                                                  ,, Ey Vrouwtje wilt niet kyven,
    ,, Nooit zal ik iets meer doen, dat u tot gramschap wekt.
Lodew. ’k Verheug my, nu gy my hun leven hebt ontdekt,
    Maar goede Burger-lui, mag ik u wel iets vergen?
Jan en Trijn. Ja Heer.
Lodew.                        Zoo laat my in huys mijn zelfs gaan bergen.
Jan. (105) Mijn grens is tot uw dienst, wil maar vry binnen gaan,
    Ons laat de tijd niet toe hier lang te blyven staan,
    ’t Is nu de rechte tijd, dat zy na huys toe komen.
Lodew. ’k Zal u verhalen Vriend, wat ik heb voorgenomen,
    Om dat verwilderd graauw te krygen in mijn magt.
Trijn. (110) Ik heb uit al men hart, daar dikwils na getragt,
    Want ’t is niet uit te staan voor eerelyke Lieden.
    Al ’t geen men van die Guits hier daag’lijks ziet geschieden.
    Ja ’k berst van enk’le spijt, wanneer ik dat gespuys
    Zie dansen hier voor deur, wijl dat ik in mijn huys
    (115) Al zugtend overdenk, waar ik ’t van daan zal halen,
    Om al mijn Schuldenaars regtvaardig te betalen.
Jan. Wie zig voor arm aanklaagt, die heeft de minste nood.
Trijn. Dat ziet men dagelijks, want Sakken prop met brood,
    En Mandens vol met vleis geven sy staag ten besten
    (120) Voor weinig, of geen gelt, om Varkens mee te mesten:
[p. 8]
    En alle Sterke-drank, die gaat hier zoo in swang
    Als of het water was; maar Heer het zou te lang
    Zijn u, alles van dat ruigt ten regten te ontdekken,
    Indien het u belieft, laat ons al t’zaam vertrekken.
Lodew. (125) Wel ik hoor my gek en doof.
Trijn.                                              Gaauw, haast u, en treed in,
    Eer dat ons naaken komt, de Beedelaars-waardin,
    ’t Schijnt zy haar Huys ontsluit.                                  Binnen.


SESDE TOONEEL.

LIJS.

Lijs.                                          WAt of me Vent mag quellen
    Dat ik hem niet en zie? ik kan m’er van ontstellen,
    Hy komt gemeenelijk de aldereerste aan,
    (130) Om al mijn Slapertjes met winst ten dienst te staan,
    En daar hy zeer wel weet, dat ik hem niet kan missen,
    Insonderheit deez’ dag; ik zou me wel bepissen
    Van angst, want al ons Bedelaars, ’t zy groot of klein,
    Gebieden met meer magt, als die wat deeg’lijks zijn;
    (135) Voornaam wanneer dat sy wat hebben milt ontfange,
    Ja wel indien hy wist, hoe ik na hem verlange,
    Hy daagde aanstonts op, hoe kan ’t de gaauwdief doen?
    Dat hy my laat in angst, gelijk een broeyend hoen:
    Maar zou hy in de Schout zijn handen moog’lijk weesen?
    (140) Ja hy is wis ontdekt. Ach! ik begin te vreesen;
    Dat zijn invensi is gekomen aan den dag:
    Ik weet niet wat men Vent nog al beginnen mag.
    Daar ons de Beed’laars kroeg zoo rijklijk doet leeven:
    Ja wel recht uyt gezegt mijn ouwe beenen beeven.
    (145) Voor ’t eerste dat hy neemt dat werkje by de hand,
    Geraakt hy in de ly. Ik wilde dat die quant,
    Die hem geraade heeft voor Blindeman te loope
    Tot zijn verdiende straf, zoo levend op zag knoope:
    Want zonder zyne raad, had hy zulks niet begaan;
    (150) Ik wensche andermaal dat ik hem gaar zag braan.
    Hy is een galg’brok, die Hondjes weet te leeren
    Met voordagt, om daar na voor Leydsman te ageeren:
[p. 9]
    Wanneer sy huys aan huys gaan klaagen vol van rouw,
    En dat hy arme beest, gebonde aan een touw,
    (155) Hun moy te leide weet. Krijg ik hem in mijn handen
    ’k Zal hem verniele, en verscheure met dees tanden.
    Een eer en deugzaam man te brengen in ’t verdriet
    Van wie ik dag en nagt men inkomst kreeg. Deugniet,
    Gy zult met uwen hals, zijn lichaam moete boeten;
    (160) Indien ik, door uw schult; mijn Man sal derve moeten:
    Maar hou, zie ik hem gints niet kome met zijn hond,
    O ja hy is het zelfs: nooit heb ik blyder stond,
    Zoo oud ik ben, beleeft; hy weet zig wel te dragen,
    En ’t Beesje gaat voor uyt, wel wat listen en wat laagen
    (165) Worden der tans bedagt, al om dat Duyvels gelt?
    Daar spreekt hy ymant aan, ik stader van verstelt...
    Hy krijgt wat, wel de droes! hoe laat de mensch zig loeren;
    Ik berg my om te zien, wat dat hy uyt zal voeren.
Zig verschuilende.


ZEVENDE TOONEEL.

TIJS, LIJS.

Tijs. ACh! geef een Aalemoes aan d’arme Blinde man,
    (170) Die al wat weereld is, in ’t minst niet zien en kan.
    Ik bid u andermaal, wilt mededogen toonen,
    Den Hemel zal ’t u hier, of naarmaals weer beloonen.
Lijs. ,, Zou hy wel van den Heer ontfange zyne straf?
    Wat schort u bestemaat?
Tijs.                                      Ach! dat den Hemel gaf,
    (175) Dat ik als gy kon zien, wat zou ik al mijn daagen
    Met juygende gesang Lof zangen hem op draagen.
Lijs. Ach! Tijsje is het ernst? Zeg benje blint me vaar?
Tijs zijn oogen open doende.
    Ben jy het zoete Lijs? ô neen, ik zie zoo klaar
    Als van te voore.....
Lijs.                            Gy zaagt my nogtans niet staan.
Tijs. (180) Ik heb van gintse straat geen oogen op gedaan,
    En ’k dagt gy yemant waart, die my kon mede deelen.
    Wat zegje kan ik nu mijn rol niet deftig speelen?
Lijs. Byzonder.
[p. 10]
Tijs den Hond Carresseerende.
                            Wel Beesje, gy hebt my wel geleyt.
Lijs. Gy zult m’in ’t eerste jaar op ver na zoo verblijd
    (185) Niet maaken Man, als ik van avond in ’t bezwaaren
    Geweest ben; zeg my nu, hoe dat gy zijt gevaaren.
Tijs. Indien ik over een Jaar dees raad gevolgd had,
    Wy hadden gelts genoeg. Ey siet eens wat een schat,
    Dat ik voor d’eerste reys, met Blint zijn heb gekregen,
Haar toonende een zak met Duyten.
Lijs. (190) Wel Mantje dat weegt swaar.
Tijs.                                                      Ik bender mee verlegen,
    Houd fluks u voorschoot op, dat ik my wat ontlast.
Zijn zak uytschuddende.
Lijs. Wel hede! zo veel gelt?
Tijs.                                      Hou het ter dege vast,
    Ik zalje met’er vaart wat anders laate kyken.
Kaas en Brood toonende.
Lijs. Hoe! zo veel Kaas en Brood?
Tijs.                                                ’k Zal u nog meer verryken.
Een party Vlees toonende.
Lijs. (195) Mijn zoetste mantje lief, hoe deksel komj’er aan?
    Wel ’t is de moeite waart dat gy bent uytgegaan,
    Geloof my, dat ik dat op ver na niet verwagte.
    Ja wel het Beed’laars ampt en is niet te verachte;
    Het is geen wonder Man, dat die het eens begint,
    (200) d’Er niet licht uit en scheid: wees jy wat dikwils blint.
Tijs. Dat zal ik doen. Maar ’k moet u dog verhaalen,
    Als dat dit Hondje met geen gelt is te betaalen,
    De Schelm die weet zeer net van huys tot huys te gaan,
    En blijft zo lang ik bid, stil aan de stoepen staan,
    (205) En als hy ziet de lien my weig’ren of iets geeven,
    Marcheert hy weer voor uit: ja Wijf ik zou mijn leeven
    Aan ’t beest vertrouwe, indien dat ik effectief
    Blind was: kom hier mijn beesje, ik heb u zoo lief,
Den Hond streelende.
Lijs. Wel mannetje, mijn beest; heeft hy ook wel gegeeten?
Tijs. (210) Laat hem van ’t Beed’lend vlees van daag zijn bast vol vreeten,
[p. 11]
    Hy heeft het wel verdient.
Lijs.                                      Dat zal ik doen me maat,
    Kom gaan wy zaam in huys, het is al reed’lijk laat;
    En wilt het vaatje Wijn ten eerste tog ontsteken,
    Want al onz’ Commesaals zullen geen zeve weeken
    (215) Meer uyt blyven.
Tijs.                                  Dan zal ik evenwel de smaak
    Eerst nemen van de vogt.
Lijs.                                      Ja, ja neem u vermaak,
    Maar haast u, Peer de Waal komt ginter met sijn krukken.
Binnen.


AGTSTE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST,
SYMETJE.

Peer de Waal. ’t ZA Jonge saag eens op, of ’k breek u Veel aan stukken,
Symetje. Wat wilje voor een dans?
P. de Waal.                                    Dat is pour moy tout un.
    (220) Speel jy maar wat je kunt.
Zyme speelende.
                                                        Dat is een goede deun.
Peer de Waal werpt zijn krukken van zig.
Platte Joost. Gooid gy de Krukken weg?
P. de Waal.                                              Wat isser aangeleegen?
    Wy zijn nu buiten vrees. ’t Za Jonge saagt ter deegen,
    Ik zal u, zoo gy wel kunt speele na me voet,
    Vereeren voor uw moeit’ een hand vol deuyten,
Symetje.                                                                  Goet.
Zy Danssen op het Spel van Syme.
P. de Waal. (225) Morbleu ik scheiter uyt.
Platte Joost.                                            Waarom dan helt der Franschen,
P. de Waal. C’est impossible vent met jou te kunnen danschen.
Platte Joost. Wel waarom Waale kind?
P. de Waal.                                            Gooid weg de houte been.
    Après nous danserons t’zaam.
Platte Joost.                                  Daar ben ik mee te vreen.
Zijn houte Been ontbindende, gooid het weg.
[p. 12]
P. de Waal. Jong wil se gy van voor weerom die Dans beginnen.

Symen speelende, word van hun beide gedanst.



NEGENDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST,
SYMEN, LIJS.

Lijs. (230) HOe ben je zoo verheugt?
Platte Joost.                                          Om dat den Aap is binnen,
Lijs. Het heeft dan, zoo ik hoor, van daag na wensch gegaan.
P. de Waal. C’est un jour bien heurreux, wanneer ik heb versonnen,
    Comme un Estropier te loope langs de straat.
Platte Joost. Wy worden aangesien voor een gekwest Soldaat.
    (235) Daar quam ons flus een Heer, geheel mismaakt van leeden,
    Al pratend’ in ’t gemoed; wy straks met onz’ gebeeden
    Hem volgende, riepen met erbarm’lijk geluit,
    Ach! geef een Aalmoes aan die door kogels en kruit,
    Voor Rijssel in d’attacq zoo yslijk is geschooten.
    (240) Het Heerschop dat wierd straks met tranen overgooten
    En zugtende, sprak hy: beklaagelyke schaar,
    Die voor een weynig gelt moet loopen in ’t gevaar.
    En gaf zeer mildelijk drie guldens voor ons beyen,
    Wy dankten hem en begonnen van vreugt te schreyen,
Lijs. (245) Dan hebje seper reen om zoo verheugt te zijn.
P. de Waal. Assurement mon hôte. Maar à propos de Wijn
    Is die nog niet ontstook?
Lijs.                                    Ja ’k zal een Roemer spoelen.
Binnen.
                                            Lodewijk in ’t Venster.
    Nu is ’t de tijd dat ik hun pols ook eens kom voelen.
P. de Waal. Depêche vous un peu,
Platte Joost.                                  Ja haast u ik heb dorst.
    (250) Van avond moeten wy eens helder uyt de borst
    Vrolijk zijn.
[p. 13]
P. de Waal.      Sans doute
Symen staakt het fiddelen.
                                          Hier ’k zal me zak ontsluyten.
    Ik heb het u belooft, neemt vry een hand vol duyten.
Symen in zijn zak grypende.
Platte Joost. Wat zegje jonge Spreeuw, benje nu wel voldaan?
Symen. Als gy luy dansen wilt, zoo spreekt my stoutlijk aan.
P. de Waal. (255) Restéz wy hebben u, au soir juistom van noden.


TIENDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST,
SYMEN, LODEWIJK.

Lodew. WAt dankbaarheit ben ik verschuldigt aan de Goden,
    Voor dat zy my in ’t eind mijns levens zulke schat
    Laten erven, daar ik zeer weinig hoop van had:
    Nu kan ik met gemak in ’t laatste van mijn dagen,
    (260) My laten na mijn wensch en na mijn welbehagen
    Dienen.


ELFDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST,
SYMEN, LODEWIJK, LIJS.

Lijs.             ZIe daar
Platte Joost.                Vertrekt wy hebben yemant beet,
    Kom Peer de Waal pas op, en maken w’ ons gereet,
    Die Pay zal zekerlijk een milde aalmoes geeven.
Lodew. Maar zoo wanneer dat ik moet scheide uyt dit leeven,
    (265) Zal ik mijn ov’rig gelt, waar meé ik ben voorzien,
    Doen deelen met ’er vaart aan arm en schaam’le lien.
    Want die het gunstig lot den rijkdom komt te schenken,
    Is pligtig na zijn dood, den armen te gedenken.
Platte Joost. Gaan wy eer hy vertrekt. Mijn alderliefste Heer
    (270) Gedenkt een arm Soldaat, die dikwils in ’t geweer
[p. 14]
    Tot dienst van’t Vaderland zijn Lijf heeft moeten waagen
    En nu verschuldigt is een Aalmoes te vraagen,
    Doordien hy voor de Kroon geen dienst meer doen en kan.
Lodew. Je bent beklagens waart mijn goede arme man.
    (275) Hebt gy voorwaar uw been in dienst van ’t Land verlooren?
Platte Joost. Ja Heer, ’t Schijnt dat ik tot dat ong’luk ben gebooren,
    En egter troost ik my, wanneer het me verdriet,
    Dat het de schikking is van ’t opperste Gebied.
Lodew. Dat is zeer wel gedaan.
Platte Joost.                              ,, Nu is ’t u beurt te smeeken.
P. de Waal. (280) Ach! mijn genadig Heer, je suis ook vol gebreeken,
    Gelijk gy wel kunt zien: mes jambes wierden lam
    Geschoten to cito, als ik voor Rijssel quam;
    Waar door ’k gedwongen ben een Aalemoes te vraagen.
Lodew. Ik moetje alle beyd’ tot in mijn Ziel beklaagen.
    (285) Aanvaart deez’ stukken gelt, en deelt ze met malkaar.
Gevende het gelt aan Peer de Waal.
    P. de Waal. Wy wenschen, dat gy leeft tot hondert twintig Jaar.
    En dat gy voorspoet hebt in alle uwe zaaken.
Lodew. ,, ’k Zal door een nieuw practijk u straks weer beenen maaken.
Binnen.
Platte Joost. Heb ik het niet geraan, datter wat vallen zou,
    (290) Waar benje nu met Wijn fluks brengt den Beker Vrou,
    Wy hebben hooft voor hooft een kroontje weer gewonnen.
P. de Waal. Gy zoud u aan die Som wel ligt misreek’nen konnen.


TWAALFDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST,
SYMEN, LIJS.

Lijs. ZIe daar drinkt die eens uit, daar is nog meer in ’t vat.
[p. 15]
Platte Joost. Avous Pierre.
P. de Waal.                          Grand mercy.
Platte Joost hebbende gedronken.
                                                                  Dat is van ’t regte nat.
Lijs. (295) Wat wort ’er meenig mensch door Beed’laars bedroogen,
    Straks zijn de onnoozele Lien op hun gesmeek bewoogen,
    Nogtans is ’t zekerlijk, dat menig haar wat geeft,
    Die het veel noodiger als beid’ die Beed’laars heeft.
Platte Joost. Tapt weer. Wel willen wy de vangst nu zaame deelen?
P. de Waal. (300) Ik hou, het geen ik heb.
Platte Joost.                                      Daar zou de droes mee speelen.
    Kreeg jy die stikken geld niet van de Ouwe Man
    Tot redding van ons twee?
P. de Waal.                            Ik weetze daar niet van.
Platte Joost. Wat zeg je ouwe boef?
P. de Waal.                                        Kunze my dan niet hoore?
Platte Joost. Hoe! fop je me nog wat? ik zou u ligt vermoore
    (305) Konne. ô Ouwe guit! Geef aanstonds my mijn part.
P. de Waal. Schoon dat ik jaaren heb, ’k draag echter een jong hart.
    Je vous conseille Garson, wil niet veel my dreigen,
    Of ’k zou op staande voet u by de ooren krygen.
Platte Joost. Sta vast dan Rotte Waal.
P. de Waal.                                          Ik ben voor jou niet bang.
Zaame vegtende met Krukken.
Lodewijk in ’t Venster.
    (310) Nu zijn die deugeniets niet qualijk meer ter gang.
Trijn in ’t Venster.
    Wat zegt gy nu mijn Heer van sulke Beedelaaren?
Lodewijk. Dat het al Schelmen zijn in snoodheit wel ervaaren.
Jan in ’t Venster.
    Wy hebben aan mijn Heer de waarheit niet gespaart.
Platte Joost, uitscheidende met Vegten.
    Wel Waal, wat seg j’er van? ben je nou wat bedaart?
[p. 16]
    (315) Zul je me nu me part ten eerste overlangen?
P. de Waal. Ik liet me by men ziel nog liever aanstonts hangen.
Platte Joost. Al zouder dan beget een onluk uyt ontstaan,
    Zoo laat ik u niet los, voor gy my hebt voldaan.
Weder Vegtende.
Trijn. Al weder vegten ze.
Lodew.                              Laat ze begaan die Boeven.


DERTIENDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, LIJS.

Lijs. (320) VErgeef my dat ik u zoo lang heb laate toeven:
    Maar hoe! Vind’ ik jou lui hier vegten met malkaar?
    Hou! mannen, scheiter uit: wel dat is seper raar,
    Straks zaame maats te zijn, en nu te legge vegten,
    Dat had ik niet verwagt: hou! wil die questy slegten,
    (325) En drink veel liever zaam een helder glaasje wijn,
    Dat zal veel beter, als hier zoo te vegte, zijn:
    Hoe! hoor je na me niet? ten minste een van beiden:
    Hou, mantje kom tog hier, en wil de Beed’laars scheiden,
    Sy byten na malkaar, en zijn gelijk verwoet.
                                      Tijs van binnen.
    (330) Wagt maar een weynigje, ik zal op staande voet
    Hun weer vereenige.
Lijs.                                Scheiter tog uit als mannen.
    Ach! ik krijg geen gehoor, zy vegten als tyrannen,
    Laat tog elkander vry, wel hoor je me dan niet?


VEERTIENDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, LIJS, TIJS met een Emmer water.

Tijs. HOu Wijfje, wagt u lijf, eer dat ik u begiet.
Jan van binnen.
    (335) Zie zoo dat doet me goet.
Lodew.                                            ’k Zal hun al t’zaam betalen.
[p. 17]
Tijs. Scheid je der nog niet uit? zoo gaa ik meerder haalen.
Binnen.


VIJFTIENDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, LIJS,
JOCHEM Speelende op de Lier.

Trijn in ’t Venster.
NU wederom een man, die ons zijn vreugd mee deelt.
Lodewijk. ’t Is of men iewers was alwaar men klugten speelt:
Lijs. Ach! Lierman staak dat Spel, en wilt uw hulpe toonen.
    (340) In ’t scheiden van deez’ twee, den Hemel zal ’t u loonen.
Jochem Dronken zijnde valt tusschen haar beyde,
waar door hy de slaagen krijgt.                   
Jan. Hy valt ’er by.
Jochem.                  Hou, hou, wat heb ik u misdaan?
Lijs. Nu gaan die Deugeniets den armen Lierman slaan.
    Wie hamer hoort hier van? Gaau, man wilt u wat spoeden.


SESTIENDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST,
JOCHEM, LIJS, TIJS hun
wederom begietende.

Peer de Waal en Platte Joost opstaande.
WAt hagel doe je vent?
Tijs.                                    Hou het my tog ten goeden,
    (345) Want al het geen ik doe, is maar tot u lien best.
P. de Waal. Parbleu wat ben ik nat.
Platte Joost.                                      Ik geef je straks de rest.
    Indien gy my mijn part nog langer in wilt houwen.
P. de Waal. Dat swetsen kan mijn Ziel in ’t minste niet benouwen.
Platte Joost. Sta vast dan wederom.
P. de Waal.                                          Maak vrylijk een begin.
Platte Joost. (350) Gy blijft dan obstinaat?
Malkaar toeschietende.
[p. 18]
Lijs.                                                            Hou mannen, toomt u in,
    En zeg ons waar uyt dat deez’ rusy is geresen.
Platte Joost. Neemt op u zelven agt.
P. de Waal.                                        Dat doet de kinders vresen.
Wederom vegtende.
Tijs. Zegt my de reede, waar hun rusy uyt bestaat.
Lijs. Ach! ik en weet ze niet. Kom liefste Kameraat
    (355) Gaan wy tog zaam in huys en laat hun maar beteyen,
    Zy zullen op het laatst hun zelven beter scheyen.
Tijs. Ik kan ’t me niet verstaan, waar uit de rusy spruit.
Jochemtje krytende.
    Hospes, hoe ziet ’er nu mijn maager aansigt uit?
Tijs. Wel heden Jochemtje, waar hebje dat gekregen?
Jochemtje. (360) Hier van die Vagebonds.
Tijs.                                                            Hebje dan ondergelegen?
Jochemtje. O ja, ik struikelde over hun beide bast:
    Nogtans onweetende.
Tijs.                                Je bent zeer wel te gast
    Geweest: gaa tog na binnen toe en wilt u wassen.
    Uw wangen zijn vol bloet.
Jochemtje binnen.
                                                Ik zalje doen verkassen,
    (365) Gy Schelmen alle twee. Fluks laat elkander los.
Platte Joost. Dat hy mijn part eerst geeft.
Tijs.                                                          Wat zegje Luysebos?
Lijs. Ey moeit’er u niet mee, het zijn twee Deugenieten.


SEVENTIENDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, TIJS,
LIJS, SCHALLEKE DRIES, KLAAS
VOL BEDROG.

Schalleke Dries. ZOo lang men platen krijgt, zal ’t beed’len niet verdrieten.
    Het is niet te vergeefs, het geen het spreekwoord zeit,
    (370) Het ronde gelt verzoet den swaarsten arrebeit.
    Maar hou wat zie ik gins?
Klaas vol Bedrog.                Men schijnt’er wel te vegten.
Tijs. Ach! Mannen benje daar? helpt dog dees rusy slegten.
[p. 19]
Klaas vol Bedrog. Wel wat is hun verschil?
Tijs.                                                              Dat blijft nog onbekent.
Lijs. Neem jy luy hun by ’t been, terwijl ik met mijn Vent
    (375) Hun handen tegen hou, zoo zullen wy hun woelen
    Beletten met’er vaart.
Klaas vol Bedrog.            Zeer goet is u gevoelen.
    Laat fluks elkander los, of anderzints ik zweer...
Tijs. Zoo bruid ze van malkaar.
Gescheiden zijnde.
Klaas vol Bedrog.                    Wel hoe ben jy ’t Compeer?
    Ontfout ons tog de reen, waar door je komt aan kwesty,
    (380) Daar je twee Vrienden bent.
Platte Joost.                                    Om dat hy zig wil mesten
    Met mijn regtvaardig gelt.
Klaas vol Bedrog.                Wel waarom doet gy dat?
P. de Waal. Daarom.
Schalleke Dries.     Dat ’s slegt bescheit.
P. de Waal.                                              Kust altemael men gat.
Schalleke Dries. Dat antwoord rotte Waal, hoef ik niet af te wagten.
Klaas vol Bedrog. Slaan w’ hem eens heldertjes, dan krijgt hy aar gedagten.
Peer de Waal helder geslagen wordende.
    (385) Ach! Mannen houd tog op: ik val schier van me graat.
    Ik zal aanstonds de helft uytdeelen aan me maat.
Klaas vol Bedrog. Hou, altemaal scheid uyt: wil hem dat aanstonds langen,
P. de Waal. Zie daar, hier is al ’t gene dat ik heb ontfangen,
Platte Joost. Laat zien: net vier guldetjes,
Lijs.                                                            ’t Is nog de moeite waart,
    (390) Dat men om zoo een winst nog eens heldertjes plukhaart.
P. de Waal. Tenes voila vôtre part.
Platte Joost.                                  Had je me het eer gegeeven,
    Wy zouden als voor heen weer zaam in vriendschap leeven;
    Maar nu...
Tijs.            Weest gyluy t’zaam vereenigt als voor heen.
P. de Waal. Indien me Maat het stemt, ik bender me te vreen.
[p. 20]
Platte Joost. (395) O ja, ik wil met jouw nog wel wat vriendschap houwen.
Schalleke Dries. Zoo geef elkaar de hand.
Lijs.                                                            Wat zijn wij in benouwen,
    Om jou luy straks geweest.
Platte Joost.                            Het is ons leet Waardin.
Tijs. Waar ’t om uw Hontje niet, je kwamt hier nooit meer in,
Lijs. Om ’t Beest wort veel gedaan.
Platte Joost.                                      Het zal niet meer gebeuren:
    (400) Ja ’k geef tot dankbaarheit van die de twist helpt steuren,
    Zeer graag mijn Guldetjens, ten besten in de Wijn,
    Op dat hun moeylijkheit, hier door beloont mag zijn.
Klaas vol Bedrog. Wel dat is liberaal.
P. de Waal.                                          Ik wil niet minder wesen:
    Zie daar tap helder op.
Tijs.                                  Nu benje waart gepresen;
    (405) Maar komje niet in Huys?
Klaas vol Bedrog.                        Wat zegjer van Compeer?
Platte Joost. Neen, breng ons hier een bank, het is juyst helder weer
    En ’t Maantje schijnt zoo klaar, maar waar is dat klein Gasje,
    Die flus zoo speelen kon?
Tijs roepende.
                                            Hou jonge met je dasje:
    Komt hier fluks met je Veel.


ACHTIENDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, LIJS,
TIJS, SCHALLEKE DRIES, KLAAS
VOL BEDROG, SYME.

Platte Joost.                                WEl Speelman benje daar?
    (410) Zet u hier nevens my, en zaag wat op de snaar.
Syme sijn Viool stellende.
Syme. Ik zalje met’er vaart, wat aardigs mede deelen.
Speelende.
[p. 21]
Tijs. Al is de jonge klein, hy kan al heel wel speelen.
Platte Joost. Wel jonge het gaat wel, waar hebje dat geleert?
Syme. Mijn Vader heeft my kunst in plaats van geld vereert.
Platte Joost. (415) Je bent gelukkig Broer, nu hoefje niet te bedelen.
Syme. Dat wist mijn Vader ook: by Edel en Onedelen
    Is Snaaren-spel bemint (zey hy) en na me dood
    Zoo kunje met pleizier ligt winnen ’t daag’lijks brood.
    Met langs de deur te gaan.
Tijs.                                        Dat heeft hy wel versonnen.
Syme. (420) Hy heeft ons onderhout altijd daar mee gewonnen;
    Zoo dat hy my met recht van ondervinding sprak.
Platte Joost. Het is wat beeter juist als onzen Beedel-zak;
    Maar waar of Jochemtje de Liereman mag steeken,
    Ik zag zoo graag (met hem) een goet accoort gestreeken,
    (425) Ik wenste zeper wel, dat d’arme bloet hier was,
    Ons Tijsje (is ’t niet waar) speelt juist om op de Bas;
    Zoo doende zouden wy wat fraays van avont hooren.
Tijs. Stel je maar vry gerust, hy is niet eens verlooren.
Platte Joost. Is hy dan in uw huys?
Tijs.                                                  Ja hy zit by den haart;
    (430) Maar is voor u en Peer meer als de Droes vervaart.
P. de Waal. Pour nous, he bien pourquoy.
Lijs.                                                          Het bloet liep langs zijn wangen,
    Wanneer den armen hals die slaagen had ontfangen.
Platte Joost. Wie heeft dien soeten bloet, dan heden aangerant?
Lijs. Wel jy luy met u tween hebt hem straks overmant.
Peer en Joost. (435) Wat zeg je wy?
Lijs.                                                    ô Ja je hebt hem zoo fel geslaagen,
    Dat ik tot in mijn Ziel het Borsje moet beklaagen.
Platte Joost. ’k Geloof gy boert met ons.
Lijs.                                                          Het is maar al te waar.
Platte Joost. Indien ik daar van weet, zoo wil ik dat dit Jaar
    My tot veel plagen strekt.
P. de Waal.                            En ik wil eeuwig droogen,
    (440) Indien ik Jochemtje gezien heb voor mijn oogen.
Tijs. Ik zal hem haalen gaan.
Platte Joost.                            Ey brengje Bas met een.
[p. 22]
Tijs. Dat wil ik gaarne doen.
Platte Joost.                          Steld hem tog wat te vreen.
Tijs. Ik zal.                                                                                      Binnen.
Platte Joost. Wel Peer de Waal, ik kan het niet vergeeten,
    Dat Jochemtje van ons zoo vinnig is gesmeeten.
P. de Waal. (445) Je n’entens rien de cela, want ik hem niet en zag.


NEGENTIENDE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, SCHALLEKE
DRIES, KLAAS VOL BEDROG, LIJS,
JOCHEM, SYME.

Jochem. WEest zamentlijk gegroet, en ’k wensch je goeden dag.
Platte Joost. Kom hier mijn goeden hals, en wilt het ons vergeeven,
    Indien wy eenig quaat aan u hebben bedreeven:
    Wy weeten niet, dat u van ons is quaat gedaan.
Lijs. (450) Kom, kom, drink t’ zaam een reis, en denkt daar niet meer aan.
Peer de Waal. A vous de tout mon coeur.
Platte Joost.                                              Laat ons tog Vrienden blyven.
Jochemtje. Ach, ik ben niet gewent te vegten of te kyven.


TWINTIGSTE TOONEEL.

PLATTE JOOST, PEER DE WAAL, SCHALLEKE
DRIES, KLAAS VOL BEDROG, SYME,
JOCHEM, LIJS, TIJS.

Tijs. HIer ben ik met mee*Bas, wat wilje meer van mijn?
Platte Joost. Ey laat ons nu al t’zaam eens helder vrolijk zijn.
Klaas vol Bedrog. (455) Dat stem ik gaarne toe.
Tijs.                                                                  Wat zullen wy nu zaagen.
Platte Joost. Speel maar al wat je wilt, dat hoef je niet te vraagen.
Zy maaken t’zaam een vals accoort de Lierman Cicilia speelende, de Violist van de Quesel
en de Bas van Lierebola.
[p. 23]
Schalleke Dries. Ik heb van al mijn tijd geen zoeter spel gehoord.
Klaas vol Bedrog. Door jou luy, Bestemaats, wort meenig hart bekoord.
Platte Joost. Ey Vrinden laat ons t’zaam’ eens in de ronde springen,
    (460) Die deun is na mee*zin, ik zalder onder zingen.
Schalleke Dries. Ja neemen wy ons pleizier, terwijl ’t den tijd toelaat;
    Wy worden tog genoeg van yder een versmaat.


EEN-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, SCHALLEKE DRIES, KLAAS VOL BEDROG, JOCHEM, SYME, LIJS, TIJS, JORIS FRANSE, PIETERNEL.

Pieternel. EY, zie die Beedelaars eens in de ronde danzen.
Joris Franse. Wat vraag ik na hun vreugt.
Pieternel.                                                  Ik bid je Joris Franse,*
    (465) Ontdekt my tog uw leet.
                                            Tijs op zijn Bas Kloppende,
                                                    Scheid uyt, scheid uyt, scheid uyt.
Platte Joost. Wat schort jou luy nu weer?
Tijs.                                                          Het is hier al verbruit,
    De Snaar van Symetje, die breekt daar zoo aan stukken,
    En als hy niet en speelt, kan ’t dansen niet wel lukken.
Syme. O zy is haast gemaakt.
Peer de Waal.                        Kom rep je als een jong.
Schalleke Dries. (470) ’t Is jammer dat zijn Snaar daar juist aan stukken sprong.
Syme. Ik ben zoo daad’lijk ree.
De Snaar weder brekende.
Platte Joost.                            Daar springt ze weer aan stikken.
Pieternel. Wel hede jongetje wat doe je me verschrikken.
Joris Franse. ,, Ik braak mijn gal van spijt.
Pieternel.                                                    Waarom gaat gy zo aan?
[p. 24]
Joris Franse. Om dies wil dat ik heb verloore reis gedaan:
    (475) Ik dagt dat deze Stad geen weerga had in ’t Kaapen,
    Maar by me keel, ’t is mis, hier vangt men mager’ Aapen;
    Ik heb van mart tot mart geloopen als een zot
    Om twintig Guldetjes.
Pieternel.                        Is dat geen deftig lot?
Joris Franse. Ey Meid waar praatje van? dat kan geen man verblyen,
    (480) Die wel ervaaren is om zonder mes te snyen.
    Wanneer ik t’ Amsterdam ben op de Booter-mart
    Ontrent een quartier uurs, zoo heb ik voor mijn part
    Wel rijk’lijk eens zoo veel: het gaat me aan mijn zinnen.
,, Jan in ’t Venster.
    Ach! kon ik yder week maar zoo veel stuyvers winnen,
    (485) Hoe zoud’ ik dankbaar zijn aan ’t Opperste bestier.
Pieternel. Kom naad’ren wy de vreugt.
Joris Franse.                                        Wat bruit my hun pleizier.
Pieternel. Heb je juist niet gehad een dag na u verlangen,
    Ligt dat ik van dien Boer wat rykelijk zal ontfangen,
    Die aanstonts (lijk gy weet) hier komen zal by mijn,
    (490) En al wat hy my geeft, dat zal voor Fransje zijn.
    Ben je nog niet te vreen?
Joris Franse.                        Dat doet me wat bedaaren.
Platte Joost. Kom valle w’er weer aan, de Speelman heeft vier Snaaren.
Na den Dans.
Pieternel. Hoe Vrienden is ’t om ons, dat je uyt het Danse scheit?
Peer de Waal. O neen mijn soeterke.
Pieternel.                                            Ik dagt het.
Platte Joost.                                                          Slegt bescheit.
    (495) Moeten wy dan geen zorg voor onze Speelluy draagen?
    ’t Is immers niet genoeg, dat zy geduurig zaagen,
    Zy moeten tusschen bey ook wese wat verpoost,
    Dat gel je al te maal.
Tijs, Jochem, Syme.
                                      Wy danken Platte Joost.
Platte Joost. Zie daar, neemt d’heele kan, en brengt malkaar het over,
    (500) Al schynen wy wat slegt, wy zijn niet eens zoo pover.
[p. 25]
Trijn in ’t Venster.
    Hoor je dat al mijn heer?
Lodewijk in’t Venster.
                                              ô Ja: maar al te wel.
Platte Joost. Zoo, drinkt op uw gemak, ik zal die groote snel,
    Zoo dra zy ledig is, weer vol met Wijn doen tappen.
Lodewijk in’t Venster.
    Ik zal je in het kort wel anders leere klappen.
Platte Joost. (505) Wel jongens, zo ik zie je had geen kleintje dorst.
Syme. Dat Wijntje zalft nu weer, mijn droog’ en schraale borst.
Platte Joost. Je hoeft immers om geen Wijn, of Bier te zijn verlegen,
    Daar vult al weer de kan.                                  Lijs na binnen.
                                            ’t Za Speelluy zaagt ter degen,
    Al weer dien zelfden deun. Schoon ik niet veel verstand
    (510) Van Speelen juistom heb, hoor ik tog graag die trant.
    Kom laat ons wederom van voor af aan beginnen,
    Zoo lang de Maan tog schijnt, treden wy niet na binnen.
 Al t’zamen wederom in de ronde Dansende.
Platte Joost na den Dans.
    Messieurs ik scheider uyt.
Tijs.                                        Hoe! ben je al zat gesprongen?
Platte Joost. Ja, dat verzeker ik u.
Peer de Waal.                                En ik ben moe gezongen.
Platte Joost. (515) Kom brengen wy ’t malkaar nu eensjes helder toe.
Tijs zijn Strijk-stok opstekende.
    En ik ben waarlijk, dat zaagen ook al moe.


TWEE-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, KLAAS VOL BEDROG, SCHALLEKE DRIES, JOCHEM, SYME, TIJS, LIJS, JORIS FRANSE, PIETERNEL, KRELIS.

Krelis.’k BEn bly, dat ik tot hier bedektelijk ben geraakt,
[p. 26]
    Ik heb heel stilletjes een sluypertje gemaakt:
    Terwijl mijn Ouwe Bes haar waare ging verkoope,
    (520) Hoe zal zy weer staan zien, dat ik haar ben ontloope?
    Trouwens het beurt wel meer, dat zy my schielijk mist,
    ’k Geloof, dat de goede sloof haar zelven schier bepist.
    Ja wel ik zou geen Borst, nog zijnde jong van jaaren,
    Ooit raaden om een Weeuw van ouderdom te paaren,
    (525) Schoon dat zy nog zoo rijk van Gelt en Goederen was:
    Want nooit komt goede stof van out bedurve Vlas.
    En schoon de Oude luy de Jonge wille streelen,
    Heeft het tog weinig val, ja ’t zou je eer verveelen.
    Maar dat Jong Juffertje, waarom ik herrewaarts tree,
    (530) Is wel de moeite waart. Ja kon ik daar eens mee....
Pieternel. Kijk Frans daar is den Boer.
Krelis.                                                  Ik wouze graag al geeve
    Wat in dit Beursje is.
Joris Franse.                ’k Begin weerom t’ herleeve
Peer de Waal. Qu’est ce sa pour une bête.
Pieternel.                                                Laat hem tog maar begaan,
    Ik zal je al te maal den inhout doen verstaan.
Krelis. (535) Maar waar of ’t iewers is, dat ik hier moet belanden?
    Ach! als ik ’t nog bedenkt... Zy duiwden in mijn handen
    Zoo lieflijk als ze kon, terwijl zy Booter kogt,
    Waar op ik aanstonds haar tot d’Wolven Dans versogt:
    Het geene zy niet kon versmaade of veragten,
    (540) Maar zey: indien gy wilt ik zal u zeker wagten,
    Zoo dra den Avond valt, in ’t Beed’laars logement,
    Van de Arm-Behoeftige luy, het al der best bekent.
    Nu zou ik ergens hier wel eensjes wille vraagen,
    Maar ’k bend’er voor vermijd.
Lodewijk in ’t Venster.
                                                  ,, Gy zult het u beklaagen.
Krelis. (545) ,, Gants bloet! wat was zy moy: ’k seg nog me heele winst
    Van Boter en van Kaas, krijgt zy op ’t onverzinst,
    Indien ik maar een reis mag by haar Borsjes voelen.
    En wil zy my met haast me brand eens laate koelen,
    Zoo schenk ik haar nog wel tot loon een stukje gout.
    (550) Want open uyt gezeid, ik min de Hoender bout.
[p. 27]
    Hoewel dat ik dat Gelt niet graag en zou vermind’ren,
    Dat ik van ’t Graan ontfing, want t’huys zijn seve kind’ren
    Nog van haar eerste Man. Daar voor zal ik die som
    Verplaatze: ô die Boeren zijn niet eens zoo dom.
Den Boer zijn Gout tellende verplaast het zelve.
Joris Franse. (555) Verdoemt Klaas vol Bedrog, wou je nu van dat Boertje
    Een Aalmoes vrage gaan, ik zou van nagt men Hoertje
    Vereeren aan uw lust.
Klaas vol Bedrog.          Wat heb je daar me voor?
Joris Franse. Ik zou hem al dat Gout ontfeeme, geeft gehoor,
    En laat hem uwen Brief tog met verwond’ring leesen,
    (560) Dan zult gy waarlijk, Klaas, mijn beste makker weesen.
Klaas vol Bedrog. Dat wil ik gaarne doen.
Krelis.                                                        Nu is mijn Gelt bewaart.
Joris Franse. Haast u, ik volg u na.
Klaas vol Bedrog.                            Zoo aanstonts weest bedaart,
Klaas den Boer naderende.
    a, a, a, a, a, a.
Joris Franse.        Ach? hebt tog medelyen,
    Met die zijn dierb’re Tong moest laate in Turkyen.
Klaas vol Bedrog. (565) a, a, a.
Krelis.                                      Wat deert de Vent?
Joris Franse.                                                        Aanhoort tog zijn gebeen.
Krelis. Spreek op, wat schort de man?
Joris Franse.                                        Zijn Tong is uyt gesneen.
Krelis. Wat zeg je?
Klaas vol Bedrog.   a, a, a.
Joris Franse.                      Hy zal ’t u laate kyken,
    Indien je bent benieuwt.
Krelis.                                Je doet me schier beswyken;
    Hoe lang heeft d’arme Man der Turken Slaaf geweest?
Joris Franse. (570) Alles zult gy verstaan, zoo gy dees Brief door leest.
Krelis. Daar ben ik toe benieuwt.
Joris Franse.                                Die kunt gy ligt bekome.
    Il est deja trompê.
Krelis.                        Wel man je doet me schroome,
    Wat zegt gy tegens hem?
[p. 28]
Klaas vol Bedrog.                  a, a, a, a, a, a.
Joris Franse. ’t Is Turks het geen gy hoort.
Krelis.                                                          Dat ’s Taal, die ’k niet verstaa.
Joris Franse voelende in zijn zakken.
    (575) Le Bougre est trop fin, zijn Schat die legt begraaven.
Krelis. Wat zeg je?
Joris Franse.        Ach? gedenkt de vast geweesene Slaaven,
    ,, De Drommel haalt den Boer.
Klaas vol Bedrog.                Zwijgt tog, de vent die schreit.*
Krelis. Beklaagens waarde Man, heb jy al die tormenten
    Verduldig uytgestaan?
Klaas vol Bedrog.            a, a, a.
Krelis.                                          Zeld’rementen!
    (580) Kon ik dien hamersen Turk, die Moordenaar die Schavuit,
    Ik boorden hem dit Staal, zoo vliegens door zijn huit.
    Neemt aan, gy kunt daar voor iets koope om te eeten.
Joris Franse zijn Beurs hebbende.
    ,, Nu heb ik eyndelijk dien lompen haan bescheeten.
    Wy wenschen u veel Heyl, en namaals d’ Eeuwige Peis.
Krelis. (585) Ik dank je voor die gunst: maar zeg me tog een reis;
    Zou jy lui een van twee my wel eens wille toonen
    Het Beed’laars logement? ik zal u moeit’ beloonen.
Klaas vol Bedrog. a, a, a, a, a, a.
Joris Franse.                                O ja, dat’s graag gedaan,
    Wy woonen daar ontrent.
Krelis.                                  Laat ons dan zaame gaan.
Pieternel. (590) Die Vogel is in ’t net, gaauw Speelluy laat u hooren.
Tot den Boer gaande.
    Wel jongetje!
Krelis.                Wel Meid.
Pieternel hem Soenende.
                                            Mijn hartje.
Krelis.                                                    Uytverkooren,
    Wat heb ik al gedwaalt eer ik u vinden kon.
Pieternel. Dat doet me zeker leet.
Krelis.                                            Mijn Tulpje, mijn Zon:
    Kom laat ons nu eens gaan, je weet wel...
Pieternel.                                                    ’t Zal geschieden,
    (595) Maar dansen wy eerst eens zaam.
[p. 29]
Krelis.                                                      Hoe! by die arme lieden?
Pieternel. O ja; wel waarom niet? daar heeft men meer pleisier,
    Als by de Ryke luy.
Krelis.                        Tapt m’er ook Wijn en Bier?
Pieternel. Ja maat, al wat je lust, dat kunje commandeere.
Krelis. Gaan wy’er dan na toe.
Pieternel.                                  Gelieft te excuseere,
    (600) Dat ik deez’ goede Vrind hier breng.
Platte Joost.                                                    Maar Pieternel
    Wat malle praat is dat? al ’t geen je doet, is wel:
    Kom Landsman neemt uw plaats.
Krelis.                                            Ik wou wel eensjes drinken,
    Wie is hier Waard van ’t huis?
Tijs.                                          ,, ô Boer! gy zult hier stinken.
    Wat is’er van uw dienst?
Krelis.                                ’k Had graag een kanne Wijn.
Tijs. (605) Zoo aanstonds krijgt gy die. Hou, hou, waar ben je Trijn?
Lijs van binnen.
    Tijs waarom roep je me?
Tijs.                                    Kom herrewaarts zonder draalen.
Joris Franse. Verdort hoe sullen wy van daag ons hert op haalen
    In ’t foppen van dees Boer.


===

DRIE-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

    PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, SYME,
JOCHEM, TIJS, LIJS, KLAAS VOL
BEDROG, JORIS FRANSE,
PIETERNEL, KRELIS.

Lijs.                                      WAar toe dit schreeuwe dient?
Tijs. Tapt eens een kanne Wijn voor deeze goede vriend.
Lijs. (610) Voor jou mijn beste maat.
Krelis.                                            Ja Wijf maar van den regten.
Lijs. Ik zal.                                          Binnen.
Tijs. Gelooft me vry, wy schenken hier geen slegten,
    Want al mijn Commissaals die zijn zoo liberaal
[p. 30]
    Schoon dat zy in de schijn armoedig zijn en kaal,
    Dat zy voor yder pint graag twee Sesthalvjes geven,
    (615) En drinken goede Wijn.
Platte Joost.                                Ja Boer zoo moet me leeven.


VIER-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

    PEER DE WAAL, KLAAS VOL BEDROG,
PLATTE JOOST, SCHALLEKE DRIES,
TIJS, LIJS, SYME, JOCHEM, JORIS FRANSE, PIETERNEL,
KRELIS.

Lijs. ZIe daar.
Krelis.             Awaar*mijn wensch, op ’t goet gevolg, je weet...
Pieternel. Ik dankje boutje lief.
Platte Joost.                              Verdort zy heeft hem beet.
Krelis. Neem aan al mijn pleizier, laat dat eens binnen glyen,
    En laat ons dan met haast wat aars doen met ons byen.
Joris Franse. (620) ,, ’k Zal dat beletten Boer.
    Pieternel.                                                  Ik worder van verheugt.
Krelis. Kom, kom, drinkt nog een reys; Wijn doet de Vrysters deugt.
Pieternel. ô Fijn, en loozen haan! gy zoekt my zat te maaken.
Krelis. Zoo veel te eerder zal ik tot mijn oogwit raaken.
    Mijn ope Tulpje, ’t is daar noch ver van daan
Pieternel. (625) Zie daar dat ’s zuyver leeg.
Krelis.                                                      Kom laat ons nu eens gaan
    Ter plaatse waar men kan een dubb’len Arend maaken.
Joris Franse. Wat duyvel zegt den Boer?
Pieternel.                                              Je zult’er toe geraaken:
    Maar laat ons eerst een dans uytmaaken met ons twee.
Krelis. Daar ben ik zoete meid haast vaardig toe, en ree.
Syme. (630) Wat wilje voor een deun?
Krelis.                                                      Wat kan u best behagen?
Pieternel. Dat is my even goet.
Krelis.                                            Wil van moy Aaltje zaagen.
                                                                                Zaame Dansende.
[p. 31]

VIJF-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, SCHALLEKE
DRIES, KLAAS VOL BEDROG, LIJS, TIJS,
JOCHEM, SYME, JORIS FRANSE,
PIETERNEL, JANNETJE.

Jannetje. WEl guyt vind ik u hier, zoo wel verheugt van geest,
    Wijl ik om uwen ’t wil benout ben en bevreest?
    En dat ik door de Stad u huylende gaa zoeken?
    (635) Gy hebt my dik geloert, maar zult me niet meer doeken.
    Had ik den raad gevolgt van die u heeft beklapt,
    Gy waart van my veel eer by al dit ruygt betrapt.
    Nu gaa ik metter vaart u Broer dit kenbaar maaken,
    Op dat hy geeft geloof aan uwe guyte zaaken.
Binnen.
Platte Joost. (640) Wat zal men met den Boer van avond vangen aan?
Joris Franse. Volg alle maar mijn raad.
Ondertusschen wijst en zegt Joris Franse
wat dat zymet den Boer zullen doen.
Platte Joost, Peer de Waal, Schalleke Dries, Klaas.
                                                              Wy laaten u begaan.
Op ’t einde van den Dans speelen zy
soene, soene.
Krelis. Zoo Speelluy g’ hebt gelijk, ik moet de Meid eens zoenen.
De Meid zoenende.
Joris Franse. ,, Ik heb iets raars bedagt.
Tijs.                                                          ô Boer! gy bent van loenen.
Krelis. Wel waarom zeg je dat?
Tijs.                                           Om dieswil gy verstaat
    (645) Der Muzikanten streek.
Krelis.                                          Is dat dan juist om quaad?
Tijs. Neen vriend dat zeg ik niet.
Pieternel.                                    Wel maat ik moet u prysen,
    Gy hebt u in je tijd wel laaten onderwysen
    In ’t geen den dans aangaat, gy springt met zulken geest,
[p. 32]
    Dat ik verwondert sta.
Tijs.                                      Ja als een Hoornbeest.
Krelis. (650) Mijn aldersoetste Meid, dat huple, en dat springen,
    En komt niet eens te pas, by die verhoole dingen,
    Die ik en jy, je weet...
Pieternel.                                              Wees jy niet eens in pijn,
    Gy zult van dezen nagt mijn Melkkoetje zijn.
                                            Uitscheidende met de onderregting.
    Joris Franse. Zal men zoo ’t is geseit, dan niet wat vrolijk weesen?
    (655) Den avond die loopt om.
Platte Joost.                                Voor wie hoef je te vreesen?
Joris Franse. Ik dogt of ’t mogelijk die vriend het hinder dee.
Krelis. Wie my? niet in het minst, ik doe wel eensjes mee.
Joris Franse. Dan is het uyt de kunst, laat ons maar gaauw beginnen,
    Breng eerst eens een voor een uw instrumenten binnen.
                                                    Jochem, Tys, Syme binnen.
Platte Joost. (660) Wat hebje dan bedagt, gy grootste geest van ’t land?
Joris Franse. Dat men eerst speele zal.
P. de Waal.                                          Wat dog?
Joris Franse.                                                          Plak in de hand.
                                            Al te maal de Beedelaars.
    Daar zijn wy mee te vreen.
Krelis.                                            ,, Verdort ik zal hun loeren.
Joris Franse. Laat ons nu met’er vaart dat werkje gaan volvoeren.
    Kom Pietje zet u neer, ik leg eerst in uw schoot,
    (665) Slaa toe vry al wie wil, mijn handen leggen bloot.
                                                Den een op den ander kykende.
Klaas vol Bedrog. Zie daar dan.
                                                        Schalleke Dries slaat.
Peer de Waal.                            Slaa vry toe.
                                Joris Franse opstaande.
                                                Hier Waaltje.
Pieternel.                                                                      Mis geraaden.
Klaas vol Bedrog. Nu jy.
Schalleke Dries.                        Ik durf dat niet.
[p. 33]
Krelis.                                            Kom, kom, het kan niet schaaden.
                                                                                Klaas vol Bedrog slaat.
    Joris Franse. De Huysman.
Krelis.                                            Mis me Vriend.
Klaas vol Bedrog.                                        Wel Frans gy kunt niet raan.
Schalleke Dries. Die zelfde hand is goet.
Joris Franse.                                      Je moet zoo hard niet slaan.
Schalleke Dries. (670) Hoe klaag je al ree u noot? het spel is pas begonne.
Krelis. Bruy toe.
                                                                                Schalleke Dries slaat.
    Joris Franse. Hier Schalleke Dries.
Klaas vol Bedrog.                                        Ja Frans, dat is gewonne.
Joris Franse. Ik zal met groot pleizier nu haale gaan mijn part.
Schalleke Dries. Dat moog je vrylijk doen, maar slaat my niet te hart.
    ,, Maakt maar een raar geluyt, zoo dra den Boer zal raaken.
                                                                                Zy wenken aan den Boer.
    Pieternel. (675) Ik zal. Wie is ’t zijn beurt?
                                                                Pieternel een geschrey maakende.
    Klaas vol Bedrog.                                        Dat zal hen bitter smaaken.
                                                                                Krelis die slaat.
    Schalleke Dries. Hier Huysman dat ben jy.
Krelis.                                                                              ô Neen.
                        Pieternel het zelfde geschrey maakende.
    Schalleke Dries.                                                  Ik zeg het nog,
    Dat gy me hebt geslaagen, of speel je met bedrog?
Krelis. Ja, ja, ik ben ’t geweest, wilt daar maar niet om kryten.
Pieternel. Kom hier mijn zoete maat.
Krelis.                                                      Wilt maar vry dapper smyten.
    (680) Jy luy maakt van een scheet aanstonds een donderslag.
Joris Franse. ,, Slaan wy hem al gelijk.
                                                                                Altemaal gelijk slaande.
                                            Krelis opstaande.
                                                                Ey my, ach, ach, ach, ach!
Pieternel. Wat schort’er aan mijn lief?
[p. 34]
Krelis.                                                      Dat mag de droes verdraage.
                                            Joris Franse pinkoogende.
    Wat hamer! doe je al t’zaam? daar geeft maar eene slaage,
    Legt u maar weder neer in Pieternel haar schoot.
Krelis. (685) Nu maak ik geen gebarm, al sloegen zy me dood.
                                                                                Zig neder leggende.
Joris Franse. ,, Kom Jongens nog een reis: wy moeten hem tog foppen.
Zy slaan altemaal met hun schoenen, muylen of ander tuyg voor zyn krent.
                                        Krelis opstaande.
    Ach! is dat voor mijn arme onnoozele Podex kloppen.
Pieternel. Ey Boutje legt tog stil, ’t is maar uyt soetigheit.
Joris Franse. De eerste, die nog slaat te weeten voor zijn tijd,
    (690) Zal vliegens in de plaats van de Huysman zonder gekken.
                                            Krelis zig wederom latende gezeggen.
    ,, Laat ons nu twee, en twee hem by de beenen trekken.
                                                                    Krelis rolt om en tom.
Krelis. Ach? helpt en staat me by.
                                                        Altemaal aan ’t lagchen.
    Pieternel.                                              Wat deert u beste Maat?
    Spreekt op wat doet u leet?
Krelis.                                            Ach! ik ben niet in staat
    Om jou van deeze nagt ter deeg te caresseren.
Pieternel. (695) Het zal wel overgaan.
Krelis.                                            Ach? ik wil graag verteeren
    Een dubbelde Dukaat, maar staaken wy dat spel.
Pieternel. Het doet me zeker leet.
Klaas vol Bedrog.                Verdort wat viel hy fel.
Krelis. Ach, ach, mijn arme gat!
Joris Franse.                                Laat ons uyt ’t lachen scheyen.
Krelis. Ach, ach, mijn arme gat!
Joris Franse.                                Hoe Landsman gaat gy schreyen?
Krelis. (700) Ach, ach, mijn arme krent!
Klaas vol Bedrog.                                        Toont dat je bent een Man.
Krelis. Ach, ach, mijn arme gat!
Joris Franse.                                Wat hamer let u dan?
[p. 35]
Krelis. Ach, ach, mijn arme krent!
Joris Franse.                                      Ik zal hem straks herstellen,
    Geeft my een Roemer Wijn.
Jochemtje.                                    Wat of de Vent mag kwellen?
Krelis. Is dat hartnekkig slaan?
Joris Franse.                                Zie daar, drinkt die eens uyt
    (705) ’t Is of ’er uyt dat spel, altijd een ong’luk spruyt.
                                            Krelis neemt de Roemer aan.
Krelis. Nu schijn ik wederom een weinig te verkwikken.
Pieternel. Mijn zoete Cupido, hoe deed gy my verschrikken.
Krelis. Nu voel ik schier geen pijn.
Pieternel.                                        Dat maakt my weer verblijt.
                            De vier Bedelaars.
    Wy zijn al t’zaam verheugt, dat gy gebetert zijt.
Joris Franse. (710) Laat ons in plaats van dit, wat aardiger versinnen.
Krelis. Bestaat het weer in slaan, zoo wilt het niet beginnen.
Joris Franse. Neen Vriend, ’t bestaat in vreugt, het geen ik heb bedagt.
Platte Joost. Laat ons dat eens besien.
Joris Franse.                                      Neem alle dan wel agt.
Tijs. Men zal.
Joris Franse. Helpt me eerst deez’ bank een weynigje versetten.
    (715) ... Sie zoo, wilt nu al t’zaam ter deege op me letten.
                            Lodewijk in ’t Venster.
    ,, Wat of ’er nu voor raars zal komen aan den dag?
Joris Franse. Setje nu alle neer.
                            Lodewijk in ’t Venster.
                                                ,, Nooit zulk geboeft ik zag.
Joris Franse. Nu zullen wy al t’zaam een Neus Muzijkje maaken.
Platte Joost. Verdort! dat hebje wel.
Joris Franse.                                ,, Maar ’t zal den Boer weer raaken.
    (720) De Speelluy by malkaar... zoo schuyf wat op mijn Zoon,
    Kom lustig geeft ons nu de regte Neusen-toon.
Yder geeft een verscheide toon, waarop de Meester van ’t Neuse-Muzijk de zijne begint te stellen.
Krelis. De pokken! dat klinkt soet.
[p. 36]
Joris Franse.                                      Staat je dit beeter aan?
Krelis. Dat scheelt wel tweemaal de helft.
Joris Franse.                                      Laat ons beginnen gaan.
                                            De Rang hoe zy zitten moeten.
Den eerste is Peer de Waal, de tweede Klaas vol Bedrog, de derde Platte Joost, de vierde Schalleke Dries, de vijfde Syme, de sesde Jochem, de sevende Tijs, de agtste Pieternel, de negende Krelis, de tiende Lijs, maar die loopt geduurig in en uyt het Huys.
                            Joris Franse tegens de eerste.
    Doet jy me dat eens na.
                                                                                De eerste het nadoende.
                                            Dat hebje wel begrepen.
    (725) Nu gy Klaas vol Bedrog.
                                                                            De tweede het nadoende.
                                            Je Neus wat meer genepen.
    Zoo dat gaat uyt de kunst. Nu gy doortrapte Guyt.
                                                                        De derde het zelve doende.
    Nu alle drie gelijk.
                            Het zelve van de drie volbragt wordende.
                                    Dat maakt een soet geluyt.
    Nu jy Plattarius, gelijk ik u zal wysen.
                Het hem voordoende en hy het zelve wel nadoende.
    Ik moetje alle vier met lof waaragtig prysen.
    (730) Nu jy mijn Soetertje.
                                                                    De agtste het goed nadoende.
                                            Dat gaat ook ongemeen.
    Nu Landsman is ’t u beurt.
                                            Het willende doen, doet het zeer mismaakt.
Krelis.                                            Is dat niet goet?
Joris Franse.                                                          ô Neen;
    Neemt agt, ’k zal nog een keer de toon u laaten hooren.
            Het zelve voordoende, wort wederom slegt nagedaan.
    Vriend wijst my waar dat gy uw ooren hebt verlooren?
    Wy zullen die terstont al t’zaam gaan zoeken op.
Krelis. (735) Hoe zijn mijn ooren dan geweken van mijn kop.
Joris Franse. Dat zeg ik om dat gy de toon niet wel kunt vatten.
[p. 37]
Krelis. Wel doe men het nog eens voor.
                                            Hem voordoende, word wederom slegjes na gedaan.
Joris Franse.                                      Je piept gelijk de Ratten.
                                            Tegens de Muzikanten.
    Kom hier eens... zaagt nu door.
Sy komen digt by zijn ooren met Lier, Bas en Veel, maakende een groot geraas.
Krelis.                                                      Wel Mannen wordje mal?
Joris Franse. Misschien dat hy hier door wat beter hooren zal.
Krelis. (740) Wel hoe ik ben niet doof: hou op met al dat zaagen.
Joris Franse. ,, Blijft hem gestaadig by, wy moeten hem tog plaagen.
Joris Franse loopt, hem by de Neus hebbende, rontom het Theater en al de Speelluy hem na.
Krelis. Ik heb de toon gevat, laat tog me Neus maar gaan.
Joris Franse. Al ’t geene u geschiet word maar om ’t best gedaan.
Krelis. Ik bid u laat me los.
Joris Franse.                                Zoo doende zulje leeren.
Krelis. (745) Ach! ik ben wijs genoeg, wilt vrylijk my probeeren.
Joris Franse. Wel aan maakt dan begin.
Krelis.                                            Ach! mijn bedroefde Neus.
Joris Franse. Gy bent te Gast geweest by Goliath de Reus.
Platte Joost. Gaauw Landsman maakt gedaan, na u is ’t dat wy wagten.
Krelis. Ik bidje laat me vry. Je bent daar met je agten.
    (750) Dat ’s immers sterk genoeg tot vulling van ’t accoort.
Joris Franse hem weder by de neus vattende.
    Kom, kom ik weet goed raad.
Krelis.                                            Ach! help? ik word vermoort.
    Ach, help, help, help, ach, help!
Joris Franse.                                Wat hebbe wy gewonnen
    Indien w’ u laaten gaan?
Krelis.                                            Twee zilv’re Ducatonnen.
Joris Franse. Fiat: dat maakt u vry.
Krelis.                                            Ach! in de plaats van zoet
[p. 38]
    (755) Te raape, vind ik hier niet als bitter en roet.
                                                                                Zig nevens Pieternel voegende.
Joris Franse. Zoo Landsman neemt u plaats.
Pieternel.                                              Kom hier mijn uytverkooren.
Joris Franse. Wy zullen dat Muzijk u eensjes laate hooren.
                                                                        Nu word’er een dof Muzijk gemaakt.
                                            Het zelve een weynig begonnen zijnde.
Joris Franse. Hou, hou, schey uyt, zwijg stil.
Platte Joost.                                      Waarom zoo dra gestuit,
    Dit aangenaam Muzijk?
Joris Franse.                                Om dat ’k dat vals geluit
    (760) Niet langer hoore mag: niet kan me meerder kwelle:
    Geef my uw Neus een reis, ik zal hem wat verstelle.
                                            Terwijl Joris Franse met de Neus bezig is, en al de andere na het zelve ziende wort dit volgende gesproken.


SES-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

PEER DE WAAL, KLAAS VOL BEDROG, PLATTE JOOST, SCHALLEKE DRIES, TIJS, LIJS, JOCHEM, SYME, PIETERNEL, KRELIS, JANNETJE, JASPER EN JORIS FRANSE.

Jannetje. NU zie je hem zelf daar zitte by die Hoer.
Jasper. ’k Zal hem voortaan nooit meer erkenne voor mijn broer.
Jannetje. Zie eens, hoe dat hy weet haar tot mijn spijt te streele,
    (765) En roer ik hem eens aan, het schijnt hem te verveele.
Jasper. Zoo ik mijn gramschap mogt volvoere op deez’ stond,
    Ik zou hun alle beid’ doorsteeken als een hond.
    Kom, laat ons hem met kragt uyt dat geselschap haale.
Jannetje. Ach! Zwager, doet dat niet, ik zou ’t daar naa betaale
    (770) Moeten.
Japser. ’k Wor dol, dat ik zijn parten aan moet zien:
[p. 39]
    Ey laat my eens begaan.
Jannetje.                                        Ach! mag ik u gebien,
    Zoo blijft tog hier by my: zy zouden u vermooren.
Jasper. ’k Zou evenwel dit Staal eerst door hun wanbus booren.
Jannetje. Mag ik u bidde Broer, zoo laat ons in gints kroeg
    (775) Wat toeven tot dat zy...
Jasper.                                            Dat kon tot morgen vroeg
    Wel dueren, lieve Sus, hoewel heb ik dit dagje
    Om zoo een Fielt versuimt, ik wil ook graag dit nagje
    Eens waage tot uw dienst: maar oopen uyt gezeit,
    ’k Wou liever eensjes gaan tegen die maats ten strijt.
Binnen.
                                            Lodewijk in ’t Venster.
    (780) ’t Is tijd, dat ik belet de Vreugt van al die guyten,
    Want hier kon ligtelijk een ongeluk uyt spruyten.
    Nu vrienden weest bedankt, ik zal die Beed’laars grens
    Uytroeyen in het kort.
                                    Jan, Trijn in ’t Venster.
                                            Mijn Heer dat is ons wens.
Joris Franse. Nu zal ’t veel beeter gaan: laat ons weer zaam beginnen,
    (785) Maar let wel op de maat.
Krelis.                                            Hoe kan ’t de vent versinnen?
Joris Franse. Ben je nu alle ree?
Platte Joost.                                      Ja, ja, doet ons maar voor.
Joris Franse. Ik zal. Maar geef tog zaam een weinigje gehoor.
                                                                                Na het eyndigen van ’t Muzijk.
Tijs. Wat zeg je nu, me vriend, van zulk accompanjeeren.
Krelis. Ik zou by zulk Muzijk men laasten duyt verteeren.
Joris Franse. (790) ’k Verheug my dat ons doen u vergenoege kan.


[p. 40]

ZEVEN-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, SCHALLEKE DRIES, KLAAS VOL BEDROG, SYME, TIJS, JOCHEM, LIJS, PIETERNEL, KRELIS, JORIS FRANSE, LODEWIJK.

Lodewijk. „ NU zulle die Messieurs haast raaken in den ban.
    Nu ben ik buyten noot, ik kan mijn gelt ontfange,
    Zoo dra ’t men wenschen is: wat wil ik meer verlange?
Platte Joost. ,, Verdort dat is den bol van wie wy dat stik gelt
    (795) „ Flus krege, waar uyt straks bestont dat groot gewelt.
Lodewijk. Ja wel ik word’ weer jong.
Platte Joost.                                Gaau Speelluy loopt na binnen,
    Verberg je ook al ’t zaam. Wy moeten iets versinnen.
Binnen.
Lodewijk. Versint vry tot uw straf.
Platte Joost.                                      Kom laat ons al gelijk
    Gebruyken met’er haast ons loffelijk practijk:
    (800) Wy zullen d’oude bloet, door ons gezugt bewegen.
Lodewijk. Ik dank het gunstig lot voor dat ik heb verkregen
    In mynen ouden dag, het valt den mensch benout,
    Wanneer men sorge moet voor ’s levens onderhout.
P. de Waal. Comment vous êtes tout pret.
Platte Joost.                                      „ Hoe kan je zoo staan teemen?
Lodewijk. (805) Nu zal ik van dat gelt men nootdruft zoet’lijk neemen,
    En al het geene ik na ’t leeve agter laat,
    Zal voor de armen zijn.
P. de Waal.                                        Nu ben ik weer in staat.
Platte Joost. Kom naad’ren wy hem saam.
Lodewijk.                                        ,, Schelmen je moogt beeven.
Platte Joost. Hy zal ons zekerlijk een milde Aalmoes geeven.
Lodewijk. (810) Want die wort meegedeelt van ’t wereltsche geluk,
[p. 41]
    Moet ook mildaadig zijn aan die steets leeft in druk.
Platte Joost. ,, Spreek Klaas.
Klaas vol Bedrog.                Wel ik ben stom.
Platte Joost.                                      Dat had ik schoon vergeeten.
Lodewijk. ,, Ik zal je straks uw rug ter dege laate meeten.
P. de Waal. Allons.
Lodewijk.                ,, Daar komen se aan.
Alle de Bedelaars.
Klaas vol Bedrog niet
roepende als a, a, a.            		Peer de Waal en Platte Joost
blyve van agter staan.
                                                        Mijn goed’ Barmhertig Heer,
    (815) Gedenkt de armen luy, gy zult het dubbel weer
    Ontfange tot uw loon.
Lodewijk.                                        Beklaagens waarde lieden.
    Hoe komt g’ aan ’t ongeluk?
Tijs.                                      Wie kan het lot gebieden?
Lodewijk. Ik word’ door dit te zien tot in mijn Ziel geraakt.
Platte Joost. Geef tog een Alemoes aan die is kaal en naakt.
Lodewijk. (820) Erbarmens waarde man, zijt gy zoo stom gebooren?
Platte Joost. Mijn Heer in Slaverny heeft hy sijn spraak verlooren.
Lodewijk. En gy, hoe komt gy Blind? wilt my dat eens bedien.
Tijs. Ik heb dat Hemels-ligt mijn daagen niet gezien.
Lodewijk. Ik voel tot in mijn Ziel met u-lien medelyen.
Platte Joost. (825) ,, Zijn schyven zullen ons van avond doen kadyen.
Lodewijk. En gy die met de klap moet loopen langs de deur,
    Wat schort u eygentlijk?
Schalleke Dries.                        Genadige Sinjeur.
    Ik heb het Lazarus zeer.
Lodewijk.                                        Wat al bedroefde plaagen!
Schalleke Dries. Het is my leed genoeg, dat ik de luy moet vraagen
    (830) Om gelt, of om het geen, dat staag komt van den dis:
    Maar mits ik eeten moet het geen gebeedelt is,
    Zoo is het niet als dwang.
Lodewijk.                                        ’t Schijnt dat gy van de vroomen,
[p. 42]
    En niet van ’t Beed’laars juk ter weerelt zijt gekoomen.
Schalleke Dries. O mijn genadig Heer dat heb je net geraan.
    (835) Ik ben een man geweest, die eerlijk kon bestaan,
    Eer dat deez’ vierige kwaal mijn lichaam quam besmette.
Lodewijk. Wat was uw handeling?
Schalleke Dries.                                            ,, De droes mag hem verplette
    ,, Met alle zijn gevraag. Ik ben geweest Doctoor,
    Kwak Salver, Oculist, Breukmeester door en door;
    (840) Ik kon de Venus kwaal in korten tijd geneesen,
    Schoon dat zy van een aar waaren ter dood verweesen,
    ’k Genas ook Konings Seer, Beroertheyt, Lammigheyt,
    Drayingen in het Hooft, en dat in weynig tijd;
    ’k Genas kwaataardige, en Kankereuse borsten,
    (845) Die and’re Practizijns niet eens aanrande dorsten.
    Ook Douwurm, Aanbeyen, of Klieren aan de keel,
    Steek-Sweer en Worm Sweeren, en ’t pynelijk Graveel.
    ’k Genas Kortborstigheit, of wel ’t gebrek aan Longe,
    De Geel- en Waater-zugt aan Oude en aan Jonge;
    (850) En die zijn Appetijt geheel verloren had;
    Gaf ik iets waar door hy weer als een Tyger vrat.
    ’k Genas getrouwde Vrouws en jonge Maags gebreken,
    Als die ’t behoorelijk of om de vier, vijf weeken:
    Gy kunt my wel verstaan. ’k Weet ook geen wederga,
    (855) Die zoo genese kon, als ik het Podagra.
    Ja Heerschop ik genas nog meer benauwde kwaalen,
    Den leevende weer dood: ik kan ’t je niet verhaalen,
    Wat al voor weetenschap ik nog van nooden heb.
                                            Lodewijk Lagchende.
    Weet ik in uw verhaal een groot behaagen schep:
    (860) Hoewel ik dat geloof. ,, Ik moet hem verder vraage.
    Waar hebt gy al gewoont?
Schalleke Dries.                        Mijn Heer in ’s Gravenhage.
Lodewijk. Wel ben je dan die vriend van wie ik eertijds las
    Een Boekje,* waar van ook de eerste Tytel was,
    Virtus omnia vincit?
Schalleke Dries.                        Ja Heer.
    Lodewijk.                                                  ’k Weet van je daaden.
[p. 43]
Schalleke Dries. (865) Die zijn genoeg bekent.
Lodewijk.                                              ,, Ja tot uw schand en schaaden,
    Jy bent dan die onlangs een man sont naar het graf,
    Die u een somme gelts eerst in de handen gaf,
    Hem sweerende by eed herstellinge te geeven?
Schalleke Dries. Die man, daar gy van spreekt, die kreeg verdriet in ’t leven,
    (870) En zey my van te voor, indien ik sterve moet,
    Gy zult my vriendschap doen, maakt het maar kort en goet.
Lodewijk. Gy pleyt uytstekende voor uwe Doctors zaaken:
    Hoe kan het Kalfje tog zoo by zijn maatschap raaken.
    Gy zijt dan die dit Vers in ’t Boek geschreeven heeft:
    (875) Op aarde is geen mensch, die zonder vyand leeft.
Schalleke Dries. Ja Heer.
Lodewijk.                                        Wel Lazerus hoe kom je in mijn handen?
Schalleke Dries. ’k Verkogt ook voor de Breuk goed stijf en slappe Banden.
Lodewijk. Ik kenje nu ter deeg.
Schalleke Dries.                        Mijn Heer dat is mijn lief.
Lodewijk. Gy weefde eertijds goed tot yder zijn gerief,
    (880) Zoo ik wel heb gehoort.
Schalleke Dries.                        ,, Verdort ik ben bescheten,
    ,, Hoe drommel komt dien Heer mijn heel bedrijf te weeten.
Lodewijk. Uw tweede Vers is dan: stierd, send, of komt by mijn.
    Ik zal in d’ hoogste noot uw troost en helper zijn,
    Hoewel ’t veel beeter was: stierd, send, of komt by mijn,
    (885) Ik zal eer dat je het weet, uw Graf-bezorger zijn.
Schalleke Dries. Ik hoor, mijn Heer, die heeft mijn Boekje wel doorleesen.
Lodewijk. Ja ,, Doctor zonder kunst, dat zou wel konne weesen.
Schalleke Dries. Toen ik het zelfde schreef, was ik een deftig Man.
Lodewijk. „Voorname toen zijn goed moest blyven in de Pan.
    (890) Ik zalje altemaal een ruyme plaats aan toonen,
[p. 44]
    Waar dat g’ al slaapen kunt.
Alle de Bedelaars.
                                                                                Den Hemel zal ’t u loonen.
Lodewijk. En ’k zal voor spijs en drank daar weesen uwen borg.
Alle de Armen.
    Wy danken u mijn Heer voor uwe goede sorg.
Lodewijk. Ik voel me zelfs verpligt den Armen te gedenken.
Altemaal.
    (895) ’t Lot zal ’t hier namaals uw tien dubbelt weder schenken.
Lodewijk. Hou, hou, mijn Dienaars hou!
Schalleke Dries.                                            Hoe maakt hy zulk geraas?
Lodewijk. De konst (doortrapte Guyt) beloont nu den Werkbaas.


Lodewijk.HIer knelt al dat geboeft.
De Dienaars binden hun paar aan paar uytgenoomen Pieternel, Krelis en Frans die worden aan malkaar gebonden.
    Schalleke Dries.                        Heb tog meer mededoogen.
Lodewijk. Gy hebt de onnosele luy al lang genoeg bedroogen.
    (900) Men moet in ’t openbaar eens toonen wie gy zijt?
    Op dat de menschen zien door wien zy zijn misleid.
    Zoo boeit ze twee aan twee.
Alle de Beedelaars.
                                                                        Mijn Heer ach? geef genaaden.
Platte Joost. Ik ben gestropieert voor al mijn kloeke daaden.
Lodewijk. Dat zullen wy bezien.
Peer de Waal.                            Ik ben gekwest en France.
Lodewijk. (905) Dat dunk me dat ik zag flus aan die ronde Dans.
[p. 45]
    Hier wil die Vagebonds hun rug ter deege smeeren.
    Misschien zy door die Zalf weer tot gesontheit keeren.
                                                                                Zy worden schoonder geklopt.
    Peer de Waal, Platte Joost hun Krukke weg werpende.
    Mijn goeye Diendertjes, ach! hou tog op van slaan.
                                            Lijs, dit ziende, meenende uyt te komen.
    Ach! Vrienden bergen wy ons, wy zijn al t’zaam verraan.
Lodewijk. (910) Dat is vergeefse moeit’ kom hier maar met je allen,
    Eer dat ik door me Volk u straks doe overvallen.


AGT-EN-TWINTIGSTE .

PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, SCHALLEKE DRIES, KLAAS VOL BEDROG, JORIS FRANSE, LODEWIJK, HANS en 4, 5 à 6 Dienaars.

NEGEN-EN-TWINTIGSTE TOONEEL.

PLATTE JOOST, PEER DE WAAL, SCHALLEKE DRIES, KLAAS VOL BEDROG, SYME, TIJS, JOCHEM, LIJS, PIETERNEL, KRELIS, JORIS FRANSE, LODEWIJK, HANS en 4, 5 à 6 Dienaars.

Lijs op haar knien vallende benevens alle de andere.
ACh! mijn genadig Heer...
Lodewijk.                                        ’k Weet wat je zeggen wilt.
Jochem. Wy zijn onnoosele luy.
Lodewijk.                                              Dat ’s al maar tijd verspilt:
    Hier boeit die drie aan een.
Pieternel, Krelis, Joris Franse.
Krelis.                                            Mijn Heer laat my tog loopen.
    (915) Ik kwam hier maar aan Huys om Booter te verkoopen.
Lodewijk. Ik weet waarom dat gy alhier gekoomen zijt.
Krelis huylende.
    Mijn Heer die snoode Hoer heeft my aldus misleit.
Lodewijk. Die van het vier af blijft, zal zig niet ligt verbranden.


[p. 46]

DERTIGSTE TOONEEL.

    PEER DE WAAL, PLATTE JOOST, SCHALLEKE DRIES, KLAAS VOL BEDROG, LIJS, SYME, TIJS, JOCHEM, PIETERNEL, JORIS FRANSE, KRELIS, LODEWIJK, HANS en 4, 5 à 6 Dienaars, JANNETJE, JASPER.

Jannetje. ACh! Zwager kijk de Schout, die heeft me Man in handen.
Lodewijk. (920) Fluks breng ze alle weg.
Jannetje nederknielende.
                                                                  Genaade voor me Man:
    Genaa barmhertig Heer, indien het weese kan.
Jasper. Laat dit voor deeze reis tog door gaan en passeeren,
    Wy zullen u tot dank een somme Gelts vereeren.
Lodewijk. Laat slegts die drie nog hier.
Met de andere gaan zy na binnen.
Jannetje.                                              ’k Bid dat gy hem verschoont,
    (925) Mijn deugde rijke Heer.
Lodewijk.                                     ’t Regt is door hem gehoont.
    Maar hoe veel wilt gy luy tot zijn verlossing geeven.
Jannetje. Graag hondert Guldens Heer.
Lodewijk.                                              Neen Wijf dat is oneeven,
    Geeft ’er nog hondert by, dan hebje Krelis weer.
Jasper. Wel als het zoo moet zijn wy stemmen ’t toe, mijn Heer.
Krelis word van de Dienders los gelaaten.
Jannetje. (930) Fluks Vader krijgt, dat Gelt, ’t geen gy flus hebt ontfangen
    Van ’t lang verkogte Graan.
Krelis in zijn zak voelende.
                                                            Ik wil my laate hangen,
    Indien ik eenen Deuit daar van heb in mijn Tas.
Jannetje. Ik wenschte, dat ik nooit met u getrout en was.
    Ach! mijn bedroefde Vrou, wat zal ik nu gaan maaken?
Lodewijk. (935) Bedaar u, Vrouwtje lief, ik weet al van de zaaken.
    Hier Guyt, ’k wil dat gy my dat Gelt straks over geeft.
Joris Franse. Mijn Heer...
[p. 47]
Lodewijk.                        Vreest straf indien gy langer tegen streeft.
Jannetje. Waar of hy by verkeert, ja wel ’t is niet te dulden.
Lodewijk. Zie daar.
Jannetje.                Houd dat mijn Heer daar ’s net twee hondert gulden.
Lodewijk. (940) Nu wens ik uw geluk met het verliefde Zwijn.
Krelis. Ach! Wijf, ik zal voortaan met jou te vrede zijn.
Binnen.
Lodewijk. Raap op al dat getuyg.
Hans.                                            De droes mag hen verpletten.
Lodewijk. Men zal ze’er in het kort al zaam te pronk mee zetten.
    Maar die gebrek’lijk zijn, en van het luk ontbloot,
    (945) Zal men tot waare blijk, dat zy zijn in den noot,
    Een teeken op hun Borst met Letters laate draagen,
    Aan welke vry zal zijn een Aalemoes te vraagen.

EYNDE.

[p. 48: blanco]
Continue

Tekstkritiek:

vs. 19 dit er staat: dis
vs. 81 kunt er staat: kuut
vs. 454 en 469 mee in plaats van m’n
vs. 464 Franse, er staat: Franse.
vs. 484 en 485 zijn een terzijde van Jan in ’t Venster
vs. 577 weesrijm
vs. 616 Awaar sic: mogelijk zetfout voor T’waar of Naar
vs. 863 Boekje, er staat: Boek je,