Klucht van de saus. 1635.
Uitgegeven door drs. G.C. van Uitert
Red. dr. A.J.E. Harmsen, Universiteit Leiden.
Ceneton10871 - Ursicula (1635)
Herdrukken: 1657 (UBGent) en 1679 (Ursicula)
De tekst is grotendeels gezet in fraktuurletter; voor neventekst en eigennamen is de romein gebruikt. Hier is het romeinse lettertype in een aparte kleur weergegeven.
In deze uitgave zijn evidente zetfouten gecorrigeerd en gemarkeerd met een asterisk.

Continue

[fol. A1r]

Boertige Klucht

Vande

SAUS,

Op het Spreeckwoort:

Natuur voor Leer.

Ghespeelt op de Amsterdamsche Camer, op
Dry Coninghen dagh, Anno 1635.

[Vignet: Stadswapen van Amsterdam].

t’Amsterdam,
__________________

Voor Dirck Cornelisz. Houthaeck, Boeckverkooper, woonen-
de op den Nieuwe-zijds Kolck, in’t Borgoens Cruys. ANNO 1635.



[fol. A1v]

Persoonagien.

                Dorstich Hart.
                Magher Harst.
                Goosen.
                Catrijntje.
                Ritshart.




[fol. A2r]

Eerste Wtkomst.

Dorstigh Hart uyt, kael gekleedt.

                HEy dat moet sijn gangh gaen sey Mieuwes, die wat het
                Die kan moy weer speelen, anders het mer niet of te bet,
                Dus heb ick al den dagh de Stadt miest deur geloopen
                Om sien offer niet was behendigh wat te koopen
                (5) In ’t after-om halen en betalen sonder gelt,
                Nou lustigh schaf op Boeren, of ick haelt met gewelt.
                Ja maer wat paster op, als ick dat gae bedencken,
                Se souwen op sen Engels speulen, Hachje die moet hencken,
                En ick hou daer niet of, dat is te groote malligheyt,
                (10) Die hem in sulcken perijkel wil stellen, ’t is geen bevalligheyt:
                Want boven elf oogen te werpen dat is geen kans,
                Maer een onder-riem of te knippen en gaender mee ten dans,
                Dat komt seer aerdigh; want dat goet is te gemeen,
                Wat hebbeser mee op ’t lijf te doen, se meugent gelt tot wat aers besteen,
                (15) En komen soo niet treen soo weyts om wat te koopen,
                Op de Vismarckt of in die Hal, kon icker maer ien stroopen,
                Ick binder niet te goet toe, ick speulde lustich op,
                En lietse toekijcken die soo gaen als een Kermis-Pop.
                Dan desen dagh heb ick mijn Macker niet vernomen,
                (20) Holla, tot mijn geluck soo sie ick hem daer komen.
                Ho Cameraet is de vanghst goet of hebje niet op edaen?
Mager Harst uyt.
Mager.     Ick mocht dat ick niet seggen wil, de buyt is mijn ontgaen.
                En noch ter nauwer noot soo ben ick ’t noch ontkomen,
                Hoe wel dat ick het had soo goet niet op enomen,
                Se waren mijn after na.
Dorstich.    Wel hoe raecktejer van?
Mager.    Ick koos het Hase-padt, en trock de Schoenen an
    Van een gezwinde Hindt, doen voort op het schremincken.
Dorstich.    Die tot hangen geboren is die sal niet verdrincken.   
Maer seghtme waer ontrent dat dit doch is geschiet.
Mager.    By de Grimmenisse Sluys daer vil het mijn te hiet.
Soo ick juyst leggen sagh een party Camerijcx Doecke,
Ick namse daer van daen, en strack ginck ickse broecken,
En peurde voort te run, een Buurman die dit sach,
Die riep vast hout den Dief, hout Mannen watje mach.
Een Diender daer niet veer van daen quam voort gefartelt,*
En riep Burgers hout vast, dat hyje niet ontspartelt,
Ick ’t Mesjen in mijn hant: want die my vangen wou
Die peurden ick eens slaeghs in ’t loopen na sijn Mouw;
Mits commer twee te moet, d’een sey, ey laet hem loopen,
[fol. A2v]
Raeckt hy in hechtenis se sullen hem op-knoopen,
Dat was recht na mijn sin: mits komter een Soldaet
Die vatme, en hy sprack geefje gevangen maet;
O bloet docht ick wat raet, dees kans die is verkeecken,
Och vrient, och houtme niet, ick hebber een doorsteecken
Of totter doot gewondt, hy liet me los en vry,
Ick koos de Doele-brugh, de Poort in, want in ly
En mocht ick niet langh zijn, dus liep ick inde sloppe
Dicht by de Duyvenmarckt, soo ontquam ick de soppe
Van Water en van Broot, ick docht ’t is best in Stadt
By d’een ofd’ander Trijn, als in een doncker gat,
En soo ben ick den dans tot mijn geluck ontsprongen.
Dorstich.    ’t Is beter in het wilt als in de kou gesongen.
Mager.    Dat denck ick seecker wel, daer toe ben ick niet graeg.
Dorstich. Mijn keel die smacht van dorst.
Mager.    Ick krijg jeuckten in mijn Maeg:
    Want ick hou lijdigh wel daer lecker wat te bicken,,is.
Dorstich.    En ick daer d’eele vocht in overvloet te slicken,,is:
    Want lestent middernacht soo raeckten ick op een Schuyt
Daer seer veel Wijn in lach, ick lapten in mijn huyt
d’Een Roemer na den aer, soo dat ick moy bestoven
Bekruysten al de straet, ’t is waert om te gelooven,
Want ’t minste dat ick dronck een pont was of een half,
Soo dat ick zwangerde en baerde voort een Kalf,
Het geen ick na de Marckt vergeten heb te stuuren.
Mager.    O bloet, ick kan van honger niet veel langer duuren.
Dorstich.    En ick van de groote onlijdelijcke dorst.
Mager.    Wat raet nu, Dorstigh Hart, hebje niet wat gemorst.
Dorstich.    Ick heb goe middel om voor u de kost te krijgen.
Mager.    Waer mee doch?
Dorstich.            Wistje dat.
Mager.                Ey seght.
Dorstich.                    U kan ick niet verzwijgen,
Hoort, also ick alle hoecken en straten meest heb deur egaen
Soo vondt ick after de Hal een party volcks staen,
Waer onder dat ick sagh een ouwen saghlaer koopen
Een hoope kleyn gebient, om moytjes te bedroopen,
En beval de Drager wel dat hy sou haestigh gaen
En brengent datelijck t’huys, en sijn Wijf doen verstaen
Op wat voor een manier hy ’t hebben wou gebraden,
Op dat sy lecker haer daer mee souden verzaden,
En dat sy daer een Saus welsmaeckend maeckt daer by,
Ick hoorden ’t aen, en voeghde my onder sijn zy,
En trock hem uyt sijn sack dit Mesjen met de schede,
Ick docht hier krijgen wy de vrye kost wel mede,
Het welck geensins ons in ’t minst sal kunnen missen
Als wy maer op ’t gety met drooge netten vissen
Voor negenen voor wis sal ’t ons niet mogen falen.

Pagina 6
Mager.    Niet?
Dorstigh.        Neen.
Mager.            Wel hey wilje de kost deur dit Mes halen?
Ick geloof wel eer hadmen een deel Hoenderen veur
Datmense daer mee sou ontleden deur en deur,
Maer de kost daer deur te krijgen dat en kan ick niet gelooven.
Dorst.    Wel Mager Harst hoe dus, ’k loof niet je bint bestooven,
Is jou verstant geheel en al wech vande Meule,,slach,
Het dunckt me soo vreemt of ick al je sinne speule,,sach:
Want de spijs die sal hier door hem worden haest ontoogen.
Mager.    Hoe dat?
Dorstich.    Met dat Mes wort de Vrou wel haest bedroogen,
    En we selle slicken en smullen dat ons de Kin druypt:
Want wislijck sit hy by sijn lagenoots en suypt,
Ick meen wel dat hy hem door ’t selschap sal vergeten,
Daerom dient by ons wel Kruys of Munt op-gesmeten
Wie van ons beyen nu de kunst te werck stelt.
Mager.    Kruys of Munt?
Dorstich.        Ja Kruys of Munt.
Mager.            Dats best, we hebbe verschiet van gelt.
    Ick weet rechtevoort niet of het ront of vier-kant,,is.
Dorstich.    En ick legger soo veel by, ick hebt soo veel dat het schant,,is.
Nu dat overgeslagen, want’er moet een van ons beyen
De Vrouw bepraten en behendigh om den thuyn leyen,
Seggende dat haer Man is by een vrient te gast,
En ons gesonden heeft, en wel expres belast
Datse het gebraen voort daetlijck mee moet geven,
Om dat hy by ’t geselschap te vreughdiger mach leven.
En of ’t gebeurde dat ons praet niet mocht verschoonen
Soo salmen haer dit Mes stracks van haer Man dan toonen,
Tot een gewisse saeck, en tot een seecker waer-teecken.
Mager.    Die raedt is goet, daer tegen en salse niet spreecken,
    Geef my ’t Mes, ick ga sonder daer om te looten,,heen.


    Pagina 7
Dorstich.    Ick neem de saeck aen.
Mager.                Neen ick sal ’t gaen afstooten,,heen,
    En met een kloeck gemoet gaen tyen op de beenen,
En ick verseeker u, want ’t gaet niet buyten meenen
Dat ick ’t gebraet sal krijgen vlytigh en wacker.
Dorstich.    Ick houdt met de Brouwer.
Mager.                    En ick met de Backer.
    Ick heb, hoe ’t gaet, garen dat den Darm ront,,staet.
Dorstich.    En ick heb garen dat de vocht-lepel in de Mont,,gaet,
Ho Maet een nat zeyl doet wel aen de wint klemmen,
Als ick maer onder Water duycken mach en in ’t Bier zwemmen,
Soo verheughtet al watter op en an,,is.
Mager.    Neen bylo, den Darm rondt de kracht vande Man,,is,
    Gelijck het dickwils blijckt, nu en tot allen tyen.
    Doch veel daer af te verhalen en wil den tijdt niet lyen,
Wy souden onse kost dus doende wel verpraten.
Dorstich.    Dat is alsoo Cameraet, dat ongeluck waer te haten,
    Ick vorder het Gebraen, wilt om een volle Kruyck,,sien,
    Waer uyt de Wijn sonder raecken sal in mijn buyck,,vlien.
Mager.    Ick ga nu haestich voort, en past wel op u slicken.
                                        Mager binnen.
Dorstich.    Ho dat lichte werck heb ick goet te beschicken,
Sorght ghy maer voor de koele Wijn, ick sorgh voor de kost,
Van honger en van dorst worden wy haest verlost:
Want ick raecker van desen, sonder moeyten te keur,,aen.
Holla, daer sien ick de Juffrou inde deur,,staen,
Welck ick voor alle werck beleefdelijck moet groeten,
Dan ’t is noch wat te vroegh, ick sal wat wachten moeten.



[...]
[p. 21]
                        Mager Harst. Dorstich Hart.

Mager. Wel Cameraet hoe ist, hoe ist, ist spel verkeecken?
    Hebje de Saus gekregen tot onser bey gerijf?
Dorstich. Ick mocht dat ick nier seggen wil, de pocken op u lijf.
    Die ’t u vergelden moeten speciael, verstaet ghy dat.
Mager. Mijn?
Dorstich.       Ja u.
Mager.                 Wenscht my niet meer, ick heb genoech gehadt.
    De Lenden my noch wel veel meer dan half krom ,, staen.
Dorst. De Nicker mocht met sulcken verrasser wederom ,, gaen,
    Sou je mijn niet waerschouwen eer dat ik heen ginck stappen?
Mager. Waerschouwen?
Dorstich.           Ja waerschouwen.
Mager.                             Neen vrient, gelijcke Munnicke, gelijcke Kappen.
    Ick moeter noch om lacchen hoe qualijck het mijn lust,
    Men seyt van oudts dat een gemeene slagh wel rust,
    Nu en behoeftet d’een den ander niet te wijten.
Dorstich. Spot gy noch, om een hayr sou ick je wel gaen smijten,
    Dat u sint Felten schen, past op mijn handen wel.
Mager. Nou vrient weest maer te vreen, je bint een goet gesel,
    Ick weet wel datje dat soo haestigh niet sult pijnen.
Dorstich. Een Man hier voor de vuyst die sal u nu verschijnen,
    Isset inde ouwe Maen niet soo isset inde nuw.
Mager. Dats ’t alderbest, neemter dagh toe, dat prijs ick u,
    Dan ’t is veel beter Maet daer niet meer om te dincken.
Dorstich. Wat sout.
Mager.                 Tut, tut, kom laten wy het of gaen drincken,
    En eten het Gebraen al is de Saus te suur,
    De Schotel die verstreckt ons Wijn en Bier by ’t vuur:
    Want blijven wy hier langh wy krijgen licht noch meer.
Dorstich. Mijn lust niet, want de Saus die doet mijn noch te seer.

FINIS.

[p. 22-24: blanco]

Continue

Tekstkritiek:
gefartelt er staat: gesartelt