Thomas Asselijn: De spilpenning. 1693.
Uitgegeven door dr. A.J.E. Harmsen, Universiteit Leiden.
Ceneton00251 - UBGent
In deze uitgave zijn evidente zetfouten gecorrigeerd en gemarkeerd met een asterisk.

Continue

[fol. A1r]

DE

SPILPENNING,

Of

VERKWISTENDE VROUW,

BLYSPEL.

Door T. ASSELYN.

[Vignet: Perseveranter]

TE AMSTERDAM,
By de Erfgenamen van JACOB LESCAILJE,
op de Middeldam. 1693.

Met Privilegie.




[fol. A1v: blanco]
[fol. A2r]

Copye van de Privilegie.

DE Staten van Holland ende West-Vriesland doen te weten. Also Ons vertoont is by de tegenwoordige Regenten van de Schouwburgh tot Amsterdam. Dat zy Supplianten sedert eenige Jaren herwaerts met hunne goede vrinden hadden gemaakt en ten Tooneele gevoert verscheiden Wercken, soo van Treurspelen, Blyspelen als Kluchten, welcke sy lieden nu geerne met den druck gemeen wilden maecken, doch gemerkt dat dese wercken door het naadrukken van anderen, veel van hun luister, zo in Taal als Spelkonst zouden komen te verliezen, en alzo zy Supplianten hen berooft zouden sien van hun bysonder oogwit om de Nederduytsche Taal en de Digtkonst voort te zetten, zo vanden zy hen genoodzaakt, om daar inne te voorzien, en hen te keeren tot Ons, onderdanig verzoekende, dat Wy omme redenen voorsz. de Supplianten geliefden te verleeenen Octroy ofte Privilegie, omme alle hunne Werken reeds gemaakt, ende nog in ’t ligt te brengen, den tyd van vyftien Jaren alleen te mogen drukken en verkoopen of doen drukken en verkoopen, met verbod van alle anderen op zeekeren hooge peene daar toe by Ons te stellen, ende voorts in communi forma. Soo IS ’t dat Wy de Zake en ’t Versoek voorsz. overgemerkt hebbende, ende genegen wesende ter bede van de Supplianten, uit Onze rechte wetenschap, Souveraine magt ende authoriteit dezelve Supplianten gekonzenteert, geaccordeert ende geoctroijeert hebben, consenteeren, accorderen ende octroyeeren mitsdefen, dat sy geduurende den tyd van vyftien eerst achter een volgende Jaaren de voorsz. Werken die reeds gedrukt zyn, ende die van tyd tot tyd door haar gemaakt ende in ’t ligt gebragt zullen werden, binnen den voorsz. Onzen Lande alleen zullen mogen drukken, doen drukken, uitgeven en verkoopen. Verbiedende daarom allen ende eenen yegelyken deselve Werken naar te drukken, ofte elders naargedrukt binnen den zelve Onzen Lande te brengen, uit te geven ofte te verkoopen, op de verbeurte van alle de naargedrukte, ingebragte ofte verkogte Exemplaaren, ende een boete van drie honderd guldens daar en boven te verbeuren, te appliceren een dardepart voor den Officier die de calange doen zal, een dardepart voor den Armen ter plaatse daar het casus voorvallen sal, ende het resterende darde part voor de Supplianten. Alles in dien verstande, dat Wy de Supplianten met desen Onzen Octroije alleen willende gratificeeren, tot verhoedinge van hare schaade door het nadrukken van de voorsz: Werken. daar door in geenige deelen verstaan, den inhoude van dien te auhoriseeren ofte te advoueren, en veel min de zelve onder Onze protectie ende bescherminge eenig meerder kredit, aansien ofte reputatie te geeven, nemaar de Supplianten in kas daar in iets onbehoorlyk zoude mogen influeeren, alle het selve tot haren laste sullen gehouden wesen te verantwoorden, tot dien einde wel expresselyk begeerende, dat by aldien sy desen Onzen Octroije voor de zelve Werken sullen willen stellen, daar van gene geabbrevieerde ofte gecontraheerde mentie sullen mo- [fol. A2v] gen maken, nemaar gehouden zullen wesen het zelve Octroy in ’t geheel ende zonder eenige Omissie daar voor te drukken ofte te doen drukken, en dat zy gehouden zullen zyn een exemplaar van alle dc voorsz: Werken gebonden ende wel geconditioneert te brengen in de Bibliotheecq van Onze Universiteit tot Leiden, ende daar van behoorlyk te doen blyken. Alles op poene van het effect van dien te verliezen. Ende ten einde de Supplianten dezen Onzen Conzente ende Octroije mogen genieten als naar behooren: Lasten wy allen ende eenen ygelyken die ’t aangaan mag, dat zy de Supplianten van den inhoude van desen doen, laten en gedoogen, rustelyk, en volkomentlyk genieten, en cesseerende alle beletten ter contrarie gedaan. Gedaan in den Hage onder Onzen grooten Zegele hier aan doen hangen den XIX September in ’t Jaar onzes Heeren en Zaligmakers duyzent zes hondert vier en tachtig.
                                                    G. FAGEL.
                                        Ter Ordonnantie van de Staten
                                SIMON van BEAUMONT.

    De tegenwoordige REGENTEN van de SCHOUWBURCH, hebben het Recht van de bovenstaande PRIVILEGIE, van DE SPILPENNING, OF VERKWISTENDE VROUW, Blyspél, vergund aan de Erfgenamen van J. Lescailje.
                In Amsterdam den 16 November 1684.

_______________________________________________

VERTOONERS.

JOANNA, Vrouw van Gerardus, en Spilpenning.
ALBERTJE, de Meid.
GERARDUS, Man van Joanna,
AUGUSTYN, Vader van Joanna,
} daarna in Smausen gewaad.
MARGREET [= Margareet], Moeder van Joanna,
daarna in Uitdraagsters gewaad, als een Moffin.
STEFANUS, een Zyde Laakenwinkelier.
KONSTANTIA,
LEONOOR,
SOFIA, Zuster van Konstantia.
} bekende van Joanna.
NATHAN, een Hoogduitze Smaus.

    Het Tooneel is in ’t Huis van Gerardus; en ’t begind
        voor de middag, en eindigd in den avond.

Continue

DE

SPILPENNING,

Of

VERKWISTENDE VROUW,

BLYSPEL.
________________________________

EERSTE BEDRYF.

EERSTE TOONEEL.

JOANNA, ALBERTJE.

                        JOANNA.
WEl, wat of dat kanailje wel meend, zyn dat muuren witten?
Neen, zy moeten ’er anders uit zien, al zouwen ze ’er noch zes daagen over zitten;
Geef ik ’er niet tyds genoeg toe, foei ’t is schand’ enne zond.
En ik schaam my in myn hart, zo strepig, en noch eeven kakelbont
(5) Als ’er wel uit zien, en dat noch de beste Zaal, behoordenze daar voor al niet op te letten?
Hoor, Albertje, zegt het ’er noch eens, en dat ze ’er daar vry na zetten,
Indien ik het niet en vind, zo als ik het wil hebben gedaan,
Dat ik ze, zonder omzien, zo dryvende zal laaten gaan,
En hoofd veur hoofd, alle drie te gelyk zal zakken.
[p. 6]
                      ALBERTJE.
(10) Wel, Juffrouw, maar wat zeilen de Schoonmaakters eeten?
                        JOANNA.
            De zoute Visch die ’er noch staat, en dan meugje ’er noch een dikke koek toe bakken.
                      ALBERTJE.
Heel wel, Juffrouw.
                        JOANNA.
            Maar hoor, Albertje                       ALBERTJE.
                        Wat beliefje, Juffrouw?                         JOANNA.
                                    Ja, gaa maar heen, Albertje. ei! hoort noch eens, dat ze wat voortgaan met ’er zaaken.
                      ALBERTJE.
Wat zel ik, Juffrouw?                         JOANNA.
Paft ’er doch op, en dat ze ’er een eind van maaker                       ALBERTJE.
Goed, Juffrouw.
                        JOANNA.
Zacht, zacht, Albertje, Albertje.                       ALBERTJE.
Hier ben ik al weer, Juffrouw.
                        JOANNA.
Maar, laat zien. Neen, ’t is nou wel, het hoe niet, ga heen, ei! Albertje, hoor noch een reis.
                      ALBERTJE.
Maar, Juffrouw, maakt ’er toch eens een eind van.
                        JOANNA.
Ga, en doed dan het geen ik je heb belaft, daar dunkt r hoor ik myn Man.
[p. 7]
(15) Vertrek jy, die zel licht hier wat opschudding willen maaken, en zo wat leggen te teemen.


TWEEDE TONEEL.

JOANNA, GERARDUS.

                      GERARDUS.
MAar, Hartje, zal deeze ruusje, en dit schoonmaa- ken, noch niet haaft een eind neemen? Het heeft nu al ruim een maand geduurd.                         JOANNA.
Wel, al duurden het noch een maand, wat wou jy daar van zeggen? ’k Wil van jou daar niet in bepaaldt zyn, noch die tekfl en hoef jy my niet breeder uit te leggen.                       GERARDUS.
Ja, zo doende hebben ze ’er noch wel twee werk, zo als ik daar in de Zaal zie, ftaat ’er een boven op de leer, (20) En de andere twee daar onder, met de handen over malkaâr en vertellen malkander zo wat sprookjes over en weer,
En disputeeren, of de muuren nou al effen en gelyk zyn, en of ’er ook hier of daar noch streepen of gaaien zitten,
Ja, zeid den een, ik geloof dat wy met die kalk, die wy Jiier vermorft hebben, de Goudsche Kerk, die zo lang als een Lynbaan is, wel zou hebben kunnen witten; Wel, mal Anne, zeid den ander weer, is ’t jou niet ge- noeg, dat jy twaalf Huivers en de kofl toe daags wind? En al vermorften jy tienmaal zo veel kalk, is ’t jou niet evenveel of jyhafpeld, dan of jy fpind? En zo verflyten zy den tyd. [p. 8]
                        JOANNA.
Hoor, die praatjes en acht ik niet 3 die poll: is mj aan bevoolen, en buiten jouw. Bemoei jy je flechts met jou Kantoor.                       GERARDUS.
Hoor, Lieften, ik weet zeer wel, dat zulk doer meerendeels afhangt van de Vrouw; Maar echter zo bepaald, dat daar in de maat niet en worc te buiten getreeden.                         JOANNA.
Ik weet van geen maat, ik volg daar in myn eigen zinlyk heden, Wel ’t is heel wat nieuws! zulke Jan hennen, en gor- tentelders zullender met het schoonmaaken be- moeijen! hoor, die direótie raakt my; En komt het my in de zin, zo zet ik ’er noch wel een vierde Schoonmaakfter by; Zonder jou verlof of konzent eens daar toe te vraagen. Gerardus. Maar denkt eens, Lieflen, wat het alles wel koft,                         JOANNA.
Het is jou plicht daar zorg voor te draagen.                       GERARDUS.
Indien het, gelyk ik gezegt heb f de maat en de burger lykheid te buiten gaat. Neem een exempel aan anderen.                         JOANNA.
Ik volg geen exempels, maar ik geef exempels noch ik bind my niet aan degemeene reegel en maat. Ik weet waar op ik fteun, daarom wil ik ’er met u hier niet over twiflen. ’k Bou op myn eigen grond; noem jy het vry ver kwiften, Verfpillen, gelyk ik toch door u daar voor by elk ben op de tong geraakt. p. 9]
Waar ik door u tot een Vrouw, als gy door my tot zo een Man zyt gemaakt,
Zo waard noch eenigzins verdraaglyk my de naam van Spilpenning te geven,
Hoe! zou ik zo bepaald moeten zyn zonder na myn zinlykheid te mogen leeven?
Wel zo waar ik genoeg overgelevert, om te zyn uw slavin.
                      GERARDUS.
Uw vermaak en pleizier kond gy hebben, maar gevat in den rechten zin;
En niet op zo een wys, met alles dus onordentelyk te beslechten,
Om maaltyden zo binnen als buitens huis aan te rechten.
Dit alles ter zyden gesteld, als een ineetend kwaad,
Kont gy als een Prinses leeven, en houwen een aanzienlyke burgers staat.
Daarom verzoek ik doch dit spoor niet te willen inslaan noch betreeden.
                        JOANNA.
Jy meugt al jou lessen, en verstand vry elders besteeden,
Zy hebben op ’t minste geen vat op my, en dit zeg ik jou, ’t zy ook hoe dat jy ’t verstaat,
Dat ik ook jou, noch niemands raad zal volgen, als alleen maar myn eigen raad;
En dit is jou nouw eens voor al gezeid,en daar heb jy je voortaan na te reguleeren.
                      GERARDUS.
Zo en heb ik dan niet te zeggen?
                        JOANNA.
                Neen, daar in gantsch niet, in zaaken van Meiden en Schoonmaaksters, die wil ik hebben, en niet hebben, en na myn zin regeeren,
Zonder jou daar eens in te kennen, op geenerlei wyze of manier,
Bemoei ik my met jou kantoor? met jou pennen, boeken of papier?
[p. 10]
Met jou schuitevoerders, lichterlui, sleepers, en pakkers?
Konvooiloopers, kruiers, wynkuipers, en ik weet niet noch al meer andere rakkers?
Die alle daagen hier koomen loopen, en maaken het het schier tot een straat;
En dan moet men noch veel bedils van de schoonmaaksters hooren, wel ik weet geen beter raad,
Kom, als dat ik jou myn schorteldoek veur bind, dan meug jy de kruiken bestellen,
En gaan in ’t hoekje van den haart zitten, om al de gorten en erreten in de pot te tellen.
Gelyk al die keukenklouwers doen, dat is ’t allerbest veur jou geraân,
Die toch niet gerust zyn, of ze moeten overal ’t geen ’er te vuur gedaan word, ’er aasem laaten over gaan.
Om zo flaat te maaken, wat een pot karremelksbry wel komt te bedraagen,
Of tellen alzo elk de brokken in de mond, wel ik zei jou noch wel dienen te vraagen,
Hartje, de potjebeulings gord geld nou een stooter het kop, weet jy die ook ergens beeter koop?
Of wil ik ze hier by in ’t keldertje doen haalen? daar krygt men ze noch een oortje minder, en daar is nou al de loop.
De meid moet een feil van drie duivers hebben, weet jy die ook voor minder geld te haalen?
De bikstien en schulpzant, moet men hier tegen een halve stuiver het kop betaalen,
En op het ouwe fransepat geevenze het kop veur een half blank, dat scheeld noch een heele duit,
En op de zwavelftokken scheeld het ook zo veel, of wil jyder zelfs om gaan? alle baatjes winnen uit;
Of de meid diende wel een nieuwe beuzem te hebben, de ouwen is versleeten.
Ziet op zoo een wys zouwent die Jan hennen wel alles willen bedisselen.
[p. 11]
                      GERARDUS.
Ja wel?


DERDE TONEEL.

JOANNA, GERARDUS, ALBERTJE.

                      ALBERTJE.
Uffrouw 3 de schoonmaakfïers laaten weeten f ze de heele zaal wéér zullen overwitten? Joanna. In alle manieren. Gerardüs. Ja wel ’t is onverdraagelyk. Joanna. En schoon, al duurdend noch zo lang, .o wil ik ze na myn zin hebben; maar Albertje, is dat volk noch niet aan de gang? Ja, en zegt *er,datze ’er ook niet eerder af en scheijen, ^oor dat ze is als ’t hoord, wel ik zou me schaamen om ’er zo een eerlyk mensch in te leijen, Is of ’er noch geen handen en zyn aan geweeft, zo ziet ze ’er uit als een beeft. Gerardüs. Wel en heeft dat noch zyn eisch niet, daarze nouw zo veel daagen zyn over beezig geweeft? Joanna. ^een, dat en heeft noch zyn eisch niet, jou Pakkers als ze te lang werken, zeg ik daar vanV fpreek ik jou Arbeijers al eens aan, die durven wel weerom fpreeken, en zeggen, Juffrouw, wat gaat het jou an.                       ALBERTJE.
Beliefje me geld te geeven, Juffrouw, om meer kalk te* haaien? Joan* ia DE SPILPENNING,                         JOANNA.
Hou daar, ik wilze zo gelyk en effen hebben als papi< zonder ftreepen of gaaien, ’t Is verdrietig 3 daar men dat kanailje tyds genoeg i geeft, dat men ’t dan noch niet kan krygen na zen z Gerardüs. Ik zei jou vaart wel haaft ituiten; fla jy die weg maar vorder in. VIERDE TONEEL. 11                         JOANNA.
J A, ga vry met jou booze kop deur; maar zyt ve zeekerd, dat ik my van jou niet zal laaten r geeren. Hier een Snottige Penlikker, die myn Vaders hondsjo gen is ge weeft, zou ik my daar van laaten overhe ren? Daar ik aangekoppeld ben, en die my van het begin a, al heeft mishaagd; Daar wel zo meenig braaf Jongman te vooren een blaut aan heeft gewaagd; En daar anderen van meer kwaliteit en fatzoen op he ben moeten ftaan kyken, Dat hy voor anderen met my, nevens een goed Kapitaa is gaan heen firyken, En zou ik my daar van zo nu en dan niet wat moogen b dienen, zo als ik het verftaa, Zonder uit zyn handen te moeten aazen, en leeven c zyn genaâ?
Neen, daar zal ik wel wacht veur houwen, dat ikmy ï niet zal laaten ringelooren.



[p. 13]

VYFDE TONEEL.

ALBERTJE, JOANNA.

                      ALBERTJE.
JUffrouw, daar is myn Heer je Papa en jou Mama.
                        JOANNA.
Daar zal ik nouw weer een hoop gebrui en getalm hebben om myn ooren,
Doch ’t best dat’er van is ik zei ’t niet veel achten, en hoorend maar zo wat aan.
En laaten ’t slechts zo maar ’t een oor in, en ’t ander weer uit gaan.
., verzoek datze binnen koomen. wel licht heeft ’er myn Man, toen hy flus uitging, geweeft, om zyn nood te klaagen, tarom zelder nou licht weer veul te bedillen vallen van ’t geen ’er zou moogen mishagen, ant zelden koomen ze hier, of het ganschehuis is in rep en roer. ZESDE TONEEL. Joanna, Augustyn, Margareet.                      MARGAREET.
"^ Oeden dag Kind. Maar Joanna, heb jy die Schoon- y maakfters noch al over de vloer V                         JOANNA.
Daar hebje deH ftorie al.                      MARGAREET.
En zyn zy noch al in die Zaal? wel wat heb- benze toch in al die tyd bedreeven? Augustyn. aar, moer, ’t is genoeg als ’er maar zyn. Mar* i 4 DE SPILPENNING,                      MARGAREET.
Denkje niet dat dat volk alle daagen eeten moe ik zou der men deur maaken, en elk ma zyn palpoort geven, Ik weet wel dat het eens jaars een beurt moet hebbe waarom ’er je dan ten eerften niet deur gered?                         JOANNA.
Hoor, Mama, zeedert dat jy hier gegeetenhebt, is’ niet een hand aangezet, Zeker zy zynder niet te vergeefs a daar mag men wel v zwygen, De Zaal zach ’er schandelyk genoeg uit, ze hebbend tot noch toe geen grond in kunnen krygen, Als een taan waaren de muuren, zo berookt, ik wen f maar dat je ze bezien had in het begin, De muuren hebbenze van booven tot onderen geschuur* en wel zes maelen overgewit, en noch zynze ril na myn zin. Maar van de week raakenze ’er deur. AüGÜSTYN. Maar hoe kunnenze ’er zo uitzien, daar je in een Ja pas een of tweemaal komt te ftooken? O! ik hou van die onnutte verfpilling niet, maar van bezorgen daar de schoorfteen moet van rooken. ZEVENDE TONEEL. joanna, aügustyn, margareet, Albertje.                       ALBERTJE.
TUffrouw, beliefje reis drie gulden voor ’t fpinn van twee pond vlas te geeven? De Spinfters ftaan voor. J o A N N A, ter zyden tegen Albertje, „ Jou verbruide vod, alsje bend, jou botten bee 3» K Zou jy daar zo lang niet meê gewagt hebben, tot dat „ rapa en Mama weg waren geweeft? Bou daar, dat ze voort gaan.                      MARGAREET.
Maar Joanna! Joanna! laat jy noch zulk fyn gaa- ren fpinnen, 1 drie gulden het pond? daar jy zo overvloedig verzien bend van koftelyk Linnen? lat moogelyk! Joanna? Joanna. ! Mama, ik weet zeeker niet, waar jy je hoofd doch al meê breekt.                       AUGUSTYN.
die verfpilling is myn teegen, ik weet beft in wat schoen dat jou man steekt. ar moet ik hem, om zyn respekt, en crediet te styven, zei hy niet geafFeronteerd worden, noch deeze mor- gen meer als dartien hondert gulden in banko af schryven. ;t wiflel brieven is geen gekken, schoon dat het jou niet en deerd. ; ondertusschen op postdaagen met zulke briefjes worden gebombardeerd, zvnder het beft niet aan. Ik kanze wel, en ik zou ze ook noch wel weeten, op zulke daagen, al vroort een gang ys, onder een enkeld deekentje wel zou leggen zweeten. jy gaat ondertufschen jou gang, en draagt geen zorg altoos, noch onderscheid.                      MARGAREET.
or, Joanna, al wat hier gefprooken word, dat word tot jouwen beften gezeid. Joanna. Mama, ik wou dat jy myn maar liet begaan. Mae* i6 DE SPILPENNING,                      MARGAREET.
’t Is onze pligt jou te vermaanen, want hoorjy m j ergens van eenige koftelykheid fpreeken, Daadlyk ben jy daar achter, om het de luiden met g uit de handen te breeken. En wat fteek jy tot de ooien toe in koftelyk zervet, tafelgoed, dat ik niet geloof, dat men jouws : lyk vinden zou, En daarenbooven 3 hebje noch geduurig een web op bliek, en een web op het getouw.                       AUGUSTYN.
Ik hoorden liever dat men zei, datje zo wat Obligat; op het Land kocht en weer verkocht.                         JOANNA.
Maar, Papa, zou men niet wat voor zynpleizier m< gen hebben, valt hier nou zo veel op te zegge                      MARGAREET.
Ik weet wat dat ik fpreek, op jou man valt niet te zeggf die is nuchteren en bekwaam, En neemt zyn dingen wel waar, en denkt eens, d; moetje over zes maanden immers weer in kraam.
Zou men dan niet eens trachten een eind te maken van al dit verkwisten en kwanselen. Had ik in myn tydt gelyk jy nou bent, zo geweest van leeven,
Wy en hadden jou geen twintig duizend gulden meê ten huuwelyk kunnen geeven,
Gelyk wy gedaan hebben.
                      AUGUSTYN.
En of men die nou eens wou weer zien, waar of men ze zoeken zou?
                        JOANNA.
Papa, die hebje myn man gegeeven, laat die ’er jou reekening van doen.
                     MARGAREET.
                        Maar meeft deur jou zoek gemaakt, met alle kost- [p. 17] lykheid dubbeld en dwars te hebben, is dat steil voor een huisselyke vrouw?
Zeg men een reis als je nou heel gepropt vol bent, wat zelje ’er op ’t lest doch meê beginnen?
                      AUGUSTYN.
iocht men ’t noch weer aan de man te helpen, om ’er een intrefl aan te winnen, xelyker wel meer zyn, zo mogt het noch gaan; JoANNA. Wouje dan hebben, Papa, dat ik met een kraam op de Noorder Markt zou gaan zitten, en roe* pen elk een aan, /an menschen en boeren, ofze wat willen koopën i eii helpend alzo weer aan de man?                      MARGAREET.
"y zoud jou maar voor ’t eerfte wachten, en al die over- daad en verfpiiling mijen : £o zou het ander onnodig zyn, en al dat gerit en geloop > datje hier geftuag aan de deur hebt affnijen j Vlaar wat zou men 5 ter contrarie, men gaat alle daagen noch een toontje bed. .’s ’er ergens een koftelyk erf huis j daatlyk wort ’er voor Juffrouw Joanna een ftoel met een kuffen gezet, Daar zit men dan in zyn goud. komt ’er dan wat raars op, Juffrouw moet het aityd eer(i vizenteerem I het dan te gering, te duur kant ’er niet zyn, zo laat men ’t dan pafTeeren; En alzo verfpild men zyn tyd en geld, Joanna. Maar Mama, ik weet niet wat jy al ophaald? ben ik niet getrouwd, en myn eigen voogd, öf flaan ik noch onder jou gezach V £óu het juift zo net in den haak moeten zyn * of hetmy voegt of niet en voegd, en of ik het doen of niet doen en mag; 3f moet ik koomen vraagen, of ik dit of dat magkoo- B pen? r8 DE SPILPENNING; pen? ei! lieve, Mama, niemandt en bekommerd zie’ met my, ik zeld wel ftellen met myn zaaken. AüGÜSTYN. Ja jy zelt het wel Hellen, daar men vaft onder de han moet kuipen om jou Man Maaklaar te maken. Jy bent jou flagpennen al kwyt, enjou wieken niet wei nig gekort; ’t Moet T er alzo maar paffelykgeftelt zyn, daar men va een Koopman tot een Maaklaar word, Van Heer tot Knecht. JOANNA Maar, Papa! schoon myn Man was nou al Maak kar, waarom zou my doch dit doen min al nu paffen? Ik ken wei Maaklaars Vrouwen, die vry andere gange gaan, en by na niet anders en doen, dan maargafte en braflèn. 3 k Heb onlangs op een Kindermaal daar noch een proe van gezien, daar men niet had geschaft, als Pa tryzen, Oefters, en Kiekepafteijen, en Bankc daar by, En ’t was niet als zilver dat men ’erzach, ja men dron ker de koftelykfte rinfe wyn, met naarzen va kandy; Maar wat zeg ik van de Vrouwen, wat praatje? d Maaklaars zelfs durven tegenwoordig, haar Mee fiers wel bra veeren; Gelyker zyn die Hoffleên, Paard, Slee en Koets, o Waagens op Hal houwen, daar veel Kooplui moe ten te voet paffeeren, En met den Elleboog te roeren, is ’t noch al zo erg, e buiten rooy, Gf ze daar een honderd guldens of twee in de waagscha; zetten op een enkelde gooy, Dat ’s niemendal voor haar, dat en kreunen zy ’er nic eens, ja ook felfs schier niet, of ze verliezen of wir nen. * B L Y S P E L. I£ Jk wou wel dat myn Man ai Maaklaar was. ACHTSTE TONEEL. Albertje, Augustyn, Margareet,                         JOANNA.
J.                       ALBERTJE.
Uffrouw, de Schoon m aakfiers vragen of ze de anderen zy van de zaal zeilen beginnen?                         JOANNA.
Neen, ik moet dat zelf al eerft eens zien, of zy zeggen gedaan, Dat en acht, ik niet, daar moet ik myn eigen vyf zinnen noch al eens over laten gaan. Albertje, is myn man op zyn Kantoor?                       ALBERTJE.
Neen, Juffrouw, Sinjeur is noch uit.                         JOANNA.
Ei! Mama, gaat eens met my binnen, om of ik ook te veel Schoonmaakfters heb te vizentee- ren, Ik moet doch zoo daad’Jyk eens uit gaan; ik heb ook na een andere Baaker gezien, daar zou ik my wat van haten informeeren.                      MARGAREET.
O Ja, dat is goed, laaten wy dat doen. Augustyn. Ik gaa om een boodschap, Vrouw, en kom zodaa- delyk om jou te haaien hier weer. Albertje, zegt zo je Sinjeur t’huis komt dat hy niet uit en gaat voor dat ik hem gefprooken heb.                       ALBERTJE.
Wel t myn Heer Ba N E« ho i)E SPILFENNINC; NEGENDE TONEEL.                       AUGUSTYN.
K weet niet het loopt hier hoe langer hoe erger ^ eii hiel ten einde van zaaken 9 Zo dat ik niet beeter en zie te ritoed, dan dat men eeri scheiding zal moeten maaken 9 Want van al dat ’er onderleid is, of hoe dat men heeft getracht, Öm dit kwaad te fluiten, zo is ’er toch tot deez’ tyd tóe niet met al te weeg gebragt.

                Einde van het Eerfte Bedryf.
Continue
[p. 21]

TWEEDE BEDRYF.

EERSTE TONEEL.

AUGUSTYN, GERARDUS.

                      GERARDUS.
A, Papa, nu ben ik eindeling eens te recht, en tat myn oogmerk gekomen > dm in ’t werk te leggen, ’t geen ik al voor lang had voor genoomen.                       AUGUSTYN.
vVat is dat doch, Gerardus?                       GERARDUS.
Myn Vrouw te fluiten, in dien loop en kours, die zy tot noch toe houd. Dit heb ik dus lang willen geheim houden, en alleen maar aan myn Procureur vertrouwd, Tot dat ik ’er deur zag.                       AUGUSTYN.
Maar hoe zei jy dit aanleggen? Gerardus. M[et aan die, daar zy van koopt en handeld, inter- dictio te doen, en te haten infinueeren, Dat van nu af aan, al ’t geen zy aan myn Vrouw koomeu te vertrouwen, op haar moeten zien, en op eigen rifico zullen hebben te crediteeren.                       AUGUSTYN.
Wel! dan maakje ze geheel fteekind! Gerardus. Zo doen ik, en daar heeft my de nood lang genoeg toe geparlt, ik zie ’erdoor, zoo Papa my maai* affifteerd.                       AUGUSTYN.
Maar gaat het al zo grof, als jy wel zegt, Gerardus? Gerardus. Ja, en noch vry erger, als jy wei denkt* Papa, [p. 22] ook zei ik bet jou nu doen zien. AUGÜSTYN, Doen zien, dat zou my wel lullen, altoos ik keuiï het dan goed, en jy hebt jou zelfs daar welk! beraam Gèrardus. *t Had my duizenden waard geweeft, Papa > had ikhe maar eenige jaaren al gedaan. AüGÜSTYN. Maar jy woud het my doen zien, zei je daar ftraks, o^ wat wys doch, Gèrardus?                       GERARDUS.
Dat zal ik u zeggen, Papa, zy heeft voor om aai de Smanzen, die zo by de deur komen loopen Haar twee bede Samaars, die zy kwanfuis moê is, te ver- koopen. Nu had ik het zo by my gedacht, fapa, endkwasmyt overleg en raad, Dat wy ons beide in Smausen gedaante verkleeden, er fiaaken ons zei ven in die flinkbokken haar gewaad* En dan wou ik ’er een darde, dat een rechte Smaus was? by neemen, die wel ’t meefte woord deê om nies dooi* al te Véél te fpreeken, Bekaid uit te komen, van ’er in te blyven fteéken.. Ziet op zo een wys Zou jyeeriigzins haar handeling zien Augustyn. Wel, Gèrardus, dat zou al heel kluchtig weezer ook, ik wou dat wel avontuuren, maar, hoc kom jy aan de toeftel, en darde man?                       GERARDUS.
Daar ben ik niet eens om verleegen, ’kh’ebdaarzogoejc occafie toe als ik wenschen kan. Daar is een Smaus 3 daar ik zomtyds wel wat goud gaab} om zetten, en verwilTelen, Die zal my daar die:>fLÏg in zyn, enonzeAlbertjedieza dat ook wel helpen bedifielen. [p. 23] AüGÜSTYN. A r el, gaat jou gang, Gerardus, ik zalder my na ftellen.                       GERARDUS.
Maar, Mama diende ook wel een rolletje te hebben in dit fpel. AüGÜSTYN. Dpwatwys, Gerardus?                       GERARDUS.
Hier koomen dagelyks Uitdraagfters, dat zoort van volk vermag zy wonder Wel; En daar kwanfeld zy veel meê, zo met Rariteitjes, als met Kettingen van Bloed en Agate Kraaien, Pofteieyn en anders; maar zy diende wel, heel op zyn Weftfrans, te koeterwaaien. Om zo haar Perfoonaadje beft te prezenteeren. AüGÜSTYN. ’k Ben te vreeden, zy zal ’t zelven ook meê onder- daan. \Vy zullen zo wat by een haaien, ’t zy van Monfters Tee, of zoo wat andere zoort.                       GERARDUS.
Dan zul jy eerft te recht zien, hoe zy dagelyks ge- woon is in haar verfpilling om te gaan; En dat gerit en geloop van Uitdraagflers, Pofteleinver- koopfters dat ’eraan de deur is, en zou je niet ver- trouwen; En dat is al, is Juffrouw niet t’huis; ó ik heb zo wat raars, en zo diende men wel een poft aan de deur te houwen, En dat gebel en geklop, is al zo of en aan, dat ik ’er moeje- lyk kan om worden, door al dat ongemak. En zomtyds wel wensch, ik wou dat ’er een ftuk van Juffrouw tufTchen je kiezen (tak, ’ Dan hadje wat te kauwen; en nou is ’er weer wat anders op handen, datze heeft befteeken, Daar ik, door de Meid, ben achter geraakt, en ook de [p. ]
oorzaak is dat ik je heb zoeken te fpreeken. Augustyn. Wel, wat doch?                       GERARDUS.
Zy weet, Papa, dat ik deezen avond op een Compa- ritie moet weezen by de brug, in Akerfloot, En hier op heeft zy eenige van baarKomplifen,om me die 5 ’t zy een verkeertje, of, niet de kaart a lombre of bafette te fpeelen, genood. Je hebt zo lang gewend haar eens in actie te zien, nooi en zou men ’t als nu beeter kunnen paffen, Om haar in deeze beezigheid, op ’t alleronverzienft te koomcn verraffen.                       AUGUSTYN.
Maar, hoe wou jy dit aan leggen? GerArdüs. Dit heb ik met Albertje, die my dit ondekt heeft, al overleid : Ik zalzc eens roepen; Albertje, Albertje. hoe menig maal dat ik dit voor heb gehad, zoo heeft zy’tmy telkens noch ondreid. Maar nu en zal zy’tmy niet omleggen, had ik maar dee- zen voet gehouwen in ’t begin; Xo baaft en heb ik myn hielen niet gelicht, of ftraks een party Uitdraagfters, en ander gerit komt ’er in. Zy paffen ’er op a!s ik uitga. TWEEDE TONEEL. Augustyn, Gerardus, Albertje.                       ALBERTJE.
WAt beliefje, Sinjeur? G E R A R D U 3. Wat order heb jy van myn Vtouw?                       ALBERTJE.
Gelyk als ik jou gezeid heb, om alles in order te prepareeren,
[p. 25]
Eerst heeft zy my gezeid van het verkeerbord en daar na van een schoone kaart op een zilver teljoor gereed te leggen.
Augüstyn. Maar wat voor gezeiichap verwacht zy nu te avond a Alberrje?                       ALBERTJE.
Juffrouw Leonoor, en Conftantia met ’erMafeur, die meelt alle daagen hier kompareeren.                       GERARDUS.
;eft zy jou niet meer belaft, Albertje?                       ALBERTJE.
O Ja, Sinjeur, ik moet zo zes honderd Oefters gaan beftellen, daar der honderd van moeten worden gebraan : dan moet ik na den Dam om Sinaas Appelen te koo- pen; en van daar na de Nes toe gaan, n twe Amandel -Taartjes, een Marfepyn, Gekon- fyte Oranje en Limoenschillen, Letters en Ma- krons, en ook twee Boteljes met vin Claret, te haaien, t noch andere Konfituuren en klein Banket.                       AUGUSTYN.
eft ze jou geld gegeeven, Albertje? Albertje. fa zes en twintig gulden, daar zou ik alles behalven de Oefters van betalen. Aügüstyn. m is dat moogelyk?                       GERARDUS.
[aar verwonder jy je’daarzo over? dat gaat al zo af en aan, en dit is haar daagelyks werk: i geeft zy een gaftmaal, op Kattenburg, by jou Schoon maakfter, en dan tot een Min, by de Am- ftel Kerk. ?t waar, Albertje? [p. 26]
                      ALBERTJE.
Ja, Sinjeur.                       GERARDUS.
Wat dunkje, Papa, of dit een man kan uitflaan verdraagen?                       AUGUSTYN.
Wel, de Mannen, die zulke Spiipenningen van Vrouw. hebben, zyn, met recht, te beklasgen. Dat zeg ik, al is zy myn eigen Kind. Wy zuilen jou d inaffifteeren. maar om nu in buis buiten haar w | ten te koomen, hoe heb jy dat bedacht?                       GERARDUS.
Dat zal ikje zeggen, Papa, flusjes zal Albertje maakt dat \ oor de Pakkelder open zal zyn, daar door \ voorzichtig’ en zacht, In onze Wynkei.ier zullen gaan, om zo te zaamen ons achterzaaitje te raaken, En daar blyven zo lang het ons geraaden dunkt, ons • te openbaaren, en bekend te maaken                       AUGUSTYN.
Dat is zo wel goed, maar om nu voor af ons als Sn fen te verkleeden, hoe (tel je dat? Gerardus. O Papa, daar heb ik geen anderhalf uur werk toe, Smaus, daar ik je flus van fprak, heeft al lang l nis van zaaken gehad.                       ALBERTJE.
Zacht, Sinjeur, daar hoor ik Juffrouw koomen. DERDE TONEEL. Aügxtstyn, Gerardus, Albertje, joanna, margareet. WAlTGÜSTYN. Atdunkje,kind, hier hebben wy tot nocl zo lang gezeeten? [p. 27]
m gaanwe, Mama. Gerardüs. Papa, en Mama > blyf by ons, als ’t je belieft, wat eeten. Joanna. moet ommers uit, Gerardüs.                       GERARDUS.
Daar docht ik niet om, maar blyf by myn vrouw. AüGÜSTYK. Neen, nou niet, goeden dag. VIERDE TONEEL. Gerardüs, Joanna, Aleertje. Joanna. Ou wat hier omgegaan is, kan ik ten naa- ften by wei denken, maar. Lieften, ik ben der noch van ontfteld ) infaam als ik daar op ftraat gemaand en aangeiproo- ken ben om geld. T aarom zo lang doch daar meê gewacht, met die reke- ningen aan den een en de ander te betaaien? Gerardüs. n dat ik geen geld in kas gehad heb, maar Papa heeft my nu in bank afgeschreven. ja die duivelze reeke- rjingen leggen my nacht en dag genoeg in de kop te maaien. Joanna. schande, watmeugen demenschen denken, ik ver- zoek het je zo dikmaals, de eene dag voor en de an- der na. eren zei jy my al, dat je ’t doen zoud, en ik ftelder de lui vaft op uit, en nou fpreek je ’er niet van boe Gerardüs. (n° c h ba. zalze je gaan haaien, maar laat yder de zyne ondertee.- kenen en voor de betaaling kwiteeren. Joanna. zorg jy daar niet vóór. VTF- *3 DESPILPENNINGi V r F D E TONEEL. JOANNA, ALBERTJE. . JoANNA. Lbertje, wat praat is hier nou al geweefl?                       ALBERTJE.
Och! Juffrouw, niemendal. JoANNA. Ja, men zou hier 20 een half uur by een zitt.« en daar zou niet pafleeren!                       ALBERTJE.
Ter waereld niet, Juffrouw, als Sinjeur vraagden jou Papa, of hy meê op de Komparitie wou.1 daar hy t avond weezen moet. JOANNAe Wel, zal hy ’er gaan?                       ALBERTJE.
Ik geloof voor vafi: van ja, Juffrouw. Joanna. Cpén del Nou kom, Albertje, ’t zal tyd zyn dat jy jou boodfeh Eerit na ’t Óefterwyf, en zegt ’er dat ik ze met zuiv Hollandze booter wil gebraan hebben, zonder dere daar onder te mengen. ££n dan zulje met een uit de Nes, al ’t geen ik je be heb, voor dat geld meê brengen. Albertje. Wel, Juffrouw- Joanna. Ga heen, en draagd zorg dat jy niets en verge en doed even als ik heb gezegt. ZESDE TONEEL. y Joanna, Gerardus. MGerardus. Aar, Lieften, daar is die duivelze reekening de Kok, die maakt my de kop heel verward, he my daar eens in te recht. [p. 29]
[beid daar geleverd zes jonge Kalkoenen, twee paar Pa- yfen,en twaalf Waterfnippen,daar ik,by myn weeten, t kan denken, dat wy, in een gantsch jaar, Kalkoe- nen, Patryfen en Snippen in huis heb gegeeten. JoANNA. 1 1 Heer! is hier nou zo veul aan vafl, en maakt jou dit zo ontfteld van geeft? heeft gelyk, maar dit is geschied,terwyljy in Zee- land op de verkooping van de Compagnie bent ge- Gerardus. (weeft* Zeeland, laat zien? Uil, ftil! JóANNA. ; a 5 en dat ik jaarig was, en eenige vrienden my kwaa- men met een verjaardichje vereeren. 20U ik toen gezeid bebben, vrienden, jy moet my excu- zeeren, ’k zal myn man eens schryvén of ’t hem beliefd, dat ik je eens mag trakteeren? int zonder zyn order, en vermag ik dat niet te doen. wel, eer ik zo fubjecl: zou moeten zyn, ik rechten liever wat anders an. ?erfta dat een vrouw, die ’er al de moeite van heeft, zo wel autoriteit heeft om gaften te nooden, als de Gerardus. (man. ar hoe ftuifje dus op? is het zo, dan is het wel, maar hier in die van de Pa fty bakker, vind ik ook van twee amandeltaarten, en een kiekenpafty geschreven; !ar ik ook geen geheugénis van heb altoos.                         JOANNA.
Vlaar, Lieften, dat is noch van die tyd dat wy de weer- reis van onze A eitje nicht hebben gegeeven. Gerardus. 1, wat duivel! is de kaerel met de kop gebruid? die re- kening weet ik is betaald, en onderteekend, hoe zal dit nou gaan? Joanna. slheer! hoe ftuif jy noudusop?by zeiddathy’t over ’t hoofd [p. 30]
’t hoofd heeft gezien, en zo is ’t bly ven openftaai: Gesardus. Schoon bescheid,• waarachtig, wel zo zei men dit moeten aannecinen en gelooven? Maar hier heb ik nou de reekening van de Afflager maakt my de kcp schier dol, en gaat al de a ren noch te booven. Juffrouw Jccnna debet aan N. N, in het ft ar f huis v N. N. dceze enderftaande go -deren gekocht. Een J’aporje Rok met Oouüe Cupidcotje’ geborduurt. Een Ebbenhout Verkeerbortje, met J-warte en witte y Een Wafdyzer met goud ingeleid. (f eb Een filver jcbaakjpel. Een filver d Buffert] es pan- Een "filver de vergulde Asjchop. Ecnfiiverde gedreve Thé Keetel, van 97 loot 3 engels. Een Koffy kan, dito, van 68 loot 7 engels. Een Oorlogie met een Kriftallyne Kas en gouwe Kettin. Een flaapende Venus en Kupido, op een Ebbenboute (inlletje. Wel, hoe kroes en wonderlyk dat myn het hoofd ftaa moet ik ’er om lachenen, een flaapende Venu; Kupido! (kooj Zeeker paft dat zo een Juffrouw, zulk een ftuk we                         JOANNA.
Ja, dat paft my,en dat was myn zir Gerardus. Wel wat moet de Afflager wel gedacht hebben?                         JOANNA.
Hy mag daar van denken wat hy wil, paft he printen t’huis te brengen, en daar in te ftudec Van Broer Kornelis, daar hy beezig is met zyn del riffen te deciplineeren?                       GERARDUS.
Nu kom, jy wind doch het proces altyd, hier zyn nl reekeningen van de Zylaaken, en Citzewinl met het geld daar by afgepaftj [p. 31]
En van de Banketbakker, Hoender en Oefterverkoopers, Fontangiemaakfters,en wat ’er noch meer is aan vaft; ook die van i\ ofFy en Thee, en noch anderen, maar dat elk zyn reekening onderteekend, dat dient niet vergeeten. a, en of ik niet t’huis en kwam, zo denk dat ik, om de Komparitie, by Papa zal blyven eeten. ZEVENDE TONEEL.                         JOANNA.
at is ’er booven gehaald, nu Haan ik weer schoon, om myn ordinary zwier weer in ’t werk te Hellen, en te beginnen 9 nt het oud betaald zynde, zal yder maar trachten om myn gunfl weer te winnen, moet men de mans hebben. Vrouwtjes, hou je kloek. ir meê kryg ik by altemaal weer een nieuw blad in yders boek. 2rtje. A C F, T 5 7 E TONEEL. joanna, albertje.                       ALBERTJE.
Wat beliefje, Juffrouw?                         JOANNA.
Heb jy dat zo befteld? Albertje. Ja, Juffrouw, en zonder mankeeren, alles ten acht uuren vaardig zyn.                         JOANNA.
Kom spoedig, dat de Schoonmaakte*, zonder tardeeren, ’t eeten raaken, en jy ook, en als je zaamen hebt gedaan, hier de taafel dan, en maak jou gereed om uit te gaan.                 Einde van ’t Tweede Bedryf.
Continue
[p. 32]

DARDE BEDRYF.

EERSTE TONEEL.

JOANNA, ALBERTJE.

                        JOANNA.
GA dan heen, Albertje, jou vaten zel jy daar na wel wassen.
Wel! wat schellen is dat? Albertje, doe open Morrfïeur Stefanus, jy kont het jou leeven beeter paffen, Zie, zo even ftaanik met myrï meid en fpreek, en d om jou je geld te brengen. TWEEDE TONEEL. Joanna, Stefanus, Albertje» Stefanus. .K zag je man uitgaan. Joanna. Zie daar, gelief je jou reekening te dertey kenen? daar is jou geld. Jy zelt het ook zo wel korrekt en afgepafi: vinden, er Stefanus. Juffrouw, als ’t jou beliefd; wel, dit is dan recht Vat koomen. Joanna. Zo doed het, Monfieur Stefanus. maar heb je nou al lykje myn beloofd hebt, die ftaalen al meê ge Stefanus. n Wel wis, Juffrouw, dat was myn boodschap, zie daar, schiet genoeg, geen diergelyken in de ftac En van dat, Juffrouw,daar heeft gifteren een Haagfe zelfs tot een tabberd, en een onderde geh; ’t Is een nieuw fabrykje, en ftaat zeer koftlyk, ja, al v gy een Pnnces, ’t zou je moeten behagen. Joanna. Is dit nu al de nieuwfte mode, Monfieur Stefanus \ [p. 33]
Stefanus. 7el wis, Juffrouw, en noch heel schaars* men ziet het ook noch niet als van de grootfte van de Stad draagen.                         JOANNA.
j [yn twee befte Samaars zyn nou al heel ouwerwets. Stefanus, Jy hebze nou ook al twee maanden gehad. Joanna. Zo doenze; ik schaam my om ’er meê by menschen te komen, ik weet niet wat ik ’er meê lyk voor een poftuur. n als ’er een nieuw fabrykje uit komt, zo laat het my maar weeten, als ’t maar de mode en zwier is$ dan is ’t my niet te duur. Stefanus. ’at weet ik ook wel, Juffrouw. Joanna. En om kort te gaan, Mon Geur Stefanus, zonder hier lang over te teemen, zal myn kleermaaker by jou zenden, die zei ’er veurmy tot een Japon, met een Samaar, van neemen. n (lel jy het maar op het naaften. Stefanus. Zeer wel, Juffrouw, uw dienaar, Juffrouw y ik be- dankje veur je geld. Joanna. oeden dag, Monfieur Stefanus. laat eens in, Albertje, daar word weer gebeld,


DERDE TONEEL. Joanna, Albertje, Margareet, als een Moffin, in Uitdraa^fiers gewaad. 1 Albertje S de Moffin, de- zufter van Katelyn de uitdraagfter, Juffrouw, [p. 34]
JoANNA. Wel,hoe kom jy hier zo bekaden? Margareet. mem; gude Jomfer, myn zufter Katelyn is kranl ik’keume zo oet de Lommerd, vorwoor ich w een luttik ruften, zo meud ben ik gedroogen. Zich door, JufFroe, dat kittig kannichemit dat zilberd Ie on deez’ ketting agoote kroolen, met ein gold hook, hab ich der opgefloogen; On go bald en had ich het nichts gekocht, of zo aanflun durft mei einerein doolder to winfte biên. Dat is voor woor, ont woor.                         JOANNA.
Ja wel dat kannetje en is al. niet kwaad, maar zou ’erje wel een dozyn kunnen toonen, die no al uit andere oogen zien, Ik zei ’er jou eens een laaten kyken. binnen en vseêr u. Margareet. Wat dunkje, Albertje, kendgaan?                       ALBERTJE.
Uit de kunft, Juffrouw, J O ANNA. Zie daar» Margareet. 1 jo, vorwoor, dat. ’s kurius! moor dat ducht r nicht ny, want dien vly is, wil je ’er wol woorden dubbeld voor betooien. Joanna. ja dat w.1 ik wel doen. Albertje daar word gebeld, do oopen.                       ALBERTJE.
Wel, Juffrouw. binnen en weer u Joanna. Nou, dat poftelyne kannetje wil ik wel nebbe Margareet. Nou wat ducht ir vond dien kitting agote kroole [p. 35]
                      ALBERTJE.
Juffrouw, daar brengenze een Ruk Jinnen, van de Weever t’huis, met een (tuk Servet.                         JOANNA.
hatisgoed. Hoor van dat kannetje, en de ketting agaate kraaien zullen wy wei accordeeren; laat het hier, en komt morgen eens weer aan, zo je niet veel Margareet. (verlet. [oor, Jomfer, ik hab heer ein preuf ke thee, der extraor- dmary is, er schinket zo helder vvird Serbfter Beer woor, wol i die eins probeeren?                         JOANNA.
toe, hebjy thee? laat eens zien; o foei, die meug jy za dadelyk wel aan juffrouw het vullisvat gaan vereeren, n wat willen zy voor die drek noch wel hebben? Margareet. Voor dein drek, Joffroe? den holden ze noch wol op neegen gulden het pond.                         JOANNA.
neen! weg, weg; daar komt geen thee onder de vyf en twintig gulden in myn mond. lbertje, hoorjedeschelniet? gaat eens voor. Albertje. binnen en wéér uit* Wel heer! ’t is geduurig ook niet als met de schel te leggen raazen.                         JOANNA.
y hebben myn man wis uyt zien gaan. Albertje. Juffrouw, daar is Glaude de Waal, met curieufè criftalyne gefleepen glaazen.                         JOANNA.
aat hy jou zes van demieuwfte mode geeven, en laat hy morgen komen met noch een dozyn, \ zal hem morgen wel betaalen. Margareet. Jomfer, die thee waaraftig... [p. 36]
ALBERTJE. na dat zy de deur heeft weezen
toedoen word ’er weêr geschelt.
Daar is de dochter van Ariaantje, Kristyn,
Met ’er doozen met kant, ze ftaat in ’t voorhuis. JoANNA. Wel ik schrik ’er van, van zulk schellen! Albert, kyk eens wie dat zo meefterlyk kan. Albertje. binnen en weer m\ daar word weer gefcbeld. \ Wat zal ik Kriftyn zeggen, Juffrouw? wel het lyi wel gekscheeren met dat heen en weer loope                         JOANNA.
3L«aat ze binnen komen, Albertje. Albertje. Wel, Juffrouw. binnen en weer m                         JOANNA.
0f zegt ’er liever van nou niet. neen; laat ik ’ doozen evenwel eens zien. of Albertje, zegt ’i dat ik nou niet zal koopen. tegen Margareei. Jy verftaat jou op de thee koopmanschap niet, moer; ’heb noch een pondje van dertig gulden in beipre Albertje. Daar was die luizige Snyer, Juffrouw, metzyn re kening dat ik die aan jou geeven zou. J o A N N A.. daar word weer gefcbeh Wat zo, noch een reis, Albertje, je’möet weer na vo ren toe. Albertje. binnen en weer ut Wel het is niet om te harden. Margareet. ^ Goeden dag, Jomfer. fc>u**£. /&+**r*c~- Albertje. Margareet binne Juffrouw, daar is de vrouw, Met die geborduurde schoenen, je had ’er belaft dat ze n< zou koomen, zeidze. Daar hebje ’t al weer. word gefcbeX [p. 36]
Albertje binnen en weer ttih                         JOANNA.
ATat, op zo een wys raakt de schel van booven rïeêr. Albertje, ga en zegt ’er dat het my nou noch niet kari wachten. Albertje, binnen en wëêr uit. Wel zeker, juffrouw, ik zei het op ’t left niet langer" harden kennen. JoAnna. Zegt dat zy morgen ochtent komt 9 tufschen zêveneü en achten. Albertje. )aar was die Vrouw, met gouwe kant, juffrouw, die schelden daar zo an, k ben zo moê dat ik het niet meer harden kan. Daar hebje ’t weer. noch een reis. JOANNA..,. Wel wat verdrietig schellen is dat ook! ga en ziet eens, Albertje, wie dat dat zo kan klaaren.                       ALBERTJE.
a wel, juffrouw i ik wil dat wel zeggen, ik moet een weinig bedaaren. Vel verdrietig schellen! ik wenlie dat dat schellen eens een eind had genoomen. binnen’ en weer uiu uffrouw, daar zyn die Smauzen, die hier gifteren waaren,                         JOANNA.
Zyn zë daar,- dat is goed; laatze binnen koomens n ga jy dan zo voort na de Afflaager toe, en brengt hemt zyn geld; ^ n laat hy de reekening onderteekenen^ vliegt te poft en ziet dat jy jou dingen doch wel befleld. kat met een by Amerens het groenwyf aan, en vraagt ’er waarom dat zy my die twee boffen fpargies niet heeft gezonden; )aar is een enkelde drie gulden, geeft ’er die; en gaat ook eens weer na de Oefters, en doed zo by elk eens de ronden.
                      ALBERTJE.
Wel, Juffrouw.
[p. 38]
                        JOANNA.
Daar gaat de Bel weer, zie eens wie ’er is, Albertje. Albertje, binnen en weer uit. Juffrouw, daar zyn de Smouzen. J O A N N A. Laatenze binnen koomen. V T F D E TONEEL. JOANNA, AüGÜSTYN, GeRARDUS, in gedaante van Smaufen } Nathan^« Smaus. Na-than, "oedeti dag, Juffrauw, habt ’er wasvore Juffrauw V Gerardus. Nichts, nichts, te schacheren, Juffrauw, olde kleeren \ mans ont vrauwen, of belieft het jou Tè railen, Juffrauw, vor neteldoek, kamerdoek, o< katoen, Juffrauw V AüGÜSTYN. Habter nichts, Juffrauw, olde hoede, old linnen, oc kanten, Juffrauw, ont feide kaufen, Juffrauw? Joanna. Wat ben je lui voor volk? N A ï H A N. Wy zien von Poolen, Juffrauw, Hoogdaitze J< den, Juffrauw, oder Smaufen. Juffrauw, habter was mal geld? oder wat te wiflelen 1 piftoletten, ont ducaaten? Wy willen jou lieden de waarden daar voor gieben. Joanna. Ja, kom hier; maarzachtniet verder, blyf daar fla; ik zei je wat zien laaten. jfoanna binnen en weer t                       GERARDUS.
Wat dunkje, Papa? nu zal je ’t zier*. AüGÜSTYN. Hou jou maar stil, Gerardus, [p. 39]
                        JOANNA.
Zie daar leggen twee Samaars, beziet ze op die fioël $ maar maak het kort. d my! hoe vermuft ruiken die ïlinkbokken^ ’k heb *ef de lucht al van weg, ’t is of ik ’er kwalyk van word,                 Zy spreeken teegen malkanderen in Smauzen taal.
Nathan. Vel jy ziet, juffrauw, ’t is auwerwets, dat nichts niêéf eft word gedraagen. Vat eisch jou lieden daar voor, juffrauw? JoANNA. Zy zyn zo ouwerwets al jy ze ziet, zy koften over cji hondert guldens noch geen twee maanden geleer- den, beziet ze wel, ik wil geen na klaagen. /oor zes en veertig gulden allebei.                       GERARDUS.
O juffrauw! maar juffrauw i dat is te viel, daa- delyk geld in de hand. Nathan. £eeker, juffrauw! jer wes wol beffer, hoor ziben onf fwantig gulden, on das kourant, Willen wy jou lieden daar voor gieben. Waarlïg, juf- frauw, ’er is nicht meer waard. De Smauzen tegen malkanderen kyven,                         JOANNA.
Ö al die gemaakte meinen en zyn my niet waard, noch al dat opfteeken. k loof dat jy wel meend dat den anderen te veel bied, eü bekocht zou zyn, maar ik kan jou lui ftreeken \\ te wel; doch ik kreun my niet eens aan jou geften $ noch aan al dat uiterlyk gebaar, fou loopjes zyn my wel bekend, ik ken je al te Wel op t Is myn eerfte niet. (een haar* Gerardüs, ’t Is, als myn maat zeid 3 hiel auwerwets, Juffrauw’. [p. 40]
JOANN A. Jy lui bend ook ouwerwets, deug jy daarom z weinig? nou kom je meugt wel gaan wandeier Nathan. Noxi» Juffrauw, jer lieden ziet myn maat wiler niet an, maar ik wol mit jer handelen, juffrauw, ik wil jou lieden noch een gilden mir giben.                         JOANNA.
Neeri, weg, weg; als jy geen twaalf ducatons w geeven, zo hebje niet langer te (laan. Nathan. Wil nt@in maat hy mach, voor my, ik niet, Juffrauw Joanna. Kom, pafTeer dan, 20 hebje gedaan.                       GERARDUS.
Hoor, juffrauw, tien ducatons, en nichts ein pinning Nathan. (meê Ö der dybelfe matvots, waaraftig, juffrauw ’er ii met den kobs kebruid- J O ANNA. Kom pasje geld, en weg met de vodden, en zo vooj maar weer ’t huis uit. De twee Smaufen zyn heftig tegen malkander et, Ziet dat kanailje eens weer aan gaan, ’t is ofze malkande in de baart zouwen vliegen. Ja dat volkje is beft in ’er schik, ais ze zo iemand, uit he nefl moogen neemen, en bedriegen. V T F ï> E TONEEL. joanna, aügüstyn, gerardüs, Nathan, Albertje.                       ALBERTJE.
Uffrouw, ik heb dat zo gedaan, men Heer bedanktj voor je geld, hy vond het net accoord en wel, En hy belafte my om jou te zeggen, dat ’er op de oud schants overmorgen een treffelyk erfhuys weeze zei,- £> aö [p. 41]
Daar veel zilverwerk en Poftelyn zou zyn, en hy ver- zocht dat je toch niet zoud mankeeren.                         JOANNA.
oed, wy neemen dat voorgezeid, Nathan. (ftibers. Zich daarjuffrauw, is ein on dertig gilden on tien JÖANNA. Dat is zo goed, nou moogje luy wel zo daadelyk NATHAN. (paffeeren. iffrauw, als jir liden wat fyne Citzen, oder Catoenen koopen wil, wy hebhen wel hiel fyn, juffra-uw.                         JOANNA.
1 kom vertrek maar, Aibertje, Iaat dat ruigt eens uit. Nou ben ik geruft, dat ik die ballaftkwytben.foey weg met die ftinkbokken, en repje nou. G e r A R du s, tegen Aibertje* Dat gaat wel, Albertjê.                       ALBERTJE.
„ TrefFelyk, Sinjeur. August"ïn; „ Albertje pas op. Albertje. h Wel, myn Heer. De Smauzen binnen,                         JOANNA.
Eom, Albertje, repje wat dat we der deur raaken. !n begin hier alles wat op te ruimen, en de ftoelen vaft klaar te maaken. laar zacht, daar word gebeld, Albertje, daar zullen z& licht zyn. Albertje. Vel juffrouw.                         JOANNA.
Wel wie is ’er? Albertje. Juffrouw Leonora en Conftantia, met ’er Maseur,
[p. 42]
                        JOANNA.
Verzoek datze binnen koomen, en fluit zo aanftonds we de deur,                       ALBERTJE.
Wel, Juffrouw.


ZESDE TONEEL.

JoANNA, CONSTANTIA, LeonOOR 5 Sofia, Albertje.                         JOANNA.
El zeker men mag jou lui wel wachten, is d vroeg, als het gezeid is, komen?                     CONSTANTIA.
Och, Juffrouw, ik heb een middag flaapje gehad, was op die tyd noch beezig met heelpleizierig* vermaaklyk te leggen droomen.
                        JOANNA.
Kou je bent my evenwel wellekom, ziet zo, met e« kusje rondom. Leonor a. Wel nou ziet men datje ’t van harten meend, met ee kusje aan weer zijen, dat ’s dubbel wellekom,                     CONSTANTIA.
Ik ben evenwel dankbaar, Juffrouw, voor dat van gift ren, je had manifyk en koftelyk opgedischt, e niet buiten betaamen. Sofia. Ja 5 al had jy de treffelykfte Dames van de ftad gehad -zo en had jy ’t je niet behoeven te schaamen. Leonora. Dat is zo Juffrouw Sofia, 5 t was alles uitfteekend; e jy had wel heerlyk geschaft.                         JOANNA.
Wat dochtje van die jonge Kalkoenen, en die Kk kenPafty?. Co?                     CONSTANTIA.
[p. 43]
Die waaren wel exelent, en die Kiekenpafty wierdook niet weinig geftraft.                         JOANNA.
n hoe gevielen jou die Oefters? Juffrouw Leonoor? Leonoor. Die waaren uit de kunft gebra&n, zeeker die vrouw toond kennis te hebben, van die te prepareeren.                         JOANNA.
iouze niet!die vrouw heeft altoos gewoond by de voor- naamfte Heeren hn de Stad.                     CONSTANTIA.
Maar, juffrouw, eer wy een begin maaken, zyn wy hier al veilig voor jou man?                         JOANNA.
O ja! buiten alle bedenkingen, juffrouw Leonoor, ’t moet wel elf uuren zyn, eer ik hem eens ver- wacht. Vborleeden week hadhy die zelve Komparitie, endoen hy t’huis kwam, was het vry laat in de midder- nacht. Sofia. Ik wou niet dat hy ons in deze fhat verraden. Leonoor. (beijen, Had ik daar bedenking van, ik zou zyn komit niet ver-                         JOANNA.
Neen, daar is geen apparentie altoos van; al daar hy op de gemeene reekening is, zal hy zo licht niet scheijen. Daar ben ik wel van verzeekerd, niemand is daar voor in ’t minde begaan. Hoor, Juffrouw Conftantia, wy zullen eerfl een Thee- tje hebben, en dan heb ik zes hoi^dert Oefters be- fteld, en daar heb ik ’er honderd van geordonneerd om te braan. En daar nevens een schootel vier vyf met Konfituuren, [p. 44]
Letters, Makrons, en anders, daar ik jou a j drie voor deez’ tyd mee zal regaleeren. Als ook een paar Boteljes Vin Claret, daarwydeOefte j mee zullen lardeeren. En dan heb ik nog wat raars, dat de nieuwe vrucht i! dat zyn twee bossen Spargies, dien ik van ’tja noch niet en had gezien,
Èn die dorflenze men wel drie gulden het bos looven. Leonoor. Wel, wat schandelyk overeischen was dat! h< dorft jy daar geld na biên?                         JOANNA.
Ik hebber evenwel een enkelde drie gulden voor betaal» hoor, als ’er wat uitkomt * zo moet ik ’er het eer van hebben, en dat is al myn pleifier en leeven, Maar als het gemeen word, en de fleur ’er of is, danw ik ’er de helft niet voor geeven. Ziet daar op zulje myn aangenaam en wellekom zyri. SoFIA. Zeker, juffrouw, jy bent te protigaal.                         JOANNA.
Geenzints, juffrouw, ’t is maar betaalde schul voor my. Albertje, trekt de tafel hierheen, en noch een kaal r daar by; En legt het Verkeerbord, als ’t behoord, en brengt ee schoone Kaart, nou elk zet zich om te beginnen.                       ALBERTJE.
Wel, juffrouw, zie daar.                         JOANNA.
Juffrouw Leonoor, wat zullen wy nou, een verkeert je of met de kaart? Leonoor. O neen, geen verkeeren thans, juffrouw Joanna $ i mag myn vyf zinnen Baar nou niet aan te koft leggen, [p. 45]
                    CONSTANTIA.
Noch ik ook, laaten wy ons pleifier liever met de kaart neemen, daar na die wil fag een verkeertje fpeelen. Sofia. Dat dunkt my ook, het verkeeren maakt wat te veel geklap, maar met de kaart gaat het zedig en ftii. Joanna. (bafetten? iat dan, met de kaart, wat zullen wy dan a lombre,of                     CONSTANTIA.
Laaten wy dan voor eerft bafetten? J o A n N a. (te m aaken. Albertje, ga jy na de keuken, en begin vaft alles klaar n zorgt doch dat wy vroeg aan ’t eeten kunnen raaken. Albertje, binnen gaande. Vé\, Juffrouw. „ hoe baaft wil hem dit hier anders op ,, doen, ik bender zelf voor af schier vanonfteld. Joanna. .om aan, juffrouw Oonftantia, laaten wy bazetten.                     CONSTANTIA.
Als ’t jou gelieft, juffrouw Joanna, dat zal zyn om ’t ouwe geld. Zy fpeelen met de Kaart. Vat zegje, juffrouw Joanna?                         JOANNA.
Vyf en twintig zeg ik. ZEVENDE TONEEL. oanna, constantia, leq noor,,s qfia, Albertje, Augustyn, Gerar’düs, Margareet.                       GERARDUS.
N ik zeg danig ziet zo moet men ’t weeten te paffen,
)m jou, juffrouw, dus ’m ’t midden van jou kracht, en aanhang te komen verraflbn.
[p. 46]
JöANNA. Och! Juffrouw Conftantia, wy zyn verraaden!                     CONSTANTIA.
Kom, Mafeur, haaftig; wy zyn teschandelykhi in een wrak geleid.                         JOANNA.
Ach! Juffrouw Conftantia, verlaat my doch niet. Leonora. En ik volg van gelyken.                         JOANNA.
O al te trouweloos en vervloekte argliftigheid! Ach! Juffrouw Leonoor, blyf doch by my, en wil m niet hegeeven! ACHTSTE TONEEL, Joanna, August yn, G er ar dus, Margareet, Albertje.                       GERARDUS.
P deze wys zie jy nou Papa, en Mama, datjynoo hebt- willen gelooven haargantsch bedryf en leeven. En dit is zo vaft haar dagelyks werk, zo binnen als buiter huis.                       AUGUSTYN.
O wel te rechte Spilpenning, en myn eenigfte verdriet kwelling - en kruis Van myn ouwen dag. Margareet. Ziet hier leid het tiktakbord ook al gereed, betaam dat een huiffelyke Vrouw; hierjoutydopzo ee wys te konfumeeren? Jou geld te verk willen, en jou huis, en jou zelfs in ruie te brengen! metdustebanketteeren? En dat met zulken aanhang V ben ik jou daar in zo voor gegaan? Daar had men al weer zes honderd oesters besteld, en daar [p. 47] moesten ’er voordeeze Dames, honderd van worden gebraan,
Die alleen hier maar dagelyks koomen, om jou zo wat na de mond te praaten, en teflatteeren, |,n jou maar uitte zuipen, en met een mooi praatje hier maar zo haar gat te lardeeren. Is doch hier ruim op geschotteld, alles op ’t kostelykst van ’t best, want in jou mond In komt geen thee, of ze moet ten minften weezen van vyf en twintig, of darrig gulden het pond. i wel, ik zou je wel aanvliegen, en al had jy een konings goed, zo zou jy niet bedijen, | zou jou aanftellen, als een huiflelyke vrouw paft, eii al dat ruigt en kanaille affnyen. : Weet niet na wie datje aard, wy hebben alonsleeven zuinig en vroed geweeft, jou rechte onbedocht, )aar heeft men zyn twee befte Samaars, die meer als hon- derd guldens hebben gekoft, aen de Smauzen, voor tien ducatons, verkocht. > dat om te verdraagen?                         JOANNA.
Ik Mama? Margareet. Ja jy. Spilpenning.                         JOANNA.
Dat is gezeid, Mama, maar noch niet beweezen. August yn. Bewys zulje daadlyk zien, roept daar zo niet om. Joanna, tegen Albertje. O jou olyke vod, als je bend! dat komt deur jou. jy meugt wel vreezen, o zei ik jou dat betaalen,                       AUGUSTYN.
De meid en heeft geen schuld, wy zynder zelfs niet ver van daan geweeft, zie, daar zynze allebei a en zo hebben wy die schaè noch gefluit. [p. 48]
Wy waaren de Smauzen, en Mama de uitdraagster.
                      GERARDUS.
Is dit nou noch niet waar? hier (laat men nou el kykt, en zo heeft zy al vaft al my n befte goed verbruid.
                        JOANNA.
Ik zal’ my submiteeren, Mama, zegt my maar wie n deeze part heeft gespeeld, op dat ik my mag wreken.                       GERARDUS.
Dat ben ik, hier is de man, ik ben het, en niemand ande die dit heeft befteeken. Wreekt u aan my, en noch meer dat volgen zal.                       AUGUSTYN.
Al wat hier uitgewerkt is f dat heeft de nood vereife ] en is ten beften gedaan.                         JOANNA.
h h wel, ik zal ook iets onderlegger!, ziet dan eens w weg dat ik za! inflaan. Margareet. Och! onnoozele. Wat wil jy doch beginnen V                       GERARDUS.
Och zy is ’er flagpennen al kwyt, zy dryft nou ma pas op ’er windveeren. Ja o-a jy vry wandelen, in ’tkortzelikjoumetdekaTakti van fteekind doen vereeren. En dat is de naaste weg. Joatma binne.                       AUGUSTYN.
Ja gaa maar jou gang, Gerardüs, de eersten ma éen besten dag.                       GERARDUS.
Ik wensch maar dat die, welke met diergelyke Spilpenningen belast zyn, my daar in volgen mag.

                Einde van bet Blyspel.

Continue