| Jonas Cabeljau, J.C.: Vertaling van de brieven van Ovidius en Aulus Sabinus. Rotterdam, J. Naeranus, 1657. Exemplaren: GBR 1237 F 8, KBH 765 J 23 en 174 D 42 : 2, UBA 450 G 3, UBGent, UBL 1019 G 32 : 1 en 1197 F 17 : 1.
[fol. *1v] SAPPHO PHAONI. Forsitan & quare mea sunt alterna requiris Carmina, cum lyricis sim magis apta modis: Flendus amor meus est; Elegia est flebile carmen. Non facit ad lachrymas Barbitos ulla meas. [fol. *2r] 
[De gegraveerde titel is vervaardigd door Crispijn van de Passe Jr.] [fol. *2v: blanco]
[fol. *3r]
dus Augusti, 1657. Nominis vestri observantissimus, J. CABELJAU. [fol. *4v]
Thuraque pro patrio, ferre Sabaea modo. Non Tetricae mihi quaeque patent arcana Minervae. Eloquar aut latio fonte disertus ero; (5) Si sacros nobis latices hausisse liceret, Queis nutrit Batavos Phoebus Apollo suos, [fol. *5r] Quos tu magne Pater tam largiter ipse bibisti; Divite tunc dives carmine vena foret: Tunc virtutis amans, miles generosus in armis, (10) Prima darem tanto praemia parta duci. Barlaeus Batavas potuit cantare per urbes Catsiacos versus laurigerumque caput; A quo etiam numeris tua sunt conscripta Latinis Carmina quae Batavos ante dedére sonos; (15) Augustaeque faces fulgent quae regia Princeps Elisabeth pulchro sustulit ipsa sinu, At si magni unquam nobis reverentia vatis Sacra fuit, magno scribimus ista tibi. Incipit attonitos mea Musa repellere vultus, (20) Et claustrum ingenii jam reserare sui; Incipit haud aliis animo sed viribus impar Irruere in tanti fata canenda viri: Sed mihi mens dubia est quae prima exordia sumam Succeduntque suo non bene verba loco; (25) Materiam nostris praebes celeberrime curis Tot laudes, tanti munera honoris habes. Scaldica fluctifragis genitum Zelandia terris Te tulit & patrio fovit amata solo; Haec puero in primis & adhuc crescentibus in annis (30) Ingenii tenues fonte parabat opes; Donec compositum traheret te fortior aetas Grandis finitimis quaerere verba locis. Zodaicum Phoebique vices, Lunaeque labores, Et quantum Arctous distet ab axe Polus, (35) Frigida quis tarde incedat post plaustra Bootes; [fol. *5v] Quae sint Oleniae sidera clara Caprae; Quid sit amor, pietas, odium, dolor, atque voluptas; Quae sint magnanimi fortia facta viri; Quantum principibus regimen; respublica qualis (40) Optima sit populo; quâque regenda viâ; Tandem jura placet Romae, sanctumque Senatum Discere, & horrendae numina Justitiae. Urbs Leydensis, ubi Batavas jam cernis Athenas Hoc tibi delicium; praemiaeque alta dedit; (45) Edoctumque satis natali reddidit urbi, Quae gaudet sobolem sic recepisse suam. Protinus emicuit doctae facundia linguae; Magnaque Walachrûm gloria parta tibi est. Inculpatus ibi Thermidis patriaeque Sacerdos (50) Legibus instructis moribus aptus eras, Cum te consiliis in summa Oracula vatem Toxandrûm ascivit clara Metella caput. Dulcia nonnunquam gravibus dabat otia curis Phyllis carminibus facta superba tuis; (55) Nunc Rhodopen cecinisse juvat, quam turba procantum Aemula septena sollicitavit ope; Nunc qualis Cleopatra viri complexibus Herens, Anguibus admotis, semisopita perit; Aut casus Galante tuos & amare Rosettae, (60) Oscula, quae duram non meruere vicem. Quo nostros formosa trahis Galathea labores, Inter Catsiacas gloria magna dapes, Mollior interdum Cycno vel dulcior uvâ. Interdum undosis saevior aequoribus? [fol. *6r] (65) Daphnis abi; sprevit motas Galathea querelas; Ardes nec flammis tangitur illa tuis. Interea ad coeptas laudes Vir magne revertor; Vestraque nunc animo res peragenda meo est. Sat te praeposuit patriis urbs inclyta rostris, (70) Invidet aequoreo terra Batava solo. Proxima Nereidum quae flumina quatuor ulnis Alligat, & celsum tollit ad astra caput. Dordrechta illa antiqua & laudatissima Virgo, Te vocat, & rebus poscit adesse suis; (75) Sic Nereis jam Nereidi, soror ipsa sorori Invidet, & magnum cantat ab urbe virum; Ut prima ante alias Batavarum gloria matrum; Legis & imperii, te duce, jura ferat. Quis non laetificas & vultu & voce salutes (80) Annuît, auxilio, suppeditante tuo? Felix, heu multum! felix Dordrechta fuisset; Sumserat externum Virgo Batava virum: Sed vixdum gemini licuit post tempora lustri Quem petiit, paucos continuisse dies. (85) Haga potens ubi celsa suos Hollandia fasces Attollit, proprium te putat esse sibi. Sic factus Batavus, Batavûm jam vota senator Dirigis, ulterius quo peto fata vehent? Jamque ubi consedit procerum celsissimus ordo (90) Primaque dicendi credita summa tibi est; Omnis in aptatos fixit sua lumina vultus, Quam celebret mores forma verenda tuos; Non secus ac Cicero Orator sua verba diserte [fol. *6v] Tarpejis patribus, consulibusque daret; (95) Obstupuit grandesque animi miratur honores; Nec minus eloquio nobilitatis inest, Seu patriae leges & avitae gentis origo, Seu pia posteritas vaticinanda venit. Gentibus invitis, quid sit, memorare solebas, (100) Victrices Batavûm non timuisse manus; Quis septemgeminûm non horreat arma leonum, Bellaque sub magno Principe gesta diu; Cur jam paciferos dominatrix Belgica cantus Intonat, & fusas vincit oliva comas. (105) Nestora sic magnis didici fulsisse Mycenus, Cum traheret Grajos in sua dicta duces. Anglia funestas in bellum armare Phalanges Incipit, & nostras per mare raptat opes; Arma sonant, armis Batavi quoque signa dedere; (110) Littora fraterno sparsa cruore rubent. Quaeritur auxilium, diros quod temperet aestus, Quidque togam praestet praeposuisse sago; Jura patrum claraeque datur tibi purpura gentis, Totaque te precibus nautica turba vocat. (115) Nec mora; ad Anglorum, glaciali frigore, Regnum Per mare, per terras suscipis ire senex. At nostri proceres post spretos mille labores Hostibus, infecta pace redire jubent Tu titulos tantique operis transcribis habenas, (120) Attamen inceptae praemia pacis habes. Horrida contemto mitescunt praelia Marte, Hoc pretium curae grande recentis erat. [fol. *7r] Tunc aulae strepitusque satur, quoque plenus honorum Altera pro studiis regna tuenda paras; (125) Mens ubi tuta vocans, diris immunis ab armis, Otia curarum relligiosa curat. Est locus assidue labens quem perfluit amnis; Texit inaequatum nuper arena solum; Jam thymus & redolens riguo narcissus in horto (130) Crescit & ydaliis lilia mista rosis; Celsa peregrinis stat operta in frondibus arbor; Musas Castaliam constituisse potes. Hîc domus, hîc patria est, fidos huc ferre penates Juvit, & imperiis, flectere fata tuis; (135) Hîc Amatus, quoque grata tibi Paphos atque Cythera est, Pindus & Aonii vallis amaena jugi. O fortunatum cujus jam praemia surgunt Praemia Caesareo non renuenda throno! Si qua fides proavûm sit habenda in carmine patrum, (140) Haec quoque ab aetherio credimus orta Deo. Somnia laeta bibis longaeque oblivia curae, Felix &, rarum quod fuit ante, senex. Sic qui orator erat, vestitus murice, in aulâ Consuetus Batavos jungere voce Deos, (145) Jam propriis requie fruitus securus in arvis, Damon ubi Aspasia cum duce pascit oves. Heu quam praestiterit, nullis novisse Quirites, Nec lubricum celsis invigilasse thoris! Plus Curaefugii dabit haec Sorgvlitia tempe, (150) Regia, nec patriis invidiosa locis. Stet quicunque velit Tyrio sublimus in ostro, [fol. *7v] Et, pede quam pulsat, vulgus adoret humum; Praestat odoriferos leviter calcare Hyacinthos Liliaque & viridi cingere fronde caput. (155) Rex alius sit gangis, & oppida cingat Hydaspes, Croesus & Aemathius sit dominator, idem; Me Chloris saturet teneris complexa lacertis, Veris & Autumni munere dives ero. Mella aliis, Casiaeque, & pulvis abundet Amomum, (160) Hic etiam nostras pascit Hymettus apes: Buccinet armatos per regia limina cantus Lydius aut Husco carmine doctus eques; Impavidum nobis modulator arundine carmen Pastor, & hic tremulos, dat Philomela sonos. (165) Sic Satyri Dryadesque canunt Nymphaeque sorores, Cum Triviae aut Cereri florea serta parant. Quaeve ducum gnatosque murusque stupere superbas Stultitia est? nobis rustica forma placet; Procedit Rhodopé flavos redimita capillos, (170) Nubilis, Arcadium jam subitura thorum; Haud aliter quam si niveïs invecta columbis Cypris in amplexus vergat amata meos. Te patriis satiatum epulis celeberrime CATSI Salgama; nec tepidis India lactat aquis; (175) Scilicet, haec etiam nunquam tibi munera desunt; At redolent proprio salgama nata solo. Quam pulchrum est dapibus mensas onerare creatis, Pendentes oculis qui placuere tuis!: Ostrea, Rhombus, Halec, quoque Turdus, & aurea Perdix. [fol. *8r] (180) Crebra manent gratus, piscis, avisque, cibus; Sic celum fluctusque ferunt tibi divite cornu, Quod gremio tellus, quodque habet unda suo. Jamque alibi attentus stellas, queis pingitur aether, Aspicis & summum noscis in orbe Deum; (185) Carmina quae aeternos, etiam post funera, honores Promittunt, vati non periere suo. Felix quem recolet Batavûm ventura potestas Post cineres fantem! caetera mortis erunt. Virgilius Trojam, Trojam cantavit Homerus; (190) Abstulit his Lachesis lumen; at illa manent; Naso canit venerem, nudam quam pinxit Apelles; Hos colit innumeris prona puella modis. Catsius illaesos thalami conscripsit amores, Furtaque & incestas, turia vota, faces; (195) Novit & interdum latiis saltare cothurnis Lenior interdum belgica scena placet; Illic tota virum vetus haec sententia cepit. Quid juvet gracilis, ni sale mixta, dapis? Projicit ampullas & sesquipedalia verba, HOR. (200) Qui nescit lepido promere dicta sono. Non tu cum proavis Plautinas flacce camoenas Miraris, proavûm gloria caeca fuit; Scilicet altisonos nimium laudare poetas Moris erat, lepidos das modo flacce sales. (205) At nimium mea Musa tuis ne crede sagittis, Vena cadit; calamo jam labefacta manus; Irruis in vastum, cui vix remeare licebit, Desine, sat rivos prata bibere tuos. [fol. *8v] Nunc tu grande decus patriae Batavûmque, tuûmque (210) Catsiadum, ingenii inspice inertis opus. Te propter, geminas Parnassi accessimus aras; Pace tua liceat proripuisse pedem; Te propter, campum ingrediar, neque fortis Achilles Pugnans pro tanto nomine victor ero. Cecini XII Kal. Martii, 1656. J. CABELJAU, J.C. [fol. **1r]
Ik bevinde, mijns oordeels, dat de Nederduitsche Dichtkunst, in deze tegenwoordige eeuw, zoo hoog geklommen is, dat dezelve met geen bedenkkelijkheden, hooger, schoonder, nochte heerlijker kan werden bedacht, ofte ingebeeld; waar van eensdeels oorzaak zijn de uitnemende lichten der Poëzie, dewelke in de tijd van dertig, ofte veertig jaren herwaards, de voorspoedige mogendheid van ons Vaderland, ook met een overvloedige fonteyn van schrandere Vaarzen, hebben verrijkt; waar van noch de voornaamste in’t leven zijn; welkers namen ik (om niemand uit te sluyten) alhier niet op zal tellen. Anderdeels, dat het zommige der zelver belieft heeft, onze Taal zeer zorgvuldiglijk te zuyveren van alle die onduytsche lapwoorden, dewelke niet alleen de rijmen, maar ook de rijmelooze ge- [fol. **1v] schriften, onzer Voorvaderen, zoo ontcierd hebben, dat het nu bij na ongelooflijk schijnt, dat zoo schoonen Juweel, als onze Tale, zoo lang met den drek ende vuiligheyd, van andere, heeft konnen bemorst blijven, ende noch dagelijkx bemorst werden; daar nochtans nu blijkt dat ’er geen Tale, ja zelfs de Latijnsche niet, zoo zuyver ende eygendlijk door haar zelven bestaat, als de onze: behoudens nochtans, dat wij bekennen, dat de Hoogduytsche onze Moedertaal is; maar als een schoone verwe, door haar zelven niet kan bestaan, maar moet vastgehecht zijn in d’een of d’andere zelfstandigheid, indien dezelve gezien zal werden: alzoo heeft ook onze taal, nu zoo zuiver hersteld zijnde, van noode gehad, dat het zout ende merg van de Grieksche, Latijnsche, ende andre aaloude beschrijvingen, stoffe zoude verschaffen, om haar luister ende heerlijkheid daar op uit te werken; ende dit deel, het welke wel het meeste tot de dichtkunst doet, is ook in dier maten, (inzonderheid door de lievende ijver van de beroemde Heer Joost van de Vondel) verricht; dat men nu alle de bloemkens ende aardigheden der Grieksche ende Latijnsche Poëten, in de spiegel van onze taal ziet herleven, en zeer kunstig nagebootst. Mij docht dat deze BRIEVEN geen klein licht tot vorderinge der liefhebbers, konden verstrekken, zoo om de brandende hertstochten, ende vrouwelijke bewegingen, als ook om het kort begrijp, van menige geschiedenissen, ende vremde [fol. **2r] namen, waar van een groot gedeelte tot noch tot onbekend is geweest, aan die gene, die maar de Nederduytsche tale verstaan; vele, zelfs onder de geletterde, meenen dat de boeken der Herscheppinge van OVIDIUS, ook voor zoo veel de namen der Personaadjen, ende eerste oorspronk der stoffe aangaat, enkele verdichtselen zijn; daar nochtans in tegendeel, dezelve, de bloem ende kerne zijn, van de alderoudste Historien der Grieken; blijvende zelfs, die Herscheppingen niet zijn eigen verdichtselen, want ook de voorverhaalde oudheid, daar stoffe toe verschaft heeft: gelijk ook deze BRIEVEN, niet wel konnen verstaan werden, dan uit de gronden der voornaamste Schrijvers; als daar zijn Herodotus, Plutarchus, Thucydides, Diod. Siculus, Dionysius Halicarnasseus; Strabo, Eustatius, Polybius, Plinius, ende andre; daar Suidas, ende laatst Angelus Poltianus, ook eenig licht toe hebben gebracht. Niet dat alle deze Boeken tot de uitlegginge der voorzeide Brieven noodig zijn (het welke geensins mijn werk was) maar ik zegge dat evenwel de gronden der Historien in de zelve begrepen, het pit, ja de eige stoffe dezer Brieven zijn; voor zoo veel de verhalingen van voorleden geschiedenissen in de zelve, aangaat. Het heeft mij goed gedacht die op gelijk getal van vaarzen over te zetten, om mijnen Poëet in alles na te volgen, op dat ik mij, afsnijdende de open zee van eigen bijvoegselen, zoo veel te beknopter op den zin zoude houden; en- [fol. **2v] de ook een eigen uitlegginge maken, voor die gene, de welke het believen zal, deze mijne duitsche vaarzen met de latijnsche te vergelijken, op zoodanige plaatsen, daar de Poëet wat duister is; werdende anders door breeder ontvouwingen, al den lettergreep en aardigheid der woorden weg genomen. Want als een woord dat in’t latijn veel zins heeft, is’t duits niet anders uitgedrukt werd, dan met veel woorden, om den zin te doen verstaan, zoo is’t mijns oordeels zijn aardigheid en zin al quijt gemaakt, en blijft niet anders als een zenuwloozen romp van ijdle woorden. Ik wilde dit niet met stilzwijgentheid voorbij gaan, op dat den bescheiden Lezer mij gelieve te vergeven, indien op zommige plaatsen, de vaarzen, wat stijver, ongemakkelijker, ofte ook meer besnoeid zijn, dan ik wel hadde gewenst; moetende dat de enge palen, waar in ik mij, om redenen voorverhaald, hebbe beklemd gehouden; ende niet mijn eigen onkunst toegerekend werden; ik hebbe de zelve zoo klaar uitgeleid als mij mogelijk is geweest; ende de duisterheden, met eenige aanteikeningen, uyt de beste Uytleggers, ende andere Historien, verlicht; zoo dat den Autheur door de zelve, zoo wel in’t latijn, als in mijn duitsch, verstaan kan werden. Daar zijn op zommige plaatsen verscheide lezingen ende zeer verschillende gevoelens over de zelve; daar uit hebbe ik genomen, die bij de meeste Overzienders, zijn voor goed gekeurd ende mij best behaagden; hebbende daar toe ge- [fol. **3r] bruikt, de onderscheidingen ende lezingen van Antonius Volscius, Hubertinus, Jodocus Badius, Ascensius, Manutius, Ciofanus, Mycillus, ende andre meer, de welke de uitgevingen der voorzeide Brieven hebben overzien, ende de misslagen elk naar hun goedvinden verbeterd. Ik heb ook de MINNEBRIEVEN, den naam van VORSTEN en VORSTINNEN gegeven, hoewel PARIS en HELENE om scherp te spreken, die alleen toekomt; maar volgens den regel a digniori vel potio fieri denominationem, is het mij, om mijn werk luister te geven, genoeg geweest, dat de twee voorverhaalde deze naam toekomt zijnde de andere niet te min van doorluchten huize. Daar is hier en daar al een fout door den Drukker ingeslopen, die ik niet heb konnen verbeteren, alzoo ik daar niet bij ben geweest, ’t geen nochtans den zin heel veranderd, nademaal ik over al de woorden gewoon ben zeer na te volgen, ik vermaan derhalven dat den Lezer de drukfauten altemet gelieve na te zien, vertrouwende voorts dat hij dezen mijnen geringen arbeid in dank aan zal nemen, ende met zijn bescheiden oordeel, mijne misslagen ten besten keeren, daar zulkx zal behooren. Vaar wel. [fol. **3v]
En doet voor haren glans al’s werelds luister zwichten. Gansch Neêrland staat verbaast: Enone doet haar klacht In Neêrduitsch aan de Vorst die met haar liefde lacht. (5) Hypsipyle spreekt Duitsch: ach Jazon had gij ooren, ’k Wed dees vergode taal zouw u het hert bekoren! Eneas hoord gij niet? ’t Is Dido die beklaagd Haar noodlot in een taal die ijders oor behaagd. Zag Nazo eens weêr op hoe zouw hij zich verwond’ren, (10) Dat Sappho voor hem quam in duitsche vaarzen dond’ren, En razen van de vlam die haar het hert verslind, Terwijl dat Phaons ziel een anders schoonheid mind? O waarde Voesterling van Pindus versse beken? Kund gij OVIDIUS dus deftig Duitsch doen spreken, (15) Zoo roep ik uit de borst, betooverd door u vaars, Dat gij alleen verdiend de Zophocleesche Laars. C.D. BEVEREN. [fol. **4r]
Zoo braaf schoeid op een duitsche leest, Ovidius deurluchte dichten? O Febus Zoon, wat Godheid heeft (5) Uw Ziel zoo weten te verlichten, Dat Nazo in uw rijm herleefd? Hij leefd en zweefd in uw gezangen, Ik zie de tranen op de wangen, Van ijder blakende Vorstin. (10) Uw vaarzen zuchten, klagen, steenen, Vervloeken, lasteren de Min; En doen mij weenen als zij weenen. Hoe drukt uw pen de hartstocht uit! Hoe zoet, hoe lieff’lijk valt uw luid! (15) Wie zou uw Zwanezang niet streelen? Mijn geest verliefd op d’edle zwier. Gij zoud de Goon hier door ontstelen, Heur levendmakend menschevier. [fol. **4v] Hoe braaf kunt gij het doelwit raken? (20) Gij doet zoo wel ons harte blaken, Als’t hart van ijder Griexsche Vrouw; Uw Brieven zijn vol vier en vonken, Penelopé alleen blijft trouw, En Fedre, onkuis, door liefde dronken. (25) Ik brand van minne, schoone Enoon, Wanneer gij Priaams valsche zoon, Zoo braaf, zoo vast weet t’overtuigen, Dat zelf een afgebrand gemoed, Zou moeten voor de waarheid buigen, (30) Veel meer een Prins uit Vorstenbloed. d’Ontrouwe Jazon heeft geen ooren; Medea kan hem niet bekoren, Hoe datse vloekt, en klaagd en vleid. Demofoön veracht de tranen, (35) Van Fillis die zoo treurig schreid, Tot spot der trotse Tracianen. O kunstgeleerde Zanggodin, Hoe deftig spreektge van de min Met hemelval in duitse vaarzen! (40) Gij zult als Eschillus t’Atheen, Geschoeid met purpre Dichterslaarzen, Noch in des Amstels Schouwburg treên. J. DULLAARD.
ALS alle de Goden ende Goddinnen, be- halven alleen ERIS, Goddinne der Tweedragt, ter bruyloft genood waren van PELEUS, EACUS Zoone, ende de Nimph THETIS zijn Bruyd; op den Berg [p. 2] Pelion in Thessalien. Zoo heeft zij, verstoord zijn- de op die gene die met JUPITER aan tafel zaten, als JUNO zijn Vrouw, PALLAS ende VENUS, in ’t midden van henlieden een Appel geworpen, op dewelke geschreven stond; Dat deze gegeven werde aan de Schoonste. Ende als ijder van haar meende de schoonste te zijn, ende JUPITER over deze zaak geen oordeel wilde vellen, op dat hij, noch zijn Vrouw, noch zijn Dochters, aanstoot mogte geven; zoo heeft hij haar tot PARIS gewezen, die bij een Herder opgevoed zijnde, die het Vée op den Berg Yda hoede; van dewelke hij haar belaste het oordeel ende vonnisse dezes twists, te eysschen. Deze PA- RIS was de zoon van PRIAAM ende HECUBA Koning ende Koninginne van Trojen; als zij van hem zwanger was, zoo droomdeze, datze een Fakkel baarde, die heel Trojen in brand stak; PRIAAM, hier op vragende het Orakel der Goden, verstond uyt de Wichelaars dat HECUBA een Zoon zoude baren, die zijn Vaderland in brand zou helpen; weshalven hij haar geboden heeft, ’t zij watze baren zoude, het zelve te doden. Maar als zij den Jongen, dewelke naderhand PARIS genoemd is, gebaard hadde; heeft de moederlijke zucht haar belet hem te doden, Ende PRIAAM bedriegende, heeft hem heymelijk aan de koninglijke Herders overge- geven om op te voeden. Hij is dan als een Herders Zoon, ofte zoo andere willen, als een Slaaf onder het [p. 3] Vée gequeekt; hebbende ENONE tot zijn Huys- vrouw. Als de drie verhaalde Godinnen tot hem ge- komen waren in de Valeyen van Yda, zoo heeft elk (gelijk het in ’t pleyten gaat) hem trachten met be- loften om te koopen; JUNO, als Koninginne der Goden, beloofde hem Rijkdom ende Koningrijken: PALLAS, Wijsheyd ende kennisse van alles: VE- NUS, Wellust, ende tot sijn gebruyk de schoonste Vrouw van den gantschen Aardbodem. PARIS haar in ’t breede gehoord hebbende, belaste datze naakt voor hem zouden staan, om dies te gewisser oordeel van haar Schoonheyd te konnen strijken: Ende eyn- delijk, door VENUS beloften allermeest ingenomen zijnde, heeft voor haar gevonnist. Het welke JUNO en PALLAS ten hoogsten spijtende, hebben voor- genomen den ondergang van Trojen te betrachten; het welke aldus geschied is. PARIS wederom in gunst aangenomen zijnde van zijn Ouders, ende HECTOR, zijn Broeder, heeft een aanzienlijke Vloot toegerust, ende is met dezelve vertrokken na Sparten, alwaar hij van ME- NELAUS, de Broeder van AGAMEMNON, Ko- ning der Grieken, als een Gast, zeer heerlijk onthaald wierd, dewelke na een korte wijl, schielijk na Kreten moetende vertrekken, heeft zijn Huysvrouwe HELE- NA (die een Dochter van JUPITER ende LEDA was) belast, den Trojaanschen Prins in zijn afwezen wel te onthalen. Welke gelegendheyd PARIS waar- [p. 4] nemende, heeft haar, alzooze de schoonste was die men bedenken konde, ontschaakt, ende met zijn Vloot na Trojen gebragt. Als nu AGAMEMNON ende MENELAUS vaak te vergeefs Gezanten na Trojen gezonden hadden, om haar wederom te eysschen, zoo hebben zij besloten, ’t ongelijk met Wapenen te wre- ken, ende haar alzoo wederom te krijgen, ofte Tro- jen te verdelgen: Tot welken togt, als alle de Vor- sten van Grieken zich ten oorlog vaardigden, heeft ULYSSES, de Zoon van LAëRTES ende AN- TIKLIA, verdronken in de liefde van zijn nieuwe Huysvrouw PENéLOPE, die zeer jong was, zich geveynst uytzinnig te zijn, om alzoo bij haar te mo- gen blijven, ende den Togt niet te volgen. Maar als PALAMEDES, een gaauw ende grootachtbaar Man onder de Grieken, dit bedrog ontdekte, zoo is hij gedwongen, met de andere Princen, na Trojen te vertrekken, alwaar hij betoonde hoe veel hij met list ende dapperheyd vermogt. Eyndelijk, na vele ende verscheyde slagen, na een tienjarige belegeringe, is de Stad ingenomen ende verwoest, als ULYSSES met de andere Hoofden der Grieken, mede te scheep ging om naa ’t Vaderland te keeren, zoo is zijn Schip, van wegen MINERVAAS gramschap (de welke wat kleyneer aangedaan was) met zoo gestadige buyen ende zeestormen gesloofd, dat hij van de an- dere afdwalende, tien Jaren geswerfd ende gedoold heeft, al eer ULYSSES met zijn Makkers t’huys [p. 5] konde geraken. Als nu PENéLOPE, de Dochter Van ICARIUS en POLYCASTE, zijn Huys- vrouw, haar tot noch toe eerbaar ende kuysch hou- dende, niet wisst wat de oorzaak van zoo langen uyt- blyven was; zoo heeftze dezen Brief aan hem ge- schreven, in de welk zij hem met vele redenen poogd in zijn Vaderland te trekken; sprekende aldus.
Ulysses, schrijft niet weêr, maar vaardigd Schip en Paard; Verwoest leyt Troje, doch tot vloek der Griekse Vrouwen; Heel Trojen en Priaam (a) was naauwlijx zoo veel waard. (5) Och of, doe met zijn Vloot na Lacedemon (b) redde, Dien overspeel’gen Boef (c) in Zee verzwolgen was! Ik ley nu niet zoo koel en eenzaam in mijn Bedde, Noch klaagde dat de Zon zoo traag volbrogt zijn pas; Dat ik met webb’ en spoel vergat mijn lange nachten (10) Tot mij mijn moede hand ter Weduwkamer wees. Hoe slim ’t gevaar noch was, noch ging ik’t slimmer achten, De liefden is een ding vol van benaauwde vrees. AANTEYKENINGEN. (a) Koning van Trojen. (b) Een Stad in Griekenland, alwaar Menelaus, de Man van Helena, regeerde, ende hij, volgens dien, woonachtig was. (c) Paris. [p. 6] Mij docht ik zag na u* de felle Trojers jagen, Op Hectors (d) groote naam besturf en beefden ik; (15) ’t Zij dat ik hoord’, hij had Antilochus (e) verslagen, Antilochus die was daar d’oorzaak van mijn schrik; Of dat Patroclus (f) sturf in ’t schijnvermomde wapen. Ik weende om dat de Lift ook had haar ongeluk; ’t Zij dat Sarpedons (g) Speer de fiere Borst deê gapen (20) Van Tlepoleen (h) zijn dood vernieuwde weer mijn druk. In ’t kort, wie dat’er bleef van onze Legerhelden, ’t Viel op mijn lievend Hert zoo koud als ijs en steen; Ik dank de goede God mijn kuysheyd zoo vergelde, Dat Troje leyt, en gij gezond na huys moogt treen; (d) De oudste Zoon des Konings Priáam, die een hoog- geacht Krijgsman was, ende van wegens zijns Vaders hoo- gen ouderdom, het bewind des Rijks, ende den gantschen last des Oorlogs op den hals had. (e) Een vermaard Over- ste in’t Leger der Grieken. (f) Een jong Ridder onder de Grieken, die Achilles, als hij niet vechten wilde, om dat Briséis hem van Agamemnon afgenomen was, zijn Wa- Penen aanschoot: Patroclus ging met moed tegen Hector aan; Hector zoekende groote eere in te leggen, alzoo hij meende dat het Achilles (wel de strijdbaarste ende meest- gevreesde onder de Grieken) zelfs was, vocht dapper met hem, ende versloeg hem eyndelijk; ’t geen Achilles, die hem zelve bemind had, zoo verdroot, dat hij het Hector, noch naderhand, met de dood heeft doen bezuu- ren. (g) Koning van Lijcien, die de Trojanen te hulpge- komen was. (h) De Zoon van Hercules ende Asioche, Koning van Rhodus, die de Grieken met de Rhodische Vloot te hulp quam. [p. 7] (25) De Vorsten zijn weêrom, de Grieksche Altaren branden, Men hangt des vijands roof voor onze Tempelgoôn. De Vrouwschap vierd het heyl der Mans met offerhandé Die stellen haar den ramp van Troje breed ten toon. De jongheyd staat verzet, den Ouderdom verwonderd; (30) De Vrouw hangt aan de mond haars Mans, die vast verteld: d’Een teykend op den disch een Slag, en menig honderd Zoldaten, hoe de Stad van buyten was gesteld; Hier langs liep Simoïs (i), ’t Sigeessche (k) Veld en Haven, Daar stond het hoog Gebouw van Koning Priaams Hof (l). (35) Hier vocht Eácides (m), daar ging Ulysses draven. Gins trok men’t bloedig lijk van Hektor door’et stof (*) (i) Trojaansche Revier, die haar met de Revier Sca- mander vervoegd. (k) Een Veld, komende aan een van de hoofden van Trojen. Strabo verhaald, dat alhier het graf van Achilles was, als mede van Patroklus en Anti- lochus, daar de Ilienzers jaarlijx zieloffer deden. (l) Ilion of Pergamus. (m) Achilles, die Eácides genaamd word, om dat hij de Neef van Eákus was, zijn Vader was Peleus zijn Grootvader Eákus, de Zoon van Jupiter en Egina. (*) Hic versus in latino textu, diversimodo legitur, Hectoris cadaver terrebat equos qui sc.trahebant per pulverem; huc refer illud, Virgilii lib. 2. Eneidos. In sommis ecce ante oculos maestissimus Hector, Visus adesse mihi largosque effundere fletus, Raptatus bigis, & quondam aterque cruento Pulvere perque pedes trajectus lora tumentes. [p. 8] Dit hoorde uw Zoon (n), om u te zoeken afgezonden, Uit’s grijze Nestors (o) mond, hij tuigde’t weer aan mij, Hoe Rhezus (p) in zijn tent, en Dolon (q) in de ronde (40) Gedood zijn, deze in slaap, die door bedriegerij. Gij dorst, ô roekelooze, en speelder van uw leven, Aanranssen ’s nachts met list het Tracisch Legerrot, En op een oogenblik’er veel de doodsteek geven. Gij dacht nochtans wel eer aan mij, en veynsde u zot, (45) Mijn hert dat sloeg van schrik wanneer men mij vertelde Dat gij op Rhezus paard door ’t Grieksche leger reed, Maar wat baat mij ’t verderf van Ilion (r), de velden Daar uwen arm het hoog Gebouw ter neder smeet. Indien ik blijf als doe de Stad uw macht nog trotste, (50) En dat ik eeuwig van mijn Man zal zijn ontvoegd. Zoo duurd Pergaam (s) voor my, schoon’t lang ter neder plotste, Daar nu de Winnaar met gevangen ossen ploegd. Daar eertijds Troje stond, moet nu de zeyssen snijden Het koren, dat van’t bloed der Frijgen (t) welig spruyt; (55) De ploeg kan naauw de half begraven beenders mijden; De dikke muuren staan bedekt met gras en kruyd. (n) Telemachus, de Zoon van Ulysses en Penélope, die van zijn Moeder in verscheyde steden uytgezonden wierd om zijn Vader te zoeken. (o) Koning van Pylos in Grieken land, een zeer welsprekend Prins, die, om zijn verstand en grijze ervarendheyd, bij de Grieken hoog geacht was. (p) Koning van Tracien, die de achterwacht in der Tro- janen leger bad. (q) Een van de Oversten van Rhesus, die van Ulysses en Diomedes verradelijk zijn om hals ge- bragt, als zy ’s nachts in’t Leger vielen. (r) ’t Kasteel van Troyen. (s) ’t zelve. (t) Trojanen: zy wierden ook Phrygen genaamd, om dat den Landbodem Phrygia heette. [p. 9] En gij, die winnaar zijt, blijft wech; ik kan nooyt peylen Wat oorzaak; in wat hoek of oord gij wreedaard zweefd. Al wie van ver, en vreemd aan onze kust komt zeylen, (60) Die vraag ik veel na u, en of mijn Man noch leefd. En of hij hem ooyt zag in vergelege hoeken. Zoo geef ik hem een brief, geschreven van mijn hand. Ik deê in Nestors Stad te Pylos (v) onderzoeken; Maar ’t was te Pylos al onzeker misverstand. (65) Te Sparten (w) mee, doch hier was ook niet waars te hale Waar steekje? en in wat land, wat steden, kust of oord, Apolloos hooge Stad (x) mogt liever noch staan pralen; Ach ’k word nu zelf op mijn verkrege wens verstoord! ’k Zou weten waar gij vocht, en kon maar oorlog vreeze, (70) Ik zou aan veler klagt slechs meê deelachtig zijn; ’k Weet nu niet wat ik vrees, ’t komt alles voor mijn wezen, Daar staat een open veld voor mij van zorg en pijn. Het Land heeft zijn gevaar, de Zee zijn stuursche wegen: ’k Meen staag dat dit of dat uw lange reys vergroot. (75) Maar wijl ik dwaze (na gy manvolk zijt genegen) Dit denk, zoo zit misschien een ander op schoot; Gij zit misschien en praat van uwe boersche Vrouwe, Die al haar tijd met wol en kleurlijk linde spild. Ik dool; en laat dat quaad mijn zinnen niet weêrhouwen. (80) Dat gij doch, als nu vrij, niet achterblijven wild; Mijn vaar Ikarius die dwingt mij te verlaten Mijn Weduwbed, en mord gestadig dat ik wacht: Maar ik ben de uwe, en het behoord zoo, laat hij praten; Penélope blijft trouw Ulysses Bruyloftsnacht. (v) Een stad in Grieken. (w) Sparten en Lacedaemon ween en ’t zelve. (x) Trojen word alzoo genoemd, om dat het van Apollo gesticht is. [p. 10] (85) Hij word nochtans door mij zoo deugdsame gebeden En eerbaarheyd verzet, en toomd zijn ijver in. De Dulichen (y) en die op ’t hoog Zacyntus (z) treden; En Zamers (aa) vrijen mij met ongetoomde min; Zij woeden in uw Hof als losgelate honden, (90) En quisten uwen schat, mijn waardige ingewand Wat zal ik van Polyb, Pyzander, d’ongebonden Eurimach, van de gierige Antinoüs (b) zijn hand, En Andre zeggen, die met onbeschofte brokken, Haar vullen van het geen gij kreegt met zweet en bloed, (95) Den kalen Irus (c) en den haan van ’t vee te slokken Melanth, zijn ’t leste schuym der roovers van uw goed. Drie zijn wij in getal met werelooze handen, Ik, Vaâr Laërtes, en Telemachus uw Kind (d). Hij was eens schier met list ontsnapt uyt onze handen, (100) Als hij, ons tegen dank, na Pylos was gezind. Ik bid de Goôn, datz’hem, na d’order der natuuren, Ons beyde, my en u d’oogappels luyken doen; Dat wenst ons Herder (e), en wiens dagen lang verduuren Uw Voedster (f) en Eumées, die ’t varkenskot gaan hoên. (y) Deze waren twee in getal, en bragt zes knegten mee. (z) Deze waren vierentwintig. (aa) Deze waren twintig: alle Vryers van Penélope. (b) Uyt het getal der voorverhaalde. (c) Yrus was zeer arm, waar van noch ’t spreekwoord, Yro pauperior, is; hij was een vermaard Bedelaar van Ithaka, alwaar Penélope Hof hield, en bol van buyk, maar weynig van kracht; hij quam dage- lijkx zig te Hoove opvullen, gelijk de Historiën verhalen. (d) Het Zoontje, gelijk gezeyd is. (e) Phyletus. (f) Eu- riklia, de Dochter van Pizenor, Ulysses Voedster, die Laërtes om dertig Ossen, alsse noch een iong Meysken was, gekogt had. [p. 11] (105) Laërtes kan het Rijk door zijn onbruykb’re jaren Rontom de Vijanden niet langer gade slaan; Uw’ Zoon word haast meer mans, mag hem het leven sparen; Hij moest ook nu alree, aan ’s Vaders zijde staan. En ik en heb’ geen macht d’onheusse van mijn daken (110) Te weren, daarom komt te rasser tot uw Land. Gij hebt, ik bid gedenk, uw Zoon die nu moest smaken In ’t eerste van zijn jeugd, zijn Vaders kloek verstand; Ziet op Laërtes om zijn oogen toe te sluyten, Die nu zijn stervens uur alle oogenblik verwacht; (115) Ik die een Meysje was, wanneer gij trokt na buyten, Zal als gij weer komt, zien verouwd en zonder kracht.
[p. 13] Maar als hij van haar ontslagen was, heeft hij van geen wêerkomen geweten; derhalven nu al vier Maanden verstreken zijnde, heeft PHYLLIS dezen Brief aan hem geschreven, in dewelke zij hem vermaand, dat hij aan hare weldaden, ende zijne gedane beloften gedachtig zoude zijn, ende in getrouwheyd volherden: Het welke indien hij vergat, zoo dreygd zij haar Kuyscheyd, dewelke hij onteerd gadde, met een wreede, ende gemoedigde, dood th willen boeten.
Dat uw beloofde tijd al lang is overtreên; De maan zouw nauw vervuld, geen nieuwe hoorens winnen, Voor gij weer anker worpt aan onze Strand en Rheen. (5) De Maan was viermaal vol, z’is viermaal weggeweken, En de Sithoonsche (a) Kust verneemd uw Schepen niet. Maar rekenje al de tijd die ik verliefde reken, Zoo zieje dat mijn klacht niet voor haar tijd geschied. Mijn hoop was langzaam, ’k loof ook traag (’t geen te gelooven (10) Vaak schaad’lijk is) uw lift, die nu gantsch schaad’lijk min Dik als het witte schuym der baren golft na boven, Zoo dacht ik ’t was uw Zeyl, Demóphoön komt in. (a) Sithonis is een gedeelte van Tracien, ende werd derhalven de Kust alzoo genaamd. [p. 14] ’k Vervloekte Theseus (b) dat hij u niet had ontslagen, Hij heeft misschien uw Reys in ’t minste niet weerstaan. (15) Dan meend’ ik weer eens dat u ’t Onweer mogt vertragen, Of zeylend’ naar de Stroom van Hebrus (c), waar vergaan. Ik heb de Goden dik voor uw behoud gebeden, Haar Altaars met Amoom en Wierook opgehoogd. ’k Sprak dik als Wind en Zee voorspoedig was, dees reden. (20) Nu komt hij, ’k weet hij komt zoo hij noch ademtoogd. En daarenboven kost mijn heusse min wel spelden Alle oorzaak, al het geen dat yemand tegen houd; Maar gij zijt traag, en laat verbond noch liefde gelden, Uw diergesworen Eed zoo heylig toevertrouwd. (25) Demophoön gij gaaft uw woord en Zeyl de Winden, Uw’ woord en heeft geen trouw, uw’ zeyl geen weerkomst beurd; Zeg wat heb ik misdaan, ’t en zij ik dwaaslijk minde, ’t Kan wezen dat ik u door misdaad heb verbeurd: Alleen dit schelms, dat ik u schelmsche heb ontfangen, (30) Hoewel ’et op verdienst en reden was gegrond. Zie waar zijn nu uw Eên en hand aan hand te prangen? Uw Goden die schierstaag besturven in uw mond? Waar is nu Hymen (d) die voor al mijn levens Jaren, Als borg en gijzelaar van uwe Trouw zou staan? (35) Gij zwoerd mij bij de Zee en ongestuyme Baren Waar over gij zoo vaak moest heen en weder gaan; En bij uw Grootvaâr (e) zijn ’t slechs geen verzierde fitsen, Neptuin, die met zijn Vork de woeste Baren stild; Bij Boog en Pijlen die mijn leed nu vinnig spitsen: (40) Bij Pallas Beukelaar en ’t Gorgons Wapenschild. (b) De Vader van Demóphoön. (c) Een Rivier in Thracien. (d) De God des Houwelijks. Neptuin, de ZeeGod, was Grootvader van Demóphoön. [p. 15] Bij Juno anderwerf die d’ echte Houw’lijksbanden Bezorgd (f), en die Goddin die ’s Bruyloftsfakkels draagd (g). Doen al de Goon nu wraak, wiens naam gij steld te schande Gij een, zijt niet genoeg, om zoo te zijn geplaagd. (45) ’k Heb uw verstenste Vloot verklampt, en weer doen boeten, Ik heb het Schip gerust, dat mij mijn Trouw verzond; Het roeytuyg afgerecht, den weg voor snoode voeten Gebaand, en ’t staal gescharpt waar door ik ben gewond. ’k Betrouwde uw lek’re tong, waar mee gij wel kond strelen, (50) ’k Betrouwde uw edel bloed, en dier besworen Goôn; ’k Betrouwde uw trané (kan me ook met sijn tranen spelé?) Zij gaan ook na de kunst daar heenze zijn geboôn. De Goôn geloofde ik ook. Wat zijn nu al die panden? Ik wier aan alle kant zoo doende licht misleyd. (55) Noch spijt me niet zoo zeer dat ik met Rhee en Stranden U hulp, had hier mijn gunst haar leste steen geleyd; Mij rouwd dat ik een gast zoo schandlijk heb vergonnen Mijn Bed, dat ik mijn Schoot aan hem verlenen most. Ach dat doch op dien nacht mijn draad was afgesponnen (60) Doe Phyllis noch voor kuysch en eerlijk sterven kost! Maar ’k hoopte en dacht u met verdiensten te gewinnen, ’t Is eerelijke hoop die op verdiensten beyd; Is kleyne roem een lichtgeloovig Meysjes zinnen Te stelen, ’t oprecht hert verdiend meedogendheyd. (f) Juno is de Godinne des Houwelijks (g) Ceres werd gezegt des Bruylofts Fakkels te dragen. Want alsze noch niet wist dat Pluto haar Dochter Prozerpijn ontschaakt hadde, datze haar niet alleen bij daag, maar ook bij nacht mogt zoeken, zoo is haar Beeld, op den Berg Etna in Sicilien, met twee brandende Fakkels geschilderd. [p. 16] (65) ’k Ben minnend, en een Vrouw in uw gevley verdronken, God geef dat dit de Krans van al uw eere zij; En dat uw Beeld mee bij d’Egiden (h) mag staan pronken Uw’ Vaâr voor aan met zijn vergode Tijtelrij; Als hier van Scyron (i) en Procrustus (k) is gelezen (70) Hoe Scynis (l), en die stier van Minos (m) is geveld; Thebaanse Stad (n) verwoest; Centauren (o) wreed van wezé Geslacht, en Plutoos Rijk (p), in groote roer gesteld; (h) De Broeders en Vaders van Demóphoön, want zij van Egeus afkomstig zijn. (i) Zij verhaald zijn vaders daden. Sciron was de Zoon van Canetheus ende Emioche, een Struykroover, die van Theseus, als hij naar Athenen ging, om hals gebragt is. (k) Prokrustus dwong den reyzenden Man op een bed te gaan leggen, die langer waren als het bed, kapte hij zoo veel af alsze langer waren, de korter, rekte hij uyt: Deze is mede van Theseus doodgeslagen. (l) Een wreede Struykroover aan den Corinthischen Isthmus, die de lichamen der Reyzigers aan kromme paleu band, die hij met geweld wist recht te stellen, ende verscheurde de Menschen alzoo van een. (m) Deze was van boven een Man, van onder een Stier, die Pasiphaë, de Huisvrouw van Minos, Koning van Kreten, bij een Stier geteeld had. Gelijk wij breeder verhalen zullen in den inhoud van Ariadne aan Theseus. (n) Thebe de Hoofdstad van Beötien, van Theseus verwoest. (o) De Zonen van Juno en Ixion, Monsters, die, alsze Hyppodamia, de Huysvrouw van Perithous zijn vriend, op den Berg Pelion ontschaken wilden, gedood heeft. (p) Theseus is met Perithous in de Hel gegaan om Prozerpijn wederom te halen, alwaar veel strijd om ging. [p. 17] Laat dan op ’t laatst uw Beeld met deze Tijtels pralen; Dees is ’t die zijn Waardin, door list verliefd, bedroog. (75) Van zoo veel stof om op uw’s Vaders deugd te malen, Scheen u het loos verraad van Ariadne (q) in ’t oog; Dit volgje alleen in hem ’t geen u alleen ontschuldigd; Gij neemt wel d’ondeugd, maar geen deugd uw’s Vaders an; Doch zij is nu ten trouw al beter ingehuldigd, (80) En rijd hoogmoedig op ’t gehalsterd Tijgerspan (r) Maar mij verachten nu de Tracen (s) die ’k verachten, En dwong een Vremdeling, voor haar, verhoogd te zien; ’d Een zeyd, zij mag nu na ’t geleerd Athenen (t) trachten, Het strijdbaar Tracen zal, een ander wel gebiên. (85) De daad betuygd het werk; ik wensch hem nooyt gelukke Zijn oogmerk, die een zaak, na d’uytkomst, laakt of acht; Maar als uw Schip en riem al schuymend aan komt drukké, Dan heb ik eerst het heyl voor mij, en ’t volk betracht. Maar ’k heb geen heyl betracht, g’ en taald naar mijn Paleyzen, (90) Noch zult in Bistoons poel (u) ooyt wassen uwe leen. (q) Thezeus liet Ariadne zitten op het eyland Naxus, zijnde een groote ondankbaarheyd betoond aan die gene, die hem van de dood verlost hadde, gelijk wij in Ariadnes brief zullen zeggen. (r) Ariadne is naderhand van Bachus in den Hemel opgenomen, op een wagen die van Tijgers voorgetrokken wierde. (s) Dit zijn de Vorsten van Tracien, die Phyllis niet begeerd had. (t) Athenen was een School van alle wetenschappen; ende werd op schimp gezeyd, dat Phyllis nu daar naar toe mag gaan, ende bij Demophoön wonen. (u) Een poel in Tracien. Het was een oud gebruyk, dat men, reyzende, onderwegen de voeten wiesch. [p. 18] ’k Vergeet nooyt die gedaant, wanneer gij wech zoud reyzen, En dat uw Vloot vast uyt de Haven schoot, voor heen; Hoe dat gij aan mijn Hals verwerd en vast bleeft hangen, En drukte zonder eynd, en kuste pas op pas; (95) En weende mond aan mond op mijn beweende wangen, Al klagend dat de Wind zoodra voorspoedig was; Dat noch dit leste woord besloot uw valsche reden, Vaart wel mijn Phyllis wacht op uw Demóphoön; Hoe wachten? die vertrokt om nooyt te rug te treden? (100) De Schepen die mijn Zee nooyt overvoeren kon? Ik wacht nochtans; ey keer slechs laat tot uw Beminde, En hebt alleen in tijd, en niet in trouw misdaan. Wat of ik droeve bid? Men zou misschien nu vinden Een and’re liefde, en Vrouw voor uwe oogen staan. (105) Maar ’k meen gij nooyt, na mij, een Phyllis hebt gevonden, En vraagje wie ik ben, dees Phyllis? en van waar? Die uw Demóphoön, van zukling schier verslonden, Met Havens en onthaal bevrijd heb van gevaar. Wiens schat ik heb vergroot, die ’k arm heb mild gegeven (110) Mijn gaven, en die ik noch veel verrijken zou; Op ’t machtig Rijkspoor van Lycurg (w) ten Throon verheven En Scepter naauwlijks te beheerschen van een Vrouw. Zoo ver als Rhodope (x) tot Hemus (y) hooge boomen Sich spreyd, en Hebrus (z) zijn ontschote wat’ren stort; (w) De vader van Phyllis. (x) Een Berg in Tracien. (y) Een Berg mede aldaar. (z) Een Rivier mede hier vooren verklaard. [p. 19] (115) Wie heeft mijn Maagdom met een slinsche Kraay (a) genomen, En kuyssche Gordel met een schelmsche hand ontgord? Daar heeft Tesiphone (b) met duyvelsche gezangen Gespookt bij Schuvix, en der Strygen (c) naar geluyd; Daar was Alecto (d) bij, gekranst met korte Slangen; (120) Een Lijktoorts heeft het licht ontsteken voor de Bruyd (e). Noch tree ’k, hoewel bedrukt, op Klippen, groene Stranden, En waar het vlak gezicht mijn oogen schier verblind. ’t Zij daags het Aardrijd zzveld, of ’s nachts de kille tanden Der Sterren glinst’ren, ’k zie alzins na Weêr en Wind: (125) En alsser maar een Schip van verre komt aan varen, Zoo wensch ik dat de Goôn mijn klagen eens verdriet. Ik loop schier onbezuyst in ’t midden van de Baren, En waar de vlakke Zee haar hoogste Water schiet. En hoe ’t meer naderd, hoe ik meer en meer bezwijke, (130) ’k Word flaauw, en ’t Dienstvolk stut mijn half bezweke leen. Daar is een kromme Rotz, betrokken boogsgelijke, Haar endepunten zijn van afgebroken steen; Hier was ik lest gezind van boven neer te springen En na dat gij volherd, zoo heb ik ’t haaft verricht, (135) Laat mij het Water dan na uwen Oever dringen, En onbegraven doen ontmoeten uw gezicht. (a) Men verzierde in voortijden, als’er krajen aan yemands slinker zijde vlogen, dat dat een quaad voorteyken was, gelijk veel oude vaarzen zulks bewijzen, in achtinge genomen te zijn. (b) Een van de helsche Razernijen. (c) Alvinnen. (d) Een andere van de Razernijen. (e) Het was in bruyloften een grouwelijk voorteyken, als de fakkels aangesteken waren van brandend lijkhoud. [p. 20] Gij zult, hoewel gij ’t Staal in hardheyd moogt verwinnen, Noch zeggen, Phyllis ach! gij volgd mij veel te zuur. Vaak dorst ik na Vergif, ’k neem dikmaals in mijn zinnen (140) Te spoeden door ’t Rapier mijn laatste levens uur; Of ook mijn hals, die zich vaak aan uw ontrouwe armen Zoo geyl t’omvlechten gaf, te worgen in een strop. ’k Zal met een brave Dood mijn eerbaarheyd bekarmen, En wat de keur betreft, daar wroeg ik niet lang op. (145) Men zal u op mijn Graf, als wreed geschreven vinden, En kennen dan aan dit, of zulk een Dicht uw aard: Demophoön een Gast, heeft Phyllis, die hem minde, Ter dood gebragt; hij gaf haar d’oorzaak, zij het Zwaard.
Het schrift is naauwlijks Grieksch, maar een uytheemsche hand; Wat vlek, of streep, gij ziet, komt uit mijn tranen glijen, Dees tranen, niet te min, zijn tuygen van mijn brand. (5) Mag ik van u, mijn Heer en man, een weynig klagen? Zoo klaag ik van mijn Heer en Man met weynig reên. Ik wijt u niet, dat ik zoo ras ben opgedragen Aan ’s konings woord (b), hoewel ’t uw schuld ook vrij wat scheen. (a) Het eygen dat Brizeïs is. (b) Agamemnon [p. 24] Want mits Euribates (c) en Taltib om mij quamen, (10) Zoo waart gij strakx* gereed met uw geroofde Schat. Den een zag d’ander aan, men mompelde te zamen Anxtvallig, hoe ons liefd zoo weke gronden had. Waarom niet wat gemard? de tijd kan alles rechten; Gij hebt van mij niet eens een afscheydskus gesmaakt; (15) Maar ’k weende, zonder eynde, en trok mijn blonde vlechten; Mij dacht, ik wier doe, voor de tweedemaal, ontschaakt. ’k Heb dit gezocht, door list, mijn Kamerwacht t’ontsnappen, Maar ’k was op ’s Vijands boôm, en vreesde meer gevaar; Ik dacht zij mogten mij, in ’t open veld, betrappen, (20) En schenken dan aan d’een, of d’ander, Priaams Snaar, Gij gaaft me, en ’t moest zoo zijn, maar wild nu gantsch niet hooren Van mij, gij blijft verhard in uw verbolgenheyd. Patroklus (d), als ik ging, blies zelfs mij zacht in d’ooren, Wat schreydge? ’t is u maar voor korten opgeleyd. (25) ’t Is weynig dat gij mij niet weêr eyscht, maar te strijden Om mij t’ontgaan? Ga heen, en draagt eens Minnaars naam. De Koning heeft tot u aanzienlijk af doen rijden Heer Ajax, uw Verwant (e), en Fenix (f) groot van faam, En Vorst Ulysses (g), om mij heerlijk weêr te brengen; (30) Men voegde veel Geschenks bij haar welsprekendheid. (c) Twee Trompetters, die van Agamemnon aan Achilles gezonden waren, om Brizeïs te halen. (d) Van deze is verhaald van Penelope aan Ulysses. (e) Een vermaard Prins onder de Grieken. (f) De Zoon van Aminto, mede een van de Grooten aldaar. (g) Prins van Ithaka, ende zeer welsprekend. [p. 25] Wel twintig Vaten, daar zich kunst en koper mengen, En zeven Drievoets, eens van werk en kost’lijkheyd. Noch tien talenten Gouds tot dees’ prijswaarde stukken, En twalef Hengsten, alle in ’t loopen hoog geschat, (35) En noch ten overvloed mogt u ten deel gelukken Wat keurlijk Juffrentuyg ’t veroverd Lesbos had. En boven dien, tot Vrouw een van de drie Vorstinnen Van Agamemnons oyr. Maar gij behoeft geen vrouw. Indienmen mij door gift uyt ’s Konings hand most winnen, (40) Versmaatme nu de gift, dieme anders geven zou? Achilles wat misdoe ’k om zoo te zijn misprezen? Waar is uw liefd’ van mij zoo schielijk heen gegaan? Wil dan ’t rampzalig lot altijd Vervolgster wezen Van die het eenmaal drukt? Moet staag de roede slaan? (45) ’k Zag Lyrnes (h) Vesten door uw Wapenkracht verslonden, En ik was ’t minste deel niet van mijn Vaderland: Ik zag ’er drie door bloed en dood aan een verbonden, Gebroêrs, die eender buyk met mij had voortgeplant; Ik zag mijn Man (hoe kloek hij was) ter neêr gehouwen, (50) En zijn zieltogend Hert noch snikken op de vloer; Voort al ’t verlies kreeg ik, nochtans Achilles trouwe, Gij waart mijn Heer, gij waart mijn Man, gij waart mijn Broêr. Gij zwoerd mij bij ’t ontzag uw’s Moeders (i) en haar Godheyd; Dat ik, tot mijn geluk, van u gevangen wierd. (55) Te weten; dat men mij, die Bruydsgaaf heb, ten spot leyd, En vlied de schatten die men u te houwlijk stierd. ’t Gerucht loopt ook dat gij, als morgen is geboren, Of ’t regend, buyd, of stormd, uw ankers lichten zult: Welk schelmstuk, als het mij (armzaal’ge) quam ter ooren, (60) Bezweek mijn hart en geeft, door schielijk ongeduld. (h) Achilles nam Lyzenos in, alwaar Brizeïs gewoond had. (i) Thetis, Goddinne van de Zee. [p. 26] Vertrekken? ach voor wie zult gij me ellendige laten? Wat hoofd of troost zal dan voor mij nog ov’rig zijn? Dat liever, bid ik, d’Aard mij in haar holste vaten Verzwelg, of dat ik brand door ’s Blixems felle pijn, (65) Eer gij de Ptsijsche Zee (k) zult zonder mij doen schuymen, En ik verlaten zie uw schepen henen gaan: En wilje voor uw land en Huysgoôn ’t Leger ruymen, Uw vloot zal aan mijn lijf geen grooten ballast laân: ’k Zal niet als Vrouw mijn Man, maar als slavin mijn Winnaar (70) Bij zijn; gij kond mijn hand tot linde en wol besteên: ’k Laat vrij de schoonste Vrouw van Grieken, u tot minnaar Genieten, en als Vrouw uw Bruylofstkoets betreên, Waar ’t datze zij de Snaar des neefs van Vrouw Egijne (l) En God Jupijn, aan wie zijn oppergrootvaârschap (75) De Zeevoogd Nereus (m) gun, en houze voor de zijne, Vermaagt aan Goôn op d’eerste en tweede en derde trap. Brizeïs zal veracht, en dienstbaar voor u bukken, En spinnen nacht en dag geheele rokkens af. Ik bid alleen dat mij uw Vrouw niet mag verdrukken, (80) Die mij (en ’k weet naauw hoe) niet heus zal zijn, maar straf; En dat ze in uw gezicht mijn hayr nooyt af doet snijden; En dat je in goedheyd zegt, Dees is ook mijn geweest. Of, ’k wild ook liever, dan dees snoô verlating lijden; Ach ’k werd hier door tot in mijn ingewand bevreest. (k) Pthya is een stad in Thessalien, waar na Achilles altemet Pthys, gelijk van Larissa, Larisseüs genoemd werd. (l) Peleus Achilles Vader, gelijk wij hier voren gezeyd hebben, was de zoon van Eacus; Eacus was geboren uyt Jupiter en Egina, de Dochter van Azopus. (m) De vader van Thetis, Achilles moeder. [p. 27] (85) Maar waar na wacht gij doch, daar Agamemnons tooren, Hem rouwd, en Grieken heel neêrslachtig voor u knield? Gij die het al verwind (eer alles gaat verlooren) Verwin uw Gramschap ook, eer Hector (n) ons vernield. Achilles wild ten strijd, doch eerst tot mijwaarts wenden, (90) Slaat met voorspoedig lot den deyzenden Trojaan; Den haat begon om mij, laatz’ ook mij weêr enden, En zietme voor ’t begin en eynd uws Oorlogs aan: En acht’et u geen schand voor mijn gebeên te zwichten, Enides (o) heeft zich door zijn Vrouw (p) ten strijd geboôn: (95) Ik heb het eens gehoord, gij kond het mij berichten, Althée (q) van Broêrs beroofd, verloekte haren zoon. (n) Hier voren vermeld in Penelope aan Ulysses. (o) Meleager, hij werd Enides genaamd, om dat hij de zoon van Eneus is. (p) Cleopatra (q) De Moeder van Meleager. Ovidius verhaald deze historie in’t bre- de, in zijn achte Boek der herscheppinge: Dat Melea- ger, Diana in ’t offeren verstorende, zij hem een wild zwijn in ’t land zond, dat alles onveylig hiel: Melea- ger de Grieksche Princen bij een geroepen hebbende, om dit zwijn te helpen vangen ende te dooden, ging ook zelfs ter jagt, waar ook har bij vervoegde Atalanta, de Doch- ter van Scheneus, een zeer schoone Arkadische Nimph. Meleager van haar schoonheyd ingenomen werdende, heeft het zwijn zelfs gewond ende gekregen, ’t welk hij ’t hoofd afkapte, ende haar bragt: Het welke als het Pleuxippus ende Toxeus, Testus Zonen, die Meleagers Oomen waren, qualijck namen, ende haar de eere van deze buyt meenden af te nemen, zoo heeft Meleager [p. 28] haar doodgeslagen: Als Althea, de Dochter van Testus, verstond dat haar broeders van haar zoon om hals ge- bragt waren, zoo isse in droefheyd ende gramschap zoo zeer ontsteken, dat zij een paal, daar Meleagers le- ven aan hing (want zoo lang als de zelve duurde, zoo duurde ook zijn leven) in ’t vuur wierp, ende alzoo met dezelve zijn leven verteerde. Maar de Grieksche histo- rien of Schrijvers verhalen dit heel anders. Zij zeggen, dat Althea haren zoon maar vervloekte met geduurige vloeken, ende hem altijd een ongelukkig eynde wenschte; het welke Meleager zoo ontstelde, dat als de Vijanden op de muuren van Kalidon waren, hij uyt gramschap niet vechten wilde, tot dat eyndelijk Kleopara, zijn Huys- vrouw, hem ten strijd beweegde. Ende dit komt best met onze Poët overeen. Hij was een strijdbaar man, hij smeet de wapens neder, Ontrok zijn Vaderland halsstarrig zijnen plicht: Zijn Vrouw alleen (zij was gelukkig) trok hem weder, (100) Maar mijn gebeden zijn bij u van geen gewicht. Doch dit gaat mij niet aan, ’k heb mij ook nooyt gehouwen Als Vrouw; men riep mij vaak als dienstmaagd tot mijn Heer Ter kamer: ’k weet mij noemde eens slavin Mevrouwe; Ik sprak dees naam bezwaard mijn dienstbaarheyd noch meer. (105) ’k Zweer bij mijn Mans gebeent (ach die nooyt grafsteê hielen) Gebeent, dat altijd hoog van mij moet zijn geacht; De heyligheyd van mijn drie broeders brave zielen, Die met haar Vaderland, en voor zijn omgebracht; [p. 29] En bij ons beyder hoofd, dat wij te zamen bonden; (110) Bij uw beroemd rapier, vergieter van ons bloed, Dat Agamemnon nooit, mijn schoot en heeft geschonden, En zoo ik u bedrieg, zoo doemtme uyt uw gemoed. Dat ik nu sprak manhafte, ey zweert eens van gelijke Gij zwoert niet, dat gij van eenige vreugde temd; (115) Het volk meend dat gij treurd, daar dertle snaren strijken; Daar gij met uwe boel in gulle weelde zwemt. En zoo er iemand vraagd waarom gij ’t vechten weigerd? ’t Gevecht valt zwaar: de Snaar, de nacht, en Venus zoet; ’t Is beter op het dons in ’t minneperk gesteygerd, (120) Daar de Treisische (r) hier uw ooren tuyten doet; Als schilden in uw hand, en scherp gepunte speren, En dat een stormhoed druk’ uw braaf gekrulde pruyk; Maar zeker u beviel al ongemeender eere Dan vrij te zijn; uw vreugd was strijd en krijgsgebruyk. (125) Stond u den strijd slechs aan doe gij mij naamt gevangen? En leyd uw lof nu met mijn vaderland terneêr? De Goôn verzien’t dat gij met fiere kracht meugt prangen Noch zelfs in Hektors borst uw Peleaansche speer (s) Ha! Griecken zend mij zelfs: ’k zal zelfs mijn Heer gaan vleyen (130) Als afgezante, en bij mijn woord veel kusjes doen; ’k Zal meer als Fenix, of Ulysses tong bereyen, Geloof mij: ik zal meer als Ajax neefschap spoên. (r) De Lier werd hier alzoo genaamd van Orpheus, die in Tracien was, ende de beste lierzang van snarenspel verzonnen heeft. (s) Achilles Lants werd alzo genaamd, niet van zijn vader Peleus, maar om dat se gemaakt was op den Berg Pelion in Thessalien, hij was van Essenhout, gelijk Plinius getuygd, lib. 1. En Strabo lib. 10. [p. 30] ’t Is wat bijzonders, zelfs, hem om den hals te varen; En dat maar zijn gezich weêr in mijn boezem zeeg; (135) Weest dan vrij straf en wreed, gelijk uw Moeders baren (t) Al zwijg ik stil, ik wed mijn schreyen maakt u dweeg. Doch nu ook (dat uw Vaâr Heer Peleus zoo gedijen Zijn jaren; dat us zoon zo fier ten strijde gâ) Achilles ziet op uw bedrukt Hyppodamije, (140) Brand mij rampzaal’ge niet door eeuwige ongenâ. Doch is uw liefde op mij in echte haat verstoten Dwingt (die gij zonder uw leven dwingt) ter dood: Gij dwingt me ook al na ’k zie, mijn verw is al verschoten, De hoop alleen van u, houd mij noch uyt den nood. (145) Begeeft mij die, ik zal mijn Man weêrom begeren, En broêrs; ’t is slecht een vrouw het sterven te gebiên. Waarom gebiên? doorstoot mijn lijf met zwaard en speren, Daar woond een edel bloed dat uyt mijn borst zal vliên; Dood mij door ’t eygen staal dat Agamemnons leven (150) Zoo na geroofd had, want Minerve schoot erin; Maar spaar toch liever die gij ’t leven hebt gegeven; ’t Geen ik, noch vijand, kreeg, eysch ik nu als vriendin; Dorst gij na bloed, zoo tap het uyt Trojaansche lijven Verdelg de trotse stad, het vijandelijk Pergaam. (155) Alleen, ’t zij gij vertrekt, of dat gij noch zult blijven, Doet mij tot u ontbiên uyt Heer en Meesters naam. (t) De Zee van Thétis.
Geluk, dat zonder u, nooyt Phedra weder zag; Lees vrij mijn Brief, zooze is, ’t zij eerlijk, klaar of donker, Daar staat misschien noch yet, dat u behagen mag. (5) Dus kanme in ’t sijffer wijd en zijd verborgen spreken; Een vijand leest het schrift dat van zijn vijand komt. ’kZocht driemaal spraak met u, maar driemaal is bezweken Mijn tong, en driemaal op mijn lippen ’t woord verstomd. [p. 33] Het ga zoo ’t mag, ’t is best, de liefd’en schaamt te mengen; (10) ’t Geen ik uyt schaamte zweeg, steld liefde in schrift ten toon. Al wat Kupido doet, is noodig te gehengen, Zijn’ macht is algemeen op aardsche en Oppergoôn Hij zey mij eerst, doe ik in twijffel stond te schrijven, Schrijf, hij zal haast geboeyd voor uwe liefde staan. (15) Ach dat Kupido, als hij mij nu staag doet blijven In brand, ook zoo mijn vuur in uwe borst wil slaan! ’k Bevlek mijn echte Trouw met geen onkuysche minne; Nooyt zeydme ook (vraagd het vrij) dat ik ondeugdzaam wier. Hoe later liefd’, hoe meer zij klemd; ik brand van binnen; (20) Ik brand, en in mijn borst gloeyd een verborgen vier. En als het eerste jok de teere Hokkelingen Verveeld, en ’t toomgebit een ongeoeffend Paard, Zoo quaad kan ik de min, die ’k ongewoon ben, dwingen, Mijn Geest werd al te plots van zulken pak bezwaard. (25) De konst van minnespel komt van de kindsche jaren, Wie ’t rijp van jaren leerd, die valt ’et zelden licht; Gij zult het eersteling. van mijne onwelkb’re blaren Genieten, daar de schuld ons beyder hoeksteen sticht. ’t Is fraay een schoone vrucht van ongeschonde takken (30) Te plukken, en een vers bedouwde ontlooke roos, Maar d’eerste zuyverheyd moest ook zoo niet verzwakken, Mijn bloem van eerbaarheyd, die nooyt verflaauwde bloos. Maar ’t lukt noch wel dat ik een waardig Ruyter vleye, Een schandelijke Boel versnood het Overspel. (35) Al wou Vrouw Juno mij haar Broeders trouw bereyen, Dan koos ik voor Jupijn Hyppolitus noch wel. [p. 34] ’k Leer nu ook nieuw bedrijf (geloof het pas) ’k derf tarten Het schrikkelijkgediert, ik ga met fiere moet Ter jacht en boswaard, ik drijf breedgekranste harten (40) In ’t net; ik wijs de Brak dat hij me ’t Wild op doet. Dan schiet ik eens na wild, of doel op smalle stijlen; Dan zet ik mij eens neer op ’t zachte klavergras. Nu is Diana (a) met haar boog en vlugge pijlen Mijn waardigste Goddin; ik volg uw voet ook ras: (45) Dan lustme eens op een lucht Speelwagentje te rijden En stuyten, met den toom, der paar den snelle vlucht; Dan loop ik weer verwoet als Bacchus Heleïjden (b), En die op Ida (c) slaan ’t uytzinnig snaargerucht. Of der halfgode geest van Saters en Driaden (d) (50) Door aangeblazen kracht, tot razernij ontsteld. Want als de dolheyd stild, hoor ik mijn dwaze daden Vertellen; ’t innig vuur veroorzaakt dit geweld. (a) Diana is de Goddin van de Jagt, ende werd daarom met boog, pijlkooker inde handen uytgebeeld. (b) De Priesterinnen van Bacchus werden alzoo genaamd, om dat Heleus een van de namen is, daar Bacchus mede beteykend werd: Deze zijn uytzinnig alsse zijn Heylig- dom bedienen, ende dat door dien zij door goddelijke inbla- zingen verwoed worden. (c) DeP riesterinnen van Cy- béle, een Goddin die in Phrijgien zeer geeerd wierd: De- ze sloegen op trommelen, daar schaapsvellen overgespan- nen waren. (d) De Driades zijn Goddinnekens der Ri- vieren ende boomen, Halfgoden genaamd, om datse geen geheele Godheyd hadden, maar over rivieren ende boomen gesteld waren, ende na een lange eeuwe, met dezelve gezegt wierden te vergaan. [p. 35] Misschien komt ook dees Liefd door ’t noodlot van mijn Ouders, Want Venus trekt van ons geslacht haar prijs wel fier; (55) Europa (e) d’eerste van ons bloed, is op de schouders Van God Jupijn vervoerd in ’t wezen van een stier; En Vrouw Pasiphaë (f), mijn Moeder, is gekropen. In zulk een schijnvalsch beest, en baard’ er pak en schand; d’Ontrouwe Thezeus, langs d’onzichtb’re draad geslopen (g), (60) Quam uyt den Doolhof door mijn Zusters. gaauw verstand, Ik, om niet te vergeefs mijn dochterschap te dragen, Maak nu, de lest van ons geslacht, ook ’t nootlot waar. ’t Komt ook van Gods besluyt; twee moest een huys behagen, Ik min uw deftig kroost; mijn Zuster minde uw Vaâr: (e) Als Europa, de Dochter van Agenor, Koning van Tyrus, aan de Zeestrand wandelde, ende het vée zag drijven, zoo quam Jupiter, die, van wegen hare uytnemende schoonheyd, op haar verliefde, ende veran- derde zich in een schoonen Stier, zij vermaak nemende in den Stier, quam nader bij hem, ja klom eyndelijk op zijn rug- ge; die haar ophebbende, over Zee na Kreten voerde, ende besprong haar, alwaar Minos uytgekomem is. (f)* Pasiphaë was de Dochter van de Zon, die op een Stier schandelijk verliefd zijnde, haar zelven in een hou- te Koe sluytende, hem alzoo opkreeg, ende den Mino- taurus baarde: waar van inden tweeden brief gezegt is. (h) Deze historie werd mede in den zesden brief verhaald. [p. 36] (65) ’t Is Thezeus en zijn Zoon op wien twee Zusters branden, Recht van ons beyder huys twee Zegestanders op. Doen ’t Eleuzijnsche Feest van Ceres Offerhanden (h) Gevierd is, had ik best gebleven op den top Van Gnozis Stad en Berg (i), van doe wierde ik beklommen, (70) Mits ik uw wezen zag, van een ontsteke brand; Uw kleed was witte zijde, uw hair bekranst met blommen Een bloosje verwde uw kaak als purper aan de wand; En’t aangezicht dat nu een ander stuurs wil noemen, Zal manlijk en bestand na Phaedras oordeel zijn. (75) ’k Wil Jongmans, die zich als de Meysjes çieren, doemen, De mans betaamd geen tooy, maar achtb’re zonneschijn. De strafheyd die gij hebt, en ongeçierde vlechten, ’t bekroosde stof, dat past uw heerlijk wezen wel. ’t Zij dat gij ’t briesschend Ros den tajen hals wild rechten, (80) ’k Vermaak mij wonder in ’t bedreven paardespel. ’t Zij datje een zwakke lans met kragt om hoog zult drajen, Uw fieren arm doet straks mijn oogen op zich slaan. ’t Zij datje een Swijnspriet van Kornoeljenhout zult zwajen; In ’t kort, al watje doet, het staat mij wonder aan. (85) Legt maar uw rouwheyd af, en aard der wildernissen. ’k Verdien niet dat ik door uw toedoen werd vermoord. Wat baat u ’t Jachtspel van Diana nooyt te missen, Zoo gij het recht ontrekt dat Venus toebehoord? (h) Dit Feest werd alzoo genaamd van Eleuzis, een Stad in ’t Atheensche Land; ende wierd ook van de A- thenienzen alle Jaar ter eeren van de Goddinne Ceres ge- vierd.* (i) De Hoofdstad van Kreten, daar Minos zijn Hof hield: Hier trok Phaedra van daan na ’s voor- schreven Heyligdom, ende zag Hyppolitus met de meeste genegendheyd. [p. 37] Den arbeyd zonder rust en kan niet duurzaam wezen; (90) De rust vernieuwd de kracht en sterkt vermoeyde leen. Ziet hoe zelfs uw Diaan gebruykt haar boog en pezen; De Boog, dieme altijd spand, verzwakt en buygd tot een. Cephaal (k) was ook vermaard op Bergen en Valeyën, En had al menig Zwijn en Tijger neergeveld, (95) Hij streelde Auróor, die hem tot min zocht aan te leyen, En in haar Titons plaats, een jonge en frisschen Held (l). Hoe vaak heeft Venus aan Adonis hals gehangen, Daar hij in haren schoot zoo diep geschakeld lag (m); Enides (n) blaakte op ’t bloos van Atalantaas wangen, (100) Als hij ’t gevangen wild aan haar te brengen plag. Laat ook in deze rij ons beyder namen komen, Uw Jacht is enkel boers indienze is liefdeloos: ’k Wil zelver met u gaan, en hol noch klippen schromen, Daar het kromtande zwijn of beer zijn schuylhoek koos. (105) Den Isthmus (o) ley t in twee verwoede Zeen beslooten En ’t weergalmd wederzijds van beyder waterkant; ’k Zal hier met u Traezcen (p) bewonen en vergrooten, (k) De Zoon van Dolus, of zoo Strabo getuygd, van Dionejus: Hy was getrouwd met Prokus, de Dochter van Phrikteus, Koning van Athenen: Hy was een groot Jager; ende als het eens op een tijd gebeurde, dat Aurora hem op den Berg Hymettus zag, vleydeze hem tot minne, het welke hij haar toestond. (1) De Man van Aurora. (m) Venus vleyde Adonis op gelijke wijze, als bj ter jagt ging. (n) Dit is hier voren verklaard. (o) Een engte tus- schen de Peleponneesche ende Ionische Zee. (p) Daar zijn twee Isthmus, een in Achajen, ende een in Thra- cien, daar Trezema op leyt. [p. 38] Ik keur ’t Pytheesche Rijk (q) al, voor mijn Vaderland. Heer Thezeus is mijns sints te lang van huys gebleven, (110) Zijn vriend Perichoüs (r) verlaat hij nimmermeer; Hij acht (ten waar dat wij de waarheyd tegenstreven) Voor Phaedra en voor u, Perithoüs te zeer. Dit ongelijk komt ons van hem alleen niet drukken, Hij heeft wel grootelijks ons bey te kort gedaan: (105) Hij sloeg mijnBrotder met zijn knods aan duyzend stukken (s) Mijn Zuster liet hij voor de wilde dieren staan (t) De moedigste Heldin der bijlgearmde Vrouwen (v) Heeft u geteeld, een Vrouw wel waard zoo grooten Zoon: En vraagje waarze bleef? Zij is ter nêergehouwen (110) Van Thezeus, voor zoo groot’ een pand kreeg zij dien loon (x). Zij heeft, als echte Vrouw, ook nooyt tenThroon gezeten. Op dat gij Bastaard blijft, onwettig tot het Rijk, Hij teelde uw Broers bij mij, die ik nooyt zoo vermeten, Maar hij, opvoede tot uw smaat en ongelijk. (q) Alzoo genaamd omdat Pytheus, de Vader van Ethra, en Grootvader van Thezeus, daar geregeerd heeft. (r) Hier voren vermeld. (s) Thezeus droeg een knods na ’t voorbeeldvan Herkules, daar hij den Minotaurus, Phaedraas Broer, mede verstoeg. (t) Ariadne, die hij op het Eyland Naxus liet zitten. Ziet den tienden Brief. (v) De Amazonen gingen met een bijl, hangende aan de rechterarm, ten strijd. (x) Thezeus heeft zijn Vrouw Hyppolite om hals gebracht. [p. 39] (115) Och dat mijn Buyk en Vrucht, o Allerschoonste op aarden, Indienze u hind’ren, zelfs in ’t baren was verscheurd! Ga nu en houw het bed uws Vaders vrij in waarden, ’t Welk hij nu vlied, en met zijn daden van zich kcurd. En laat geen ijd’le naam van Maagschap u verschrikken, (120) Dat ik een Stiefmoer om mijn Stiefzoons nachten vley, Die fijnheyd is veroud., en gaat al lang op krikken, Die na Saturnus boersch gebied te gronde ley (y). ’t Is eerlijk bij Jupijn al wat ons kan gevallen, Zijn Zuster is zijn Vrouw, die maakt het alles goed (z). (125) ’t Bijslapen vest haar bloed en stam met sterker wallen, Die Venus zelfs omheynd, en nimmer wagg’len doet. Bid haar om heelens gaaf, ’t zal licht verholen blijven, ’t Kan alles onder schijn van ons verwantschap gaan; Ziet yemand dat ik u omhels, hij zal ’t noch stijven (130) Met lof, en zien mij voor een trouwe Stiefmoêr aan. Gij hoefd in ’t duyster niet te breken ofte booren, Geen Wacht t’ontsluypen, noch des wreekers dulligheen; Men zal in’t zelve huys ons zien gelijk te vooren, En kussen openbaar, als wij voor dezen deen. (135) Gij zult met mij noch lof begaan in stee van schande, Al schoon gij in mijn bedde en armen wierd gezien: Toefd slechs niet meer, en knoopt d’ alreedsbereyde banden, ’k Wensch u, na gij mij doet, de Liefd’ zijn gunst wil bien. (y) Men zegt dat hij eerst in Italien geregeerd heeft, ende naderbandvoor Oppergod vezierd is, dien Jupiter zijn Zoon het gebid ontnomen heeft. (z) Juno is met Jupiter van eenen Vader Saturnus, geboren. [p. 40] Ik schaam mij niet voor u ootmoedig neer te buygen; (140) Ha! waar is nu mijn moed en woorden vol van prachts Ik had besloten lang te strijden, lang te tuygen Mijn kuysheyd, zo men van de liefd yets vasts verwacht, Nu neyg ik voor uw knien bey mijn Vorstinlijke armen Neerslachtig, och die mind, vergeet zijn deftigheyd; (145) Mijn schaamte is al ontschaamd, wil ’t die ’t belijd erbarmen Betoom uw straffen aard, die zich in stuursheyd vleyd. Wat baat mij nu doch dat mijn Vader Zee en baren Beheerscht, en dat ook mijn Oudgrootvaar Blixems schiet (a) Dat ik Apol, met zijn bestraalde pruyk en haren, (150) Des Hemels held’re Zon, mijn eygen Grootvaar hiet? Mijn Adel leyt nu door de liefde in ’t stof gesmetcn; En spaard gij mij niet, spaar ten minsten mijn geslacht. Ik heb tot houwlijksgoed het machtige Eyland Kreten, Hyppolitus, gebruyk de Koninglijke macht; (155) Bedwing uw straf gemoed,mijn Moeder kost wel dwingen Een Stier (b), is uwen aard dan wreederals een Stier? Ey spaar om Venus wil; een van haar Voedsterlingen Datz’ ook altijd uw min zoo handhaaf en bestier; Dat u Diaan alzoo in ’t Jachtspel wil geleyden, (160) Dat in de bosschen u het wild zoo schoon mag staan; Dat Saters, Pannen al de Godheyd van der heyden (c) U zoo begunstig,dat gij’t Zwijn zo dood meugt slaan; Dat u de Nimphen (schoonze u Meysjes vijand achten) Zoo laven uyt haar Bron en beste Watervlied. (165) ’k Stort tranen bij dees reen, gij leest gebeen en klachten Eens Minnares, en denkt, dat gij de tranen ziet. (a) Jupiter was Phaedraas Overgrootvader, gelijk ge- zegt is. (b) Hier voren verhaald. (c) De Berggoden.
Lees vrij, het is geen werk van een Myceensche hand (a), Ik Pegazeesche (b) Enoón, beroemd in de Landouwen Der Phrijgen, klaag op u, die schend uw Houw’lijksband. (a) Enone smaad hier op Helena, die van Micenen was; een hoflijke Stad in Grieken. (b) Zij noemt haar alzoo van Pegas (zoo de meeste meenen) een Fonteyn, daar zij gebooren was. [p. 43] (5) Wat God heeft zich gebelgd aan ons verknochte minne? Wat heb ik doch misdaan dat ik u missen moet? Al wat gij lijd om schuld, dat lijd met zachter zinnen, Maar onverdiende straf is bitterder dan roet. Gij waart noch niet zoo groot doe ik met u te vreden (10) Als Man, alreê een Nimph van grooten afkomst was. (c) Gij die nu zijt de Zoon van Priaam (zuyv’re reden Ontzien geen Hoogheyd) waart een slaaf, die trouwde ik ras. Wij rusten vaak bij ’t Vee, beschaduwd van de boomen, Het loof en groene kruyd dat was ons Herders bed; (15) Wij hebben vaak op hooy en stroó ons slaap genomen. En met een slechte hut de grijze kouw verzet; Wie wees u ’s Jagers weg, de heuvels en de pannen? De rotsen, daar het Wild zijn jongen voedsel gaf? Vaak heb ik u verzeld, de netten uytgespannen, (20) Dik over berg en dal dreef ik de Honden af. De Beuken tuygen noch mijn naam van u ontfangen, Men leest ’er noch Enoon van uwe hand gesneên, En met de stammen groeyd mijn naam ook en verlangen; Groey Beuken, rijs vrij op tot luyster van ons tween: (25) Daar is een Populier, ik denk vast aan die boomen, Op d’oever van een Beek, die onze hand noch kend; Leef waarde Populier gegrondvest aan de Stroomen, In wiens ongave schors dit Dicht staat uytgeprent Als Paris sijn Enoon verlaat, en noch kan leven, (30) Zoo zal het water van den Xanth (d) te rugge gaan. Keer Xanthus dan te rug, en gaat na boven streven, Want Paris leefd, en doet Enoön verlaten staan. (c) Zij was van de Rivier Xantus, ofte Scamandder (zoo andere willen) geboren, (d) Een Rivier in ’t Tro- jaansche Land. [p. 44] Dien dag beschoor mijn ramp, van doen zag ik uw zinnen Veranderd, als ons min zoo koelen eynde nam: (35) Doen Venus met Minerve, en ’s Hemels Koninginne Heel naakt voor uw gezicht om prijs ten oordeel quam (e). Mijn oogen schoten vuur als gij mij dit vertelde, Ik sidderde van schrik in ’t merg van mijn gebeend; Ik vraag straks oude liên, wat mij dit voorspook spelde, (40) ’k Verstond het ongeval, dat nu Enoon beweend. De Mastboom werd gekapt, men zaagd de hooge Dennen, De Schepen loopen af bepikt en toegerust; Gij weende op ’t afscheyd, wacht u slechs van dit t’ ontkennen, Maar schaamd het meer als uw voorgaande minnelust: (45) Gij weende, en zaagt mij ook al weenende op de wangen, Wij mengden, mond aan mond, ons tranen onder een; ’k zag nooyt zoo aan den Olm een tajen Wijngaard hangen, Als uwen hals en arm gevlochten om mijn leên. Ach, ach! hoe vaak, als gij quansuys de wind verbeyde, (50) Gaf u uw Volk de leus, nu was ’t voorspoedig weer! Hoe vaak quaamt gij weêrom, wanneer gij waart gescheyden! Hoe bang viel ’t leste woord, Vaar wel, ’k vertoef niet meer! Een weel’ge wind omving uw lichte Zeyl en banden, De riemen op een rij, ook schuymden in de Zee; (55) Ik stap, onzaal’ge, toe, en staroog van ons Stranden Na uwe Vloot, de Strand deeld van mijn tranen meê. Ik bid de Zeegoón, datze u spoedig overzenden, Recht op dat uwe spoed verhaaste mijnen val; (e) Het oordeel van Paris, ziet hier van op den inhoud van den eersten Brief. [p. 45] Zoo moest dan mijn gebed eens anders dwaalstar wenden, (60) Ach voor die strafe Hoer (f) was ik dan liefgetal! Daar staat een groote Rots in’ t midden van de baren, ’t Was eerst een Berg, nu springt ’er ’t water steyl om hoog; Hier zag ik eerst uw Vlag en Schepen hene varen; Ik dwong mi) naauw, dat ik niet door de golven vloog. (65) Daar blonk van’t bovenschip mij ’t Purper straks inde, oogen, Ik schrikte, want het leek geensins na Paris dragt; Gij naderde en het Schip wierd dicht aan Land getogen, Doen zag ik, heel verbaast, wie gij na Trojen bragt. Dit was noch niet genoeg, wat mogt ik dulle wachten? (70) Zij hing vast aan uw schoot, oneerlijke Vriendin; Doen scheurden ik mijn kleed, en sloeg uyt al mijn krachten Mijn borst, en drukt’ mijn kaak bebloede nagels in; ’k Vervulde’t heylig oord van Ida (g) met mijn huylcn; Daar bragtik in mijn hol dees zilte tranenvloed; (75) Laat ook alzoo Heleen veracht en eenzaam pruylen, En dat haar overkoom, het geenze mij nu doet. Nu voerd gij nevens u, om over Zee te leyden, Het geen dat echte Mans zoo snood te schande stell’. Maar doe gij noch waart arm, en ’t Vee, als Herder weyde, (80) Zoo was Enoón maar Vrouw’van u een arm Gezel. Wat roerdme uw Staat of Pracht, Paleys of groote namen, Of onder vele ook mee te wezen Priaams Snaar; Nochtans niet om dat zich Priaam zou moeten schamen, Of Hekuba, dat ik, een Nimph, haar Dochter waar; (f) Helena. (g) Een Berg in’t Trojaansche Land, daar Enone haar met Paris had onthouden ende haar noch zelfs onthield. [p. 46] (85) Want ik ben ’t waard, en tracht, als Konings Vrouw, te komen. De Scepter past zoo wel mijn handen als de Staf; Verachtme ook niet, dat ik met u op loof van bomen Ging rusten, ’t Purper voegdme al beter als dat kaf. En veylig is ons liefd’ noch boven al; uw Landen (90) En dreygen geen gevaar noch uytlandsche oorlogsmacht, Heleen werd wêer geëyscht met wraakgeneygde handen; Dit Houwlijksgoed heeft u die trotte Vrouw gebragt. En of g’er dan weerom zult geven, moogt gij vragen Aan Hector uwen Broer, of aan Polydamas (h), (95) Gebruyk Antenors raad (i) en Priaam zelfs, wiens dagen En grijze ervarendheyd wel eer een zeylstar was. Om een outschaakte Boel uw Vaderland te schenden, Is schamens waard; haar Man rechtvaardige Oorlog rust: En denk niet dat Heleen u trouw zal zijn ten ende, (100) Die zoo meyneedig keerd tot uw onkuyslche lust. En na ik dreyg, zoo schreeuwd Atrides (k) onverduldig, Dat gij, uytheemsche Gast, zijn Echtband hebt verkracht: Gij zult weêr schreeuwen; door geen kunst wierd ooyt ontschuldig Een misdaad, ’t is geschied, Heleen is weg gebragt. (105) Nu blaaktse op uwe min, dié eerst Atrides minde, Hij lichtgeloof’ge leyd nu eenzaam in zijn bed, (h) Een van de voornaamste Raadsluyden onder de Trojanen. (i) Mede een voornaam Raadsheer, die met Polydamos zeer rade (zoo Homerus getuygd) datmen Heleén moest weérgeven. (k) Menelaus alzoo genaamd om dat hij de Zoon van Atreus is. [p. 47] Andromache (l) is trouw, en trouw is haar Beminde (m), Steld na uw Broeders merk ook zoo uw Houw’lijxwet. Maar gij zijt lichter dan de dorgedroogde blaren, (110) Die van een kleyne wind verwajen gins en weêr; Gij weegt noch minder als verzengde korenaaren, Wiens zap op ’t vlakke veld de heete Zon verteer: Dat hoorde ik (want het heugdme) uw Zuster (n) eertijds zeggen, Dus sprakse, en’t hayr hing los ontvlochten om haar hoofd, (115) Enoón wat doeje doch met ploegen en met eggen? Uw Ossen zijn vergeefs, gij plant onvruchtbaar ooft; Daar, komt een Grieksche Vaars, die Trojen zal verdelgen (o), Met u en ons, Iö (p), beleetse, zij komt aan; Terwijl ’t noch tijd is, doet het geyle Schip verzwelgen (120) In Zee; ach hoe veel bloed zal ons dat Schip noch staan! Naauw zeyze ’et, of men moestse, uytzinnig, tegenhouwen, Mijn blonde hayr, van schrik en angst, wierd uytgespreyd; Ach ware Zangeres, men mag u wel betrouwen, Dees Vaars is ’t die nu ih mijn bosch en klavers weyd: (l) De Huysvrouw van Hector. (m) Hector. (n) Kas- sandra, de Zuster van Parts, een voorname Waarzeg- geres. (o) Heleen werd hier verstaan bij gelijkenisse. (p) Dit is een stem van een uytzinnige, die plachten al- zoo te roepen. Iö was geweest de Dochter van Inachus, ende om datze Jupiters boel was, veranderde Juno haar in een Vaars: ziet hier van op den veertienden brief, op het eynde. [p. 48] (125) Al isse schoon,zij is een Overspeelderesse, Haar God en Vaderland verlietsc 3 en vlood met u; Eerst roofde ’er Thezeus van haar teere Kinderleslessen (q), (Zoo ’t Thezeus is; ’k meen ja) wat ondeugd roofdmen nu? En bragt die grage Gast haar wreder, óngeschonden? (130) Gij peynst misschien, hoe i k dit alles weet; ik min, Al noem/e ’et Roos, en zalsd met zulken naam haar wonden, Die tweemaal is geroofd, geschieden ’t met ’er-zin (r). En noch al blijst Enoón haar valsche Man bestendig, Hoewel gis waardig zijtt’ontsangen loon na werk. (135) Veelrappe Saters mij lest zochten, heel behendig. Ik schuyldeme in een rond bewaslen bladerperk; En Faunus (s) met een krans van scherpe Pijn en Linden, Voor zijn gehoorend hoofd, tot mij op Ida klom. De Zangvermaarde God van Trojen (t) mij eerst minde, (140) Hij heeft alleen geplukt mijn maagdelijke blom. (q) Diodoras verhaald. dat Thezeus, door aanra- den van Peritboüs, na Smarten vertrokken zijnde, Heleen, die noch maar tien Jaren oudwas, indenTempeï van Diana ontschaakte; het welke de Athenienx.-ers cjuahjknemende, z,ond.kij haar na de Sttld Ampbidna om btivAard te ivorden, alwaar z,ij’van haar’Broeden^ Kast ar énde Piiïux, die de Stadinnamen, eyndelijk gevrijd is (r) EerttvanJbez,eus, ennuvanParis. (SiSauniss, ivas ten voornaam Sater; dit volk. had bokshoarens op ’t hoofd, ende waren hals Goden, (i) Apollo werd alz,oo genaamd om dat hij de God der gehangen ende ss c len is; waarom hij ookmêt een Lier afgebeeld wwd: hij heeft ket Kxjleelvan Trojen gesticht. [p. 49] Nochtans met worst’len, want ik trok hem bij de vlechten; En krabde met mijnhand zijn neus en wangen sltijf: ’k Eysch Parel, Goud, noch Steen, om ’t ongelijk te rechten; Geen vrijgebore Maagd verhuurd om loon haar lijf. (145) Hij acht mij ’t waard; ik leer de kunst van Artsenijen, Hij gaf mij toegang tot al ’t kruyden boomgewas (v) Maar ach Rampzaal’ge, dat geen kruyd en kan gedijen Tot liefdsgenezing! hier komt mij geen kunst te pas; Men zegt dat zelfs Apol voor de Phereésche Koeyen (150) Verschrikten (w), en hij ging mee zwanger van mijn quaal; Maar dat geen kruyd, en’t geen op vrachtbare aard mag groeyen, Of God mij geven kan, dat kond gij altemaal; Gij kond het, ik verdien’t, ontserm uw waardig Meysje, Ik heb mij met geenGriek verplicht tot uw bederf (x) (155) Maar ik ben d’uwe en was ook de uw van ’t eerste reysje Ons kindsheyds; ’k wil met u noch wezen tot ik sterf. (v) Hij is ook de God der Artsenijen of Meddicijnen. (w) Alzoo genaamd van Phere, een Stad in Thessalien. (x) Hier slaat Enone op het gene de Grieken binnen Aulis deden, alwaar zij malkanderen met diere eeden verbonden, niet van Trojen te zullen gaan, voor dat de Stad verwoest zoude zijn.
ATHAMAS, de Zoon van EÖLUS, heeft tot zijn Vrouw gehad NEPHELE, dewelke hij quijt wier, alzooze tot een Goddin verheven wierd; doe trouwde hij INONE, de Dochter van CADMUS; die, alsse, na de wijs der Stiefmoeders, haar Mans Voorkinderen hate, eenig zaat gekookt ende toebereyd heeft, het welk de Akkerluyden moesten zajen; Als het in dat geheele Jaar geen vruchten voort bragt, ende dat ’er groot gebrek van gewas op volgde, zoo heeftmen een Priester uytgezonden, om van het Orakel een heelmiddel hier tegens te verzoeken: Maar den Priester van ISONE, omgekocht zijnde, bragt tot antwoord, dat het Orakel begeerde, datmen PHRYXUS ende HELLE moest slach- [p. 51] ten tot een Zoenoffer, om de Goden te verzoenen: ’t welk als ATHAMAS, haarluyden Vader, weygerde, zoo is NEPHELE, haar Moeder, die nu een Goddin was, roet een Wolk van den Hemel gekomen, ende belasteze te vluchten, gevende haar een Ram met een goude Vacht, dewelke haar over Zêe zoude voeren. Maar als HELLE, zijnde een Meysje, dat wat vreesachtig was, ende niet vast genoeg op den Ram zat, isse gevallen, waar van de Zee noch Hellespontus genaamd is. Maar PHRYXUS na Pontus vertrekkende, is in Kolchos aangekomen, alwaar hij den Ram offerde, en de de gulde Vacht in den Tempel van MARS ophing. Naderhand als AETA over Pontus heerschste, zoo heeft het Orakel uytgesproken, dat hij dan zoude sterven, als het gulde Vlies van eenige Uytlandsche, aldaer te scheep aankomende, zoude weggevoerd werden. Om deze reden wil, dede hij alle Uytlandsche dooden, weshalven niemand van andere oorden aldaer dorst aankomen. Ende zoo Diodorus verhaald, dede hij een hooge muur om den Tempel van MARS bouwen, ende met vele Wachters bewaren, waar van de Grieken, de Fabulae Murandae geschreven hebben. Men zey, dat ’er Stieren aan den Tempel stonden, die niet dan vuur bliezen, ende ademden; dat ’er een rustelooze Draak was, die het Vlies bewaarde; dat die gene, die het Vlies rooven wou, den Draak in slaap moeste helpen, de stieren tem- [p. 52] men, ende met dezelve ploegen; ende de tanden van den Draak inde aarden zajen, waar uyt gewapende Mannen zouden voortkomen, tegens dewelke hij strijden, ende dezelve overwinnen moest, ende dat alzoo het gulde Vlies te bekomen was. Het welke allemaal verdichtselen zijn, maar nochtans een anderen zin hebben. Op die zelve tijd regeerde in Thessalien PELIAS, de Zoon van NEPTUNUS, Broeder van EZON, JAZONS Vader, dewelke als hij van het Orakel vermaand was, dat hem de Dood dan nakende zou zijn, als hem, zijn Vader offerende, yemand met een naakte voet zoude verschijnen. Als hij op een tijd zijn Vaders Jaaroffer dede, zoo is JAZON, die zijn Schoen, in ’t slijk van de Revier Anaurus hadde laten steken, tot het Offer komende, hem alzoo ontmoet. Pelias gedachtig zijnde aan het Orakel, ried Jazon dat hij na Kolchos zoude gaan om het gulde Vlies te halen, op hope dat hij aldaar om hals raken zoude, vermits hij gehoord had, dat het geen werk voor menschen handen was. Maar JAZON, zijnde een moedig Ridder, trachtende naar grooten lof, heeft den togt aangenomen, ende is met vele der voornaamste Grieksche Jonkers bij een gekomen, ende heeft een Schip doen bouwen, ’t welke hij Argo noemde (zo zommige meenen, naar den naam des Bouwmeesters) en is met het zelve van Pegazus, een bocht van de Thessaalsche Zee, onder Zeyl gegaan. De voornaamste daar [p. 53] op zijn geweest, KASTOR en POLLUX, TELAMON, ORPHEUS, HERKULES; ende JAZON, als Opperhoofd zelfs: De Schipper was TYPHIS. Eenigen tijd onder weeg geweest zijnde, zijn zij aan ’t Eyland Lemnos, tegenover Macedonien, aangekomen: Als de Vrouwen van dit Eyland, om datse een wijle tijds als bokken stonken (’t welke VENUS haar uyt verbolgendheyd gedaan hadde) van haar Mans verlaten wierden, die geen gemeenschap meer met haar begeerden te hebben; zoo zijn zij te rade geworden, dezelve wederom komende, al wat mannelijk was, te vermoorden, gelijk, zij op eene nacht volbrogten; alleen HYPSIPYLE, die daar als Koninginne regeerde, behield haren Vader, THOAS, heymelijk in ’t leven. Als hier den Griekschen Adel aanquam, is dezelve zeer minnelijk van de Vrouwschap aldaar onthaald. JAZONgenoot niet alleen de tafel-, maar ook het bedgemeenschap van de Koninginne: Na dat zij daar twee Jaren vertoefd hadden, zoo hebben de Ridders Jazon zeer aangemaand, zeggende, dat het tijd was te vertrekken naar Colchos om de reyze des gulden Vlies te volbrengen; JAZON is derhalven weder t’scheep gegaan, latende HYPSIPYLE zwanger, dewelke hij beloofde, zoo ras hij wederom quam, eeuwig in den Echt te zullen bijblijven: maar als hij in Colchos geland zijnde, door tooverkunst van MEDEA, den Draak ip slaap geholpen, de Stieren vermeesterd, [p. 54] ende het gulde Vlies bekomen hadde, zoo is hij met MEDEA na Theslalien vertrokken, ende en dacht niet meer om HYPSIPYLE: Dewelke dit alles vernomen hebbende, dezen Brief aan hem schreef, waar in zij hem verwellekomt over zijne behouwe reys, en hard klaagd, dat hij MEDEA voor haar heeft aangenomen, vervloekende haar Tooverkunst en wreedheyd, hem biddende, dat hij doch weer bij haar wil komen, ende MEDEA laat varen. Eyndelijk spreekt zij haar Vloek over JAZON en MEDEA uyt.
Gehavend zijt, met prijs der gulde Ramme-vacht; ’k Verwelkoom uw behouwd; zoo ver ’t u mag gevallen, Doch ’k had van uwe hand dees tijding eerst verwacht. ’t Kan zijn, doe gij mijn Rijk, uw vastverbonde Landen Woud aandoen, waart met storm en tegenwind bezwaard; Gij had met alle wind een Brief licht aan mijn Stranden Geschikt; Hypsipyle was wel eens groetens waard. Waarom komt mij de faam. voor uwen Brief, ter ooren, Dat Mavors Stieren zijn geboeyd aan uwen Ploeg? Dat gij de Tanden zaayde, en’t Volk zoo dicht als koren Gewapend opstond, dat ellkaâr ter nedersloeg; (a) Een voorname Haven in Thessaalien. [p. 55] Den altoos wakk’ren Draak den buyt des Rams verzelden, Die door uw kloeke hand nochtans hem is ontroofd; Kon ik dit zelfs nu aan de zwaargeloov’ge melden, En zeggen,’k heb zijn brief,hoe hoog wierd ik geloofd! Wat klaag ik dat mijn Man zijn plichten heeft vergrepen, ’k Geniet een groote gunst, zoo ik maar d’uwe blijf. ’kHoor dat een vreemde Kol (i) met u komt overschepen, Die mijn beloofde Bed bezoedeld met haar lijf. De Min geeft licht geloof; och ofmen mij lichtvaardig Mogt noemen, dat ik u beschuldig zonder reên! Een Thessaaljaansche Gast ontfing ik lest eerwaardig, Van Argos, en hij had mijn drempel naauw betreen. ’k Vraag straks hoe vaart mijn Man, mijn Jazon al; zijn oogen Sloeg hij van schaamte neer, en boogze van mij af. Flukx scheurden ik mijn kleên, en razend opgevlogen, Riep, Leefd hij noch; of roept mij ’t noodlot tot zijn graf? Hijleesdnoch, sprakhij, doch beschroomd; hijmoest mij zweren: ’k Geloosüe uw leven naauw, al zwoer hij eed op eed. En mits ik weer bequam, vraag ik uw daad en eeren Hij zey mij hoe gij Mars Stierosll-n ploegen deed, Hoe dat in stêe van zaad, gespitste Draketanden Gij zaayde, daar terstond gewapend Volk uyt quam, Hoe ditaardschapen Heyrin eygen tweedracht brande, En al op eenen dag begin en eynde nam Hoe gij ’t Serpent vermande; ik vraag weer na uw Ie ven; De hoop en vrees deen mij in staag bedenken shan. Wijl hij ’t al overloopt, in ’t spreken hoog bedreven, Meld hij de wond, door uw ontrouw mij aangedaan. (b) Medea. [p. 56] Ha! waar is nu uw trouw, en dierbezworen minne En Fakkels beter waard een lijk te branden doen? Ons Trouw was niet onkuysch, want Juno, d’ Echtgoddinne, En Hymen was ’er bij, bekranst met Mirtegroen. Geen Juno, noch dien God, maar helsche Razernijen (c) Die droegen ’t Fakkellicht in haar bebloede hand. Wat kost mij’t Mynisch (d) Volk, of Pallas Schip (e) gedijen? Gij Schipper Typhis wat roerde u mijn Vaderland? Hier was geen gulde Vlies, geen Rammevacht te halen, En Lemnos was ’t Paleys des grijze Oëtes niet (f), Eerst was mijn vast besluyt (doch ’t noodlot dee mij dwalen) Dees Gasten onvertsaagt te slaan uyt mijn gebied, En Lemnos Vrouwschap kost te vaak de Mans verwinnen, ’k Had met zoo sieren Heyr ons leven voorgestaan; Nu nam ik u als Man (g) ter stad en daken binnen, Daar gij twee Jaren liet in rust ten eynde gaan; Nu ging ’t in ’t derde Jaar, als gij, ter reys genoodzaakt, Al wenend, met dees reen van mij gescheyden zijt; Hypsipyle ’k moet weg (zoo Jazon weer uw schoot naakt) ’k Vertrek van u als Man, uw Man blijf ik altijd; (c) Gelijk in ’t verziersel van Tereus, lib. 7. Metam. (d) Alzoo werden de Makkers van Jazon, die men Argonouten noemd, om datze met het Schip Argo voie- ren, geheeten; van de Mynien een volk, dat eertijds in Thessalien quam woonen. (e) Het Schip Argo wierd alzoo genaamd, om dat bet door Pallas voorzorge opge- timmerd was. (f) De Vader van Medea. (g) Ziet hier vooren. [p. 57] Ons beyder Vrucht, nochtans in uwen buyk ontfangen, Die leef; Ik ben der Vaâr, en gij ’er Moeder van. Dus lang, de tranen staande op uw beveynsde wangen, Hield gij noch spraak; g’en kost, noch vingt doe niet meer an. Men zag u alderlest op ’t heylig (h) Argo komen, Een vlugge wind ging strakx in uwe zeylen slaan; Het Schip schoot als een pijl door Nereus blaauwe stroomen, Doe zaagt gij ’t vaste Land, en ik het Water aan. Daar staat, om allesins in Zee te zien, een Tooren, Hier ging ik met mijn borsten oogen nat beweend; ’k Zag door de tranen heen, veel verder dan te vooren, Mits ’t oog zijn gunsten aan mijn brandend hert verleend. ’k Loos met een kuysch gemoed, veel Offerbloed te gieten, Dat ik ook moest voldoen; nu gij behouden zijt; Zal ik mijn woord voldoen? Medéa ’t heyl genieten? Ik berst schier, overstolpt van liefde en harde spijt. Zal ik voor mijn verlies dan Geyt’ en Schapen slachten? Dat Jazon leefd, en ik ontroofd ben van zijn Trouw? Ik was ook nooyt gerust, en had altijd gedachten, Dat Ezon (i) zich een Snaar uyt Grieken kiezen zou; ’k Vrees Grieken, maar een Hoer uyt Pontus doet mij lijen, Ik krijg mijn wonden van een onverwachte kant. Geen schoonheyd of verdienst, maar helsche Tooverijen Verstrikken u, en ’t kruyd, dat zij bezweerd en plant. (h) Heylig, om dat het Pallas toegewijd was. (i) Ja- zons Vader trachte hem in Grieken, ter plaatse van zijn geboorte, uyt te houwelijken. [p. 58] Zij tracht de Maan haar perk in weêrwil af te sluyten, De Zon verduyst’ren, of doen zinken na beneên. Zij kan der wat’ren loop en steyle vloeden stuyten, Zij zet een vaste Rots en Bosschen uyt ’er steen. Zij waard op Berg en Dal met losontvlochte vlechten, Zoekt zomm’ge beentjes van een versch gebranden romp; Zij vloekt die van haar zijn, gaat wasse beelden rechten, Prikt met een scherpe naald d’onnoosle lever klomp (k). En duyzend grillen meer, die ik niet kan vertellen; Wech Tooverkruyd, de deugd en schoonheyd maakt de Min. Kund gij dan zulk een Vrouw omhelzen en verzellen, Gaat gij gerust alleen met haar ter kamer in. Alsse eer de Stieren de, doetze u het jok nu dragen, Zij streeld de wreede Slang, en u door eene kracht; Behalven dat ze alzins haar zelven doet gewagen, Van ’t geen gij met het puyk der Helden hebt volbragt. En d’een en d’ander van uw Ooms (l) aanhangelingen Schrijft haar uw daden toe, en ’t werd van ’t volk geloofd; Geen Jazon, maar Medé, door ’t kunstig tooverzingen. Heeft de Phryxeesche Vacht (m) des gulden Rams geroofd. (k) Dit dede Medea, buyten twyffel, om zommige op haar in liefde te ontsteken door tooverijen: want de Phi- lozophen zeggen, dat de lever de zetel ende voedsel der liefde is. (l) Pelias die hem van kant had zoeken te hel- pen, gelijk mede in de voorrreden gezegt is. (m) De Vacht is alzoo genaamd van Phryxus, gelijk mede inde voorre- den gezegt is. [p. 59] Dit laakt uw Moeder (n) gantsch, wild op haar oordeel pasen; Uw Vader wil geen Snaar van ’t kouwde Noorder As. Zij zoeke uyt Tanaïs (o) de Schijtische Moerassen, Van Phazis een gemaal, daar haar geboorte was (p). Onvaste Jazon; los als windig Lenteweder, Zeg waarom is uw woord noch lichter dan de blaân? Gij gingt mijn Man van hier, komt gij als Man niet weder? Laat ik uw Vrouw noch zijn, als doe gij weg zoud gaan. Wild gij van afkomst en aalouwde Hoogheyd roemen; Ik ben van ’t edel zaad van Thóas opgeleyd; Mijn Grootvaâr Bacchus Vrouw, is ’t hoofd bekranst met bloemen (q) En straald in ’t kleyn gesternt met held’re Godlijkheyd. Mijn Bruydschap Lemnos, was met zoo veel vruchtb’re Landen; En boven al dees pracht had gij Hypsipyle. Nu heb ik ook gebaard, kust uwer tweelings handen, (r) Het pak viel zoet, dat mij zoo grooten vader deê; Ik ben ook in ’t getal gelukkig, die twee zonen, Twee panden heb gebaard, door gunst van vrouw Lucijn (s) En vraagje wie haar kroost gelijkt? Zij beyde thoonen U algelijk; maar, van ontrouw, z’onnoozel zijn; (n) Alchimede, ofte Polypheme, zoo Herodotus schrijft. (o) Een Rivier in Schytien. (p) mede een Rivier aldaar. (q) Ariadne, Bacchus Vrouw, heeft een krans om haar hoofd, daar Bacchus haar meê ver- çierde als bij haar in den Hemel op nam; waarom haar gestarnte ook zoo staat. (r) Thoas en Eunerus. (s) De Goddin van het Kinderbedde. [p. 60] Die ’k u schier brengen liet gezanten voor ’er Moeder, Maar ’t wreede Stiefmoers hert, weerhiel ’t beilotc woord; Ik vreesde voor Mede, Mede is veel verwoeder Als Stiefmoer,en haar hand ontziet geen kindermoord. Die ’t lichaam van haar Broer gescheurd aan duyzend stukken Verstrooyde (r), vond mijn vleeschen bloed bij haar gena? Van haar nochtans liet gij, o dwaze, u dus verrukken, En slaat haar tooverliefd meer als mijn liefde ga. Zij dorst, noch Maagd, zooihood, een Man haar lichaam geven Als Overspeelderes; uw trouw was kuysch met mij Zij heeft haar vaar vcrraan(t;)j ik bergde Thóas leven(w), Zij vlied van Colchos as, ik blijs mijn Lemnos bij. Maar wat of mij dit baat 9 moet deugd voor ondeugd zwichten? Doet haar, haar schelmstuk met uw liefde strijken gaan. ’k Prijs niet, maar doem de moord, die.Lemnos vrouwschap stichte, Doch spijt en gramschap laat geen wapens stille staan. (t) Als t^iïsedea met Jazqn na Kolchos vluchte, enJe haar Vader haar vervolgende, dicht op de haksón w as i zao namze haar Broertje jsbjyrtui, ende iterscheurde het zelve, Jlrojende de stókkên ende het ingewand hier tn daar, om alx,oo haar Vader op te houden, op dat hy die oprapende, zij te heter ontkomen mochten. Ziet den twaalsden Brief, (y) Door haar gun st aan Jazon bewegen, ende met haar wegvlucht en. (w) Dit slaat op ’treae in den inhoudgezegt is, als al de tJMans vermoord werden, en zJjiwar Vaders levtn behield. [p. 61] Kom, zeg; dat gij door storm eens schipbreuk had geleden, En in mijn havens quaamt met uw onkuysche vrouw, En dat ik u met bey mijn Zoontjes toe quam treden, Zoud gij niet bidden, dat u d’aard verzwelgen wouw? Met wat voor oogen zoudge uw Vrucht, met wat voor oogen Mij aanzien? Schelm, Wat straf, wat dood waart gij wel waard? Ik zouw noch u behouden leven licht gedoogen, Niet om dat gij’t verdiend,maar door mijn zachten aard, Men zag mijn aanzichts glants door ’t hoerebloed bestoven, En’t aanzicht, dat sij met haar treken heeft bekoord; ’k Wierd een Medea van Mede; doch zoo daar boven d’ Alheuslche God jupijn mijn bittre klachten hoord, Zoo bid ik dat die hoer eri schendster van mijn trouwe Gevoel, het geen ik voel, en proes haar eygen daad, En als ik, Moeder van twee Zoons en echte Vrouwe, Verlaten word, dat ook haar Man haar zoo verlaat; En niet lang houwd geen zoo schandlijk is verkregen, En arger laat als vond; datze alsins balling zij; En naz’er Broeder en haar Vader was een zegen, Zoo blijfze ook tot den eynd haar Man enKinders bij En laatse dan, als Land en Zee doorwaard is, vliegen; Datse armen zonder hoop haar eigen moordpriem wet; Dus bid Hypsipyle; wie Jazon öuam bedriegen, Nu leeft dan bey, geniet het dier vervloekte bed.
In ’t natbedauwde gras aari den Meandesstroom (a). Denk niet dat ik dit schrijf, als wouw ik u bekoren, Met mijn gebeden, ’k weet, dat ik te spadc koom; (a) Een bochtachtige Revier. Ziet den negenden Brief. [p. 65] Maar nu ik eer en deugd lichtvaardig heb verstooten, Zoo is ’teen kleynigheyd, dat ik wat woorden spil. Gij zijt gezind ter reys en Dido noch t’ontblooten Van trouw, die een* wind en schip vervoeren wil. Eneas gij staat vast uw schepen niet uw trouwe; t’Ontbinden, na een land, dat gij, noch u niet kend; En ’t nieu Carthago noch haar steygrende gebouwen En trekt gij u niet aan; als waart gij ’t niet gewend. Gij vlied ’t gedane, en ’t geen te doen staat, zoekt ge u leven, Straald hier op land en kroon, maar gij wild verder gaan. Wie zal zoo gek zijn, dat hij u zijn land zal geven? Waar zal dees ballingen den akker open staan? Een andre Dido staat noch andre liefd t’ontlichten,, Een andre trouw, om weer te drijven uwen spot, Maar wanneer zultge een stad als mijn Karthago stichten, En zien zoo mede uw volk van een verheve slot? En schoon ’t u akemaal na wil en wensch gelukte, Waar krijgje een vrouw als ik, die u zoo streelen kan? Ik brand gelijk een toorts, die was en sulpher drukte, Mijn hert en ziel roept nacht en dag Eneas an. Hij is ondankbaar en gansch doof op mijn weldaden, Een man die ik met recht, veel liever missen mocht;, ’k Wensch hem nochtans (al denkt hij anders) niet ten quade, Maar ’k scheld zijn ontrouw, die mijn geest ter wanhoop brocht. Ach Venus spaard uw snaar, omhelst uw wreeden broeder Cupido, broer (b) laat hem bij u ten strijde gaan;, (b) Dido noemd haar zelven de Snaar van Venus, ende Kupido Aeneas Broeder, om dat Aemeas de Zoon van Venus is, gelijk als Kupodo mede doet. [p. 66] Of ik, (en ’t schaamd mij niet) die hem nu tot behoeder Geliefkoost heb, laat hij mijn liefd’ ook gade slaan (c). Maar ’k droom, en zijn gezicht komt mij schijnvals verrassen; Hij scheeld veel van den aard die zijn Vrouw Moeder heeft; Een Rots, een harden Eyk, uyt klippen opgewassen, Die hebben u geteeld, en wat in Bosschen zweefd, Of een onguyre Zee, gelijkme nu ziet woeden; Maas zeg, ey lieve zeg, waar wilje in ’t onweêr heen; Waar Vlieje in ’t onweêr? Laat mij’t onweers gunst te goede, Ziet hoe den Oosten wind de baren slaat aan tween? ’t Geen ik u liever zag (was ’t niet om mij) gebeuren, De’wind en baren zijn rechtvaardiger dan gij, Ik ben zoo veel niet waard, ’t geen gij niet kond bespeuren, Dat u, om mi; t’ontvliên, de Zee tot Grafsteê zij; Dien haat staat u te duur, gij waagd te groote schatten, Zoo gij, om mij t’ontgaan, noch Zee, noch Dood ontsiet. ’k Zie straks de wind gestild, de baren glad, omvatten Heer Triton (d), die halfnaakt zijn Ros de toomen bied. Och ofge ook met de wind veranderlijk mogt wezen! ’t En waar gij harder waard dan de eik, gij zult het zijn; Wist gij noch niet wat u van ’t onweer stond te vrezen? Geloof je noch de Zee een dik beproefde pijn? (c) Dit is een afgebroken manier van spreken, bij de Latynsche Orateuren zeker gebruykelijk in ontsteltenissen. (d) Een Zeegod, die met een kinkhooren afgebeeld word. Veel Schrijvers, zelfs van de laatste eeuwen, verhalen, dat ’er dusdanige Monsters in Zee zijn. Ziet Plrnius, Varro, Gesnerus en andere. [p. 67] Dat gij, zelfs met goed weer, uw Schepen af durft steken; Dat woeste vat heeft veel ellend’ en zwaar verblijf, Nooyt zijn meyneedige met heylin Zee geweken; DiepJaats cyscht rechte stras van trouweloos bedrijf Bijzonderlijk om liefde om dat de Mingoddinne Is naakt geboren uyt de CythereeseheZee (e). Ik bid noch voor de beul van mijn verdoolde zinnen. Dat hij mag veylig zijn van Klip en quade Ree. Lees, bid ik, zoo zult gij mij, niet ter dood, ontvlieden, Wild liever oorzaak zij n, dat ik eerst voor u sterf. Neemt eens het quamzoo, ’k hoop het nimmer zal gesehieden, Dat gij voor oogen/aagt uw Dood en gantsch bederf, Wat z.oud gij denken s Straks zal u die valsche Trouwe Voorkomen, en hecleed van mij uw Bedgenood, Daar zal dan staan de Schim van uw verlaten Vrouwe, Betreurd, met bloedig hayr, tot naspook van de Dood. Al wat u dan geschied, zoo zult gij zelfs noch kannen * ’k Verdiend; al ’t Hemels Ēuur zat vallen tot uw pijsl; Wild mij een kleyne tijd noch nemen in uw armen, ’tl,oonvaneenkort verblijs, zal uw behouding ii/n-. (e) Venus werd Cythmegenaamd, om Jxtzeuyt sa Cythereejche Zee geboren is. Cicero verbitaUin lib. de Natdat ’er twee met de naam van Ventte, endt drie KhpidoosgeTveestzijn; dat den eersten Kttpido uyyt^Mtrkurita en Dianat den tweeden uyt (JMerkyruK t* sc etrsteVenuS, den derdtn ajr de’ Cytbtreesske^t-, Dionlsius Halicarnasseus zeyd, Jat Venus op het Eyland Cythera opgevoed x, alwaart^neas zjn Moe.der noch een Tems titer eerenzBU gebouwd hebben. Venwit extesticulis coeli Ipuma maris, undc.Grsecis t$ [p. 68] Doch ’k zorg voor u niet, wild maar ’t kleyne Zoontje sparen, Het is genoeg dat gij mijns levens Roover zijt; Wat quaad doet ’t Kind Alkaan? Schenkt gij nu aan de baren De Goón, die gij noch bergde uyt brand en harde strijd? Maar ’k loof niet ’tgeen gij stoft, dat gij uw,ouden Vader, En ’t ander Heyhgdom op eygen Eenouders bragt (s) Gij liegt het altemaal; gij zijt nu geen Verrader Vo’or d’eerste reys, noch ik ben d’eerst van u veracht. Vraag wie de Moeder van de schoone lülus moorde (e) Ikantwoprd, z’is ontzield, verlaten van haar Man; Gij maakte mij veel wijs, dit was ’t dat mij bekoorde j D ees stras is grooter dan die schuld u geven kan. Eaikentwijsselniet, of uw geprezen Goden ’: .! Verdoemen u, gi; hebt nu zeven Jaar gesloosd OpBergenZee, ’k heb u mijn Havens aangeboden, Ik ken. noch naauw uw Naam, en kroon terilond uw Hoofd. Och of met dezen dienst noch alles was verzwegen, En datme niet en wist, dat ik beslapen was! Dien dag, dien dag, dat ons dien onverwachten regen Dreester Spelonk, dees is ’t die mij mijn noodlot las; Ik hoorde een hol geluyd, ik dacht de Boschgoddinnen Ons juychten, ’t helsch Gespuys gas voorspook van mijn leed; Wel aan geschonde Trouw, verzoend uw eerste minne Sichee, tot wie ’k, eylaas! nu vol van schaamte treed. Ik heb Sicheus in mijn Marmersteenen Tempel Behangen met Lauwrier en witte lamm’re vacht. (s) Aeneas droeg zijn Vader uyt den Trojaanschtn op x.i}nsch,u4ers. [p.69] Hier hoorden ik zijn stem mij roepen op den drempel, Hij riep zels zoetjes, kom, Eliza (h) kom ter nacht. Ik kom mijn waarde Man, ik toes niet mijn Beminde, Ik toes nochtans door schaamd van ’t geen ik heb misdaan, Vergeefme, ’t was een Man om oogen te verblinden, Hij doet den haat van mijn misdrijf ter onschuld staan. Zijn Moeder en zijn Kind, zijn Vaar zoo dier en waardig Die gaven mij den moet, dat hij wel blijven zou. Zoo ik dan dolen most, dees oorzaak is rechtvaardig, Was zijn beloft maar goedj’t en was mij geen berouw; Mijn eerste lot duurd noch, dat mij rampzaal’geVrouwe Ter dood verzeilen zal met al zijn ongeluk Mijn Man word binnens huys voor ’t Outer neergehouwen (/’). Mijn Broeder heeft de prijs van zulken schellemlhik Word Balling, ’klaat mijn Land, en Mans gehev^ ligde assen. Mijn Vijand volgd mij na, ik raak’ er eynd’ling af, Aan Land en Zee, daar mi; geen Broeder zal verraden, Ik koop, de Stranden, die ik u ten houw’lijk gaf (4) Ik heb een Stad gesticht, enVijd bemuurde Wallen, - De Vijanden rot schrik, en trots in ’s Nabunrs oog; (h).Eliza was haar eerste naam, daarna wierd zjs Dido, van wegen hare vromigheyd,gebeeten. (i) Pygmalion, Didoos Broeder, vermoorde haar tJMan, om zijn Rijkdommen te bezitten, voor ’t Outer zoo hij Ossjrhande dede, want hj een Priester van Hkules was. (k) Dido heeft de Stad Kart hago gebouw d, met toestaan van de Čalmwrige volken, ende inzonderbeydvav de Uticenzen, die Gezantea aan de Tiriers x,onden, haar aanporrende, [p. 70] datze een Stad zoude stichten. Het u bj na een EylanJ groot vier boader 4 en vijstigstadien^ met eenschoone muur Ēnrrmgd, Uyt het midden van de Stad Tv as ten Slot, Eyrza genaamd: Boven aan denTempel van Eskulapins, diede Hnysarouw van djdruhal, aljje. de Stad ingenomen hadde, verbrande. Ais Dido de Stadstichten xjude, kocbtze zoa veelLands, al/è met een OssebuydzoU konnen bedekken, die zz/ aan de aüerkleynste ritmpjcsjaee, ende kreeg daar zoogrooten rČymte uyt. Men dreygd; men wil mij Vrouw en Vreemd’ling overvallen, Ik help rtoch naauw in ’t rouw mijn Stad en Poort om hoog. k Was duyzend Minnaars lies, die mij al klagend vleyden, Wie doch voor meenig Vorst alleen m ’t voorrecht zat s Wat twijsseMge of uu zal Hsbas (1) mij gaan leyden Gevanklijk, wijl ik uw ontrouw het liefste had. Mijn Broeder lecsdnoch al,diemet bloedgier’ge handen Bezoedeld met het bloed mijns mans, na’t mi-jnook haakt 2et neer de G oen, die gij met hand’len maakt te schande, Uw hand het Heyligdom al vrij t’onwaardig raakt. Moet gij de Scherrnhcer zijn van de gebergde Goden, Zoo spijt het haar te zijn van vuur en zwaard bevrijd. Misschien zult gijme noch, bezwangerd, zijn ontvloden Dat gij met vleesch en bloed noch in mijn lichaam zijt. Zoo zas dan ’s Moeders ramp ’trampzalig Kindbeervenj Ep gij zult oorzaak zijn van ’t ongebore Lijk; (1) Koning van Gettdient die Dido gevrijd had. [p. 71] De schoone Iülus Broer zal met zijn Moeder sterven, En eene straf trekt twee met een in ’t ongelijk. TJw God ’(m) beveeld nureys,’k wou hij ook had bevolen Geen aankomstjriochTsojaan mijn bodem had bctreen; Met zulken Leydsman, ’k meen dien God, zoo gaat gij" dolen, En quist een lange tijd op Berg en woeste Zêêri. Gij kott aan Troje met geen meerder moeyte komen, Al stond het noch zoo schoon als’t was in Hestors tijd; Gij zoekt geen Sirnoïs (n), maar ’t zijn de Tyberitoroömen (*), Te weten waar gij komt, dat gij daar gastvsij zi/t. En na ’k aan ’t deyzen van die vergelegen Landen Bemerk, gij komt ’er rtaauw tot op uw ouden dag; Kiest liever dit niijn volk; uw aangeboden Stranden En Schat, die ’k hier ten roos Pigmalion oritbragt; Brengt llion hier in mijn Tyrus weer ter stede (p), En neemt, als Koning, dees gewijden Scepter aan; Lust u den Oorlog* is lülus niet tevreden Of hij moet kampen, en in ’t Veld te’n strijde gaan, En zegejii’ale’n; men zal hier haast Vijand vinden, Dees plaats is beyde op vree en oorlog afgerecht, Ey doe’tomVa’eer, Zoon, Dardaans geley en Vrinden, De rust der Goôn, en Schand van die ons lagen legt; Zoo praal het al wat gij van Trojen hebt behouden Brengt hier des öorlogs eynde en sichtsn’oe’s van uw ich.i, (m) Merkurius. (n) De Revier van Troje. (o) De Revier in Italien, daar naderhnnd Romen aan gebouwd is: Hier verwijt Dido hem, dat hij zijn Vaderland niet, en zoekt, maar een vreemd Land. (p) Alsof ze zeg- gen wilde, Rekend dat gij uw Trojen weder oprecht, met het bouwen van mijn nieuw Tyrus, te weten Karthago. [p. 72] En laat Askanius in voorspoed zoo verouden; Dat Groot vaârs rif toch eens met rust ten grave gâ. Ik ben van Pthya niet (q), of van het groot Mycenen (s) Askomstig; noch mijn Stam was tegens u gekant (t); Schaamd gij u mij voor Vrouw, zoowildmeslechs verleenen, Den naam van u w Waardin, bied mij alleen de hand. Ik ken de golven wel die d’ Asrikaansche Stranden Asspoelen, enzomtijdszijnreysbaar, zomtijds niet; Zoo ras de wind is goed, trek op uw zeyl en banden, Nu springt het lichte wier op Schip, en mast, en spriet. Belast mij, ’k neem het aan, de beste tijd te hitten, En als gij reyzen wild, zal ik u niet weerstaan; Het Bootlvolk en de Vloot vereyscht noch wat te zitten Ter Haven daarze, nu maar hals verkoesterd staan. Voor mijn verdienst, en zoo ’k u noch wat mee kan deelen Van liefdsmaak, voor dehoop des Houw’lijkSj ’k bid om tijd, Niet lang, maar tot mijn smert slechs met de Zee mag heelen, En dat een kleyn verblijf mijn liefde allengsjes slijt. Doch zoe gij niet en wild, zoo heb ik vast besloten Te skrven, scherpt op mij niet lang uw wreeden aard. Och zaagje eens hoe mijn verw in ’t schrijven was verschoten, Ik schrijs, en op mijn sc-hoot leyt het Trojaansche Zwaard. De tranen bigg’len langs mijn wangen op den Degen, Die straks, voor tranen, met mijn bloed bcsprengt zal zijn. (q) Een Stad in Thessalitntdaar^cbiUes altemetPtèita Čagenaamdwerd. (r) DaarAgamemntnenMentlaia vandaanwaren, (s) Ditsiaatookoj/4enEcdMt Hoe wel komt uwe gift op mijn bederf gelegen? Gij schenkt mij Moordgeweer tot korting van mijn pijn. Nu ivord mij d’eerste schrik niet in de borst getogen, JKxstaat allang een wond van mij n verwoede min; Och Anna, Anna Zus, gij die mijn schuldige oogen Bewust zijt, brengme ook hout en vuur ter kamer in j En als mi/n iLichaam dan ter aslchen is gezegen, Zet nietZichaeus Vrouw, maar dit op’t Marmerdak, ’.nedtgashet leed van sterven, en den Degen Aan Dido, die haar Borst met eygen hand doorstak.
Nu Broeder (4), want den naam van Man een ander draagt. De trotse Achilles Zoon, dien ij verzieken Hoeder, Houd mij hier, tegen reen, gekerkerd en geplaagd. Ik dee al wat ik kon, om ’t moedwil niet te stijven, Mijn vrouwelijke hand haar hoogste Weerstand bood. Wat doejc Pyrrhus, ’t zal niet ongewroken blijven, Riep ik; Ik ben al lang eens anders Bedgenoot. (a) Hermione Čoerndösejlei baar Sroeder, om dut bij haar Ooms Zoon iv at: DtX,e maaier vun syrekcn is bij de Oude ter gebtuykkstykgewtesl. ïČ deČ veertienden Brieft aan ’s eynde? noesnd Hypermjteslr* haar Ooms "Lonen mede aldus. [p. 76] Hij, doover dan de Zee, schoon ik Orestes noemde, Trok mij vast in zijn Zaal, met ongehavend hayr; Dat Laeedemon (b) wierd verweest, en ’t Heyr ons doemde Tot slaven van haar lust, ik achten ’t niet zoo zwaar. t Verwinnend Grieken heeft nooyt Heors Wcduwvrouwe (c) Zoo afgerecht, doe ’t vuur heel Trojen stelde in brand. Maar gij Orestes, zoo u geenzins is berouwen Mijn liefde aanvaard uw recht, met onbeschroomder hand. Gij zoud, mdien een Dies uw Vee ter stal afleyde, U wap’nen, zult gij voor uw Vrouw dan stille staan Gedenk aan ’t voorbeeld van uw Schoonvaar (d) die niet beyde, Maar ving om zijn Heleen rechtvaardige Oorlog aan. Indien hij luy en leeg in ’t Hos had leggen üapen, Mijn Moeder bleef noch deel van Paris, alsse was; Geen duyzend Schepen met veel strijdbaar Volk of wapen Hebt gij tot dezen tocht van doen, kom zelfs maar ras. Ik ben’t nochtans mee waard, en’tstrekt geen Man tot schande Een wreede slag te slaan voor ’t lieve Bruylostsbed. Gaf Grootvaar Atreus (t) ons niet eyge maagschaps, banden? (b) ty noemdbaar Stad, om datse doe ter tijd hier ivoand(_j. (c) Andromache. (d) sJMenelaus. zij eygendljk met Orestes noch niet getrouwd Koonoemdsemet te min haar Vader z,jn Schoonvader, om te toonen datse hem evenwel voor haar Man hield, (e) Atrew ivas de Vader van Agamemmn en sJMendaus t ende, volgens dieČ, de Grootvader vaČ Orejïes cČ Hermionej.’ [p. 77] En waar je niet mijn Broêr, nu Man door ’s Houw’lijks wet? Behoed uw Vrouw, als Man; Behoed; als Broêr, uw Zuster; Twee namen houden u tot dezen dienst verplicht. Mijn Grootvaar Tijndar, die nu oud, en dan genister, Zal wezen, gas u zelfs ten houw’lijk, mij zijn Nicht; Dat wist mijn Vader niet, die mij aan Pyrrhus loofde. Maar Grootvaars Recht gaat voor van jaren en van macht. Mijn Trouw met u was kuysch, die niemand ’t zijne ontroofde, Maar neern ik Pyrrhus, zoo ontsteek ik uwe klacht. Vaar Menelaus zal ook onze liefd wel dulden, Kupido heeft zijn borst voor dezen mee gewond. Het geen dat hem geviel, zal hij in u ontschulden, Het voorbeeld van zijn min zal stijven ons verbond, ’t Geen hi) mij n Moeder is, zijtgij mij; Pyrrhus paden Slaan al op Paris werk, gelijk de Phrijgendeen ((vanaf:) ). En of hij eeuwig praald op’s Vaders groote daden, Noch moogt gij moediger op ’s Vaders Hoogheyd treen Die Tantahis Geslacht (g), Achilles zelfs’beheerschte, De Vorst van ’t lang beleg, en Phrygiaans bezit. Tot Oppergrootvaar hebje ook Pelops Vader (h) d’eerste Die u aan Godjupijn verknocht in’t vijsde lid. (s) Zij wil zeggen: even als Paris Helena ontschaakte, zoo heeft Pyrrhus mij ontschaakt. (g) 7antalia was de Zoon van Jupiter, Vader van Pelops, en Pelopi van Atreta^ en zoo viert op haar lieden, (h) Dit is nu gezeyd. [p. 78] U zelfs ontbreekt geen roem, schoon u wat haat’lijk stelde Uw daad, maar ’t was om wraak van Vaâr en Vaderslag (i). ’k Wou dat slechs beter stof uw dapperheyd verzelde, Dieme eer nooddringend als vrijwillig noemen mag. Egyiliis is nochtans gesneuveld door uw handen, En heeft met eygen hals uw Vaders dood geboed; Hier mord Achilles Zoon, en keerd uw lof tot schande; Hij duld in zijn gezicht nochtans mijn wrevelmoed. Ik bcrst, en met de spijt zoo zwellen ook mijn kaken Mijn boezem staat in brand van ’t ingekropte vier. Heeft ijder niet bestaan bij Hennioón te laken Orestes? en ik heb noch macht, noch wreed Rapier, ’k Mag schreyen, en mijn moed met zilte tranen koelen, Die langs mijn wangen, als gestorte beken, vlien; ’k Heb haar altijd alleen, haar laat ik altijd woelen Om mijn ontcierde kroost, dat zoo veel leed moet zien. Ik zie dees Dwaalstar zwerft om ons Geslacht en dagen, Dat Tantaals Dochterschap verstrek eens anders roof. Ik zal nu van ’t bedrog des Waterzwaans (k) niet klagen, En hoe zich Jupiter in plnymgewaad verschoof; Hoe dar Brizeïs, daar des Isthmus breede Stroomen Twee Vloeden lozen, wierd op ’s Roovers Koets ontschaakt (l). (i) Dit is in den Inhoud gezeyd, hoe Orestes zijn tSMoeder eČde Egyjlits dood(_j. (k) Doe Jupiter LeJa bekroop, Koo verander de bij zich in een Zwtan, eČde teelde een Ej bij baar, daarHtleČa, Kastor en P tl, Zittbisranders, (1). Zittaenderbrief. [p. 79] Heleén die, noch een Kind, van Thezeus was genomen (m), Door haar twee waarde Broêrs (n) te Amfidna vrij geraakt. Heleen, die over Zee van Paris is eeschonden , Heeft tot haar hulp verwekt de Gneksche Wapenkracht. Het heugdme naauw, nochtans geheugd mij ’C; alle En harten waren vol van anxt en bitt’re klacht; Was’t Grootvaar, Zuster, Broers (Ē), ’t moest alles tranen storten, En Lstda bad de Qovn, en haren Heer Jupijn ((vanaf:) ,) Ik zelfs, heel kleyn, van rouw mijn korte hayr noch ’kRiep Moeder ga je heen? vertrekje zonder mijns Want Vader iyas van huys, ?n om niet te wantrouwen Aan ’t Pelopeesche lot, zoo word ik Pyrrhus loon. Had zich. Achilles voor Apoll’ maar konnen scsaouwen (q), Hij doemde nu ’t geweld van zijn ontaarden Zoon, (m) ’Llttslenvijsdm^ries. (n) Kastor Ēn Ppllstx haalden haar ZusterHelenametgewelduytdeStJdAmshidna, daar eus, laar genomen hebbende, liet bewaren, (o) TyndaruSi Klytemnejlra, Ka/lor tn Pollux, (p) Zij nsejadjuptter Ledaos Heer, omdat x,ij Heleen bij hem geteeld had. (q) Dit werd alzto gezeyd, niet dat AshHks,va,B AsoÏio, maar in zijx Temttel it doorschoten, t s Tv eten, van Paris, diehtns^ met een gequet st been aldaar gaande, waarnam: aU kacwel wmmige verb’ahn, dat hij in een oprter om hals gekomen zoude zijn. [p. 80] Wat schuld heeft ’s Hemels grim mij op den hals doen dalen? Wat Goden, wat Gesternt berokken mijn geween? ’k Was jong en moederloos, mijn Vader ging lang dwalen In ’t Oorlog; schoonze bey noch leesden, ’k was alleen. Mijn waarde Moeder ’k heb u in mijn teerste dagön Nooyt met een zoet gevley, of kinderpraat vermaakt; Mijn teedere armtjes nooyt om uwen hals geslagen, Of als een waardig Pand na uwen schoot gehaakt; Gij droegt voor mij geen zorg, geenMoeder mij verzelde Wanneer ik uytgehou wd ter Bruylostkames trad (r) Én als gij weder quaamt (ik zal de waarheyd melden) Liep ik u.te gemoed, die gantsch geen kennis had; Doch aan uw schoonheyd merkte ik daatlijk dit’sHeléne, Gij vraagde zelver mee, wie dat uw Dochter was s. Orestes trouw alleen is mij nawensch verschenen, Die ben ik ook al quij t, en rept hij zich niet ras. Mijn Moeder is met macht hersteld, en ik gevangen Van Pyrrhus; wat baat mij danTrojens ondergang (sy. Des ^dorgens als de Zon zijn held’re pruyk komt hangen Op’t blaauw gewels, dan Valt mijn smert noch niet zoo bang, Maar als de droeve nacht met zwarte duysterheden Mijn kamer en gemoed in nare banden sluyt, Zoovlien, in stee van rust, de tranen langs mijn leden, Ik schuw en schrik alsins, als vaa vergistig kruyd. (r) Het w a! iČ Jen ouden tijj gebruykelqk, dat dt tjiïsoeders en tJAsatronen met de Prieslerin, de Bruydter kamer verz,eUen. Vide Scriptoresde ritu-nuptiarüm. (s/ Zij wi! zeggen, Trojen M vcnvoeïl tot^r as’vaa x.,ulks ontschakinge, is dit nu beter? [p. 81] Ik schrik, en leg verbaast, als zonder te vermijden, Mijn hand onkundig aan zijn Schyrisch lichaam (t) raakt. En mits ik ’t schennis voel, trek ik mijn leên ter zijden; En denk dan dat mijn hand onteerd is en mismaakt. Men hoordme Orestes dik in stee van Pyrrhus noemen, ’k Bemin die misslag, als eeh leus van beter lot. Ik zweer bij ons Geslacht, en die het al kan doemen, Jupijn, ons Wortelstam, des Hemels Oppergod, En bij uw Vaders romp, mijn Oom, die u moet achten, Wiens beenders, zat van wraak, nu rusten zonder pijn; Dat ik eerst sterven zal, en in mijn Jeugd versmachten, Of Tantaals Zoon zal Man van Tantaals Dochter zijn. (t) Dit zeydse tot verachtinge van Pyrrhus om dat hy in onecht geboren was op ’t Eyland Scyros. Het leyt tegen over Magnesia.
[p. 85]
Maar fij! de Winnaar bukt voor een verslaafde Vrouw; Lest liep een snoode maar door al de Grieksche Steden, Die uwe deftigheyd te schand’lijk passen zouw; Dat gij, wie nooy t een berg van rampen kost verwinnen, Noch Juno zelfs, nu waart van Iöle verheerd. Dat wensch Euristheus en des Hemels Troongoddinne Uw Stiefmoer (a) die uw schand tot haar verheuging keerd. Maar gij schijnt niet die geén, om wie zoo groot te ontfangen, (Zoo’t waar is) eene nacht niet groot genoeg kost zijn; En Venus schaad u meer dan Juno, die u prangen, d’Een wijlze u hoogd, en d’aar met slaafïche minnepijn. Denk hoe de Wereld, door uw onverwinb’re krachten, Bevredigd is, zoo ver als Nereus Stromen gaan, Het Aardrijk en de Zee moet u voor schermheer achten, Men ziet van ’t Oost tot West uw groote daden staan. Gij droegt den Hemel eerst, die u daar na zal dragen, Gij torste ’t hoog Gesternt op Atlas schouderblad (b). Maar wat is ’t anders als uw schande na te jagen, Zoo gij uw eerste glants met Overspel beklad? (a) Juno werd Herkules Stiefmoérgenaamd, omdat Jupiterzijn Vader was. (b) De verzierselen melden, dat Herkks eerst den Hemelgetarst beest, en dat uitlas in zyn plaats gekomen ü; gtlijkjnen noch zjet in de Sterrekunst. [p. 86] Gij hebt noch in de wieg, zoo moedig, vast genepen Twee Slangen (c), uw getoond zoo grooten Vader waard; ’t Begin is beter dan’uw eyndwerk aangegrepen Uw kindse deugd is met uw ouderdom ontaard. Wie duyzend Monsters, noch Euristheus kost benouwen, Die Juno nooyt verwon, verwind Kupido nu. aar ik schijn wel gehuwd, men uoemdme A-lcides ( Zoo quaad een Hokkeling het lastig jok kan lijden, Zoo werd een mind’re Vrouw verdrukt van grooter Man, ’t En is geen glorij maar een schaauw van zuurder tijden,; Die wel wil trouwen, trouw die haar gelijken kan. (c) De verzierselen verhalen dat Alkyiena Herkules en Ipbikius te gelijkbaarde, doch Herkules uyt Jupiter enJe Iphiklus uyt haar Ltan Amyhitryon Ende als Juvo twee Slangen in de wieg of t kinderbed zond, zoo be- gon Ipbiklus zeer te schreyen.van schrik als de Ouders aier op aan e^uamen, om tĒ zitn wat bet Kivdschorte, zoo ’voxJenztjlierkules., Zonder eenige vervaortta,n bey zijn handeČ drukken etijlmgeren de Slavgen., die hem van de Stiesmoederlijke wrok wareČ toegezonden. (d} Herkules word ook Alcides genaamd, van Ēa*Č*, dat in V Griex kracht en sterkte te zeggen is; of ook be.-, ter, gekjk Heroditus zegt, van Alcens, die ztjn Groot- van Stitsvadrszijdewas: Alceus was Amphi- trions Vader. [p. 87] Mijn Man is staag van huys; dik kustme een Gast de handen; Mijn Man jaagt Monsters en vergrimde Dieren na. Ik kruysme als W eeuw in huys, met zielkuylsche Qsser, handen, Dat hem zijn Vijand niet verniel of dood en sla. Mij dunkt ik zie altijd verwoede Leeuwen zwieren, De honden van uw bloed vastschuymen enbeplengd Dan droom ik eens van romp eningewand der Dieren, En wat de nare nacht mijn Geest te voovschijn brengt. Alsihs verneem ik na onzek’re landgeruchten, Dan schep ik eens wat moed, dan zijg ik weer ter neer, Uw Moeder ziet u niet, en vloekt Jupiins genuchten; NQchVaarAmphitryonjnochHylus komt niet weer(e). Eunslheus brouwd al ’t quaad,als Haan vanJunoos toren, Volbrenger van haar spijt, die al te lang volherd Dit is noch lijdelijk; maar mij komt staag te voren j Dat alsins Vrouw en Maagd van u beslapen werd. Ik zwijg van Auge, die door u bezwangerd baarde Aan den Partheen (s), ik noem’: Ormeensche Nimsje niet (g). (e) Dit is Vader en Zmk. (s) Herkules bezwangerde Auge, de Docbter van AloeČs, Koning van Arkadiea, die naderhand Telepbus gehaard heeft. Ah haar Vader zag dat haarbuyk dik^ was, niet wetende datse zwanger gmgbj Herktes, gas haar aan een Schipper over, om onder water te verdrenksón. Ah zij in bet Schuytjewaj, kreegzedenarbeydopdenhals^ endebatl den Schipper dat hij haar op ’t land wilde zetten, om iet noodzakelijk, te doen, ’t welkby eyndeU)kjuwiUigdz_j: Alhier baar Jen ayj bet Kind aan den Partheenschen Berg, [p. 88] onder de schaduw van een Bosken: het Kind wier d van de herders opgeraapt, die bet aan een HiWe vonden z,uygende; bet welkde Koning Korytus naderhand, als zy# ejgen kind opvoede, dit het selepbm noemde, omdat het aan eenlert gezoden had, abixt Noch hoe gij ’t met die troep van vijftig Zusters klaarde, Waar van gij ’er niet een haar Maagdom houden liet (h). Ik zal maar eeue Hoer en Overspeelster melden, Die oorzaak is dat ik haar Lamus Stiefmoer heet (i) (h) Dit waren vijftig Dochters, die de Koningvan Thesyien, of zoo sommige eggent de Koning van Teutijrast bij’verscheyde Sr ouwen gewonnen had; en Her" kules, noch etn Jonge v zijnde, altemaal, d’een voor d?anderna bezwangerde: zietDiodor. (i) OmphaIe, Konixginne vaČ Lydien, bij dewelke by.Lsmnus geteeld heeft: Want als Her kules Ipbytut uyt den Tiryntischtn toorn gesaettn had, £.oo zey het Orakel dat bij die, of hij moeH verkocht wcrden, en- [p. 89] de het geld, daar van kamende, aan Ipbitut Kinderen gegeven werden. H^was verkocht aanOnt^bale., die hy baar heelt Lavd-v** $trjČykgrovers xyverde, xntc Silens t die lm reyz,enden M*n tot het wijngjiardwerlt. Jiissong, dep Je; waar over hij eyndeltjk van Ontpbale invrijheydg esield wjerd, ende haar b’ijslapen genoot. Meander de Revier, die al de zelfde Velden Doorsnijd, en kringsche wijs zijn takken kromd en breed (k). (U Heeft Bargen om den hals van Herkules zien hangen, Dien hals die onvermoeyd den Heniel heeft getorst. Gij schaamde niet uw arm inet goydgespai? te prangca, Te paarlen uw gewricht, en grootgezieJde borü; Te weten, onder zulk een arm is ’dan gesneuveld Die Leeuw, die pest, wiens vel uw slinker schoudar dekt (/). Gij hebt uw rouwe hayr gemijterd en gekeuveld (m), Aan ’t welk een populier al beter ciersel strekt. Gij schaamd u niet, na wijs der dert’le Vrijsterwichters, Dat gij u hebt omgord met een Meoonsche riem (Č"). Gij dacht aan geen gedaant des wreede Moordestichters Die tot der paarden voer, verwoed met zwaard en priem (k) Ziet den zevenden Brief in’tbegin. (1) Een Leeuw, die hijjn V Nemeesche bos vermande, wiens vel hij altijd op z,ijn slinker Jchouder droeg, (m) %eČ ver ciersel, askomstigvan de Barbaren, (n) Dit was de manier onder de Ljdische Juffers. [p. 90] De Menschen slacht (o). Had u Busyrus (p) dus zien pralen, ’t Was schamens waard te zijn verwonnen van uw hand. Mogt nu Antheus van uw hals die vodden halen, Hij vrijde zich van zo verwijfden Winnaars schand (q), Men zecht noch dat gij bij d’Yoonsche Jufferpoppen De gave spinkorf hield, en vreesde uw Meesteres; Die al verwinb’re hand, die duyzend Monsterkoppen Vemielde, past nu op een spinkorfs hengeles. Gij slaat uw sterken duym aan linde en wol te spinnen, Gehoorzaam op de taak derschone Meestervrouw. Hoe menigmaal, als gij den scheerdraad om zoud winnen Brak in uw groove hand de spil aan ’t Weefgetouw Men zegt dat gij, och arm! zoo dikmaals hebt staan beven Voor ’t geesseltuyg dat uw Bazin te voorschijn brogt. Hier bralde gij van roem, en uw grootdadig leven, Die dingen die gij doe u beter schamen mogt. Te weten, dat gij noch een kind, twee booze Slangen Aanvatten, en haar staart verplette met uw hand. Hoe gij ’t Tegeesche Zwijn aan d’Erimant gingt vangen (r), Dat staag onveilig hiel het gantsch omleggend land. (o) Diomedes in Tracien, die zijn Gasten vermoor- de, en het vleesch de paarden te eeten gaf, met welke eygen straf hem Herkules naderhand betaald heeft. (p) Busyrnsjlagten zijČ Gasten in Egipten, ’t gene Herkuks hem ook met de dood beloondt_j. (q) Een Zoon dei Aardbodems, en pybrstelaar, dien Yierkults om hog smeetenverplett(_j. (r) Een Zwijn van ten Ssadbij den berg Erimanthus, in Arkadien. [p. 91] Gij zweegt niet van zoo veel rampzaalge menschen hoofden (s) Hoe Paarden zijn gemest met weelig menschevlees (r). Hoe gij Gyriónes (t,) zijn vee en {even roosde, Éen drievoud Monlier, schoon ’t zich een in drie bewees. Hoe gij den heihond dwongt, die ook drie hoofden voerde Op een lijs, daar een rrps van (langen krield’ voor hayr O). Ook van de watersiang, die honderd tongen roerde, Daar gij ’er, een geknot, wierd straks weer twee gewaar (x). _:Ē.; Ook van Antheus ’t pak dat in uw slinker zijde En rechter arnvgedrukt, ellendig slikken most (y) Hoe gij den troep der wree Centauren snel in ’t rijden, (s)(t) Hier bovenverhaald, (v) Gerion, eenMoaJlerman in Spanjtn, die Herkuks overwon, en al zijn vee wegvoerde. (w) Cerberm: HecareusMilesius ’verhaald, dat ’erin den Tenarvs een lakjn Lakynien een Slang met drie hoofdsn was, entte alzto het zelve lakjot in den asgrond bij Pluto zijn ingang hadde, zoo is Cerberus daar van verzier d, die van Herkulesg e dood K in’t lak; waasvangeksmenis, datHerkylesdendriehoosJigen Cerberttt gedood bad. (x) Een Slang in ’t Larnéeschelakmethsnderd hoofden, die, ah ns er een kapte, twee in getal aauwiejjen, enHerkules door vier en vlam noch ttn lesttn verwon.. (v \ Hier voortn of letter (q). [p. 92] Tweevoudig van gcdaante, op’t vlak vernielen kost (z). Kond gij dees dingen dan in ’y purper en scharlaken Verhalen? stuyt dan zulk gewaad uw reden niet?. Ja de Lardaansche Nimph dorst zelfs u wapens naken, En droeg tot haar cieraat, ’t geen gij zoo schand’lijk liet (a). Ga nu en blaas vrij op, erkaauwd uw groote dingen, Zij was met meerder recht een Man, als gij doe waart. Zoo veel te grooter isse, als ’t u, uw zelfs te dwingen, Veel grooter is dan ’t geen gij ooyt hebt aangevaard. Zij treet nu in het spoor van al uw goed en eere. Wijkt uyt uw goed, uw lof komt nu aan uw Vriendin. O schand, een leeuwerib, Alcides rouwe kleeren, Dekt nu een geyle zij en woonplaats van de min; Gij doold; ’t is misverstand, ’t en zijn geen Ieeuwebeuyten, Maar d’uw; gij zijt des leeuws verwinnaar, zij is d’uw. Een Vrouw, naauw sterk een wiel te drajen of te steuyten, Droeg pijlen, zwart van’t bloed dersiangen, die ik gruw. Haar hand droeg uwe knods, de temster aller dieren (b), Zij zag haar Mans geweer ook door een spiegel aan. ’k Had dit maar slechs gehoord, ’t gerucht kan veel verzieren, Maar ziet, daar komt mijn leed zelfs voor mijn oogen staan. (z) Van boven menschen, van onder s aarden, die tlerkules altemaalvernielde, alssè op het huys van PboIits, een der Centauren, gemeld deden, (a) Ompbaïe: biervooren vermeld’ (b) Ompbale scsoksc haar epmetHerkyles tuyg. [p. 93] Men brengt voor mijn gezicht een vreemde en slaafsche Hoere(c). Men gund niet dat ik heel het euvel dat ik lij. Gij doetse midden door de Stad (d)gevanglijk yaerenn Men leydse mij in spijt en tegenwil voorbij. Zij treed niet als verheerd, in ’t hayr onteierd te houden, Zij dekt haar wezen niet tot teeken van verdriet Zij stapt grootmoedig voort, en blinkt van baren goude. Als gij in Phrygien u oQkyerctcrenliet. Zij toondeen groots gezicht aan ’t volk, alsuwVoogdeslt. Als of haat Vaar en stad noch heerschte in vollen schijn. VüslchJen vcrlaatgij noch uw echte Minprincesse, En zij zai dan instee van Boel uw Vrouwe zijn. Een schandlijk houwlijk mag die snoode min bekleden Des groote Alcides, en d’Euritisch (c) Iölé. Mijn geest bezwijkt van schrik, een kouw dootgrild mijn leden, Mijn hand zijgt in mijn schoot gantsch machteloos en dwee. Gij hebt met vele mij bemind, doch zonder schande, En (bijt ’et niet, gij hebt tweemaal om mij gestreen (f). En Achelóus vloodaltranenduyc zijn randen. En trok zijn hoorens in:zijastompe hoofdbij esln (g^. De halfman Nessus sturf van uw vergifte pijlen, Hij heeft in de revier gestort zijn paardebloed. Maar wat of ik al raas? Ik schrijf, en onderwijlen Versta ik dat mijn Rok u doodlijk quijnen doet. (c) Iók_j. (d) Tirintbe, ts bij Dommige Traditie : alwaar Bejatteira woonde. (t^Zywerd al^o gtnaama1 tumEuristbeiUi haar Vader, (£) Eentmet dcbelota, en eens met Nejjtu : ziet dtn inhČd. (g) Ziet als ge- [p. 94] Ach wat heb ik gedaan! moest ik mijn zinnen derven! Vervloekte Dejanier, bereid u straks ter dood. Zal dan u waarde Man op Eta (h) droevig sterven, En gij noch ov’rig zijn, die hem dien gruwel bood, Wat heb ik anders noch waarom men mij mag noemen Alcides Gemalin? Mijn dood tuyg ons verbond.,.! Gij Meleagerzultinmij een Zuster roemen.(/)., Vervloekte Dejanier bereid uw dood terstond. Ach, ach, rampzalig hnys, zoo hoog, ten val, verheven! Mijn Vader Eneus drukt een droeven ouderdom; Mijn Broeder Tydeüs moetin verre landen zweven (^), En d’ander keerde in ’t vier al levende om en om (l). Mijn Moeder ging het zwaard in haren boezem douwen (m), Vervloekte Dejanier bereid u straks ter dood. ’k Begeer alleen bij ’t reeht van ons gewijde trouwe, Denk niet dat ik uw bloed ooyt met mijn wil vergoot. Als Neslus vier’ge borst was van uw pijl doorschoten, Zoo sprak hij, Dit mijn bloed maakt valse liefdens grond. ’lt Heb u’den Rok gestierd met Nessus bloed begoten; Vervloekte Dejanier bereid uw dood terstond. (h) Een berg in Thessalien; daar Herkules doo’. de lichaam verbrand is. {i) Zij was de Zuster van tjMelea%er. (k) Als deze z,ijn Broeder tJMenaUppas onverhoeds ant hals gebragt had, ging hij vrijwillig uit x,ijČ Vaderland. (1) UMeleager : Ziet den derden Brief, (m) Althea deé dit van droesheid, om datse rotaČ had over het kèd dosse hČar ZoonJMxkager gedaad* hadde. [p. 95] Nu Vader vaar dan wel, vaar wel mijn Zuster Gorge (n), Mijn Vaderland en Broer, die ik als balling derf (o), En gij, ó laatsten dag, en eynde mijner zorgen; Mijn Man, ach kunt maar slechs, en Kind (s), vaar wel, ik sterf. (n) Een van Altheas Dochters. (o) Tideus, als gezegtt is. (p) Hylus, haar Zoontje.
Waar was ik snooder als aan uwe trouw verplicht. Nu zend ik u dees Brief van d’eyge strand en gronden, Van waar gij, zonder mij, uw anker hebt gelicht. Daar mij mijn eygen slaap, en uw verraders treken Bedrogen; schelm, die op mijn slaap uw lagen bouwd; ’t Was schemerlicht, den dag begon pas deur te breken, De vog’len noch te roest, en ’t Aardrijk wierd bedouwd. Ik was half sluym’rig, en noch tusschen slaap en waken, Steek ik mijn handen uyt pa. Thezeus i en ik strjjk, ’k Voel niemand; ’k strijk mijn hand wéér over’t gantsche laken, ’k Doortast het heele bed, ’k voel mensch noch mensch gelijk. [p. 98] De schrik ontschoot den slaap, mijn glajz’rige oogen branden, Ik vlieg gelijk een pijl van ’t heyloos weduwbed; Mijn borst weergalmd, terstond van ’t klappen mijner handen, ’k Verscheur mijn hairen door den slaap in ’t war gezet. De Maan scheen noch; ik oog zoo ver ik na kost oogen, Maar ik zag niet als strand en water voor mij staan Dan ben ik hier, dan gins uytzinnig heen gevlogen, Het hooge duynzand zag geen Juffervoeten aan. Eb onderwijl ik niet dan Thezeus riep en schreeuwde, Weergalmde ’t hol gesteent geduurig anders niet, De plaats herschreeuwde uw naam, zoo dikmaals als ik schreeuwde, Het scheen de plaats was gantsch beweegd metmij’n verdriet. Daar stond een berg bedekt met weinig groene struyken, Nu is ’t een rouwe klip van uytgeëten steen; Hier klom ik op, de moed dee mij geweld gebruyken, En staroog wijd en zijd, de baren overheen; Hier zag ik, want ik had ook wreede tegenwinden, Hoe ’t schip, met vollen schoot, door Nereus baren streek; Ik zag u, of mijn hart wou uwe zeylen vinden; Doe wierd ik koud 4s ijs ’, mijn kracht en geest bezweek: ’kLeg lang in zwijm, mijn stem allengs word reed en reeder, ’k Schreeuw Thezeus, Thezeus, met een vreeslêlijk geschal, Waar vluchtje, schreeuw ik; keer, keer schelmsche Thezeus weder, Wend om het roei’, uw Schip onsbrieekt zijn \o\ getal, [p. 99] En ’t geen de stem ontbrak, heeft handgeklap voltogen, ’k Vermengde mijn gekarm met handgebaar en slaan. Op dat g’et geen gij niet kost hooren, na mogt oogen Mijn armen wezen veel bedroefde teekens aan. ’k Ging aan een lange rijs twee witte doeken spreyen, Als bakens voor die geen, die mij vergeten had; Mits raakt gij uyt mijn oog, doe ging ik eerst aan’t schreyen, Mijn wangen hingen noch door droefheyd slap en mat. Wat was mijn oogen werk doe anders dan te wenen, Na datse uw Schip of zeyl niet langer konden zien? Dan liep ik barrevoets verwoed op rots en steenen, Als Bacchus Priesterin, die ’t snaargeluyd doet vliên (a) Of tot verstijvens toe, zat ik op kouwde klippen, En als mijn zitplaats was van steen, was ik een steen. Dik liep ik na het bed, de kusplaats onzer lippen, Dat nu niet lev’ren kon d’ontsangea zoedgheen. Ik volg, zoo veel ik kan, in plaats van u, uw schreden, Op ’t bed, uw legerplaats, en neergedrukte stee; Daar val ik neer, en stort mijn tranen met dees reden, Wij lagen met ons tween alhier, geef weer de twee. Hier quamen wij te saam, waarom niet bey gescheyden? Ontrouwe bedje, waar ’s mijn waarste wederpand? Wat doe’k,waar zal’k alleen gaan dooien aan der heyden? Het land is woest, ’k zie vee; noch werk van menschen hand. ’t Is alzins Zee, men ziet geen Schipper noch Matrozen, Niet slechs eeneenig schip dat over Zee zal gaan. Doch neem, ik zag een schip en volk, die zeewaard kozen, Waar loop ik, en hoe zie’k mijn Vaders oogen aan? (a) Ziett deze manier van doen inden vierden brief, op letter (c). [p. 100] Dat Eólus (b) nu al begunstigd mijn gebeden, Neptuym, (c) mijn voorspoed geeft, noch zal ik balling zijn. O machtig K;eten, trots op honderd groote Steden, Ik zie u nimmermeer, o woonplaats van Jupijn (d) Mijn vaderlijk ontzag, mijn Land en eygen erve, Twee lieve namen zijn door mijn misdrijf verrain (e): Als ik. om Thezeus niet in ’t doolhof te doen sterven, Den draad heb toebereyd, waar langs gij uyt zou gaan. Wanneer gij tot mij zwoert, alzoo moet ik ontvouwen ’t Gevaar ons leven lang zult gij de mime zijn. Wij leven bey (en ik ben d’uw niet) zoo de Vrouwe Niet levend is vermoord, door aangedane pijn. Moestmij de knods, die eerst mijn Broeder sloeg, vermijden (f), Uw trouw nam met mijn dood, dus dood en grafstee an. Ik overde k nu niet alleen wat ik zal lijden, Maar al wat ooyt of ooyt verlaten lijden kan; ’k Zie duyzenderley slach van dooden voor mijn oogen; De dood schijnt lichter dan ’t vertoeven van de dood. Strakx komt van hier of daar een tijger aangevlogen, Die in mijn ingewand zijn klauw en tandenstoot. (b) De God der winden, (c) Zeegod, (d) Men zegt dat Jupiter in Kreten opgevoed is, gelijk, uyt veel oude vaarskens, zoo in ’t Griex, als in ’t Latijn overgezet, blijken kan, (e) Dit is in den inhoud verhaald, en kan uyt de volgende vaarskens verstaan werden. (s) Den Minotaurus, die Tbeseus met zijn knods doodsloeg. [p. 101] Misschien dat in dit land ook rosse leeuwen zwieren, Dat zich hier wol ven en vergrimde tijgers voen; Men zegt dat deze Zee wanschapen Monsterdieren Opwerpt; doch een rapier kan mij de doodsteek doen. Laat ik maar nooyt, ten prooy en slavernij beschoren, Gevanglijk en geboeyd, tot taak werk zijn gedoemd; Wiens Vader. Minos is, wiens Moeder hooggeboren Uyt Phoebus (e j, en noch ’t meest, die gij hebt Vrouw genoemd. Aanschouw ik A"d en Zee, met al die woeste vakken, Mij dunkt dat Aard en Zee mij duyzend rampen stierd; Zie ik den Hemel, ’k vrees der Goden Bullebakken (b). Os wacht alle oogenblik het hong’rig berggedies t. lt Zij dat ’er op dit land nu menschen zijn en w öneri, ’k Mistrou w haar, ’k heb geleerd wat vreemde linkers doen (i). Och of Androgeus noch leesde en mogt vërschonen ’t Atheensch vergote bloed, en heyloos osserzoen st); Zn ïhezeus dat uw knods niet had geroofd het leven Van die van boven Man, van onder was een Stier, En dat ik u geen draad, tot uytkomsthad gegeven, Dien draad die van mijn hand zoo dik hertogen wier! (g) Pasiphak’ is de Dochter van Phashst, en Ariadnees Moeder. (h) De oude Historien vermelden, Jat de Gaden, aljje op iimeiČd’verstoord wartn ^ of ook op eenzame plaat/én, haar in vetldsrhanit gedaanten veranderden, ende de menschen alzoo gruwelijk verschentn. Buy ten twijsel het eyge dat wij nu? osooknecb bij de Indianen duyvelschegesyoken noemen, die het voor Goden houden, (i) Dit slaat opTbezeus. (k) Aniseenium tJMimi Zonen gewectt bij wier Je [p. 102] van Egeus, Thezeus Vader, om hals gebragt, om dat hij vrees had of Androgeus met Pattas Zonen, daarbij groote vriendjcbap méé badde, hem bet Rijk mogten ontwmen: Ende dit vermoedenwas oorz,-aakwaarom de Athenienzen alle Jaar z^venjongelingen toteenslras aan Minos eenden moejlen, om van dentJMinotaurMs opgeê’ten te werden: Gelijk jrreeder gezegt is in den inhoud van den vierden Brief. Maar ’t is niet vreemd dat gij na harden strijd ten lesten Verwinnaar bleeft, en ’t Beest ter aarden nedersloeg, Zijn hoornen konden in uw stale borst niet vesten, Gij hoefde geen Pantsier, uw lijf was hard genoeg: Gij bragt niet mee als key en harde diamanten, Gij had een Thezeus in die ’t hardste steen verwind. Vervloekte slaap, die u tot mijn beders gingt kanten, Maar doch een eeuw’ge nacht was een tot mij gezint. Ontrouwe Winden, sier op mijn verraders woorden Die al te dienstbaar tot mijn vloek en tranen waard Vervloekte hand, die mij, en mijnen Broeder moorde, En ijd’le naam van trouw, die al dees raampen baard! De wind, de slaap en trouw, die hebben t’zaam gezworen Tot mij n verders, dees drie besloten mijnen val. Zoo zal ik, stervend, dan geen Moeders beden hooren, Geen mensch genieten die mijn oogen luyken zal; Zoo dwaald mijn arme schim op onbekende kusten, Daar is geen Landvriendin die ’t Lijk bezalvcn kan; Op d’ onbegrave leen zal het gevogelt rusten, Zoo’n gras is voor mijn dienst, dit’s mijn vergelding dan. Gij zult haast prachtig op d’Atheensche haven landen, [p. 103] En midden in den kring van uwen Adel staan, En stoffen breed hoe gij de Monsterbul vermande, En snedigjlangs den draadjkonduytdenDoolhosgaan; Verteld ook hoe gij mij, zoo valsch en onbewogen Verlaten hebt, ontrekt mijn naam uw tijtels niet. Och hadje mij van’t top des schips eens voor uw oogen Zien staan, uw wezen had geschrikt van mij’n verdriet. Aanschouwdme ook nu eens, niet met oog en, maar gedachten, Hoe’k aan een steenklip hang daar baar op baren stoot. Zie mijn ontvlochten hair,als treur’geVrouwen plachten, Mijn kleed zoo nat betraand, of’t niet dan regen goot. Mijn gantsche lichaam trild als koren op den velde, Mijn schrift gelijkt geen schrift, door’t beven van mijn duym, ’k Wil van verdienst (die mij zoo qualijk lucht) niet melden, Acht vrij uw dankbaarheyd en mijn verdiensten ruym ’k Verdien geen straf: ben ik geen oorzaak van uw leven, Met wat voor reên zijt gij doch oorsaak van mijn doot? Nu reyk ik over Zee mijn armen, die vast beven Van ’t klappen en gebaar dat op mijn boezem stoot; Aanziet dit weynig hayr noch op mijn hoofd te vinden; ’k Bid om dees tranen, die uw valsche daden voen, Keer Thezeus, keer uw schip, en zeyld met heusser winden; En sterf ik eer gij komt, gij zult mijn uytvaard doen.
Zoo word mijn Brief noch vuil van’t bloed haars meesteres; Mijn rechter houd de pen, mijn slinker hand den degen, ’t Rapier licht op de schoot en wacht mijn zwaneles. In zulk een wezen schrijft Kanace aan haren broeder, Want ik mijn straffen Vaâr, dus best behagen kan; ’k Wouw dat hij ’t zelver zag, die wreede kinderwoeder; ’t Vervloekte schouwspel ga voor ’s Meesters oogen an. Maar hij is bijster straf, en wreeder dan zijn winden, Hij zouwd wel ongemoeid, met drooge wangen, zien. ’t Doet veel zich staag ontrent zoo barslen volk te vinden, Hij past wel op den aard van zijn verwoede liên. [p. 106] Is’t Notus, Zephyrus, zij zwichten voor zijn reden, De Scytische Aquilo, en Eurus d’alderveerst (a); Hij dwingt wel winden, maar geen eigen hevigheden, Zijn drift heerscht over hem al meer, dan hij beheerscht. Wat baat mij nu, dat ik zoo veel gekroonde Goden, d’Almachtige Jupijn zelfs voor mijn Grootvaâr ken? ’k Moet niet te min door ’t zwaard mijn eigen lichaam dooden, Met wapens tot mijn moord, die’k niet gewoon en ben. Ach Macareus, och of dien dag doe onze zinnen Zoo schandlijk doolden, na mijn sterfuur was volbracht! Broêr, waarom droegt gij mij ooit meer dan broederminne? Waarom was ik u ’t geen nooit Zuster mogt, of plagt?. Ik voelde mee al brand en onbekende vonken, ’k Weet niet wat Troetelgod in mijn ontstelde borst; Mijn aanzicht wierd gancsch bleek, mijn gladde kaken zonken, ’k At weinig spijs, en meest dat ik’t niet weigren dorst. Ik had geen zachten slaap, de nachten schenen jaren Ik zuchte zucht op zucht, schoon ik geen reden vond, ’k En zag nochtans geen reên, wat dit voor teikens waren, Ik kost geen liefdens wond, en zelfs was ik gewond. Mijn oude Voedster heeft het schennis eerst gerooken, Mijn Voedster zei mij eerit, lief Eolis (b) gij mind; (a) Dit zijnde vier Winden, Oost, West, Noord en Zuyd. (b) Dit is zoo veel gezeyd als Dochter van Eolus, want de Grieksche namen van Vrouwen, veel op een is uytgaan, en alleen verschelen van haar Vaders naam, dat die op een os uytgaat. [p. 107] ’k Wierd rood en heb van schaamt mij oogen neergedoken Dit teeken was genoeg, voor die haast reden vind. En nu begost allengs d’ontmaagde buik te zwellen, ’t Oneerlijk pak bezwaard hoe langs hoe meer mijn leên. Wat wist mijn voedster niet al artzkunst toe te stelleČ, En bracht haar stoute hand op heimelijke steên. Op dat zoo ’t pak (dit hieldme alleen voor u verzwegen) Uit zijn geboorte plaats ontijdig uit zouw gaan; Ach! ’t al te leefzaam kind weêrstond rapier en degen, Het was te zeer omheind, hem kost geen vijand schaân. Nu had Vrouw Lunaas lamp al negenmaal geschenen, Den Hemel toonden ons de tiende maneschijn, Ik wist geen oorzaak van mijn smert en schielijk stenen, Ik was een nieuw soldaat, en kost geen barenspijn; Ik schreeuwde; zwijg, wat wildg’uweigenschand beruchten, Sprak ’t ouwe wijs, die op mijn mond haar handen (Iaat. Wat doe ’k ellendige? de pijn dwong mij te zuchten, Maar’k liet het noch, door vrees, door schaamt, en ’s voedsters raad. ’kH ertrek mijn zuchten weer, en half ontschote woorden, ’k Verzwelg mijn moed,en drink mijn eygen tranen op; De dood stond voor de deur; Lucijn (c) geen smecken hoorde, En most ik sterven, ’k wist mijn schande raakte in top; Als gij mistroostig op mijn lijs uw kleed en hayren Verscheurdc en borst aan borst mijn boezem hebt gestoofd; (c) De Goddin van ’t Kinderbedde, gelijk ik in Hypsipile aan Jazon gezeyd hebbe: De Moeders rie- en deze Godheyd in barensnood aan. [p. 108] Leef liefste Zuster leef, Lucijn die help u baren, Leef riept gij. dat uw dood geen dubbeld leven roofd. Schep moed en kracht,gij zult uws broeders uytverkoren, En vrouw zijn van die geen, uyt wie gii moeder zij t(d). ’k Was dood, geloofme "k wierd op dit geluid herboren, Mijn buik wierd van’erpakenschandestrakxbevri;d. Wat juigje al? Eolus zit midden op den Drempel; Laat doen uw misdaad nooyt voor’s Vaders oogen staan; De vlijtige ouwe wouw wil ’t kindje in de Tempel JBcltommlcn met ulijve en dunne wijngerd blaan, Zij gaat een looze bee, en ossergaas bereyen, Het volk staat uyt de weeg, mijn Vaar wijkt zelfs uyt spoor. Zij was nu al na bij, het schaapje met zijn schreyen Verraad zijn eygen zelfs t en treft mijn Vaders oor; Slux grijpt hij ’t en ontdekt de ss hijnvalsche offerhanden, Het Hof weergalmd en dreund van zijn ontsteke keel. Enalseenlaauwe koelt het water opdĒstranden Doet stribblen; als een rijs, of lange koren steel, Zoo trilden ook mijn hert, mijn ingewand en spieren Mijn bed’ en. rustplaats beefd van ’t bevende gewicht, Hier schiet hij toe, en meld mijn sehand met Vreess’lijk tieren; Hij houd zijn handen naauw uit mijn bedroesd gezicht. Isc heb, vanschaamte, niet dan tranenuytgegoten, Mijn tong was flaauw van schrik, en bracht geen woorden uyt; Hij had ook al geboôn zijn neefje te verstooten In d’eenzaamste woestijn tot kraaje en honden buyt. (d) De Historien getuygen, Jat al Kanaces Zusters en Broeders aan malkander eti getrouw d w aren, énde dat eet zelve aldaargtoorhosdwat, ntgAr dat Eolut Kanacc altijd gehaat had. [p. 109] ’t Ellendig kindje schreyde, als ost zijn leed vermoede, Hij baa zijn Grootvar met die taal die hij doe kost; Denk eens mijn waarde Broer, hoe dit ik was te moede j Gij weet aan u gemoed, hoe’t mijne wezen most; Wanneer mijn vlees en bloed, mijn waardigste ingewandé Een schelm voor mi^n gezicht, na ’t Bosch, den wolven bragt. Mits ging hij van mij as; doe wrong ik eerst mijn handen, Doe krabde ik eerst mijn kroost met onverdulden klagt. Wijl komt’er een trawant mijns Vaders met een degen, Bedrukt in ’t aangezicht, en sprak dees harde reen, Dit zwaardzend Eolus, en last u t’overwegen ’, Uyt uwe schuldverdienst, hoe dat gij ’t zult beste|n. Ik weet wel hoe, ik zal ook, sier, in’t hert begraven Dit vaderlijk geschenk, ’t vervloekte moordge weer Gij Vader kroond mijn Echt met deze Bruylofsgaven, Maar Vader dit geschenk verrijkt uw Dochter zeer. Bedroge Hoqwlijkxgod (t) voerdvervanmijterzijen Uw fakkels, en ontvlied de daden vol van schand; Maar brengt uw toortsen hier, gij helsche Razernijen ((vanaf:) ), Op dat de nare vlam mijn Lijkhoud (g) steekin brand. Trouwd Zusters, trouwd tot heyl en beter lot beschoren, Doch dat mijn misdaad u altijd voor oogen sta. (e) Hymen; zij noemd hem bedrogen, nademaal zij gemeend had met haar Brtér st trouwen, gelijk haar an- dere Zn st er s gedaan haa ’den, t s daar na noch deden; al- hoewel hetz,ommige tegenspreken, gelijkmen ook uyt de volgende vaarzen wel z,ov knneh bejluyten. (s) Deze werden ookjmet Sakkels asgebeeld; ziet Hypsipile aan Jazon. (g) (vanaf:) Č die ttjden verbran demen de dwde licha- men op een hoop hout, en men dede de asch in een kruyk, ende zette dezelve in ’t graf. [p. 110] Wat heeft het Kind gedaan, zoo nieuwelijkx geboren? Waarmee heeft hij verdiend zijn Grootvaars ongena? Indien hij kon de dood verdienen, men verziere Dat hijze heeft verdiend; maar’t is mijn schuld ach, ach! Geboren Moeders ramp, en roof der wilde dieren! Ay mij! die zijt verscheurd op uw geboortedag! Bedroefd geboren pand der heylooze Echtgenooten, Dit was uw allereerst en laatste dag met een. ’k Heb u niet over weend, met tranen niet begoten, Noch met ontbonden hayr bij u in ’t gras getreen. Ik mogt niet op uw lijk de kouwe kusjes plukken, Het vretig wolsgediert mijn vleesch en bloed versijnd; Ik zal ook met dees wond mijn Zoontjes voetstap drukke; ’k ben niet lang Moeder, ’k blijf ook niet lang zonder Kind. Doch gij, die te vergeess van uw rampzaal’ge Zuster Verhoopt zijt (h), ey vergaar uw Zoons verstrooyd gebeent, En bren’, het dan bij d’asch zijns Moeders, daar’t geruster Verblijf in eene kruyk begraven en beweend. Leef lang, gedenkme altijd, beschreyd mijn kouwe leden, En schrik niet, maar bemind het Lijk van die u mind; Voldoet doch uw, te zser verachte, Zusters beden, En wil, ik doe de wil die Vader is gezind. (h) Dit staat op het gene gezegt is.
DEwijl JAZON in ’t bloeyen van zijn jeugd, en schoon was, zoo is hij van MEDEA, de Dochter van den Koning van Eta ende HEKATE, zoo ras hij in Kolchos aangekomen was, zeer beleefdelijk onthaald ende bemind: Ende alzoo zij, boven alle andere, ervaren was in het tooveren ende zwarte kunsten, heeft hij haar zeer gevleyd ende gebeden, dat zij hem hulp ende bijstand wilde doen in alle zijn aanstaande zwarigheden, die hij in ’t verkrijgen van het gulde Vlies hadde te verwachten; MEDEA heeft hem, op vaste eeden van trouwbelofte, geholpen, ende geleerd door wat middel hij aan zijn gewenschte beuyt zoude konnen geraken: Als hij derhalven [p. 112] het gulde Vlies bequam, zoo is hij heymelijk met MEDEA daar van daan gevloden, uyt vreeze, dat de Koning ETA hem mogt doen vermoorden, gelijk ook geschied zou hebben, want hij haar zeer vervolgde: Als ETA haar dicht op de hakken was, zoo heeft MEDEA haar Broérdtje, ABSYNTHUS genaamd, aan stukken gescheurd, ende in ’t vluchten hier ende daar verstrooyd; op datse alzoo haar Vader, zoekende na zijn Zoons beenen en ingewanden, mogt ophouden, ende alzoo veylig met JAZON t’scheep geraken. Zij zijn ten lesten behouden, in Thessalien gekomen, alwaar MEDEA EZON, haar Mans Vader, die hoogen ouderdom had, de keel afsteekt, met kruyden in een ketel verkookt, ende alzoo weder jong en fris gemaakt heeft. Als de Dochters van PELIAS, die mede zeer oud was, dit vernamen, zoo baden zij MEDEA, dat zij haar deze kunst wilde leeren, om alzoo haren Vader ook jong te konnen maken. MEDEA op PELIAS gebeten zijnde, vermits hij JAZON altijd gehaat, ende van kant had zoeken te helpen, ried haar datse hem de keel zouden afsteken, ende al ’t ouwd bloed schoon uyt laten loopen, dat zij dan het lichaam met nieuw ende fris bloed zouden vullen: Maar zoo ras als de Meysjes haren raad gedaan hadden, heeft PELIAS den geest gegeven. Diodorus en andere verhalen, dat; Ewijl JAZON tien Jaren met MEDEA te Konnthen huys gehouden heeft, ende dat hij [p. 113] twee Zonen bij haar teelde, in welken tijd, zij in hooger eeren wierd gehouden, niet alleen om haar schoonheyds wil, in de welke zij uytstak; maar ook om haar voorzichtigheid, ende andere deugden met dewelke zij vercierd was: maar naderhand, als de jaren ook de schoonheyd verslensten, zoo is JAZON verliefd geworden op GLAUCA, de Dochter van KREON, dewelke de Poëten KREÜZA noemen; die hij ten houwelijk verzocht, met toestaan van haar Vader. Als ’er nu al een dag van trouwen, ende tot de staatsij desselfs bestemd was, zoo heeft JAZON het zelve aan MEDEA te kennen gegeven, ende tragte haar tot een vrijwillige Echtscheyding te bewegen, zeggende dat hij KREÜZA genegen was te trouwen, niet tot haar verachtinge, maar op dat hij door dat middel zijn Zoons in het koningiijk Paleys zoude voeren. MEDEA over deze woorden zeer verbolgen zijnde, ende Hemel, Hel en Goden tot haar hulp roepende, heeft JAZON, ondankbaar aan haar voorleden weldaden, haar uyt den huys gestooten, ende KREÜZA tot hem ingebragt. Zij heeft derhalven, razende van gramschap, hem dezen brief geschreven, in dewelke zij hem zijn ondankbaarheyd, ende diere eeden indachtig maakt, ende hem bezweerd, dat hij, is ’t niet om harent wil, ten minsten om haar beyder gemeene Zonen, haar wederom wil nemen, ende indien niet, zoo dreygd zij hem het zelve ten hardsten te zullen wreken. [p. 114]
Voor u ten dienste stond, doe gij mijn hulp verzocht. Was bij de Zusters die des menschen leefdraad spinnen (a) Mijn spil doch doe ontrold, en schielijk afgewrocht! (5) Doe kost Medea noch ter kuisscher uure sterven; Al wat mij na die tijd geviel, was al tot pijn. Ai mij! Waarom most ooyt het grieksche Schip gaan swerven Om de Phryxeesche (b) vacht, daar gij woud meester zijn! Waarom zag Kolchos ooyt ’t Magnesische Argo (c) varen, (10) Gij Grieken waarom dronkt gij ooyt uyt Phasis (d) vloed? Waarom behaagden mij te zeer uw blonde hayren, Uw schoonheyd, en uw tong zoo valsch en honig zoet? (a) Deze Zusters werden ook Parken genaamd, en zijn drie in getal, Klotho, Lachezis en Atrops, ende werden gezegt des menschen leven met een spil af te spin- nen; waar van het vaarsknis in’ t Latin: Clotho waar -van het vaarsksnis in’ t Latijn colum portat, Lachesis trahit, Atropos occat , sJMedea wil hier m ’t kort zoo veelx,°.gpen, dat [e u,enste doe gestorven te. ztjn. sjoo genaamd van Pbrixas; ziet hier op na den in van den zesten Brief, (c) Het Schip Argo werdazjt genaamd’van de Stad (Jiïtagnesia, in Thejjalien, vaar . ontrent bet gebouwd V (d) Een Rivier in Kolchos. [p. 115] Maar doe voor d’eerste maal een schip aan onze stranden Zoo fier genaakte en bracht die stoute gasten aan; d’Ondankb’re Jazon had onkundig in de tanden, En ’t blazend vlammevyer der stieren ingegaan; (e) Hij had’et zaad gezaayd, zijn vijanden gevonden, Op dat den Bouwer van zijn werk mogt zijn geloond (f) Wat al trouwloosheyd had met u gegaan te gronde? Van hoe veel grouw’len, schelm, had gij mijn hoofd verschöond! ’t Genoegd noch yets, ten dienst d’ündankb’re te verwijten, Dees vreugd, dan dees alleen, geniet ik van uw hand. Gij waart gelast, te spoên na Kolchos ’tPhasich Schyten (g) Doe quaamt gij in mijn Rijk en welig Vaderland; Daar was Medea ’t geen hier is uw nieuwe Vrouwe, Zoo rijk haar Vader is, zoo was mijn Vader meê; d’Een heerscht Korintusch Rijk (h) en d’ander tot het kouwe Gebergt der Schyten, langs de slinker kant der Zee. Mijn Vader (i) Eta haald de jonge manschap binnen, Gij Grieken zet u neêr op’t prachtig tafelbed; Doe heb ik u gezien, doe leerde ik u eerst zinnen, En kennen wie gij waart, dit was mijn eerste smet. Ik zag u, ’k wierd verrukt van vuur dat ik niet kende, Gelijk een toorts voor ’t beeld der groote Goden brand; (e) De Stieren van Mars, die hij overwinnen en doen ploegen most, eer hij ’t gülde Vlies konde bekomen, bliezen niet dan ’vuur uyt hare neusgaten. (s) De Dra* ketanJtn? daar bet gewapendvolkjtyt^uam^. (g) Kolthos is een gedeelte van dat Schytien, V welkjtan de Revier Phazis leyt. (h) Kreon, Vader wem Kreü^a,, (i) [p. 116] En gij waart schoon, en mij mijn noodlot tot u wende Mijn pogen waren van uw oogen al vermand Gij schelm wierd het gewaar, wie kan de liefd bedekken? De vlam vliegt strax om,hoog, =t geen haar-verraden doet. Wijl zegt de Koning u, dat gij de harde nekken Der loeren aan de ploeg en kouter spannea moet. Hasr horens niet alleen, deen ’s menschen hart vertzagen, Haarlocht en was geen locht, maar vieren bare vlam; Haar voeten en haar neus met hard metaal beslagen, ’t Welk zwart was van den rook, die uyt haar adem quam. Men heet u ook met u ter dood beschore handen Te strooyen over’t land het krijgsvolkteelend zaad; Dat met zijns zelfs geweer uw lichaam aan zouw randen, Den oegst, die baren mort zijns zaayers hoogste quaad. ïs’och was het zwaarst Shoe dat gij d’altijd wakende oogen Des Wachters (k) sluym’ren deed, doorkunst ostoover.wet; Dit hiel u Eta voor, die treurig opgevlogen Me; uw gevolg verlicdhet.purpre taselbed. Hoever was ’t doe vandaar, K.reüzaasJlajktcmeenen’? Ut i groott Kreons MaagdjZijnschoonvaarschapeneei; jij gaat-zwaarmoedig heen, ^k volg u na met weenen, ï.n spreek niet zachter stem, vaar wel doorluchte Heer. Als ik nu (gantsch door wond) ter koets was neergelegen, Bracht ik de nacht (hoe langz’ook was) met tranen door; Staag komt mij ’t aardgedrocht, en wreede stieren tegen, De hjstelooze Draak komt mij gestadig voor. Hier staac.dè liefd, daar vrees, en vrees de liefd vergroote; Mijn waarde Zuster(/jquam des morgens tot mij treên, [p. 117] Daar vondse ’t gantsche bed met tranen overgoten, Mij plat op’t aangezicht, mijn vlechten onder een. Si) bid voor’t Mynisch volk (m) om hulp d’een bid en d’andre Geniet’et heil; watz’eyscht voor Jazon ’k weyger ’t niet; Daar staat een bosch zoo dicht bewassen aan malkandre Van eik en pikboom, daar de zon naauw stralen schiet. Hier is (altijd, daar was) een Kerk, Diaaas geheten, Wiens beeld van vremder hand, in baren goude stond, Gij hebt misschien die plaats ook met mijn naam vergeten, Hier spraakt gij d’eerst,aldusuit uw trouwlooze mond; Fortuyn heeft al de macht, en schikking van mijn ziele, Mijn leven, en mijn dood aan u ter hand gedaan; De macht alleen vernoegd gij kond rnij doen vemielen, Maar zoo gij mij behouia:i uw los zal hoogergaan. Ik bid bij.’t ramp, dat uw genade kan verzachten, JkBidbijuwedelblöedienGrootvalr,die’t all’ ziet,(w). Bij’t drievoud wezen eri’Diaar/s geheime krachten (o)’, J5i zoo’ditvolk mislchiënnochandre Goön eerbied, O Maagd ontfarmd u mij, ontfarmd mijn volk en hoede, Maakt mij ter eeuwigheyd aan uwen dienst verplicht, En zoo gij niet versmaad een man uyt Griekschen bloede (Maar, waar krijg ik de Go6.n tot mij zoo reed’ en licht?) Mijn ziel zal eer in rook en dunne locht verdwijnen, Dan ik ooit andre vrouw als u tot bijslaap ken (m) Alzjio wkrdeu de Argonautsn genoemd; ziet den KesteČ Brief, (n) De ZoČ was Medeaas Grootvader, end^^iLtas Vader, (a) Diana werd met drie wez,eKS voor geheeld, om datse des^Maan in den Hemelt Diana op der darden eČ in de BoJJcheČ, en Prozerpijn in de Hel is. [p. 118] Dat tuyge Juno, die het houwlijx licht doetschijnen(|^ En die Goddin tot wie ’k raetu tea Tempd ben (q) Dees een, en ’t minst van dien was krachtig te bewegen Mijn teerheyd; en uw hand in mijne hand gedrukt. ’k zag uw tranen; gaan die ook al valsche wegen * Dus wierd ik meysje, dra van uw gevley verrukt, ’k G as dat gij ongeschend, de selle stieren spande De kouter die doorsne de nooyt doorsnedene aard. Gi jvuld in ste van zaad, het land met draketanden, Daar rijst een leger uyt geharnascht en geswaard. Ik zelfs die tegengist bereid had, stondvan vreeze Gantsch bleek, mits ’cvolk zoo haast volmaakt ten oorlog quam; Tot het aardscHape heyr (ellendiglijk verrezen Tot’s Broeders nederlaag,) malkander’t leven nam. De Draak, die klatren deed zijn schubben, wreed t’aanschouwen, Diehischte,en veegde d’aard met zijn gekrenkteborst. Waar ivas uw Bruidschap’doe? uw Koninglijke Vrouwe? End’Jsthmus die twee zeên met hare vloeden torst? (r); ji die Princes, die nu onedel en Barbare (t), Nu arm, nu gruwelijk ip Jasons oogenschijn, (p) Juno u cte Goddin des Honwelijks. (q) Diana. (r) Dtt hervat sJMedea, em dat Korintben aan dm Jstkmuileyt. (s) Oscsct i moet alhier aanmerken, dat eertijds alk volkeren engeJlacbtenBarharengenoemdtyn goreesl, die geeČ Grieken waren i waar van naderhand de Latijnen bevrijd zijn, inzonderheyd doe de Grieksche ^JZsogendheyd asnam, ende de Latijnsche taal Ie zs td Jer geleerdbeydgekregen beest, zie t Scaliger de. ’ [p. 119] Heb ’t brandende gezicht in diepen slaap doen varen, En veyligde de vacht, die uwen roof zouw zijn. ’k Laat Rijk en Vaderland, enscheep met Jazon over, I k acht het voorgeschenkin ballingschap te gaan; Mijn Maagdom word een buyt van een uytheemsche Roover; ’k Laat Moeder lief, ik laat mijn waarde Zuster staan. Maar u mijn Broeder liet ik niet verlaten blijven () Op deze plaats alleen bezwijkt mijn hert van pijn; Het geen mijn hand dorst doen, en durstsc nu niet schrijven, Ik was ook (doch met u) zoo waard verscheurd te zijn. Ik schroomde niet mijnlijs (want wat zou’kdoe noch schromen s) Ter Zee,een vrouwj en nu bevlekt met broedermoord. Waar ’s nu Diaanen Goón,(v)dat wij bei stras bekomen, Ik van mijn licht geloos, gij van uw valsche woord. Och of Symplegas (Ē} ons geklemd had en geschonden, En mijn gebeent gewild in ’t uw te pletter slaan s of Scylla ons tot roos gestierd had voor de honden! Het paste Scyllaas plicht d’ondankbre mans te schaan(*) (t) Absyrttus, die zij in stukken schuurde; gtlijk in den inhoud verhaald is. (v) Al de Gtèn daar wij bj z^voeren. (w) De Zymplegades zijn twee klippen in den Tracischen Bosyhsr, die de Poeten versierd hebben tegen malkander en testooten : bier ü altijd een groote engte, zomtijJsschijntet’er wijder te zijn: Juvenalis, Lukretius en andere, maken hier gewag as, ’t gene ik, tmkortheydswil, niet zal aanroer en. (x) Scylla, ts een.uervaar!i/kjplaatsin de SiciliaatischeZee. Homerus verhaald in zijn Odisleen, datje)\as de Docbter van Phorcus en Kreteis. [p. 120] Of had Charibdis ons gedompeld naar beneden Die drinkt en uitbraakt den Ciciliaanschen vloed, (y) Gij keerd weer ongeschend in uw Thessaalsche Steden, Daar gij de gulde Vacht ten Tempel hangen doet. Wat zeg ik van die twee, die ’t waardste leven rooven, Daar kinderzucht, het bloed uit ’s Vaders strot doet vlien? (z) Gelijk ’t een ander laakt, zoo moet gij ’t in mij looven, Voor wie ’k gedwongen ben, zoo vaak geen quaad t’ontzien. Gij dorst (mijn spijt en kan geen kracht van woorden toonen) Gij dorst mij zeggen, ga vertrek uit Esons huis; (y) De Poeten beschrijven Charibdis een oud Besje te zijn, en heel has s ig’, dewelke, aljje Herktsles heeften heymelijk^gestolen had, van hem in de Zee geworden zoudegijn^ alii,aarx,e nu haar met opjlokken behelpt, ende is me Je in de Steiliaansche Zee gelegen. Justinus lib.4cap. i. verhaald, dat de Schippers ontrent Scylla en Charyb.dis, meenden tiat’er.honden bosten van wegen de bolle diepte, maar van daan het verzicrselgekamen it. De Poëten ’verhalen, dat als Glaukus, een Zeegod, Scylla #%inde, endedat Cirse, Tv.edetow op Glauks verliefd was, die haar verachte, ’dat zij, daarom verst oor d lijnde, desonteyn, daar Scylla haar in waschte, vergistigde ’, ende als ScyUa eens op een tijd, tot haarschaamte toe, in ’t water gegaan was, in een hond veranderde:, die nu alhier een ijder aanhad, (z) De Dochters uan Pelias, die haar Vader den hah assaeden dovs ’j ^iet den inhoud. [p. 121] ’k Vertrek op uw gebod, verzeld met bei mijn zonen En met mijn liefd tot u; die volgd mij trouw en kuis. Maar als uw houwlijkxzang mij schielijk quam ter ooren, En ’t fakkellicht voor uw vervloekte Bruilofdsbed, En dat de fluyt u deê de zegelieden hooren, Maar mij veel treuriger dan eenig lijktrompet; Zoo schrikten ik, doch liet dien gruwel weêr ontvallen, Maar in mijn borst nochtans verbleef een kouwe vrees. Men hoord niet dan gejuig en Hymen Hymen schallen (a) En hoe ’t meer naderd, hoe mijn droefheyd meer verrees; Veel slaven hebben doe bedektelijk gekreten, Wie wouw de bode zijn van zoo vervloekten maar> En ’t zij hoe ’t was, ’t was best voor mij, het niet te weten Maar ’t hert (als of ik ’t wist) was treurig en gantsch zwaar, Wanneer uyt mijn gebod mijn jongstezoon van beiden En uyt nieuwsgierigheid, voor’t hoog gewelf bleef staan; Ga Moeder sprak hij, ga; ’k zie Vader Jazon leiden Een trein, en zelfs in’t goud op een Karros voor aan. Strakx sloeg ik op mijn borst en scheur van rouw mijn kleeden, Mijn aangezicht wierd van mijn nagels schier doorkloofd; De spijt ried mij door ’t volk in’t midden toe te treden, En rukken ’t kranscieraat, van ’t nieuw gekrulde hoofd, ’k Bedwong mij naauw, dat ik niet, zoo verscheurd van hayren, Uytschreeuwde, deze is mijn, en sloeg ’er handen aan. (a) In het Houw’lijkxfeest riep men gemeenlijk Hymen met juychen aan, als God des houw’lyks. [p. 122] Juyg nu mijn Vader, juygd gij Kolchen die ’k liet varen, Mijn Broeder trek nu zoen van die u dood ging slaan. Ik word van Vaderland, van Rijk en Erf versteken, Nu van mijn man verschopt, die ’t alles was alleen; Kon ik dan slangcn en der stieren wreedheyd breken, En kon ik eene man niet tot mijn wil besteên? En die de felle vlam zoo kunstig heb verdreven, Ben ik niet machtig om mijn eygen vlam t’ontvliên? Bezweringen en kunst en kruyd heeft mij begeven, Diaan noch Hekate wil mij meer bijstand biên (b) Ik heb geen blijden dag, de nachten zijn mij jaren. Geen slaap verzacht mijn vleesch, en woond mijn geesten bij. Ik kan een Draak, en niet mijn zelfs tot rust bedaren, Mijn kunst is ijdereen veel gunstiger dan mij. Een Hoer omhelst die leên die ik u heb behouwen, Sij gaat nu met de vrucht van al mijn moeite door Misschien terwijl gij stoft bij uw gants dwaze vrouwe (c), En praat vast smaak’lijk voor haar onrechtvaardig oor, Gaat gij veel leeds uyt mijn gedaant’ en zeden rapen; Zij lache, en hoor met vreugd Medeaas fouten aan, Zij lache, en ga met pracht op Tyrisch purper slapen, Zij zal noch weenen, en mijn brand te boven gaan. Zoo lang ik vier en zwaard, en kruiden heb ter handen, Geen vijand van Medeé, of hem is straf bereid. Doch of mijn smeeken trefte uw ijzere ingewanden, Zoo hoor nu reên te laag voor mijn grootmoedigheyd. Want ikme u nedrig toon, ’t geen gij u vaak quaamt tonen. ’k Ontzie mij niet dat ik voor uwe voeten val; (b) De Goddin des Toverkunsts. (c) Zij noemd Kreüza, Jazons nieuwe Vrouw, dwaas, om datse niet aanmerkt dat hij haar zoo wel bedriegen za!, als bij Medea nu doet. [p. 123] Ben ik te slecht, zoo ziet op ons gcmeene zonen, Daar Stiefmoêrs wrevelmoed mijn vrucht mishand’len zal. Zij zijn u te gelijk; haar beeld onsteld mijn aders, Zoo dikmaals ikze zie, zoo smelt ik in mijn rouw. Ik bid u bij de Goón, en glans mijns Grootevaders, Bij mijn verdienst en Zoons, twee panden onzer trouw, Geef weer het bed waarvoor ik alles liet ter zijden Maakt uw beloften heus, en bied me uw wedergunst. Ik eysch u niet om volk, of stieren te bestrijden, Of dat een Draak in slaap verzink door uwe kunst, ’k Eysch u, die ’k heb verdiend, dien gij ons zelfs quaamt schenken, Die Vader, mij met een tot Moeder, hebt gemaakt. Gij vraagd na’t houwlijkx goed, wild aan dat veld gedenken Alwaar gij ploegen most. en winnnaar zijt geraakt; Het is die goude Vacht, die wol zoo schoon van goude Die zoo ’k ze u weder eysch, gij weygerig zult zijn: Dat ik de Grieksche jeugd, en Jazon heb behouden; Ga, schelm, en stel nu ’t goed van Kreon eens bij ’t mijn. Dat gij nu leefd en bij Kreüza neêr moogt leggen, Die Schoonvaâr hebt; ja dat g’ondankbaar wezen kond; Is ’t mijn; die ’k in der ijl, maar wat wil ik voorzeggen Haar straf? de gramschap heeft mijn hert van wraak doorwond. ’k Zal doen al wat de moed mij raad, al zoud mij rouwen, Mij rouwd, ook vaak de dienst, voor zoo ontrouwen man. Dat moet die God, die nu mijn borst bewoond, aanschouwen; ’k Weet niet wat mijn gemoed ook meer bedenken kan.
Dees groet van heylzaamheyd, aan haren Man en Vrind. Men zegt dat u de storm in Aulis doet verblijven, Ach doe gij van mij vlood, waar was hier tegenwind? (5) Doe had de storm gemost uw riemen tegenstreven, Die tijd was recht bequaam voor d’ongestuyme kou; ’k Had u meer kusjes, meer vermaningen gegeven, Daar lag noch veel op ’t hert, dat ik u zeggen wou, Gij zijt mij flukx ontroofd, uw zeyl wierd van de winden (10) geroepen, dat Matroos, maar mij niet, aan en stond; De wind was voor Matroos wel goed, maar niet die minde, Protezilaus, ’k word ontworsteld van uw mond: Het woord bleef onvolmaakt in mijn bevelen hangen, Ik zey zoo noó Vaar wel, die droevige afscheids beê. (15) De wind blies sterk van ’t Noord, en ging uw zeylen prangen, Protezilaus was nu ook al diep in Zee. [p. 126] Ik deê mijn best, zoo lang ik kon, mijn Man t’aanschouwen, Mijn oogen zagen, tot den eynd, uw oogen aan; U kon ik niet, maar kon noch uwe zeilen houwen, Mijn wezen bleef verzet op uwe zeylen staan; Maar nadat ik, noch u, noch zeylen meer kort oogen, En dat ik niet als Zee voor mij t’aanschouwen vond, Zoo is mijn licht met u ook schielijk heen gevlogen, Ik zeeg, in duysternis, ter aarden daar ik stond. Naauw heeft Iphiklus (a), naauw Akastus hoog van jaren; Naauw heeft mijn Moeder met koel water mij verfrist; Zij deên goê diensten, maar die mij ondienstig waren, Ellendige, dat u de dood doe heeft gemist! Zoo dra mijn geest bequam, quam weer mijn smert ontvonken De wettelijke liefd’ doorknaagd mijn kuysch gemoed. En ik en zorg niet meer mijn vlechten op te pronken, Of stijf in ’t goud te treên, verzeld met Juffrenstoet. Ik vlieg, dan gins, dan hier, als Thyas, opgestegen Van Bacchus Wijngaardspriet, uytzinnig woeden gaat (b); Dd Vrouwschap vaĒ de Stad bezoektme, en roeptme tegen; Laódamey trek aan uw koninglijk Gewaad; Te weten, zal ik braaf in Tyrisch purper (c) blinken, Hij onder Ilion in bloedige oorlog staan? (a) Protesilaus Vader. (b) De uytzinnigheyd, of eer godsdronkenheyd van Bacchus Priesterinnen, is op voorige plaatsen genoeg aangewezen. (c) Dit is altijd der Koningen en Princen dragt geweest; het Tyrisch, Punisch of Zidoons rood, ’t welk al eenderley is, is het schoonste rood, dat ooyt bij de Poëten uytgezongen wierd. [p. 127] Ik vlechten kemmen, en zijn hoofd in ’t ijzer klinken? Zal ik in’t prachtig kleed, en hij in ’t harnasch gaan? Ik zal, zoo veel ik kan, met slorsicheyd verzeilen Uw moeyte,en treurig zijn dees gantschen oorlogstijrl. Vorst Paris, schoon ten val uws Rjjks en Landgezellem, ’kWens, datge als quade gast, zoo slechten vijand zij:j ’k Wou, of dat gij Heieens gedaante had misprezen, Os datse in tegendeel uvy schoonheyd had veracht. Atrides (d) die te sier in wraaklust zijt ontrezen, Ay mi! wat zal uw wraak verwekken veler klacht s Och dat de Goön van mij quaa voorbeduydsels wenden, En gij weerkomstigschenk uw wapens aan Jupijn (t). Maar ’k vrees, zoo vaak ik denk op ’t oorlog en ellenden, Mijn tranen ylien als sneeuvv, dat smelt voor zon-.._ neschisn. Pergaam (f), en Tenedos (g), en Simoi’s (h) en Ide (i), En Xanthus (t) klinké mij verschriklik,schier van naam. Hij had haar nooyt ontschaakt,had hij gevreest te strijden, Hij was een gast, hij kostzim krachten altezaam. Men zag hem, zoo men riep, veel goude ketens dragen, Die aan zijn lichaam wees de Phrygiaansche schat, Verzien van Vloot en Volk, bequaamtot wreedeslagen, Hij heeft noch’t minste deel zijns Rijx niet mee gehad. Heleen ik denk dat u die Mogendheyd verleyde, En meen ook dat die zelsde ons Grieken krenken kan.’ (Ayj^semlaas. (e)Hitr vangetuygen aldeHistorien, nkt alleen der Grieken, maar ookyan de Romeinen; dat, alssè behouden uyt dimslrijdc^uamen, zy haar wapens ophingenindenTempel’vanJupiter, Amman,Pkeretriw, Kapitolinust öcc.. (s) 7rojeČ. (g) Een Eyïand tegen o’ver Trojen.’ (h) De Revier van Troyen. (i) Denvermaarsten Berg daar ontrent. (k) mede een Revier, ziet deČviisden Brief op letter (c). [p. 128] Ik vrees een Hektor (l), ’k weet niet wie, na Paris zeide, Ving Hektors stalen arm vaak bloedige Oorlog an. Wild ’ektor, ’t-zij wie ’t is, zoo ik u lief ben, schouwen, Maakt dat gij u die naam altijd voor oogen steld. En schouwd gij hem, zoo wild u ook van and’re *t onthouwen; En teeldu in dat’daar veel Hektors zijn te veld. Maakt dit gij zegt, zoo vaak aïs gij ten strijd zult treden, Laódamey gebied dat ik haar leven spaar. Zoo Trojen vallen moet Voor’t Heyr der Grieksche Steden, Zoo val et ook dat u nöoyt wortdetjs slag weervaar. Dat Menelaus vecht, en op zijn vijand rijde, Hij roof van Paris, ’t welk hem Paris dee voorheen; Hij val ’er in, en die ’t van recht wint, wint in ’t strijdên, Hij haal üyt midden van den vijand zijn Heleen. Dit raakt U niet, uw strijd zij ’t leven te bewaren; En dat gij weer met vreugd uw lieve Huysvrouw ziet. Dardanen wild’er een, uyt zoo veel Grieken sparen, Op dat gij met zijn bloed het mijne niet vergiet. Hy is geen man om met het blanke zwaard te vechten, En met een Weeslijk hert de vijanden te slaan; Hy kan het beter, die zoo veel met liefd’ kan rechten (m), Prötezilaus miČn’, laat and’re in d’Oorlog gaan. Ik had.u schier, ’k bekend, weerroepen. en gebeden; Ikliet’et.. mits ik vrees van qua voorteykens had. Doe gij na Trojen, uyt de deur u ws Hoss, zoud treden, Zo struykelde uwe yoetj als g’op den drempel trad (n), Ik zuchten als ik ’t zag, en sprak in ’t grond mijns harten. I)at dit doch tekens van mijns Heereri weerkomst zijn, (I) Prince van Troyen. (m) Paris, (n) Het is bij ’d’Qudedltijcl, een quaad voorteyksn geweest, den voet ergens aan den dorpehel stoten. [p. 129] ’k Verhaal dit nu, op dat gy niet te stwtit wild tarten Uw Vijand; maakt dat al mijn vrees in rook verdwijn. Ik weet ook niet wie ’t lot met zijn besluyt zal meenen Die d’eerst op ’s Vijands boom zijn voeten zetten zal; Rampzalige die d’eerst om’s mans verlies zal weenen l De Goden helpen u: wat langsaam aan de wal Laat onder duyzend doch uw Schip het duyzenst wezen, En zeylen ’t alderlaatst door d’afgematte vloed: Ook dit vermaan ik, zijt de laatst uyt ’t Schip ontrezen, ’t En is geen Vaderland dat u verlangen doet. Maar als gy weerkomt, haast met riemen, zeyl en winden, Springt dan op uwe strand met opgeheven kracht; ’t Zij Phoebus schuyld, of aan den Hemel is te vinden.’ Gij zijt mijn rouw by daag, gy zijt mijn rouw by nacht; Doch meer des nachts dan daags, de nacht is ’t zoet der Vrouwtjes Alsic in de omhelzingen der Mans geschakeld zijn. Ik n-oostme in ’t eenzaam bed met droom en valsche koutjes, Bij sout van ware vreugd 3 berriin ik de ijd’le schijn. Maar waarom komt uw Beeld mijn geest zoo bleek best oken? Hoe komt’er zoo veel klagts uyt uw verslaauwde keel? ’k Schiet uyt mijn slaap, en bid de valiche Nachtgespoken, Daar ’s geen Thessaals Altaar, dat ik niet mede en deel Met reuk en tranen, die in ’t vette wierook branden, Gelijk de vlam ontsteekt van opgegote wijn. Wanneer zal ik u weer met uytgestiekte handen Ontfangen, en eens flaauw zelfs van mijn blijdschap zijn? Wanneer zult gy ih ’t dons, met my gelijkte voren Omarmd, vertellen ’t roem van al uw oorlogsdan? In welk vertellen, schoon ik smaak’lijk toe zal nooren, Zoo zullen tusschen ons veel kusjes ommegaan. Hier u’vtaltijdwct hei sprekea wat Raken, Die zoete eving helpt de tong te gladder voort. als my Trojens Beeld, ind, en Zee komt aken Zoo word mijn goede hoop in nare vrees versmoord. Ook dit beweegdme, dat de winden zelver weeren De Vloot, noch wilmen voord, entergdd’onwilige Zeejn: Wiezagm’ in weerwind na zijn Vaderland ooyt keeren? Gij; zelfs in weerwmd, vlied uw vadeilijke Ree. Neptuyn zal u ook tot zijn Stad géén vaard verschïs- [p. 130] Waar loopt gylieden s. keerdweer ijder tot zijn huys; Waar loopt ^yGmkeČ s hoorddewisKienubestrassen ’tisgeeagavd’, -ieGoón verlengen ’t zeegedVuvs. Om een onkuyslche Hoer (/,) het Krijgschtrompet t’ontsteken, Keer Grieksche Schepen, keer uw zeylen, wijl gy moogt. Waar wat weerroep ik haar! wijkt wech Weerroepens En dat een zachte wind de Vloot na ’k Benij de Vroowen’ die op haar Trojaansche stranden Haar Lijken, en van dicht haar vijand zullen zien; Een Nieuwgehouwde zal haar Man met eygen handen Den helm opzetten, en de blanke wapens bien; Zij zalz’ hem geren, enïsc’t geven kusjes krijgen, Die slag van dienst zal zoet Voor bey de lieven rijn, Zij zal hem uytley doen, en woord aan woorden rijgen, En zeggen, Ósserd4iaast dees wapens aan Jupijn. Hij die noch vers Mevróuws vermaning kan bezeffen. Co) Nestuynlietst het Slot van Trojen, met Apollo, ^ gesticht, ende wir4 Tro [p. 131] Zal denken op zijn huys, en vechten niet te bloot; Zij zal cnet welkomst hem zijn helm en schild ontheffen, En zijn vermoeyde leen ontsangen in naar schoot. Wij zijn onzeker; wygegejst met eeuwig vreezen,.. Gelooven dat geschied, al wat geschieden kan Doch wijl gy Kri’ger wiW in d’and’re Wereld wezen (j), Toond my een waslebecld, het aanzicht van mijn Man; Dat gees ik mijn gevley, en liestaai onzer trouwe r Dat werd van rhy omhelst met ingebeelde schim; Geloofme,’t is iets meer, dïn dat ik ’t beeld aansishonwc, OaS’t rnaar gehiyd, het zou Protezilaus zijn; Dit zie ’k, dit is in plaats van u ter schoot gezeten, En, als of ’c spreken kon, zoo klaag ik het mijn smert; ’k Zweer by uw komst, en lijs, die ik mijn Godheyd hete, Bij ’t vrêr, dat bey ontstak mijn Bruylostslicht en hert, En bij uw hoofd, ’t welk och of ik ’t met grijze hayren ’ mogt zien! och of gij ’t zelfs weerbragt, ter goeder tijd; Dat ik u volgen zal, ook waar gy moogt vervaren; ’t Zij datge ach! t geen ik vrees; ’t zy dat gy ovrig. zijt. Dit kleyn vermaningtje bestuyt mijn laatsle blaren, Indien gy voor my zorgd, zoo zorg voor u altijd. (e) Dit zeydze, omdat Trojen in Azien leyd, ende de Grieken wonen onder Europa. ****
Daar al de rest vermoord van Vrouwen handen leyt, Ik zit hier opgekluyst, geboeyd, omringd met hoeders, En de oorzaak van dees straf was mijn medogendheyd. Om dat mijn handen uw onnoozel bloed ontsagen, Ben ik schuldplichtig; ’k wierd geloofd, had ik gedorst; ’t Is best dees schuld, dan zoo mijn Vader te behagen; Mijn rouwd niet dat mijn hand van moord is onbemorst. Schoon hy my brand in ’t vier (a), dat ik niet heb ontwaardigd. En ’t Bruylotsfakkellicht my zelfs in’t aanzicht dreef, (a) Zij spreekt hier van haar Huwelijksvier, op een aardige wijze. [p. 135] Of keel door’t staal van hem, te snood my toegevaardigd, En ’t geen mijn Man niet kon, zijn Vrouw de doodsteek geef: Hij zal mijn bleeke mond doch nimmer doen gewagen Van rouwen, ’t rouwd my niet dat ik ontschuldig blijf; Laat Danaus in mijn wrêe Zusters haar beklagen, Dees uytkomst volgd gemeen op goddeloos bedrijf. Als ik die Moordnacht noem, zoo beefd mijn hert van kouwe, Een schiel’ke trilling doet mijn vingers stille staan. Die hand, die gy bequaam tot mansmoord hebt gehouwen, Schroomd datse schrijft de moord, die zy niet heeft gedaan. Ik durf aan naauw; ’kzal nochtans: De Zon was al gescheyden, ’t Wan ’t laatste tip des daags,en ’t eerste van de nacht Men gaat ons na ’t Paleys van Vorst Pelasgus (b) leyen (c), De Schoonvaâr zelfs ontfangd der Docht’ren wapenkracht; Men ziet van alle kant de goude lampen branden, d’Autarm, tegen dank, met heylloos reuk beklad; ’t Grauw roept vast Hymeneé (d), maar Hymen vlied die schande, (b) Dionisius verhaald, dat Pelasgus, de Zoon van Jupiter et Niobe geweest is, ende d’allereerste Ko- ning van Argo was; hier van daan zijn al d’ Argiven naderhand Pelagen genoemd. (c) In dit Paleys wierd de Bruyloft gehouden, daar Egyptus geherbergd wa, en zijn Schoondoohtren ontfing. (d) De God des Houwe- lijkx, Gelijk in den voorgaanden brief gezegt is. [p. 136] De Huysvrouw van Jupijn wijkt zelver uyt’er Stad (t), De Bruygoms vol van wijn (wie ’t volk veel zegen gaven) Bekranst met bloemcieraad (s), die werden heen geleyd, Ter Bruylostskamers in, ter kamers hare graven; Een ijder stapt op ’t bed, ter Lijksteê toebereyd, En als haar nu de wijn en spijs in slaap versmoorde En Argos. zorgeloos, in diepe ruste lag, Mij docht dat ik rondsom ’t zieltoogend zuchten hoorde, En ’k hebt nochtans gehoord, en ’t was zoo als ik dacht. Mijn bloed vlood wech, pijn Geest en oogen gantsch verblinden, ’k Lag stijf van klamme kouw, in’t nieuwe Bruyloftsbed. En als een dunnen air beweegd van zachte winden. Als Populierloof van een labberkoelt verzet, Zoo trilde ik, of noch meer; gy zelfs laagt al verwezen, En ’t was meê Slaapwijn die men u gegeven had, Het vinnige gebod mijns Vaars ontschoot de veeze, ’k Rijs op, en heb ’et zwaard al bevend aangevat; (e) Argos word Junoos Stad genaamd, niet om datse die gesticht zoude hebben, maar om datse dit zeer lief* had: Te Argos en Micenen hadse haer Tempels ter eeren, daar haar beeld, zeer kostelijk gewrocht stond. (f) Dit was een oud gebruyk, zelver onder Princen, alhoewelze in an- dere dingen prachtig genoeg waren, maer de bloemen wierden doe in meer waarden gehouden, die nu schier boere cieraad zijn. [p. 137] ’k En lieg niet, ’k hebt rapier al driemaal opgeheven, Driewerf viel uyt mijn hand het vreeslijk zwaard ter neêr; Maar weer door ’t streng gebod dat Vader had gegeven, Hiel ik op uwe keel het blanke moordgeweer. Maar vrees, en deugdsaamheyd, weêrstond die euveldaden, Mijn kuyssche hand ontvlood het werk haar opgeleyd: En scheurende mijn hayr en purpere gewaden, Heb ik tot mijn gemoed met zachter stem gezeyd: Ach Hypermnestra! g’ hebt een strengen Vaâr t’ ervaren, Volbrengt zijn wil; dat dees zijn Broed’ren voetstap druk; Ik ben een Vrouw, en Maagd, zacht van natuur en jaren, Mijn teere hand en kend geen grouw’lijk oorlogsstuk, Maar doch, wijl ’t tijd is, volg uw kloeke Zusters daden, ’k Geloof dat al de Mans al bloeden in ’er bed. Kost ik maar deze hand tot eene moord beraden, Zoo wierdse van het bloed haars Meesteres besmet; Waarom verdienden zij de dood, door ’t Rijk te houwen Haars Ooms, daarme anderzins maar vremde Zwagers zag? Neemt, zij verdiendeze; wat doen wij arme Vrouwen? Wat misdaad maakt, dat ik niet deugdsaam wezen mag? Wat gaan my degens aan? een Meysje past geen moorden, Mijn hand is best bequaam tot wol en ’t spinnewiel. Mits volgd een brakke daauw van tranen op mijn woorden, Die uyt mijn oogen op uw lichaam nederviel. Is gijme omhelzen woud, en armen, loom van’t slapen, Uytsloegt, hebt gy uw hand schier in het zwaard gestrekt, [p. 138] Ik vreesde nu den dag, mijn Vaâr, en Vaders Knapen; Gij wierd van dees mijn klagt ook uyt uw slaap gewekt. Licht, licht dan, eenigste van zoo veel Broêrs, uw leden; Dees nacht, ’t en zijge u spoed, blijft u een eeuwig pand. Gij rijst verbaast, flukx vliên des slaaps beteuterdheden, Gy ziet het vinnig zwaard in mijn bevreesde hand. Gij vraagd my d’oorzaak; ga, wijl ’t nacht is, vluchtig wijken; Terwijl ’t noch nacht is vlucht. Ik blijf, en gy vlucht heen. ’t Was morgen. Danaus die teld zijn Zwagers Lijken, Daar elk ter moordsteê lag, men mist’er u alleen; ’t Spijt hem, in eene, ’t heyl van Nevemord te missen Hij klaagd dat al het bloed nu weynig voordeel toond. Men rukt mij uyt zijn hand in wreê gevankenissen, Verscheurd van kleed en hayr, zoo word de deugd geloond. Te weten van die tijd noch Junoos tooren groeyde, Wanneer een Mensch een Koe, een Koe wierd een Goddin (g), Ach ’t is al strafs genoeg dat een teer Meysje loeyde, En dat die schoone niet Jupijn mag staan ter min. (g) Iö, de Dochter van Inachus, was zeer schoon, ende Jupiter gebruykte haar tot zijn bijzit; ende als hij eens op een ttjd met haar in overspel betrapt wierdt, zoo veranderde hij haar in een Koe of jonge Vaars, ende schonkse aan Juno, dieze aan Argus, de Zoon van Aristor te bewaren gaf (want Juno op haar loosheyd deze [p. 139] Vaars van hem verzocht had, op lat hij daar niet meer meê boeleren mogt) die honderd oogen had: Jupiter liet hem door Merkurius in slaap helpen, ende veranderde zijn oogen in een Paauwestaart. Het welke, als het Ju- no hoorde, dat Argus gedood, en aldus veranderd was; zoo is die vaars eyndeljk, door haar bestier, in Egip- ten geraakt, en heeft aldaar de menschelijke gedaante weder gekregen; en is voor een Goddin by de Egiptenaren aangenomen, ende Izis genaamd. Een vermaarde Godheyd onder de Egiptenaars. De jonge Vaars stond op haar natte Vaders (h) Oever, Daar zagse in ’s Vaders stroom haar eygen hoorens niet. En alse spreken wou, zoo loeydeze, en te droever Schrikt van haar stem, verschrikt alss’ haar gedaante ziet, Wat vluchtge ellendige, wat staard gy naar om hooge? Wat ziet gy ’t water aan, en teld uw nieuwe leên; Gy Boel van God Jupijn, gevreest in Junoos oogen, Zijt in uw hongers nood met loof en slik te vreên; Gij drinkt uyt de Fonteyn, en ziet verbaast uw wezen, Vreest, dat de wapens die gy draagt u niet en slaan; Ja gij die God Jupijn ook waardig scheent voor dezen, Moet nu op ’t bloote gras met bloote leden gaan. Gy loopt door zee en land, en maagschappe rivieren, Gij neemt uw weg door zee, door beek en land na ’t valt. Wat ’s d’oorzaak van uw vlucht; wat gaatge ach! Iö zwieren, Door zeên? gy kond doch nooyt ontvluchten uw gestalt. (h) Inachus, haar Vader, heeft deze Revier zijn naaam gegeven. [p. 140] Waar spoed gy Inachis (i), gy vlied en volgd al ’t eygen, Gy zijt de Leydsvrouw, en ’t gezelschap van die leyd. De Nijl, wiens zeven vloên haar water zeewaard neygen (k) Die heeft de dulle Boel ’t koewezen afgeleyd. Op ’t laatst, wat noem ik ’t geen my oude liên vertelden, Mijn jaren geven my wel stof genoeg van klagt; Mijn Oom en Vader gaan met wapenkracht te velde (l), Wy laten Rijken Hof verdreven en veracht. Dien Wreedaard (m) heerscht, en zit alleen ten Troon verheven, Wy zwerven, arme Troep, met d’arme Grijzaard heen; Van zoo veel Broeders (n) is maar de eenigste in het leven, ’k Beschrey de Dooden, en die haar den doodsteek deên. Want ik moet met dees Broêrs ook zo veel Zusters missen, Dat beyder troep ontfang de tranen mijner jeugd, Ik werd om u gekluyst in wreê gevangenissen: Wat doetme schuldige, beloondme zoo de deugd? Ik eertijds honderste der bloedverwante magen, Zal, laten d’eene Broêr zoo droef ten grave gaan. Maar Lynceus, zoo gy toond voor my noch zorg te dragen, En waardig zijt de gift, die ik u heb gedaan, Zoo brengt mijn hulp, of doodme, en als ’t volbragt zal wezen, Legt dan, in ’t heymelijk, mijn lichaam op het hout, (i) Dit is zoo veel gezeyd als Inachus Dochter. (k) De vermaarde Revier de Nijl, in Aegipten, loost haar water door zeven uytgangen, in Zee: Hier kreeg Inachis haar gedaante weer. (l) Dit is in den inhoud verhaald. (m) Egiptus. (n) Zy noemd haar Ooms Zonen haar Broeders, ’t welk gebruykelijk is, gelijk wy in Hermione aan Orestes gezeyd hebben. [p. 141] Begraaft mijn beenders dan, beweend, en trouw belezen, En schrijft* dit kleyn Gedicht, daar gy mijn Grafsteê bouwd: De balling’ Hypermnestre ontfing voor trouwe hoede, Quaâ loon, de Dood, dit zij haar Broeder heeft ontbragt. ’k Zou wel meer schrijven, maar mijn handen zijn te moede Van’t wigt der boejen, en de vrees beneemt mijn kracht.
Niet daat’lijk datse quam van mijn geleerde pen? Os zoo gij niet de naam van Zappho had gelezen, Zoud gij niet konnen zien dat ik de Sehrijfster ben? Gij vraagd misschien waarom ik overslaande Dichten Gebruyk, dewijlmen meest mijn Liergezangen ziet; Mijn liefde is treurig, ’k zalze ook dus op ’t treurigst dichten; De Lier of Cijther slaan op mijne tranen niet. Ik brand gelijk een vier van vinnige oostewinden Gedreven door een oegst van vruchtbaar koren, doet; En Phaön is nu ver op Etnaas (a) boôm te vinden, En ik en blaak niet min als Etnaas zulphergloed. (a) In Sicilien, alwaar den berg Etna leyd, die geduurig niet als zulpher uytbraakt: de Philozophen ge ven hier verscheyden reden van, maar mij behaagd geen van allen beter, als die Justinus geeft in zijn vierde boek, Cap. I. alwaar hy van Sicilien handeld. [p. 146] Ik kan geen Dichten meer op welgestelde leden Uytvinden; al mijn rijm komt uyt een ijd’le veêr: Geen Juffertjes van Pyrrhe (b), en Metymnesche Steden (c), Noch ’t and’re Lesbiaans gezelschap smaakt mij meer. ’k Veracht nu Amythoon en Cydno mijn Vriendinnen, Geen Atthis is mij meer zoo waardig als voor heen; En honderd and’ re, die ’k niet zonder schuld kost minnen, (*) ’t Geen ik eerst vele gaf, bezit gij schelm alleen. Gij hebt zoo schoonen kroost, en spelbequame jaren, O kroost, dat mijn gezicht zoo meenig strikje spand! Neemt Lier en Boog, men zal in u Apol weêrvaren (d), Zet hoorens op, gij zult een Bacchus zijn in ’t land (e) (b) Deze Vaarzen werden op verscheyde wijzen ge- lezen, zoodanig dat d’een lezinge d’ander niet gelijkt: deze stond mij best aan. (c) Beyde Steden van Lesbos. * Hae sunt puellae illae Lesbides, quarum Sappho tri- bas fuit; hoc est, quas insultando fricavit. Dit is in den inhoud verhaald met de namen der zelver. (d) A- pollo werd met een Lier, die hij van Merkurius gekre- gen heeft, en Boog afgebeeld. (e) Waarom Bacchus met hoornen afgebeeld werd, verhaald alleen Diodorus voor zoo veel bekend is: Hij schrijft libr. 4. Histor. dat Ammon in den Oorlog een helm gebruykte, daar een ramshoofd op stond gesneden of gebeeld. Daar zijnder die zeggen, dat hij kleyne hoorntjens aan den slaap zijns hoofds hadde; en dat daarom zijn Zoon Bacchus ook zoo in ’t aanzien was: Hy is naderhand een God ge- worden. [p. 147] Ging Bacchus Ariadne (f), Apol niet Daphne minnen (g), Hoewel ’er geen van bey, of Lier, of maat verstond? Maar ik krijg zoete rijm uyt bron der Zanggoddinnen, Men zingt nu Zapphoos naam door ’t gantsche Wereldrond, Alceüs mijn gezel (hoewel hij hooger steygerd) Van Vaderland en Lier, behaald geen grooter eer (h). Indien mij de natuur wat schoonheyd heeft geweygerd, Ik boet met mijn verstand de schaâ van schoonheyd weêr; Ik ben wel kleyn, maar heb een naam die alle landen; Vervuld; ik draag dan met mijn naam haar grootheyd meê: Ben ik niiet blank, ziet hoe de Grieksche Perzeus branden (i), Op ’t geel landaardig kroost van een Andromadé. (s) Ziet den tienden brief, en den tweeden letter(r), (g) Daphne was de Dochter van Ladon, of Amiklas, zoo andere meenen; en op dat Apollo haar niet mogt verkrachten, zoo veranderde Jupiter haar in een Lauw- rierboom; waarom dezelve, noch tot op dezen dag, A- pollo toegewijd is, om datmen meende hem die aange- naamst was. Plinius zegt dat dezen boom best groeyd ende cierd op den berg Pernassus. (h) Daar was een Zoon van Herkules en Omphale zoo genaamd; dit is Alceus van Mitilenen, een vermaard Poëet in Lier- zangen, die ook veel in zijn tijd geschreven heeft; waar- om Zappho hem ook haar Medebroeder noemd. (i) Een Indiaans Meysje; waar van Ovidius op een plaats zeyd; Andromaden nigris, Perseus portavit ab Indis. [p. 148] Vaak zietme een witte duyf met ongelijke paren, Een zwarte Tortelduyf en groene Papegay (k). Doch zoo u niemand, als door schoonheyd, liefd’ kan baren, Zoo werd’er geen uw Gaay, zoo werd’er geen uw Gaay. Maar doe gij laast mijn rijm, hebt gijme ook schoon geheten, Gij zwoert dat ik alleen ten eynde spreken most; Ik zong (’t gedenktme, want verliefde niets vergeten) Gij gaaftme in ’t zingen kus op kus, zoo veel gij kost, Dit preest gij ook, ik viel u zoet in alle deelen, Maar doe voornaamst wanneer m’aan ’t werk der liefde gaat, Doe kost mijn geylheyd u meer dan natuurlijk strelen In ’t kittelig getril, en suykerzoete praat; En dat na ’t heet gesmelt van ons verluste reysjes, Mijn lichaam lag vermat van Venus zoete pijn. Nu is uw nieuwe beuyt Ziciliaansche Meysjes; Wat gaat mij Lesbos aan, ’k wil een Zicijlsche zijn. En gij begaat doch nooyt mijn doling van den lande, Zicijlsche Vrouwen, en Zicijlsche Jufferrij; En dat zijn valsche tong u nimmer maak te schande; Al wat hij u nu zeyd, dat zeyd’ hij eerst tot mij. En gij ook Ericijn die de Zikaansche bergen Bewoond (l) want ik ben d’uwe, ey geef uw Zangster hoop. Wil dan de quâ Fortuyn mijn doelwit eeuwig tergen, En blijftse altijd verhard in haar begonnen loop? (k) Plinius verhaald dat de Papegayen en Tortelduy- ven zeer gaarn en wel paren. (l) Aldus werd Venus genaamd van den berg Erix in Zicilien, die haar toege- wijd is; Aetna is toegewijd aan Vulkanus. [p. 149] ’k Was maar zes jaren ouwd, als ik met droevig weenen Mijn vaderlijk gebeente ontijdig heb besprengd: Mijn Broeder mind een Hoer, verslaafd en arm met eenen, ’t Geen hem, met schande en schaamt, zijn hoogste schade brengt (m). Hij roeyd nu arm en kaal door Nereus blaeuwe stroomen, En zoekt nu quaiijk ’t geen hij qualijk heeft verdaan; Hij haat ook mij, dat ik hem vaak heb doorgenomen, Dit brengt mijn vrijigheyd, en trouwe tong mijn aan. En eveneens of mij noch quelling mogt ontbreken, Zoo hoopt mijn Dochtertje noch staag mijn zorgen op. Gij koomt, als laatste druk, u in mijn klagten steken; Mijn Schip werd van zijn wind zoo niet getast in top. Mijn hayr hangt om mijn hals verwerd en slap ontvlochten, Mijn vinger heeft geen span van ed’le steenen aan; ’k Ben slecht gekleed, ik heb in’t haayr geen goude bogten, Mijn hoofd ruykt van géen Miirrh of Arabiers Ladaan (n). Wie zouw mij doch eer biên, Of wie zou ik bekooren? Hij, eenigste oorzaak van mijn ciersel, is nu wech Een lichte pijl kan licht mijn zachte hert doorbooren: Hij maakt dat ik geslaag in liefd’ verzonken leg. ’t Zij dat op mijn geboort de Parken (o) deze wetten (m) Zij spreekt van haar Broêr Charaxus, die Rho- dope zoo verslaafd minde. (n) Plinius verhaald, dat dit de twee edelste Reukgewassen van Arabien zijn, daarmen, in ouden tijd, kostelijke zalve van plagt te ma- ken. (o) Van deze verhaald in den twaalfden brief in ’t begin. [p. 150] Mij gaven, en dat ik zoo strengen leefdraad kreeg; Zij dat de weetvlijt zich tot een gebruyk gaat zetten, Thaleja (p) maakt mijn aard aantrekklijk en gedweeg, Wat wonder is ’t zoo mij uw eerste bloeysel raakte, En zoetste levenslent, die ooyt eert Man geviel? Auroor ik vreesde ofg’ hem voor Cephalus ontschaakte (q), En ’t was geschied, ’t en waar u d’eerste schaking hiel. Dat Phoebus Zuster, die het al doorziet (r), hem zage, Zij lengde Phaöns slaap, daar quam geen eynde van (s): En Venus voerd’ hem op in haar yvoren wagen (s), Maar zij ziet datse ook zelfs haar Mars behagen kan. O noch geen Jongeling, noch Kind, bequame jaren! O luyster, ó juweel, en glorij van uw tijd! Kom hier mijn schoone, kmi weer in mijn boezem varen, Ik bid niet dat gij mind, maar dat gij ’t minnen lijd. (p) Een van de negen Zanggoddinnen, die meest o- ver de Lierzangen gesteld is. (q) Aurora wierd op Ce- phalus Z,oo verliefd, datse hem in don Hemel opnam. (r) De tjM(ian is PhoibĒs ’LuIer, ende werd daarom oyk Pbxle genaamd. (s) Zy eygend hier op V verziersel van Endymion die een Jager was’, ende des nachts tak kijgendet vatiLutia, die op zs/n schoonheyd verliefde in slaapg ehouden wierd, op datse hem dies te beter mogt streekn. (t) De Poeten schryven JLu#a een zilver tn, en Venu! een yvoren wagen, mét tweeduyveČtde. Het yvoar was eertijds by de’Ethiispiers in de hoogste achtinge, en alle jaar eenige Cslysynts tanden aan haren na buwtgen Koning vĒnPerpen ""’"?n geven, gelijk Heio$otvsgetiyg4. [p. 151] Ik schrijf, de tranen vliên, als beken, uyt mijn oogen, Aanziet op deze plaats het morssige gestel. Lag uwe reys zoo vast, gij had met eer vertogen, Zoo gij maar had gezeyd. Mijn Lesbisch kind vaarwel; Gij hebt noch tranen, noch mijn kusjes mee gedragen, In ’t kort, ik vreesde niet ’t geen ik betreuren most. Daar’s mets van u bij mij, als ongelijken klagen, Gij naamt geen gift, waar door g’aan my gedenkken kost. Ik gaf geen les, doch had geen andere te geven, Dan dat gij t’aller tiid mij woud gedachtig zijn. Ik zweer u by mijn liefd’, die nooyt ver asgaat zweven^ Bij ’t negen Zusters tal, mij a Godheyd naast Jupijn. Dat, mits ik niemand hoorde, uw vreugd vlied heen, vermanen, In lang noch schrirven kon,noch spreken eenig woord, Mijn mond en had geen spraak, mijn oogen geene tranen, Mijn hert lag in een ijs van stjjve kouw versmoord, Ik sla mijn droeve borst na d’overval der smarten, Watstilc, ik heb geen schaamt met as gemeden hayr Luytkeels te huylen, als een Moeder, teer van harten, Haar Zoon na’t lijkhout brengt, en volgdde droeve baar. Mijn Broer Charixus; uygt, en groeyd in mijn ellenden, Die voor mijn weenend oog itoag heen en weder zweesf; En op dat hij mijn leed best mag tot schande wenden. Zeyd hij, wat treurd dees Vrouw, voorwaar haar Dochter leefd. Waar liefde is, is geen schaamt, ik kon mij niet betoomen Voor ’t Graauw, dtt mij verscheurd, en naakt van boezem zag. Gij Phaón zijt mijn zorg, ik zie u in mijn droomen, O droomen schoonder als een lichtbestraalden dag! [p. 152] Daar vinde ik u, hoewel gij woond op andre kusten; Dat maar die vreugdeslaap wat langer duuren mogt! Vaak dunkt my met mijn hals in uwen arm te rusten, Vaak dat ik weêr om d’uw mijn eygen armen vlocht. Ik voel die kusjes, die uw tong mijn slabbrig boerde, Die gij zoo lekker gaaft, zoo lekker van mij kreegt. Dik vley ik u met een onfeylbre schijn van woorden; Mijn mond waakt in den slaap op ’t geen mijn Ziel beweegd. Ik schaam mij dat ik zeg de rest ’k voel alle dingen, En ’t smaakt mij, en ik moet geduurig Phaón zien. Maar als de held’re Koets van Titan (v) aan komt springen, Dan klaag ik dat de slaap roo ras gaat van mij vlien. Ik loop in holen en in bosschen, of spelonken, En bosch my helpen kon, daar eerst mijn vreugde waar; Hier dwaal ik, arm van geest (als die de tooverdronken Erichto (w) heeft verwoed) met losontbonden haar. Ik zag spelonken die ongave Tuphsteen dekte (x), ’t Geen in mijn oogen, als Mygdonisch marmer (v), blonk. Ik vend een bosch dat ons ons rustplaats vaak verstrekte, Een koele schaauw van bree gekranste boomen schonk. (v) De Zon werd Titan genoemd, van Titéa, die zijn Moeder was. (w) Een groote Toveres, daar Lucanus ook gewag afmaakt. (x) In’t Griex Tophos, een steen die zacht is, ende licht tot zand kan gemaakt werden. (y) Mygdonien is een gedeelte van Phry- gien of Bythinien, in kleyn Azien, daar eertijds het schoonste Marmer van daan quam. [p. 153] Maar ik en vinder niet des boschs en mijnen Heere, De plaats is slechte grond; hy was ’er houw’lijkxgoed. Ik kende noch een zoô geperst van onze kleêren, Het gras wiesch krom van ’t wicht, en ’t trappen van de voet; Hier val ik neer en druk de plaats, die gij voor dezen Gedrukt hebt, ’t lieve gras dronk eerst mijn tranen op: De boomen toonden zelf haar meer dan treurig wezen, Door ’t hangen van ’er blaân; geen beesje queeld in ’t top. Het Dauliaansche dier alleen, die droeve Moeder Zingt* rouw, datse Ytis voor haar Man heeft omgebragt Zij queeld om Ytis, ik om mijn trouwloozen Hoeder, Zoo lang dat al de rest stilzwijgd te middernacht: Daar loopt een heldre beek, zoo klaar als glas t’aanschouwen, ’ Een heylge bron, men zegt, daar houd een God zijn woôn, Beschaauwd van Waterlooth (aa) wiens takken breed ontvouwen Een bosje zijn, de kant begraast met dunne zoôn; Als ik hier moe en mat, al weenend neêr ging zitten, Quam daatlijk een van de Najaden (b), voor mij staan; Zij stond en sprak; Nadien een al te fellen hitte (z) Dit is Philomela, alzoo genaamd van Daulia, alwaar ze gewoond heeft: Zij treurde dat bij niet liever Tereus haar Man als Ytis doode, waarom zij eyndelijk, zoo de Fabulen zeggen, in een Nachtegaal veranderd is. (aa) In’t Griex Lothos, een boom die veel in Afrika, aan de kanten van ’t water, wast; Ziet Plinius. (b)Veld- nimfen en Halfgoddinnen. [p. 154] U brand, zoo moet gij na d’ Ambracische oorden gaan Apol ziet van om hoog een vak met waterstreken, Het volk noemd het d’ Acteesche en Leukadijnsche Zee (d), Hier heeft Deukalion (e) in Pyrrhaas liefd ontsteken, Zich neêrgestort, zijn lijf quam ongeschend beneê. Terstond vertrok de liefde, en liet zijn boezem glippen, Deukalion word vrij van ’t vier dat hem omringt Die plaats heeft deze wet, kiest strakx de hooge klippen Van Leucas, schroomd niet dat gij van een steenrots springt. Mits datse ’et zey vertrokse: ik ben verbaast ontrezen, Mijn dik bezwangerd oog en hiel geen tranen in. ’k Zal gaan, ô Nimphen, na de rots my aangewezen; Dat vrees en schrik zich wijk voor mijn verwoede min. ’t Zij wat het zijn zal, ’k wild noch heter dan nu achten; Kom windje schort my op, myn lijf heeft kleyne wicht. En gij Kupido stutme in ’t vallen op uw schachten, Op dat mijn dood geen schand voor Leukas watren sticht. Dan zal ’k Apol, ons beî gemeene gift ophangen, Mijn Lier, en onder aan dit eerst en volgend Vaars; De Zangster Zappho hing hier dankbaar Lier en Zangen Voor u Apol; de Lier kend ons voor Eygenaars. Maar waarom zend gij mij doch na de Aceesche kusten, Daar uwe weêrkomst best kan heelen al mijn pijn? (c) De Ambrasiscbe Bocht leyd in Epyrus, ge- lijk Plinius zegt; en hier is de Leukadiscbe klip. (d) Ziet den inhoud. (e) Deukalion was de Oom van Pyrrha. [p. 155] Gij kond mij beter dan’t Leukadisch vak verlusten, En om uw schoonheyds Wil zult gij mijn Phoebus zijn. Kond gij (ô wreeder dan dien Leukas en die baren!) Dan dragen, zoo ik sterf, de tijtel van mijn dood? Maar hoe veel beter was mijn borst met u te paren Dan datmenze in de Zee van hooge rotsen stoot! Dit zijn die dingen die gij Phaön zeer pleegd t’achten, ’t Gene in uw oog zoo vaak vernuftig is geweest. Ik wou dat ik ook nu welsprekend was, mijn krachten, Zijn van de droefheyd dood, al ’t ramp verdwelmd mijn Geest. Ik kan mijn oude kracht niet meer in’t rijmen schouwen, De Kam zwijgt stil van rouw, de Lier en heeft geen zwier. Lesbiden (f) Zeegeslacht, getrouwd, en noch te trouwen; Lesbiden, die uw naam krijgt van de Eoolse Lier (g); Lesbiden die mij hebt doen minnen tot mijn schande (h), Maakt dat gij tot mijn zang niet meer uw reyen leyd. Al wat u eer geviel, bragt Phaön uyt den lande, Ellendige, hoe na had ik daar MYN gezeyd! (f) Hier spreektse al de Lesbisde Meysjes in ’t alge- meen aan. (g) Lesbos en Tenedos zijn Eölische Eylan- den genaamd geweest, en daaro, word de Lier zoo ge- naamd, om dat Zappho en die Juffers van Lesbos waren. Eustatius verhaald, na de meyninge der beste Geographi, dat al die tusschen den Peloponeeschen Isthmus woonden, behalven de Athenienzen, Eöli wierden genaamd; zoo wijd spreyden zich die naam: zoo dat het geen wonder is dat Lesbos ook daar onder word gerekend. (h) Hier spreekt zij de drie aan, met dewelke zij schandelijke lief- de oeffende: ziet den inhoud. [p. 156*] Maakt dat hij weêrkomt, en gij krijgt uw Zangster weder; Hij geeft, hij neemt de kracht van mijn vernuftigheên. Helpt ook mijn bidden? Word zijn boersch gemoed wat teder Of blijft het hard? En voerd de wind mijn woorden heen? ’k Wou dat die eyge wind uw zeyl weêrom zou slepen; Een heylzaam werk zoo gij noch laat verstandig werd. ’t Zij dat gij weêrkomt, en ’t reysoffer uwer Schepen Bereyd: wat breekt gij met vertoeven noch mijn hert? Gij Venus, telg der Zee (i) (de Zee holp vaak die minden) Maakt gij het Schip maar los, de wind zal ’t voord doen gaan, Kupido zal het roer zelfs stieren na de winden, Hij zal zijn teere hand zelfs aan de zeylen slaan. ’t Zij dat uw enkle lust is Zappho ver t’ontvlieden, Gij vind nochtans geen reên dat ik ben vluchtens waard: Laat slechs uw wreede Brief mij droeve dit gebieden, Dat ik het noodlot van ’t Leukadisch vak aanvaard. (i) Cythereé, omdatse uyt de Cythereesche Zee gebo- ren is: ziet den zevenden Brief op letter (e). EINDE.
[p. 158: blanco] [p. 159]
Andere verhalen weer, dat de oorzaak van dees reys zoude geweest zijn, HEZIONE, de Zuster van LAÖMEDON, dewelke HERKULES aan TELAMON, tot een vergeldinge van zijn dapperheyd, geschonken had, dewijl hij, in de eerste overvvinninge van Trojen, voor alle andere, eerst Pergaam besteygerd had; om deze wederom te halen, zeggen zij, dat PARIS naar Grieken vertrok. Het gemeene gevoelen is, ’t welk de Poëten ook toestemmen, dat VENUS, in de Valleyen van [p. 163] Yda, HELEEN aan PARIS beloofd zoude hebben, ’t welk wij in den eersten Brief der TREURBRIEVEN, hebben verhaald, ende alhier niet breeder en zullen ontvouwen. PARIS is dan met ENEAS (zoo Septumius verhaald) te Lacedemon komende, van MENELAUS heerlijk ontfangen ende onthaald. Maar als ontrent die tijd al de Voorneven van MINOS, om ATREUS Goed te deelen, na Kreten moesten vertrekken, ende MENELAUS mede een van dese zijnde, zijn Huisvrouw belaste, in zijn afwezen, den Trojaanschen Prins wel te onthalen; zoo heeft PARIS, de gegeven gelegendheyd waarnemende, HELEEN, zooveel hij kon, getracht tot zijn liefde te verlokken; het welke hij eerst met allerley bevallijke reden, lonken ende krachtige, doch niet al te openbare, teykenen in ’t werk gesteld hebbende, heeft hij eyndelijk met dezen bekunistigden Brief haar zijn gantsche hert geopenbaard; te kennen gevende, met wat een gloed van min hy op haar brande, zich van alle kanten fraay voor doende, daar de Minnaars gewend zijn haar smakelijk te maken; ende omdat hem bekend was, dat den aard der Vrouwen broos is, ende zeer verrukkelijk door schoonheyd, edeldom, glory ende diergelijke, zoo brengt PARIS al bij, dat hem. om HéLENES liefde te vervullen, eenigsins te bate komen, ende in tegendeel, haar tot haat van haar Man ontsteken kan. Hij raad haar derhalven met [p. 164] hem weg te vlieden, verzekerende dat hij haar met de Trojaansche macht kan beschermen.
’t Geen mij van uwe hand alleen te wachten staat; Is ’t oorbaar dat ik spreek? of zal ik bakens geven Eens vuurs, dat nu van zelfs al veel te hooge gaat? (5) ’k Wou alles was bedekt, tot dat de tijd mogt komen Van vrije en veylge vreugd, met schrik noch vrees belaên; Maar ik en veyns niet wel, wie kan het vuur betomen, Die, door zijn eygen vlam, zoo schijnbaar word verraân? Verwacht gij tot de zaak, nochtans mijn eygen reden, (10) Zie daar, ik brand, daar hebt gij ’t blijk van mijn gemoed; Ey spaar dand ie ’t belijd, lees met geen stuursicheden Dees Brief, maar als een Vrouw van uwe schoonheyd doet. ’t Verheugd mij zeer dat gij mijn Brief hebt aangenomen, Het geeft mij moed ook zoo te raken in uw schoot; (15) God geef het, en dat ik ter rechter weg mag komen, Die mij de Liefdgoddin tot uwen toegang bood. Want weet, op dat gij niet door onverstand moogt dolen, Ik ben, door Gods geheym en voorraad, hier gebragt; Ik eysch wel groote prijs, maar heuslijk mij bevolen: (20) Vrouw Venus heeft mij u beloofd ter bruyloftsnacht. [p. 165] Met deze Leydsvrouw zijn mij de Zigeesche (a) stranden In’t Phereklesche (b) Schip, ontvoerd aan Spartens ree; Zij gas mjj goede wind nad’aangename Landerr, Zij is. ter zee geteelde dies heeft zij macht ter zee. Dat zi; volherde, en als de Zee mijn borst doe blaken, Dat zij mijn wensch in haar gewenschte haven stier: Ik bragt mijn vuur ter.plaats daar ik gĒen vuur’karinaken, Die vlam is de oorzaak van dit lange zeegezwier. Want onweer, noch e, dool, drees ons aan deze kusten, ’t Lakoonsche I^and (c) dat was mijn zeylstar en mijn wit; En denk niet dat ik mij om schat ter zee ging rusten Dat maar de Goón behoen de Schatten die ’k bezit? Ik quam ook geensïns om de Grieksche Steen te aanschouwen, Mijn Steden zijn al meer van rijkdom, staat, en pracht; (a) Dit ts zoo veel te neggen, als de Trojaansché’v stravtieČ: Sigewn is een voorhoofd van Trojen, V sene de Grieken in de belegering inhielden, en begroeven aldaar Patroklas, Achlles en Antilochta; daar ook de Stgeese Stad gebouwd is. (b) Parts noemd zijČ Schip alzoo, van Pheréklus, de Zoon van Armonides den welken, zoo Homerqsschrijsiïib. ^Tlliad. dat JltiHervazeerbeminde; kywas een uyeČemend Bomvmee* ster, ende bad de Schepen bekynstigdmet de welke Paris Helena ontschaakt beest. (c) Lakonien is ’t Land tiaar Lacedeemon de Hwsdstadvan was, en Helena haar tnthitl. [p. 166] ’k Eysch u, die Cytheré (d) die’schoone, my ten trouwe Beloofde; eer ik u kost; heb ik na u gejacht. ’k Zag eer met mijn gemoed, dan met mijn oog, uw wezen, De Saam was d’ eerste boó van ’t kroost van mijt, Vriendin; Het is nochtans niet nieuws, zoo ik met siere pezen, Gelijk ’t behoord, van ver gewond, uw schoonheyd min. Dit is ons nootlot, welk, op dat gij niet moogt storen, Hoor ’t gene ik u vertel voor een waarachtig ding; Ik.was noch in de buyk mijns Moeders ongeboren, Die nu, ter voller dragt, op’t uyterst zwanger ging. Zij droomde datse ean Toorts in ’t baren voort zag komen Uyt haar ontslooten buyk, in vuur en vlam gesteld (t), Zij werd van scnrik ontwaakt, daar zy het grouwlijk droomenl Aan Heer Priaam (s), hy aan de Wïchelaars verteld. De Wichelaar voorzeyd dat Ilion (g) zou branden Van Paris vuur; zulk vuur draagt nu mijn borst rondom: Mijn króost en geest (schoon ik uyt d’armste vanden Lande Geteeld scheen,) waséen merk van heym’lijke Edeldom. (d) Venus alzoo genaamd, (e) Dezen gantsche*. droom is verhaald in den Inhoud van den eerjien Brief TREURBRIEVEN. (s) Koning van Trojen, en Vader van Paris. (g) Oste [p. 167] Daar staat, wat van de weg, in Idaas (h) boschvalleyen, Een plaats, bezet met Pik en Eyken dicht op een; Daar gaat, noch schaapje, noch klipminnend geytje, weyen, Geen trage koe het gras afbijten en betreên. Hier leunde ik op een boom, en zag de hoogverheve Gebouwen van Pergaam (i), en Zee, en muuren aan; Daar scheenme, op ’t trappen van mijn voeten, d’aard te beven: ’k Meld ware reên, schoon zij ’t geloof te boven gaan; Mits zag ik Atlas (k) Neef (l) van boven nederdalen, En wenden zijnen keer voorvluchtig na mij toe. ’t Was heus dat ik het zag, ’t zy heus dat ik ’t verhale, En in de God zijn hand zag ik een goude roê (m) Mits zette ook Cythereé, met Juno, en Minerve (n) Haarteere voeten op dezachte klavergrond;, Mijn hair rees overend; men zag mijn verf besterven, (h) Een zeer langen Berg, met veel schoone bosch- achtige valleyen, alwaar Paris het oordeel over de God- dinnen wees. (i) Hier werd de gantse Stad van Troyen door verstaan. (k) De Grootvader van Merkurius. (1) Maja was de Moeder van Merkurius, en zij een Dochter van Atlas en P!ejine. (m) De Poëet slaat tegenwoordig op’t gene Virgilius in zijn 4. Boek van Aeneas, zegt; dat Merkurius een goude Roê in de hand draagt. (n) Dit zijn de drie Goddinnen, daar nu gewag af gemaakt is. [p. 168] Als my de Vleugelboó (o) zey, Vrees niet op dees stond: Gij zijt Kroostkeurder, staak ’t Goddinkrakkeel, ’t spijt wie’t spijt. Welke een van schoonheyd span de kroon van d’andre twee: En op da: ik het niet mogt weygren zoo gebied hy ’t \ yt God Jupijns bevel, mids vlood hij van benee Terstond herquam de geest, en mijn vrijmoedig vreezen, Ikschroomde niet dat ik elk met mijn oog ontgon; De prijs was elk wel waard; en Rechter most ik wezen, Datijdervan haar drien zijn zaak niet winnen kon. Maar een van drien nochtans beviel my boven allen, Op dat gij weten moogt wie dat my minnen doet. Men vreest en duchter zoo, elk lokt, omschoonst te vallen, Mijn oordeel met geschenk en onuytmeetlijk goed. Minersloosdmyveeldeugd, enJunoKoningrijken, Ik duchte of ik bestandy,) of machtig wezen wou Doe lachte Venus zoet; Ey Paris wild niet kijken Op gisten, zy zijn bei vol anxt, wie ’t voorrecht hou. Ik zal u geven, ’t geen gy eeuwig moogt beminnen, Dat schoone Ledaas (q) Telg in uwe omhelzing vaard; (o) Hier slaat de Poëet weer op die gemebe plaats van Virgilius, die hem met vleugels aan’t hoofd, en aan de voeten beschrijft; en dat om vjn vaardigheyd, teČ diensl van de God Jupiter. (p) Het woord Sortis, schijnt :er op de -)vijt,t van de morale, osz,edelijke Pkilosopbiet "joorjlandvastigheyd, ’t welk aldaar een van de vootnaamstedeugdenisigenvimntoi’erdeČ. (tj) Je Dtchter van Leda. [p. 169] Dus sprakse : en in geschenk, en schoonheyd, na recht zinnen, Voor best gekeurd ging zy verwinster hemel waard. Het noodloot onderwijl tot mijn-geluk genegen, Werd ik, door een vast merk, gekend voor ’s Konings Kind; Ons Huys juygt om haar Zoon, naar lange wijl herkregen, DaarTroje, met een dag, mijn huldcseesting intt. En, als gij mij bevalt, beviel ik ons Princeslen: Gij kond alleen den wcnsch van vele mecste’r zijn. ’k Had slcchs geen koninglijke en cdle Minnaressen, Ik was de Nimphen (r) ook haar liefde, en zorgi en pijn: Ik stak nochtans van al de walg na dat mijn krachten, Verdoolden in de hoop van ’t houwlijk van Heleen: ’k Zie daags u met mijn oog, en’s nachts met mijn gedachten, Wanneer de zachte slaap mijn kracht heeft asgestreen. Wat zult gij zelfs nu doen, dieme ongezien deed blaken? Ik brande, schoon het vier noch verre van mij’ was; En ik en kost mij n zelfs die hoop niet langer staken, Of haalde miinen wensch door Nereus (s} Waterplas. De Troische bijl doorkersd de Phrygiaansche (tl Pijnen, Waar datter maar een Aam bequaam was tot de Zee; (r) Dit sloot op Emhm, een Nims, die hem, enky baar, indeVaüeyenvanTda, Zeerstandvastigbemind kaddt: zjtt.den vijsden Brief van,treurbrievE K. (s) De alz,oo genaamd van Nerew, ZeegtJ’ Tt) iiss ianJ JsiarTryentp leyd, üPbrygien genaamd. [p. 170] Het hooge Gargar (v) ziet zijn hoog geboomd verdwijnen, En het lang Yda deeldme ontelbre balken mee. De quastige Eyken buygdme om kielen as te bouwen, Het kromme Schip werd met zijn ribben dicht doorwrocht Men voegd’er mast, en spriet; en xeyl, om wind te houwen; ’t Pehseel maald Gcstlïn op devoot en achterbocht: Maar op’t.geen’t welk my voerd, daar stond de Mingoddinne, BelooSster van haar trouw, geschilderd met haar Zoon (n,). Als alles was vpltooyd van buytenen vaö binnen), Zoo wierd ik daatlijk na de Egeesche (*)Zee geboón, Mijn wensch, en osres, wierd vrc^rstaao van bei mijn Ouders, Men schort, zoo veel men kan, mijn reys met woorden op, En Zus Kaslandra, met de vlechten langs de schouders ((vanaf:) ), Wanneer het Bootsvolk nu de zeylentrok in top, (v) Dit is;nV Griex zoo veel als de hoogte van een te zeggeČ \ maar op deze s laat! diend bet in V b.jzonder voor een gedeelte van den berg Tja genomen te w er den, ’ttuelkalzoogenaamdword., aĒn wiens voet een Stad gestaan beest i ook alzoo gebeeten. (w) Dit i’s altn zeer oude tilden gebruykeUJk^geweeït Beelden of du Schepen te’bouw en osteschilderen. (x.). Griekje Zee. (y) De Lujier van Paris^ een ver m aardt Waarzegster, dte al de rampen van Tryen voor^cydt: XJet Jen vijJ TREURBRIEVEN. [p. 171] Riep; Ach waar loopje; gij zult brand weer met u brengen;. 5ij weemiet na wat vuur gij door dees baren haakt. O ware Zangster! ’k voel ’t gemelte vuur my zengen, Nu in mijn teere borsteen selle liefde blaakt. ’k Raak uyt de Havens, en van Eólus st) begunstigd, Werd ik aaauwe kust, Ebaalsche (aa) Nimph, gebragt. Uir Man onthaaldme als gast, dit Js ook zoo bekunstigd. Door hooger voorbesluy t, en Goddelijke macht. Hij toonde mij wel al, dat in de hooge wallen Van Sparten heerelijk, en schoon t’aanschouwen vieU Maar dat gepreze Kroost, en schoonste ding van allen, Dat was ’t, en anders aiet, dat mi ju gedachten hiel. ’kStond stijs, als ik u zag; mijn hert en ingewanden, Voelde ik, op nieuws doorwond, en kloppen mpê en mat; Zoo ’n Kroost, zulke oogen, sa mijn best onthouwen, branden, In Venus, doeze naakt voor my ten oordeel trar. Indien gij te gelijk om d’Appel had gedongen, Het had met Venus prijs al wonder schrap gestaan; De Faam heeft wel veel groots, en schoons, van u gezongen, Daar ’s ook geen Land, of ’t doet van schoon’ Hele vermaan Doch uws gelijken vindme ooknergens by de Phrygen, Geen andre komt by u, zelfs van ’t zonstralend Oost; Geloosje ’t wel; uw los kan*tot de daad niet stijgen, De Faam is schier onheus in ’t melden van uw ks oost, r winden’, ziet ttn els Jtn Treurbr.ieven. (aa) van haar GrootiKtJsrEbalut, de [p. 172] Ik vind hier meerder dan my Venus heeft beledeA j En uwe glorij is verwonnen van haar stof. Zoo brande Thezeus (b) dan, die’t alles wist, met reden, En u we roof scheen waard een Man van zulken los. Als hij u moedernaakt, na wijs uws Lands, zagspelen, In’t glimpend worstelperk (c) een Vrouw met naakte Mans. ïk prijs ’t hem dat hy a ontschaakre, maar met vele, Verwonder ik dat hy zoo braas verkregen kans Ooyt weergas; ’k liet mijn kop eer van mijn hals as’ houwen, Dan ik u uyt mijn koets en armen rukken Iset. Neemt dat mijn handen u ooyt wederlaten wouwen, Neemt dat ik levend leed, dat gij mijn schoot verliet; Moestik u geven, ik zou eerst nochtans wat wihst, eo Iet nemen, Venu’s blees niet gantsch een ijdle schijn. of uwe maagdom/ou geplukt zijn (d) ostenminsten, ’t Geen buyten quetzing van uw maagdom, roos kon zijn; Geef u maar, Paris zal u nimmermeer bezwijken, Tot eene vlam uw asch in mijne lijkasch doofd. (b) Plutarchus en Diodorus verbaleČ, dat lïeK.eiü Heleen, nocheer jongz,ijnde, ontschaake heeft; tČ dat zy van Kajlor en Pollux, haar twee Broeders, weder gevrijd is: ziet deČ achten Brief der Treurbr. (c) De Worstelaars besmeerden haar naakt lichaam 7net oly: het ivat aldaar bet landgtbruyk.’, want die van Laced^emon vermaakten haar boven allet in ’t worstelen; waar van men oekgeloosddat zy 4e vinders (d) Omdesregwengelegend.bejd., [p. 173] Ik heb u meer geacht dan al die Koningrijken j Die mij de Troongoddin zoo rustig heeft beloofd. Wijl ik uw hals maar met mijn armen mogt omringen j Misprees ik Pallas deugd ’, en gaven van vernand, Doe’teVenusj met Minerve, en Junoom’tprijsdingenj Gantsch naakt ten oordeel kreeg in Ydaas klaverland. Mijn keuren rouwd mij niet i nochzahne ooytdwaaslijk schijnen. Mijn zin werd nooyt ontzind, dien aard werd nooyt ontaard. Lijd gij maar nimmer dat mijn hoop in rook verdwijne, Dat bidde ik, ö Princes, zoo grooten moeyte waard.! ’k Ben geen onedle, die op edle min gaat vlammen, En Paris Vrouw te zijn, verkleynd doch nooyt tw roem.,..:\: Zoekt gij een Pleyas (e) en Jupijn in onzen stamme, Men vindser : Op dat ik geen Middelgrootvalrs noem;.. Mijn Vader draagt de Kroon van de Asiaansche Landen s (vanaf:) ), ’tOnihetelijkst, het schoonste, en’rijkst van’s werelds rond. Gij zult ontelbre Steên, Gouddaken, veelderhande Gebouw en Tempels zien, waar’t datoi’er God’hes a vond. Gij z uit dat Ilion, en hooggetoornde wallen. Aanschouwen., in ’t geluyd van Phoebus, Lier gebouwd (g); (e) JČpiterstiep bj Elektra, de Dochter van Atlas, een van de zeven Pleyaden, een Gesternt in den Hemel. (s) Het is op veelplaatsm-vermeld, dat het Trujaanse Rijk, heelAzienbehelsd^). (g) De Poëten verzieren attejïns, dat Trojengebouwd.is van AptUo, onder zijn snaarzang. [p. 174] Wat zal ik van ’t getal der strijdb’re Mannen brallen? Dat Land omvangt naauw’tVolk dat in zij n kreyts zich houd. De Vrouwschap zultg’u, als een bijzwerm toe eien wajen,... Ons Hoven noch te kleyn voor Trojens Jufferpracht. Hoe vaak zegt gij noch wel, Hoe arm is ons Achajen (h)! ’k Wed gij elk Huys bij elk van uwe Steden acht. ’t Sta mij nochtans niet toe Hw Sparten te misprijzen Het Land van uw geboort, is mij een heylig Land. Maar Sparten spaard en gaard; uw praal eyscht andre wijze, Die plaats isalte slecht voor zoo’n uytnemend pand. Dat Kroost most maat noch eynde in breede rusting houwen, En overdadig zijn staag in nieuwe overdaad. Als gij het ciersel van ons Mannen gaat aanschouwen, Wat denkt gij hoe ’t met ons Dardaansche Jussren gaat? Steld u maar rekklijk, wild geen Phrygisch Prins verstooten, Princes, geboren ophet Terapnesche Land(r). Hij was een Phrygiaan,en uyt ons bloed gesproten; Die aan der Goden disch nu ’t Nektar met zijn hand In ’t water mengd, en drinkt:, (k.) een Phryger was’ t, wiens minne (h) Of Peleponezus, een gedeelte van Griekenland, alzoo genaamdv an Jlchaus, de Zoon van Xuthtts. (i) Terapnaü een Stad in Lakonsea. (k) Ganimedes, die, als hj op Ida, Juspiter offerde, van hem zoo zeer bemind is, dat hj, in de gedaante van een Arend, Čttïer ciuam ende hem aloo ten Hemel op. [p. 175] Auroor zoo zeer beviel, dats’ hem ten Hemel riep (l): Anchizes ook van ’t zelfd’, met wien de Mingoddinne Op Ydaas reukprieel in de armen lag en sliep (m). Ik meen ook niet, dat, zoo in schoonheyd, als in ’t strijden, Gij Menelaus zult verheffen boven mij. ’k Zal u geen Schoonvaâr, die de Zon te rug deed rijden, Bijzetten, voor wiens disch de paarden vliên ter zij (n) Priaam heeft ook geen Vaâr die Schoonvaars ging vermoorden, En deelde ’t water, na zyn schelmstuk, namen meê (o); Mijn Overgrootvaâr hapt ook na geen ooft, noch smoorden Gestaag van heete dorst in ’t midden van de Zee (p). (1) Titonas, de Broeder van Laömedon, die van Au- roor zoo bemind is, uyt dewelke zy naderhand Mem- non, een vermaard Trojaan, gebaard heeft. (m) Hier is Aeneas van gekomen, aan de vloed van Simoïs. (n) Dit is ’t Gastmaal van Thiëstss, die, van zyn Broe- der Atreus zijn eygen Kinderen opgedist wierd, die hij on- wetende op at; van welken grouwel de Poëten verzie- ren, dat de Zon zijn paarden te rugge keerde: De historie is te lang om hier te verhalen. (o) Pelops, Over- grootvader van Heleen, die den Voerman Myrtilus in ’t water smeet, waar van het zijn naam kreeg. Hij vermoorde ook. Enomaus zijn Schoonvader. (p) Tan- talus, Pelops Vader, die de Poëten verdichten in een Berg veranderd te zijn, die midden in ’t water staat, en eeuwig dorst heeft; eČ boven op z,ijn kruyn allerley ooft, en evenwel gestaag hongerd. [p. 176] Wat raakt dat evenwel, zoo gij haar nazaat achte Ten houwlijk waard? Jupijn moet zelfs haar Schoonvaar staan. Ha schennis! die onwaarde omhelstu gantsche nachten, Hij kan.in uwen arm en schoot zijn lust verzaan. Maar ik aanschouw u, als den disch naauw is begonnen Die tijd heeft ook al veel dat mij misnoegen doet. Ik wil mijn vijanden zoo bittre gastmaals gonnen, Als ik, neerzettende mijn wijn, vaak hebben moet. Het spijt mij Gast te zijn, wanneer ik voor mijn oogen Uw hals 5 met de armen van dien Boer, moet zien omarmd: Ik berst van spijt en nijd (wat zal ik ’t al op hoogen *) Als hij uw leden in zijn mantel stoosden warmd. Als gij met ernst ensmaak bei kuste in mijn aanschouwen, Zoo maakte ik dat mijn glas strakx voor mijn oogen stond. Ik dook met mijn gezicht, als hij u valt blees houwen, Mijn spijs blees traag; en groeyde in mijn onwilge mond. Ik zuchte vaak en aag, datge op rriijrt zucht,Jn ’t kussen, U naauw van lacchen kost bedwingen, welig Dier. ’k Zocht dik mijn vlam met wijn te blusschen; maar wat blusschen? Zij groeyde, en in mijn vier was dronkenschap van vier; Ik keer mijn hoofd ter zy,om van al’ t zien te onthouwen, Maar gij trekt strakx mijn oog weer tot uw zonneschijn. Ik ducht wat ik zal doen^ ’t is pijn dit werk te aanschouwen, Maar u gantsch niet te zien, dat is no$h grooter pijn. [p. 177] Ik strij, met kracht en macht, mijn dolle liefd (zoo woeldse) Te heelen, maar de min verraad zijn veynserij: Het zijn geen praatjes, gij gevoeld mijn liefd, gij voeldse: En och ofse u alleen maar openbaar en zij! Hoe vaak heb ik mijn hoofd, alschreyend, asgebogen, Op dat hij de oorzaak van ’t getieen niet vragen mocht! Hoe vaak, in’t drinken, steldeikueenminvooroogen, Daar ik elk woord s bedekt, op u te passe brogt! Zn gaf een leus van mij, vermomd in valsche namen, Jkwas (zoo gij’t niet weet) die Minnaar, dik vermeld. Ja zelfs, op dat mijn tong geen dertle reên mocht schamen, Heb ik mij, meenigmaal, als dronken aangesteld. Eens was, het heugdme noch, uw sleuyer wat ontschoven, Dit maakte dat mijn oog uw naakte boezem zag, Een boezem die al ’t sneeuw, en melk ver ging te boven, En blanker dan Jupijn in Ledaas armen lag. Ik zat verbaast van zulk gezicht, en liet ontglijden’ ’tGedraayde Glas (j), schoon’t jn mijn handen was gedrukt. Als gij uw Dochtertje gekust had, hebbe ik blijde Van Hermioontjes mond (r) uw kusjes asgeplukt, ’k leunde o verrug, en zong vast oude vrijerijeq, Ik gas merlonken u verborgen vier in \ oog. (q) tJMengebruykte m den wden t ij d veel gedraayde -(r) Het Docbtertje’t welkHclene bij Me- nelaus geteeld had. [p. 178] Ik dorst voor Klymene, en voor Ethra, d’ eerst belijen Van al uw Jufferstoet (s), mijn smekende vertoog, Die mij niet anders dan gestadig vreezen melden, En ’t midden mijner beên verlieten, daar ik bad. ’k Wou dat de Goón tot prijs, eens grooten krijgs, u stelden, En dat, die winnaar was, u dan ten houwlijk had, Als de Scheneesche prijs Hyppomenes in’t loopen Won (t), als Hyppodamey in Phrygische armen sprong(v). Als Acheloüs kamp hem Herkles deê bekoopen, Wijl hy, om uwen schoot, Deïaneira dong (w). Zoo zou mijn dapperheyd het hoofd ten top uytsteken, ’k Zou u doen zien dat gij het werk mijns arbeyds zijt. Nu weet ik niet dan u, ó schoonste Beeld, te smeken, En uw Heldinnekniên t’ omhelzen, zoo gij ’t lijd. (s) Twee Staatjoffers, en trouwe kgren van Heleen, daarinde voorreden gewag af gemaakt is. (t) De Zoon van (JsrTegarens, dieAthalanta, de Dochtervan Schierietis 9 in ’t loop en overwon: de Poëten z,cggen, dat Ventn hem holp, en drie appelen gas, die hij haar voorworp, en alz,oo haar loop hmderdz__j, (v) Dit werd ivcrstaanvanPelvps, dewelke, alshy, uytPeleponez,ust inPhrygienvoer (gelijkThucididcsversraaid) H//Č-* pojameya, de Dochter van i^nomaus, tot z,ijn Vrtmv trouwde, diehy, tot ten prijs z,ijns ovenvinnwgs, behield, (w).Herkules v och t met Achelons, een Ri^ vier, die hy overwon; ziet den negendeČ der Treurbrieven. [p. 179] O’pronk! 6 praal van twee Gebroers (x); o pand der panden! Zelfs waard Jupijn, indien gij niet zijn Dochter waart! Os ik zal noch, met u als Vrouw, te Trojen landen, of balling gaan ten gravein uw Tenarische aard (y). Geen punt eens schichts is pas mijn borst in ’t vleesch gezonden, ’t Vergif is door en door, tot in ’t gebeent verspreyd Dat heett (hoor’t weer) dat mij een Hemelpijl zouw wonden, Die vrare Zangeres mijn Zuster mij voorzeyd (^). Heleen laat as van ’t lots beschore min te ontleggen, Zoo maakt gij, tot uw wensch, de Goden toegedaan. Mij komt veel voor, ’maar om meer mond aan mond te /eggen, Laatme, in de stille nacht, tot u in d’armen gaan. of schaamd gij u, of vreestg’ uw echte min te schendenis Te breken ’t kuysch verbond van ’c wettelijke bed? Ach al te slecht’ Heleen, dat ik niet boersch zeg, kende Gij ooyt zoo schooneti Kroost van misdaad onbesmet? Gij moet uw wezen, osverandren, of niet stras zijn s. Daar.’s groote strijdruetschoon-, en eerbaarheyd te gaar : De Ul?nde Venus, zelfs. Jupijn, ten troon vaak aszija pnxJsteelmin; zulk een min gas u Jupijn tot VaAr. sö Kastor en Pollux. (sïOsLakootise. (z) ZietS.nnius m ’-At Tragétsa, alwaar Kassandr’a voorzeyd den Trojaansen veil; en dat^ a/JJe de Vloot toe zag rusten, datse eeHpijli op Par u htosd^ag vallen. [p. 180] Gij kond, indien de kracht der liefde blijst in’t telen, Naauw kuysch, en Dochter zijn van Leda en Jupijn. Maar weest dan eerbaar, als mijn Trojen u zal strelen, Laat ik voor een en al, alleen uw misdaadz ijn. Laat ons die zond’ nu laan, die’t Houw’lijk zal ontladen, Indien mij Venus maar geen ijd’le woorden gaf Maar zelfs uw Man raad u dat, nietmetmond, maar daden, En om geen min zijns Gasts te hind’ren, blijft hij af. Hij had geen beter ti|d om Kresens Rijk t’ aanschonwen, O wonderlooze Man! hij ging, en sprak in ’t gaan, Mijn Vrouw, ’k belast u deze Idésche (aaa) Gast te houwen, Onthaald hem, in mijn plaats, gelijk ik heb gedaan, gij vergeet het gene uw Man met veel geboón Gij draagt geen zorg met al voor uw Idésche Gast. Meynd gy dat dezenMensch,die hert ’loos is, uwschoonheyd, Met zijn verstand, Heleen, ooyt kan of heeft doortast? Gij dbold; hij kendse niet : Hiel hij ’t voor grqote schanen ’t Geen hij bezit, hij had geen Vreemd’ling zulkx betrouwd. Maar wijl mijn reen, noch gloed, u kan het vier doen vatten, * Zoo is ’t noodzaaklijk dat zijn goedheyd ops yerstout. of wij zijn gek, gelijk w’ hem anders ves verwissnen. Indien zoo veyl’gen tijd blijst vrucht’loos zondei spel : Hu bragt mij tot u, schier met eygen hand, ter minne; pebruyk d’ eenyoudigheyd van uwes Mam be^l. [p. 181] Gij legt zoo langen nacht alleen op ’t eenzaam laken, En ik leg ook alleen op d’ eenzame mattras: Laat ik met u, en g i) met mij, een vreugde smaken, Die nacht zal klaarder zijn als ooyt een middag-was. Dan zal ik mij bij al wat God kan zijn, en noch is, Met on verbreeklijke een verbinden aan uw trouw; Dan zal ik, zoo mijns zelfs vertrouwen geen bedrog is, Zelfs maken dat gij bid te wezen Paris Vrouw. Zoo gij u schaamd,ös vreest van dat gij mij moogtschijné Te volgen, al de schuld zal mij te laste staan. Want ik heb Thezeus en uw Broeders daad tot mijne Ondchulding, waar trestme ooyt een naarder voorbeeld aan? U roofde Thezeus (b), zij de Zusters Leucippiden (c), Ik zal de vierde naam tot dees voorbeelden doen. ’k Heb hier de Troysche Vloot gewapend, en ten strijde Gemand: de wind en riem zal haast veel waters spoen; Gij zult, als Koningin, door de Dardaansche Steden Trots treen, en’t volk zal u voor een Goddin zien gaan : ’t Kanneèl, en Ginnamoon (d), zal branden op uw schreden, En ’t snikkend offerhand zijn borst op de aarde slaan: Mijn Vader, Zusters, Broers, eri Moeder met geschenken Č Al d’ Jlicnzers (e), en gantsch Ti’ojeh in uwschoot; (b) Dit isgez,egt op de tweede letter (). (c) Pbtzbe en Elayra, de Dochters vai? Leucippt/s, douelkg or en Pollux geroofd hebben, vechtende, omharent, met Idas enLyncevs. (d) Daar is tiveederley snort van Cmnamoon, wit en %,wart, ’t een is kojïèltjker als ’t andre, 2,oo PI m ius verhaald. (e) Ds Trojanen zoogenaamd van Ilion. [p. 182] Ik kan op ’t minste deel naauw van uw pracht gedenken, Die grooter wezen zal, dan u mijn Brief begroot. En als gij zijt ontschaakt, zoo vreest geen Oorlogsbenden, En dat groot Griekenland zijn macht bij een vergaard. Wierd van zoo veel ontschaakte, ooyt een door krijg in’t ende Weêrroepen? Dat ’s maar wind, en niet eens vreezens waard. Der Noordsche Tracen Vloot voer met Erechthis over (f), En in’t Bistoonsche Land (g) ontstak geen Krijgstrompet. Mede verzelde op ’t Schip de Pegazésche Roover (h), Maar Kolchos (i) heeft geen voet op Griekens boom gezet: Ook Thezeus, die u roofde, ontroofde ’t pronk van Kreten (k), Nochtans is Minos nooyt om haar ten tocht geweest. De schrik is hier meer dan ’t gevaar is af te meten, Men schaamd zich datme uytvreest, ’tgeenme onbedachtlijk vreest. (s) De Tracen roofden, met den Noordenwind, Orithia, de Dochter van den Koning Erechteus, uyt Athenen; waar van Zetes en Kalais geboren zijn. (g) Een gedeelte van Tracien. (h) Jazon quam, om ’t gulde Vlies te halen, uyt Grieken in Kolchos; ’t welk hij bekomen heb- bende, nam hij Medea, des Konings Dochter, mede: ziet den twaalfden der TREURBRIEVEN. (i) Haar Vader Land. (k) Ariadne, de Dochter van Minos, die hem uyt den Doolhof hulp, met dewelke hij heenging, en op ’t Eyland Naxus liet zitten: ziet den tienen der TREURBRIEVEN. [p. 183] Maar neemd al, zoo gij wild, ecu bloedige Oorlog brande, Ik heb ook wapenkracht, cnstaal dat hinder doet, En d’Aziaansche weeldeen wijkt geen Grieksche Lande, Daar ’s overvloed van volk, van paarden overvloed. En Metielaus zal in moed niet zwaarder wegen Dan Paris, noch is tot de wapens meer bequaam. Ik heb, noch jongen, ’t vee gevrijd, en weergekregen, Mijn vijanden geslacht, en kreeg hier door mijn naam (/). Ik heb, noch jongen, meer dan Jongmans overwonnen, Ilioneus (m} en zelfs Deïphobus(Ē)doenvlien. En meend niet dac mijn macht niet dan van dicht zou komen, Mijn pijl hecht in de plaats daar ikse wil gebien. Gij kond zijn eerste jeugd op zulken daad niet roemen, Gij kond Atrides (o) nooyt mijn’kunsten doen verstaan Al noemdgij’tal, gij zult mij nooyt een Hektor (s) noemen, Hij zal, van duyzenden, alleen voor Krijgsman gaan. Gij weet niet wat ik mag, mijn kracht bedriegt uw zinnen; Gü weet niet van wat Man gij haast zult zijn Gemaal. of Grieken zal dan om Heleen geen krijg beginnen, (1) van wegen z,jn dapperbeyd. (m) Die -was niet alleen jlerk, maar ook z,eerivelsyrekend. (n) O uk een sier Borrs, daar Virgilius veel gewag as maakt, Paris Broeder, (o) (JWeČelant, alzoogemaamd, om dat hij Atreus ’Lom is. (p) Paris oudste Broeder, en aücr~ dapperste der Trojanen. [p. 184] Of’t Dorisch (q) Leger zal bezwijken voormijn staal. Ivlaar’kacht de moeyte ook waarheen seilen krijg te aanvaarden Om zulken groeten Vrouw; de prijs des krijgs is groot; ok gij 5 zoo om uw dingt, den gantschen kreyts der aarde, Zult een onwelkbre naam beerven na uw dood. Treed gij maar onbeschroomd van hier, en volgd, ni waarden, Met gunst der Goón; ’t bezit der Schatten, die’k u bood. (q) Alzoo werden de Grieksn ook genaamd: de Do- ren zijn eygendlijk een volk in Peloponesus, die, alsse eens daar uytgedreven wierden, Pernassius in hielden; maar naderhand, door de Herakliden, bersteld zijnde, in Pe- loponesus veel Steden gesticht hebben.
Quam cito de toto reiit meus orbe Sabinus, Scriptaquet diversis rettulit ille locis ! Candida. Penelope stgnum cógwuit Ulijzis: Legit ab Hyppolitoscripta wvcrcasao. Jam piot s^y£Čéas misera Yescripsit Elise, Quodsy legat PsySü, st modo issuat, habet, Tristis aJ Hyp/ïpileČ ab Jasine littera venit, Dat votum Phxbo, Les bis amka ï ’t Welk, ïn Duyts, aldus is: Hoe ras heeft mijn Salijnschier ’sWerdds rond d, Enschristm mtc geiragt vanvele plaats en tijd! [p. 186] Pmèlope, die troutie, ontsangt U lijsit tekent,. Dt Stief moer leest het schrist van baren Hyssolyt. De vrome ALneai schrijst nu antwmrd aan Eli^e, En PWn, joo^e leesd, krijgt blijkjvan’s minnaars -vier. Vorsi Jasons ScheydBrief komt Hypjïpilc as te wijden, En Zjppho schenks As d baar toebdoosde Lier. Het welke niet veel tot der.aak schijnt te doen, dewijl hij -ondertuslchen geen gewag maakt van HeLe E N; maar daar op voegd hij deze twee Vaarzen, daar onder : Et Paris estiüict adukera nobik crimen,. s ’.. Et Comts extinSh Laodameja, viro.. * ’t Welk, in Duyts, is : En daar K Parts, en de saamruckte En Vrouw Laodamey vergeld haart Htertn Jood, Waar mede zij licht overwonnen werden, na veler gevoelen, die meyrien dat die Brieven, niet van £/Ē/Ē konnen zij n, nademaal, noch Paris, noch L A Od A M E; A, antwoorden, maar zelfs schrijven. Een ijder kan hier nu van zelfs oprdeelen, zoo als ’t hem zalgelieven..-^. HELENE dan, Paris Brief gelezen hebbende, heeft hem dezen Brief,: tot antwoord, geschreven; in dewelke zij, in ’t eerste, hem toegraauwd, cnde bekijst, als osiè hestig verstoord was: daarna, op datse haar eerhaarheyd roogt beschermen, tracht- [p. 187] ze PARIS aanradingen, met tegenwerpen, te ontzenuwen; gevende nochtans eenige vonkjes van haar, op datse niet schijnen mogt zijn liefde, heel ende al, in de wind te slaan; ende alzoo betoondse opendlijk (gelijk in den stijl, ende veranderlijke driften, van dezen Brief doorgaans te zien is) dat den aard der Vrouwen onstandvastig ende veranderlijk is; zijnde haar Neen veeltijds haar Ja, ende haar Ja haar Nen: *volgens het zeggen van Ovidius in ’t eerste bpel van de Konst der Minnen: Forsitan & primo veniet tibi littera tristis, Quaeque roget, ne se sollicitare velis. Quod rogat illa, timet; quod non rogat, optat, ut instet Insequere, & voti postmodo compos eris. ’t Welk, in Duyts, aldus is: Gij zult misschien, in ’t eerst, een droeve Brief ontfangen, EČ dit H bidde n %al, dat gij baar nitt meer vrijit} Haar^rees K ’tgeen^ijbid-’tgeen^ijnietl,id,verlaneens Houd aan, en gij %ult haast qjn met utv tvtnsch verblijd, i , _ ’,"’’..’,’, "* Heleen, eyndelijk genegen zijnde.Paris wiltevoldoen, zoo heeft haar, zoo eerlijker,’ als veyliger, gedacht, indien zij malkanderen ietvves vvilden zeggen, of in ’t werk {tellen, het zelve niet meer te’schrijven; maar door Eth R A ende Klymenc, haar tv vee trouwe StaatjosSren, en Karen, te verrichten i het welke-, als zij nader- [p. 188] hand meermalen deden, zoo is Helene eyndelijk van Paris, met deze gespelen, naar Trojen gevoerd.
Zoo acht ik ’t kleyne roem dat ik niet weder schrijf. Gij Vremdling dursd de Go6n van ’t Gastaltaas (a) bezeeren, En eysichen ’t wetlijk recht van een gehijlijkt Wijf: Te weten, daarom heeft de haven der Spartanen U, moe en mat van reys, ontfangen in haar schooss En-schoongij quaamt van verj met vreemde wimpel vanen, Os mijn Paleys; voor u, de deur niet toe en sloot Op dat gij zulken dienstmet smaaddoen zoud verpelden t Waard gij 5 die zoo aanquaamt, een Vijand of een Gast? En ik en twijffel niet, of gij zult nu noch schelden Mijn klacht, hoe billijk z’is, voor boerten; maar scheldse vast; Laat ik vrij boersch zijn, en maar nooyt oneerbaar wezen, En datmijnlevens pa-k blijs zonder vlek of smet. (a) DeHeydenen, vangroet aanzien, plegen, aljje eenigvoorneem gaïtkregcnt tezilner komsi, Jusiter te osseren; waarom de GastengeZit ebt wierden onder zijn. [p. 189] Heb ik geen droevig kroost in een schijnveynzend wezen, Is ’t dat ik geen stuurs oog, geen barsse tronij zet; Mijn naam is nochtans wit, en ’k boerte zonder zonde, Geen Overspeelder droeg, tot noch toe, roem van mij. ’t Geen mij te meer ontzet, waar op gij ’t onderwondert Hebt, en wat d’oorzaak van de hoop mijns houw’lijkx zij. Is ’t om dat Thezeus mij eens, met geweld, ontschaakte (b) ? En schijn ik eens geroofd, nu waard een tweede roof? Het had mijn schuld geweest, zoo mij zijn vleyen raakte, Maar doe ’k geroofd ben, was weerstaan en wangeloos Al ’t mijn’, hij kost nochtans geen vrucht zijns arbeyds plukken: ’k Ging t’ huys, en had njct dan wat vreezen uytgestaan; Die Geylaard kost mij maar een Weynig kusjes drukken, Met worst’len, anders heeft mij Thezeus niet gedaan. Maar uwe boosheyd was, na ’k zie, zoo niet te vreden, God zegen ons! hij had geen aard als Paris heeft; Hij gaf mij reyn weerom, zijn matigheyd en reden Verschoonden zijn misdrijf, ’t rouwd hem zoo lang hij leefd. Beroud ’et Thezeus, om dat Paris hem zou volgen? Ten eynde ik eeuwig op het volk haar tongen rij? (b) Dit is in den voorgaanden brief verhaald op de tweede letter (b). [p. 190] ’k Vergram nochtans niet; wie is Minnaars ooyt verbolgen? Zoo maar de liefd’, die gij voorgeeft, niet valsch en zij: Want hier aan ducht ik ook, niet dat ik u mistrouwe, Of dat ik niet te recht mijn eygen schoonheyd ken; Maar om dat licht geloof, vaak scha deed aan de Vrouwen, En ik van ’s mans gevley, voor valsch, verzekerd ben. Maar andre vallen, en de kuyssche Vrouwen oordeeld Men schaars; wat let mij een te zijn van ’t schaars getal? Want dat mijn Moeder u bequaam scheen, na wiens voorbeeld Gij meende dat gij mij licht brengen zoud ten val (c); Mijn Moeder is misleyd, daar zij geen roover kende, Den Overspeelder was met veren overdekt (d). Maar zoo ik zondig, ik kan niet tot onkund wenden; Geen doling, die mijn schuld met wolken overtrekt. Zij doolde wel, en boet haar sout met ’s Roovers grootheyd, Waarin ik mijn geluk, en bloed krijg van Jupijn Gij roemd uw Stam, en Huys, en Pracht, en alles zoo ’t leyd; Ons Huys kan groot genoeg op zijn aaloudheyd zijn. ’k Zwijg dat mijn Schoonvaâr noemd Jupijn zijn Oudgrootvader, En Tantaals gantsche Huys, en Pelops (t), en Tyndaar (s). (c) Leda teelde Heleen bj Jupiter, die zich in een Zwaan veranderde, waar van Heleen, Kastor ende Pollux quamen. (d) Dit is nu gezegt. (e) Dit zijn [p. 191] haar Grootvaârs van haar Vaders zijde; Pelops is de Zoon van Tantalus, en Tantalus van Jupiter. (s) Vaar Vader van Natuuren, hoewel de Poëten verzieren dat Jupiter haar Vader is. Vrouw Leda geeft mij selfs, Jupijn haar Pluymverrader, (Die koesterde in haar schoot een valsche Zwaan) tot Vaâr. Ga nu en haal vrij op den oorsprong van de Phrijgen, En Vorst L3ornedojv{g), en zijnen Zoon Piiaam (l,}) Die ik verdacht houw, maar die u, pp ’t hoogst, doet stijgen Als vijsde (/), die zajd’eerst zijn van mijn bloed ca naam. Schoon He de Scepter van uw Trojen machtig Ēken, Zoo meene ik niet dat dee? yoord’uiy te wijken hoefd. Kan dezeplaats nu niet in pracht en volk uytsteken, ’cis een Barbarisch Land (k), daar gij dus breed op schroefd. Uw Briefis mild, en loosd zoo grootep schat en Steden, ’t Geen zelfs Goddinnen zou bekopren tot gehopr: Maar zoo ’k de palen wou van kuyscheyd overtreden, Zoo gaaft gij aan mijn schuld zoo veel te grppter :. sppps: (g) De Vader van Priaam-j, (h) Koning; van Troje. Jupiter teelde bj Ekktia, Dardanns Dardanm teelde Ericbtbomus, Ericbtbomus Tros, Tros Ilus, llus Laomedon, Laomedon Priaam, en Priaam Parts, (k) Ik heb in den twaalsden der Treurbrieve^ vermeld, aüe volkeren, die geen Grieken waren,voor dezen, [p. 192] Of ik zal eeüwiglijk mijn saam onsmetlijk dragen, Of ik word eer van u, dan van uw gist, ontschaakt. En even als ik die niet laak, zal mi] behagen, Altijd uw schatgaas, die de schenker kostlijk maakt. Ikacht uwliefdtemeer, datgij, om mijnent wille, Komt over lange Zeen in nood en tegenspoed. Ik merk ook, Stoutaard nu, zelfs aan den disch, die grillen, Schoon ikse trachten zal t’ ontveynzen, die gij doet. Gij Geylaard zit mij vast en straald met dartle lonken, Zoo sterk, dat mijn gezicht het naauw verdragen kan; Gij zucht, en neemt het glas, daar ik uyt heb gedronken, Daar ik mijn lippen had, zet gij uw lippen an. Hoe vaak zag ik n met oogwenken, dielchierlpraken, Hoe vaak met vingers mij bedekte teekens doen; Ik vreesde dikmaals dat mijn Man de zaus mogt smaken, En bloosden op mijn kaak, niet buyten elkx vermoen. ’kHeb dik, of binnens monds, of overluydgekeven, Heeft hij geen schaamt s. en dit mijn woord had waarheyd in: Ik vond ook op het blad des disch mijn naam geschreven, Met letters van roö Wijn (/), enonderaan, 11^ min. Mijn oog en kost nochtans dat schennis niet gelooven, ’ Ha, ha! nu leer ik dat men zoo ook spreken kan: Door dit pluymstrijken, zoo ’k de deugd doe had verschoven, Had gij mij licht verleyd, dit tros mijn boezem an. (1) Ditz,ijn de bruyne Grieksche Wijnen, die nocb, hedenslaags iČ deze Landen, van de Straatnaarder!, gebragt werden. [p. 193] Gij hebt ook, ik beken ’t, een kroost dat ongemeen is, En in uw armen kan een Meysje willen gaan; Maar het is beter dat ’er zonder misdaadetnis U w Vrouw, dan vreemde liefd’mijn kuyscheyd zou verraan. Leerd, na mijn voorbeeld, ooktekonnenschooneontbeeren, Zjcb tan’t behaagde goed t’ onthouwen K teh deugd. Hoe vele meend gij dat begeerden uw begeren, Denkt gij dat Paris oog alleen tot keuren deugt Gij ziet niet meer, maar dursd meer stoudijk onderwinden, En gij hebt niet meergeests, maar minder schaamte in ’t lijf; Je Wou dat gij doe hier wtard gevoerd met siere winden, Als duyzend Minnaars om mij dongen tot haar Wijf. Zoo ’k u gezien had, ’k had van duyzend u verkoren, Ik weet, al waar’t mijn Man, dat hij dit toestaan moet: Nu zoekt gij een verkochte, en vreugd allang te voren Ontplukt; uw hoop quam traag, nu eyschtge eens anders goed. Doch schoon ik wensch te zijn uw Troysche Vrouw, mijn lieven Heer Menelaus is mij noch zoo niet ontsind; Houd op mijn teere borst met vleyen te doorgrieven, En doet geen hinder aan die gij zegt dat gij mind. Laat mij voor ’t lot, dat mij ten deel wel, eerbaar strijden, En draagt deschande niet dat gij mijn eer ontschaakt; Maar Venus heeft u dat beloosd, en m hoog Yde Haar laagten, toonden u zich drie Goddinnen naakt. [p. 194] Als d’een u Ki ijgsroem wou, en d’arider Rijken schenken, Zoo sprak de derde, Gij zult Man zijn van Heleen. Voor mij? ik kan’t naauw van des Hemels Godheyd denken, Dat die haar schoonheyd aan uw oordeel heeft beleên. Zn laat dat alzoo zijn, het ander is gelogen, Dat ik u tot den loon uws keurs ben toegebragt. k was nooyt in mijns zelfs vertrouwen zoo bedrogen, Dat ik mij ’t grootst geschenk zelfs van Goddinnen acht. Mijn schoonheyd is vernoegd de mensehen te gevallen, Én Venus brengt mijn los roemnijdiglijk te pas. Maar ik weerspreek niets, ik acht ook dees roem met allen; Want wat zou ’k weygeren te zijn ’t geen ik graag was En gij; vergramd niet; dat iku zoo zwaar geloofde; In groote dingen is ’t geloof gemeenlijk traag. Mijn eerste vreugde is dan, dat mij zelfs Venus loofde; Mijn tweede, dat ik u, als grootste prijs, behaag. En dat gij noch Minerss, noch Junoos trotse blijken Geacht hebt, doe gij van Helene hebt gehoord. Zoo ben ik u dan deugd; ik u doorluchte Rijken, ’k Moet staal zijn, zoo dees borst, mij niet tot min bekoord; Geloofdme, ik ben geen staal, maar weyger te beminnen Die geen, die ’k inbeeld dat naauw vrerden kan mijn Man; Wat zal ik met de ploeg op ’t wellend strand beginnen, En volgen hoop, die mij de plaats niet geven kan? Ik ben tot steelsche min gantsch rouw, en mee geen kunsten Bedroog ik ooytmi;a Man, dat tuygen al de Goón. [p. 195] Ook nu dat ikby schristc, in ’t heymlijkj toon mijn gunsten, Dat nieuw gebruyk steld eerst mijn hand aan u ten toon. Gelukkig zijnze die ervaren zijn! mijn vreezen Is, dat tot mijn misdrijs de weg te zwaar zal zijn Ik vrees in ’t quaad; nu zelfs sta ik verzet van wezen, En meen dat ik elkx oog ge vest zie op het mijn; En ’t is geen meenen, ’k heb het Graauws gemor vernomen, EnEthra (m) zeyme al veel uyt d’ een en d’anders mond: Maar gij slechs, veynst, ten zij gij woud tot asstand komen: Maar waarom asstand doen, daar gij ’t ontveynzen kond! Speel; doch bedektelijk; het is wel groote vrijheyd, Maar niet de grootste, dat mijn Man niet t’huys en is; Hij is wel verd van huys, daar hem de nood deun by leyd, En d’ oorzaak van zijn spoed was billijk en gewis. Ik vond ’et ook zoo goed; ik als hij stond en duchte of hij zouw gaan of niet sprak, Gaat, en keer weer dra: Hij kuste mij op dit voorteeken blijde, en zuchte, En sprak: Slaat doch ons Huys, en Troysche Gast, wel ga; ’k Weerhiel mijn lacchen naauw, ’t welk mits ik tracht te dwingen, Zoo kost ik anders niet hem zeggen, dan, ’t Is wel. (m) Een van haar twee trouwe Joffren, hier vore* vermeld, [p. 196] De voorwind ging zijn Schip wel’Haast aan Kreten dringen; Maar meend daarom niet dat u past alle euvelspel; Mijn Man is zoo van hier, dat hijme, in’t aszijn, ga slaat; Weet gij nier dit den arm der K onin gen ver’strekt? Mijn faam bezwaard mij ook, want hoeine uw mond meer na gaat In los, hoe met meer recht zijn vrees werd opgewekt, pielos strekt mij totscha, die nu mijn roem doet ttijven, ’t Was beter dat mijn saam in ’t eerste al was misleyd. En acht niet vreemd, dat hij vertrok, en mij liet blijven Bij u; hij heeft betrouwd mijn zede en eerbaarheyd: Hij vreesde wel mijn kroost,maar steunden op mijn leven, Mijn deugd maakt hem goemoed, mijn schoonheyd vrees jn’t lijf. CJij pord mij vast, ey quist geen tijd, van’t zelfs gegeven: En diend u van uw Mans eenvoudige verblijf. En’dustmij, enik vrees, en kan geen keurwil houwen, Ik heb vaak, ttiijsSelig, dan dtt, dan dat gekeurd; En ik leg zonder Man, en gij legt zonder Vrouwe, En mijn gedaant lokt u, en d’ uwe mij, om beurt. De nachten vallen lang, nu voegd ons ’t praten t’samen, Engii (’ósmertj) zijtzoet, enin heteygenhuys; ’k Moet sterven, zoo mij al dees dingen geen val ramen: Ik weet niet wat ik toes, maar ’k vrees dat ikme ontkuysch, Och of gij, ’t geen gij my quaad aanraad, wel kost dtiingen! Dus was mijn boersheydbest tejagen uyt haar kot: ’tGeweld doen is. vaak nur,zelfs die hetquam bespiïngen, Voorwaar zoo was de dwang mij ook een dienilig lot. [p. 197] Laat ons’t begonne iverk, wijl’t nieucv is, en nooyt paste, Best steuyten, nieuwe vlam verdoosd van weynig vocht. Der Gasten liefde is los, zijdoold, gelijk de Gasten, En vlied, zelfs alsmen niets voor vaster hield of docht. Dat is H/psipile (n), eo ook Minos Maagd (o) weervaren, Elk wachte op ’t Bmylostsbed, maar zij en kregen ’t niet. Men zegt ook dat gij na een min van vele jaren, Ontrouwe, uwtroiuveEnoón, zooschandelijkverliet (d): Doch gij ontkend het niet, en alles na te vragen Van u; zoo gij’t niet weet, was al mijn zorg en vlijt. Neemt dat gij u al woud in min standvastig’dragen, Gij kond niet, uwe Vloot zal spoeden op ’er tijd. In ’t vaardigen van het gewenschte nachje, in ’t praten, Zoo zal ’t u wind zijn die u voer na ’t Vaderland, Gij zult, in ’t heerst gestreel, vol nieuwigheyd verlaten Uw vreugd : daar raakt ons liefd, dan met de wind, van kant. Of zal ik, na uw raad, u volgen, en aanschouwen ’t Hoog Troje, en aeluersnaar zijn van Laomedon. (n) Koningin vaa’t Eyland Lemnoi, daarjazon aan e^uam, als hij na Kolchos trok, om V guUe Vlies te kalen, daar hj twee Tronen hij teelde, en de uitten liet: ziet den zesten der TREuRBRiEVEN. (o) Ari~ ddnc: ziet den tienden dtr Treurbr. (p) Deze ts van Paris verlaten, doe hij na Grieken, om Heleen, gmg: ZJet den vijsden der TREuRBR. [p. 198] ’k Wil’t brallen van de saam voor zoo gering niet houwen, En maken dat zij mee mijn schande ooyt vullen kon Mijn Steden: Wat zegt dan ons Spanen, wat gantsch Grieken, WatA zien? Wat zegt uw Troje dan van mij Hoe zal dit voor Priaam, en voor uw Moeder rieken? Voor al uw Broeders (5), en Dardaansche Jufferrij? Ook gij, hoe zult gij mij, voor trouw, ooyt konnen hopen? En niet bekommerd dooruw eygen voorbeeld zijn Wat vreemdling, met zijn Schip, te Trojen komt in loopen, Zal oorzaak wezen tot uw vrees en stage pijn Hoe vaak zult gij, vergramd, mij Overspeeïster noemen! Niet eens gedachtig dat uw schuld mijn schuld aantrok i Gij zult zelfs doender zijn van ’t schennis, en ’t zelfs; doemen; Ik bid dat mij eer d’Aarde in haren boezem slok! Maar ik zal in de praal van Trojen Godlijk streven, En dragen grooter schat dan ik ooyt had verwacht, (q) De Broedersvan’Paris-warenU.tBor^ Helenns, C ham, Troiltss, Deipbobus, twee met de naam van Poljdorusi Ezacus, Antiocbus, Teucer, Demoon, Kremon, Gergythnes, Cebriones, Phorbass, DoryklČ^ P°syjamos, Stxtipbon, dgatlou*, Hypports, Agemws, Laocoon, Ipbitns, Theslim, Thimetes en Polytes. Z//Č ^Lusters waren Krenz,a, Kajjandra, Tliovs, Lykaste en Polyxena. [p. 199] ’k Zal stijf van Purper zijn; enscostlijke geweven, En’ t goud van alle kant zien vloeyen tot mijn pracht. Vergees het die ’t belijd, ik acht uw gist zoo groot niet; Ik weet niet op wat voet dat Land mij droeg, en hoe! Zoo iemand mij misdoet, wie is ’er die zich bloot bied Voor mij, waar vliegt mijn Broers en Vaders hulp mij toe De valsche Jazon ging Medea alles loven (r), En zij is niet te min verjaagt uyt Ezons huys (s), Daar was geen ALtes om t’oritsangen dees verschoven (t), Geen Zus Kalciopc (?), verzachster van haar kruys; Zulks vrees ik niet, hoewel Medee ook niet ging vreezen, De goede hoop werd in haar wikken dik miszind; Gij zult bevinden, dat elk Schip en Vloot voor dezen, Een stille haven sloot, die nu de Zee verslind. Die Toorts vervaard mij ook, die Hekuba (w) vertelde,; Daar zij, voor Ybarens tijd, van droomden in haar bed:. ’k Vrees ’t tichelaars vermaan, die’t volk zeyd, dat voorspelden Dat Troyen van Griekx vuur in brand zou zijn gezet. h als u Cythere begunstigd om ’t prijs winnen, Dat zy door uwe keur twee zegetcekens draagt, Zoo vees ik voor die twee, wiens schoonheyd uwe zinnen En oog (zoo ’t waar is ’t geen gij roemd) niet heeft behaagd. (r) Dit ü; hier voren uytgeley d. (s) EĒ,on was de Vader van Jazon. (t) De Vader.vtm (J/tsedea. (v) Haar ^uster: ziet den twaalsden der TreurBrieven. (w) Ziet den voorgaande?! Brief op letter (c). [p. 200] En ik en twijffel niet, zoo ik u volg, os’tstrijden Zal volgen (ach!) ons min zal door de zwaarden gaan. Drong, op ’t Centaurisch heyr in ’t hsrnastoe te rijden, d’Atraasch’ Hyppodamey (x) d’Emoonsche Ridders aan (y){ En meynd gij dat mijn Man, in zijn getergden toren, Mijn beyde Broeders (3), en Tyndaar zoo traag zal zijn s Dat gij u braas beroemd, en brengt veel strijdtevoren, Uw aanzicht heeft doch van die woorden gansch geen schijn. Uw lijs is Venus meer dan Mars ten deel gevallen; Laat sterke in ’t Oorlog gaan; gij Paris mind maar sterk: Zegt Hestor (4), die gij roemd, dathy, voor u, de wallen: Beschermd; uw krijgsmanschap vereyscht een ander werk: Dat zouw ik, zoo’k wijs en wat stouter was, eens proeven, ’t Geen eenig Meysje, zoo zij wijs is, proeven zal. Of ik zal’t noch mislchien doen, en mijn Ichaamteontschroeven, (x) Hjppodameja, de Dochter van de Rivier Atrax, die Perithous, de ’Loon van Ixion, ten wijve nam: men biel de Bruylost op den Berg P.elion, in Tbejjalien : De Centauren die daar bj waren, aljje bet Vrouu,volk.verkrachten wilden, wierden aldaar van Tbezexs en Herkules verstagen, tn in de vlucht gedreven, (y) 7hessaalscè(_j. (ï^Dezczijnhiervourgenoemd. (%}Dez.s isme de genoemd. [p. 201] Als ik verheerd, intijds, bd d’armen neygtenval. Dat gij verzoekt dat wij ter sluyx dit zelver spreken, Ik weet wel wat gij zoekt, en t’samenspreken heet, Maar gij verhaast te zeer, wions oegst ik onrijp reken, Dees toeving gund mislchien uw wensch, schoon gij ’t niet weet,, Laat ons voortaan de pen, wijl ’k moe ben, nederleggen, Noch schrijven meer ’t geheym van ons schuldkundig hert, De restdoór Klymene, en door Ethre (b), ons karen, zeggen, Die mij twee Raadslui zijn in vreugde, enanxt, in smert., (b) Haar twte StaatjosserSj daar nn dikmaalsgewag.van gemaaakt is.
Cum peteret dulces audax Leander amores, Et fessus tumidis iam premeretur aquis; Sic miser instantes affatus dicitur undas: Parcite dum propero; mergite cum redeo. [p. 204] Dat is: Wanneer Leander, stout, de zoete min ging plukken, En hij moe onde r’t jok van ’t briesschend water zwom; Zoo bad hy (zegtmen) dus de golf die hem quam drukken, Spaar mij nu ’k ga; verzwelgme als ik weer herwaards kom. De Historien verhalen, dat LEANDER op een nacht, als de Zee al te hol ging, in ’t zwemmen verdronken is; en zijn lichaam, ’t welk te Sestos aan quam drijven, aldaar begraven. Deze min en geichiedenisse van HERO en HEANDER, heeft de Grieksche Poëet Muzaeus, met heerlijke Ēn onsterffelijke vaarzen bezongen.
Zijn groet, die hij liefst zelf bragt, was de Zee gestild: Zoo mij de Goón, ter min, reed en goedgunstig wezen, Zoo leest gij dit mijn schrift, schoon dat gij nieten wild’: (5) Zij zijn niet reed, want wat vertoeven zij mijn varen? Zij gunnen mij geen loop door de bekende Zee. Gij ziet den Hemel zelfs zoo zwart als pik, de baren Verwoed van zulken storm, die nooyt schips toegang leê. Een Schipper, in dit stuk vrij stout, die u ’t schijfteken (10) Mijns hands behandigd, ging ter Haven uyt in ’t diep; [p. 205] Ik had ’er,opgegaan, ten waar dat op ’t afsteken Van ’t Schip, het gantsch Abide alsins ter schouwplaats liep. Ik kost mijn Ouders nu, gelijk voor heen, niet helen Mijn liefde, en schoon ik wou, zij kost niet zijn bedekt, ’k Schreef strakx, en zey, Ga Brief, gelukkig onder vele, Nu werd die schoone hand haast tot u uytgestrekt; Misschien raakt gij ook aan haar zoete lipjes boorden, Wijl zij den sluytdraad (a), met haar witte tanden, breekt. Als ik dit had gezeyd, met zacht geluyd van woorden, Zoo maak ik dat mijn hand de rest op ’t schrijfblad spreekt. Ach ’k weet, hoe liever ik haar zwemmen zag, dan schrijven! Dat zij mij vlijtig bragt door de gewone vloed. z’Is wel bequamer om ’t stil water te doorklijven, Maar z’ is ook mee bequaam te dienen mijn gemoed. Het zijn nu, ’t geen mij wel een jaar schijnt, zeven nachten, Dat d’ongestuyme Zee, met heessche golven, bruld; Zoo mij in al dees tijd ooyt slaap mijn borst verzachte, Zoo blijf de dulle Zee noch lang in ongeduld. ’k Zit treurig op een klip, en zie noch pas uw stranden En raak met mijn gemoed, daar ’t lichaam niet kan zijn: (a) Het is van ouden tijden al gebruyklijk geweest, dat de Minnaars, en verliefden, haar brieven met zijde bewonden, en alzoo sloten. [p. 206] Ja ’k zie uw fakkelbaak zelfs van den tooren branden (b), Of ’k zie het, of mijn oog heeft ingebeelde schijn. ’k Heb driemaal, op ’t droog zand, mijn kleeren neêr’gesmeten, ’k Heb driemaal naakt bezocht t’aanvaarden de quâ reys: De dolle Zee weerstond mijn jong, en stout, vermeten, En overstolpte mij, in’t zwemmen, reys op reys. Maar gij, ontemmlijkste van de verwoede winden (c), Wat krijgt gy tegens my, met opset, zonder end? Gij woed niet op de Zee, maar my, zoo gy niet zinde, Wat zoud gij doen dat u geen liefde was bekend? Schoon gij zoo zuur zijt, kond gij wreedaard niet missaken, Dat u ’t Akteesche vuur verhitte, al waard gij koud (d), Dat iemand u, wanneer gij gingt om vreugt te smaken, ’s Luchts toegang afsloot; hoe of gij ’t verdragen zoud? Verschoon wat,blaast uw aâm met meer gematigdheden, Dat u Hyppotades (e) alzoo niet slims belast. Ik bid vergeefs; hij briescht en bruld op mijn gebeden, Noch toomd in ’t minst de Zee, die hy in ’t holste tast. (b) Dit is den Tooren, daar in den inhoud gewag af gemaakt is; zij stond ontrent acht stadien van Sestos. (c) Boreas, of den Noordenwind, werd alzoo genoemd, om dat hij de zuurste van al de winden is. (d) Orithia, de Dochter van Erichteus, Koning van Athenen, die van Boreas ontschaakt ts, ende in Tracien gevoerd ge- lijk de Poëten verdichten: ziet den eersten Brief op let- ter (f). De uytleggers krakkeelen gemeenlijk over [p. 207] het geslacht ende afkomst van Eolus; daar zijn ’er meer, als een, geweest doch niet op eene tijd: Het is zeker, dat die dezen Eolus is, die een Zoon, ofte Dochters Zoon, van Hyppotas, den Trojaan, was; die, buyten twijfel, geboren is uyt Egesta; altijd hij is Ko- ning der winden geweest, en heeft in Eolien geheerscht; hoewel ’t gevoelen hier zeer verschejden is: ziet den elf- den Brief der TREURBRIVEN, alwaar van hem gehandeld werd. Och wou my Daedalus nu stoute wieken geven, Schoon dat wy hier niet ver zijn van d’Ikaarsche Ree (f)! ’k Zou ’t lijden, ’t zy ’t geen zy, mogt in de locht maar zweven, Dat lijf, dat vaak dreef op genade van de Zee. Doch onderwijl de wind en Zee voor mij niet deugen, Herdenk ik ’t reysje doe ’k u d’eerstemaal bezat. (f) Daedalus, zijnde van den Koning Minos in ge- vangenisse gesteld; wist zich zelven, en zijn Zoon Ika- rus, vleugels te maken, waar mede hij over Zee vloog, ende alzoo de gevangenisse ontquam: maar als Ikarus te hoog, ende te dicht aan de Zon vloog, zoo smelt het was, daar de vleugels mede vast gemaakt waren, zoo dat hy in Zee viel ende verdronk; waarvan de Ikarische Zee haar naam heeft: doch Varro meend, datse alzoo ge- naamd is van Ikaros, een Eyland daar ontrent. [p. 208] De nacht quam aan (want mij ’t geheugen doet verheugen) Als ik, verhit van min, uyt ’s Vaders drempel trat. Ik toefde niet, ’k wierp met de vrees mijn kleeren neder, ’k Sloeg mijn taje armen door de dunne watervloed. En Luna gaf (g) op reys my schemerlichtend weder, Als een gedienstige verzelster van mijn spoed. Dees zag ik aan, en sprak, Begunstig, my ô schoone, En laat u ’t Latmische gebergt (h) voor oogen staan. Endimion (i) laat u niet toe uw straf te toonen, Wend tot mijn minnereys uw oogen (bid ik) aan. Denk hoe gy, om een Mensch, Goddin ter aarden helde: ’k Spreek waarheyd, met verlof, ’k volg zelfs ook een Goddin (k), Laat my haar hoog gelaat, de Godheyd waard, niet melden, Die schoonheyd viel nooyt, dan Goddinnen, waarlijk in. Geen nader, als zy, kan ’t by u en Venus halen, Geloofd mijn woorden niet, gebruyk uw oogen hier; Zooveel, als al’t gesternt, als gij met heldre stralen, O Zilvre, van u straald (l), moet zwichten voor uw vier: (g) De Maan. (h) Op den berg Latmius, lag Endymion op een nacht en sliep, en als Luna hem zag, ontstakse, van wegen zijn schoonheyd, in zulken liefde tot hem, datse hem in slaap hiel, en geduurig kuste; waar van hij ook Latmius Endymion genoemd is. (i) Dat is, als gij op uw liefde tot hem gedenkt. (k) Te weten, mijn Hero. (1) Plinius verhaald, dat de Maan blank en wit van gedaante is, waarom de Poëten haar ook Zilve- re noemen. [p. 209] Zoo veel ook schoonder is die schoone, als alle söhoosee, En Cynthia (n), indien gy twijffeld, gy zijt blind. Dus ging ik’t, of altijd niet anders haar vertoonen, En zwom ’s nachts door de stroom, -die zich voor my ontbind. De stroom droeg Lunaas beeld, door’t zwemmen staag herboren, En in de middernacht was heldre dageraad. Geen stem van mensch of vee genaakten ooyt mijn ooren, Behalven’ t water daar mijn lichaam tusschenslaat. Alleen d’Alcyonen (n), gedachtig aan haar minne Tot Ceyx (o), die queelden my, ik weet niet wat, zoet lied. Als nu vermoeydheyd scheen bel d’ armen t’ over,, winnen, Heste ik mijn lijs, dat ik tot boven’t water schiet. (m) Luna, e ook de tjiïsaan is, werd Cyntbia genaamd, iian den berg Cyntbus, in ’tEyland Delos,. alwaar zij met Phiocbtts geboren is, ende hj ook Cynthius iranbeet. (nj Dttztjnvogeltjens^dieo^deĒLeenestelen, ende zoo langs zij haar nest maken, is ae Zee stil;, sommige neggen, dat zij zes, Dommige ne~ gtn, a ndere elsdagen daar mede bezig zijn. (o) Nikander verhaald,. gelijk als ’r zehè verdicltselookin’t elsde boek van de Herscheppingen vanQvlmsstaat’i dat Ceyx, de Zoon van Luciser, tegen ii,ilen dankjjan zijn Vrouw Alcyone, na ’t Orakel van Ayollo vertrek: kende, in’Leeverdronkenis. Alcyone, de Dochter van Scyron, den Atb’,enschenstruykroover, of zoo zommige [p. 210] zeggen van Eolus; nu met haar Man bekomen zijn- de, is in haar de droom van Jupiter vermaand, datse naar strandt gaan zoude; alsse daar haar mans dood lichaam aangedreven vond, zoo heeftse uyt droefheyd, haar zel- ven, van een steenrotse, in Zee geworpen: De Goden met erbarming bewogen zijnde, hebben haar beyde in Vogels, die men nu Alcyonen noemd, veranderd, alwaar zij nu noch haar oude min en liefde oeffenen. Egezandrus ver- haald, dat ook de Dochters, verstaan hebbende haar Va- ders dood, in deze vogels veranderd zyn. Als ik, van verre, uw licht zag branden, In dien viere Is mijn vier, sprak ik; op die strand daar is mijn licht. Strakx voelde ik weêr, met kracht, bei mijn moede armen zwieren, En’t water scheen my, by’t eerst scheen, wel eens zoo licht. De min, die krachtig in mijn grage boezem brande, Maakt, dat ik gantsch geen kouw, der kille baren voel, Hoe meer ik voordschiet, en mij naderen uw stranden, Hoe min ’er overig is; hoe vlijtiger ik woel. Als ik nu zichtbaar was, komt gij my strakx moed dragen Door uw aanschouwen, en maakt dat ik spoedig spoê. ’k Tracht nu met zwemmen ook mijn Juffer te behagen, En werp mijn armen na uw Godlijke oogen toe. Uw Voedster weder hiel u naauw in Zee te springen, Want dit zag ik ook zelfs, en ’t was geen veynzerij, Zy wrocht nochtans niet uyt, h.oê zeerze u mogt bedwingen, Dat uwe voet niet nat van d’ eerste barning zy. [p. 211] Gy naamt my in uw arm, daar gy my kusjes drukte, Waard voor de groote Goôn (p) te halen over Zee: Gy gaaftme een tabbaard, die gy van uw schouwders rukte, En maakte mijn nat hayr, met droogen, weêr gedwee. Laat ons de rest, met dien bewusten toren, spellen, En nacht, en licht, dat my de weg door ’t water wijst (q). De vreugden van dien nacht, en zijn niet meer te tellen, Als ’t wier dat uyt de grond yan Hellespontus rijst (r). Hoe korter tijd wy by malkander mogten blijven, Hoe meer men zorgd, dat die niet vruchtloos door mogt gaan, En als nu Titoons Vrouw (s) de nacht haast zouw verdrijven, Was Lucifer, Auroors voorganger (t), opgestaan. Wy staplen kus op kus, om strijd, en zonder orden, En klagen hoe gantsch rasch de nachten zijn van kant. Als ’t bitte Voedsters woord my dus tot scheyden porde, Ging ik den toren af, weer na de kouwe strand. (q) Daer is onderscheyd tusschen de naam van Goden in ’t algemeen, ende de groote Goden in ’t bijzonder: Var- ro meend dat Hemel en Aarde voor de groote Goôn geno- men zjn; andere houden Jupiter, Merkurius, en Minerva daar voor; de Egiptenaren willen dat het Isis ende Ozyris zij. (q) Ziet hier voren op de letter (b). (r) Dit is de enge Zee, die Europa en Azia van malkan- der scheyd, daarin den inhoud van gezegt is: zy voerd haar naam van Helle, die aldaar verdronken is. (s) Au- rora. (t) De Zon van Aurora, ende voorbode van den dageraad. [p. 212] Wij scheyden schreyende, ik kies weer de Maagdestroomen (v) ; Naoogende mijn Lief, zoo lang ik oogen kon. Zoo waarheyd werd geloofd, ik schijn, in ’t herwaards komen, Een zwemmer, als ik keer, een arm schipbreukig man. Zoo gy oqk dit geloofd; den weg tot u schijnt hellend, Maar van u isse steyl, en een onroerend vat. Wie zoud gelooven? ik kies ’t Vaderland zielquellend, En t’onqank, ja ’k toef nu zelfs t’ondank in mijn Stad. Ach waai om moet de Zee, die ’t hert een maakt, aFsnijden? Is ’t eene ziel, en niet een land, dat ons beî draagt? Dat of uw Sestos my neem, of u mijn Abyde, Want my uw land zoo zeer, als* u het mijn, behaagd. Waarom word ik ontroerd staag met d’ ontroerie baren? Waaroom kan my de wind, zoo lichten vijand, schaân? De kromme Dolphijns zelfs (w), zijn nu ons min ervaren, Ja ’k acht my voor geen visch schier onbekend te gaan. Men ziet het strandwed’ van mijn dikbezvomme veren (x), Versleten, even als een wielrijk wagenspoor. Eerst klaagde ik dat ik niet, dan dus, kost gan en keeren, Nu klaag ik dat ik dit ook, door quâ wind, verloor. (v) Dit is zoo veel, als Maagd Helles stroomen. (w) Dit bijgevoegd woord, werd eygenllijk de Dolphyns, diemen ook Simons noemd, waar na Plinius zegt dat zij luysteren, toegepast. (x) ’t Water datmen bereyst en bevaard. [p. 213] Ziet d’ Atamantsche zee (y) is grijs van dolle baren, De Haven houd haar Schip naauw veylig voor ’t geweld. ’K Meen dat dees zee, doe zy haar naam, van ’t ondervaren Des Maagds) die zy nu houd, eerst kreeg, zoo was gesteld (z). Dees plaats is slim genoeg berucht door ’t ramp van Helle, Haar misdaad, op dat zy my spaar, maakt naams genoeg. ’k Beny nu Phryxus, wie door ’t woeden van de felle Zeestorm, een goude Ram behouden overdroeg. Ik wil nochtans geen dienst van Ram of Schip begeeren; Dat my het water maar tot zwemmen bruykbaar schijn. ’k Hoef niemands hulp, laat ik maar derwaards gaan en keeren, ’kZal Schip, en Schipper, en zelfs den Schipreyzer zijn. ’k Zal ’t op geen Helice (aa), of Phaenicische Arktos (b) houwen, Ons liefde past niet op ’t gemeene vaargesternt. (y) Den Hellepont word ook alzoo genaamd, om dat Helle, de Dochter van Atsamas ü. (zj Hoe I Me ver dnnkems, te weten, zitttnt netharenBrocderPhryXMiOpeenRammetgoudewoli K altenaal verhaald in JeČ mhoud van denden Brief Jer Treurbrieven, a scaar de gesaudemsse des gulden Mies verhandeld nerd. (naj Het groot e Eeergesternt aan den Henel, dĒar deGnekengemeenlijk of ijlden, (b) De Cyn^ure, of kleyne Btergejlernt, daar de Ph*nicen op zeylden, [p. 214] Laat andre Andremade (c), en de heldre Kroon aanschou- wen (Ē/), En de Pharrasche Beer (e), die in’t koud Noorden harnd. JMaar dat haar Perzeuj, en Jirpijn, en Bacchus minden ((vanaf:) ), Is my zoo veel niet waard, dat zy^mijn leydsluy zijn. Ik zal een vaster star, dan deze-starren vinden, Met wiens geley mijn liefd niet stierd een duystre lijn. Als ik die zie, kan ik tot Kolchos(g), ja zelfs’t veerde Van Pontus (b) gaan 5 en waar’t Theslaalsche Schip einevlot. (c) Dit was de Dochter van Cepheus, daar Euripides van schryst : zij is, omPerzeaswil, dieze zoo zeer beviel,indenHemelopgenomen,ende ookaldaar een Ster. (d)De KroonvanAriadne,deDocbtervantJMin’s, die, van Tliezeus, op het EylandNaxia, verlaten zjndc_j, van Bacchus in den ssem el opgenomen is, ende een heldre Kroon van Sterren om’t hoofd hees t; ’t welk de Kretenzen voor een bijzonder Gesternt volgen, (e) Dit u dcgroote Arkadische Beer, alzoo genaamdvan Pharrazos, een Stad in Arkadien. (s) Perzetts beminde Andromade, Jupiter Kalisto, of de groot e Beer, daar nu as gesyrokenis, en Bacchus Ariadn^,. (g} Het Land daarjazon{_tyTedeavan daan roosd(_j. (h) Dit kan, tsvoor ’t Land Pontus, of voor’t uj/terste der WereU,gtMomen-werden, alwaar het Schip Argo, daarjazonop v"*s, aan en asqtiam: ziet den twealsden der TREURBRIEVEN. [p. 215] ’k Wil voor Palsman CO dan in ’t zwemmen weeen d’eerste, En die bet zeldam kruyd zooschielijk maakteeen God (k)-;,,,’,,o Mijn armen hangen dik vermat van ’t staag bewegen,. Ik sleepse naauwlijkx mee door ’t groote vak; maar als Ik tot haar zeg, ’k Zal u strakx geen geringe zegen Uwsarbeydsgeven, datge omhelst uw Juffers hals; S trakx zijn zy rap, en spoen haar zwemprijs te genaken, Als een los paard, dat uyt d’ Elesche kerker (/) jaagt. ’k Loop na mijn eygen vuur dan zelfs, dat my doet blaken.. ’k Volsj u meer dan ’t eesternt, 6 allerwaarste Maaed, Wel (i) EeČ Zeegod, aČdèrs^IeUeertat die %,icb Či(t z,yČ: (Jus teder JČo, alsse van Bacchat uytzJČČigbeydontsteken was, inTjCegeworpey heeft, endedoorVenta^ voorbede van Neptuntes, ontsaxgenit, ahvaarz,ijbcydeT^eegodun z.jn : De Heydenen schrsven 7 alaman de beboedenijje der Havenen t ee, waw van zij hem ookPortuntis, in ’t Latijn, noemen : De historije van de gantsche verdich ting, is te lang om te verhalen, (k) Glaukus, die^ als hij jlond en viste, ende z,ag dat de vijjcheČ, die ht/gevange n, ende op de kant van ’s watergelegt had de, eenig kruy da ten, daar van zjj t erst end in V wa.terjjrongcn; t,oo wil de hij de kracht daar van ook.proeven, ’t welk h^ gedaan bebbende, ishyeČedxterstondins.cegehuppeld, ende een "Zeegod geworden(1) EluenPiz^warentwet Steden van ArkadieČ, d#ar de wedloopeČ van paarden zeerge- bntykt en geoessend wierden, -waar toe zij de paardeČ ookjseČwyle op (lal hielden, eerde loop aanging. [p. 216] Wel waard den Hemel, maar blijft noch wat hier beneden, Of wijst my weg die my van hier ten Hemel voerd. Gij zijt hier, en helaas! uw minnaar haast ontgleden; En met mijn zinnen werd de zee ook omgeroerd. Wat baat my dat my geen groot vak maakt afgelegen? ’k Werd niettemin van zulk een kleynen vak weerstaan. Ik ducht of ik niet eer op ’t eynd van ’s Werelds wegen Wou zijn; en verre met mijn lief mijn wensch begaan, Hoe naâr gy nu zijt, hoe my nader ’t vuur doet branden, En ik heb u niet staag, maar staag noch hoop te baat, ’k Grijp ’t gene ik min (zoo na zijn wy) schier met mijn handen, Maar dit maakt dik (helaas!) dat ik schier tranen laat. Wat is het anders na ’t afdeyzend ooft te reyken, En nagaan, met zijn mond, de hoop van ’t vliedend nat (m)? Zoo krijg ik u dan nooyt, dan met des zees wilteyken, En geen tempeest zal my zien van mijn lief omvat. En wijl der niets en is zoo los als winden baren, Zoo zal mijn hoop altijd zijn op de wind en zee. Doch ’t is noch storm maar hoe maakte ik ’t of ’t grimmen waren Van Plejas(n) en Boóót (o), en het Olenisch Vee (p)? (m) Dit staat op Tantalns, een Berg, die midden in zee leyd, ende gestadig dorst: ziet den eersten Brief op de derde letter (p). (n) De Poëet noemd hier een, voor’t getal van meer; want de Plejaden zijn zeven in getal, een Gestarnt aan den Hemel, staande voor de knijen des Stiers, die met haar’ op- en ondergang, onweder be- [p. 217] telkenen, (o) Deze wordook^Ariïopbilax genaamd, om dat bj de vuurige wagen volgd en behoed; bij werd voor een oud (Jsóan uytgebeeld, ztjn Gejlarnt is dagelijks, genoeg bekend, (p) Hier door kan men verstaan, of bet Geytgestarnte alleen, osook_met een alle de andre Bok- ken, aan den Hemel. Sij -werden Olenisch genaamd, van Olena in Achayen, dit gesternt verwekt ook re- gen en buyen. ____________________________________________ Of ik en ken noch niet mijn losheyd, of de minne Zal dan zelfs onbedacht, my in de zee doen gaan. Znmeendnietdatik loos’t goed weer dat zal beginnen, ’k Zeg u geen traag bewijs van mijn belosten aan. Wil maar het water dus noch weynig nachten woeden, Zal ik de reysbestaan, en zwemmen zeewaard in; of my lukt onbezeerd, mijn stoutheyd dan ten goede, Os sterven werd het eynd van mijn benaauwde min. ’k Zal nochtans wenschen, om te spoelen aan uw stranden, En dat uw haven mijn schipbreukig lijs genoot. Dan zult gy weenen. en’taanraken metuwhanden, En zeggen, Dezen was ik oorzaak van zijn dood. Te weten, ’t voorwik van mijn dood mag u verstoren. En in dien deele is u mijn Brief onaangnaam. Klaagd in dien deele niet -, maar dat de zee haar toren Doch eynd, breng, bidde ik, by mijn wensch, uw wenschen t’zaam. ’k Heb maar een kleyne wind van doen om gins te komen. Als ik uw strand betree, laat dan de storm begaan. Daar zal mijn Scheepje in zijn bequame haven stromen En ’t kan ter wereld in geen beter haven staan. [p. 218] Dat Boreas (q) my daar sluyt, daar ’t zoet valt te wachten, ’k Zal dan tot zwemmen leuy, ’k zal dan voorzichtig zijn. ’k Zal op de stomme zee niet schelden met mijn klachten, Noch treuren, datse toond den zwemmer droeven schijn. Laat t’saam de wind, en mijn zwakke armen my weerhouwen, En laat ik daar door twee oorzaken zijn belet. Als het de storm lijd zal ’k my op mijn lijf betrouwen, Houd gy uw fakkelbaak maar staag ten toon gezet. Laat voorts mijn Brief met u de wacht voor my ’s nachts houwen, Die ’k bid dat ik haast strakx mag volgen op haar tret. (q) De Noordewind, op de eerste letter (c) vermeld.
—— quod Penelope verbis reddatur Ulissi, Scribimur, & lachrimas Philli relicta tuas: Quod Paris, & Macareus, & quod malegratus Jason, Hyppolitique parens, Hyppolitusque legant. Quodque renens strictum Dido, &c. [p. 220] Dat is. ’k Schrijf ’t geen Penélope aan Uysses zend te lezen. En ’t hwerwlwws dat gij verlate Phyllis lijd; ’t Geen Paris, Makareus, d’ondankbre Jazon wezen, En Hyppolijt groet, en de Vaar van Hyppolijt. ’t Geen Dido, met het blood rapier, &c. Het is wel waar dat Ovidius, zoo met deze, als alreeds andere verhaalde vaarzen, aan de gemelte Makrus van zijne brieven gewag maakt; maar da.ir uytkan niet volgen, dat al die hij daar niet noemd, dat hij die niet zoudegeschreven hebben; nadcmaal ’er verscheyde, bij alle de vetzienders van OvidiČt, eenpaarlijk, voor de zijne werden gehouden, die op de gemelte plaats, aanCJW^rw, nochtans niet opopgeteld werden, zoo dat het voorverhaald gevoelen, na mijn oordeel, niét veel lleunsels heeft. Ik heb den Lezer niettemin dit willen mede deelen, gelijk ’t mij mede gedeeld is. Nu tot de zaak. HERO, den Brief van LEANDER ontfangen hebbende, schrijft hem dezen tegenwoordigen tot antwoord; in dewelke 2.ij niet tracht, dan hem te kennen te geven, datsè hern zeer vierighjk wederminde, ende haar minnaar tot wederzijdsche bijeenkomst, en omhelzingen, aanmaand; nu beschuldigd zij zijn traagheyd, om te betoont n hoe oprecht, en standvastig zij minde: dan vaard zij tegen de Zee [p. 221] uyt, datse zoo ongestuym blijft, dass.yrtest zij niet een andere, uytverkoren,rnag: hetib$ri. XOQ: verlaten, zij : Maar terstoad, * S der verliefde, diedoch alles vreezen, heyd latende varen, neemd zij_een ander geyöelea van hem; ende bid hem eyndelijk, dat hij doch nier, dan met stil Weder, tötrhaar \ra ktirrieri, ossïïdi-ê^ reys begeven, nademaal zij, al vr^riïde ets yervaarlijkedroorrten droomde,,, die, geen goexï vóorteyKen schenen te hebben.
Uw woorden, met’er daad ook krijg, komt te gelijk: Alle uytstsl yalt siïy lang, die ons geneugtt eoet wachten; Vergeef het die ’t belijd, ik min onlijdelijk. Wij zijn gelijk in brand, maar ongelijk in ’t minnen. Van kracht; de Mans zijn ’van uatuurer, meer gestijft: De Meysjcs zijn, gelijk van lichaam., teer van zinnen; ’kBezwijk, 2oo gij noch maai’ een weynig vin hii blijft. Gi) Manvolkslist, dan in de jacHt, dan iri het bouwen Van het vermaaklijk land, veel tijd te veldewaarcj: Of ’t Pley’thof blijft U, os’t vet Worstèlperk (4) ophouwen, Of gij stuurd, met den toom, den hals van ’t dra’vend Paard: (a) De Worstelperken, en oeffenbanen, waren bij de Grieken nabuurtgeplaatstn,. zeergebrtykelyk; men [p. 222] ei omnietlicèt rs -detwttdrlsrttr (c). Dan vischt gij met den hoek, dan vogeld gij met strikken (b) Gij rieemd dea’aVond met eenvsoïijk gsaasjcam. Wijl ik dtt-al-nkt.doe, wat werk zdl ik mij schiklten? Wat red mij, schoou mijn brand zelfs Jdcyn is, ila de min? kDoe’t.gcenmijrcst, en min u, o mijn eenig leven En trOost; eokniecSdanikgeloosdJieb, dat ik kon; Os’kprevelVan.u, mee mijn waarde Voedstcr; even V/enwonderd n omWat reên, of hij geen reys begon. of ziende na de zee, nu woest van booze winden Zoo scheldik.Juari.schier met uw eygen woorden: Stild. Of als de zee wat sehijnt haar wreedhyd in te binden, Zoo klaag.iK, dat gij wel kond konden, maarniet ’ "’ wijl ik klaag, vliên uyt mijn minnende oogen, r’JJied’oiKleenrwaJcke VroHwCs) staag afdroogd. O mijn Ziel! ’k Zie vaak of op het strand uw schrcden noch slaan mogen, Als of het zand staag d’ eens gedrukte vormen hiel. (c) Deze manier van -vijjche, m Je vogtltn tt *uan%£#;, ts l’oeiltr. [p. 223] En op dat ik ?an u mag vragen, of u schrijven, Vraag ik wie van Abide (d) alkomt, of der waar Js gaat. Hoe dikmaals kus ik wel het kleed, dat gij laat blijven Op Heüdpóntus strand (e), als gij mijn schoot verlaat! Als ’t licht résbïj:is, ende nacht, Vriendin der Vrouwen, Den dag verdrijvende, ons de heldre sterren toond i ik strakx op den top des Torens (g) ’t waaklicht bouwen, Als de gewone baak, die u de wegen schoont. En werkende aan mijn websa’j met spilen spoel tesluuen (A). Zoo brengt mijn vrouwekunst den nacht ter morgenstond. Nu zult gy vragen wat ik spreek in zoo veel uuren Niet dan Leanders naam, besterfd staag in mijn mond. (d) De Stad Jaar Ltackr -a,ooČds_j. (e} De Ze s, inden "VoorgaandenBrief mtdtk.nt.talvermeld’, (s) DĒ Nacht-werd getxyd der VrwweČ vriendin te zijn, mn datse alkrbe’]u.iamïi tot, welluslü, ende de l’rotm’tjes haar Mans, en Minnaars, dan in Atjchtat, en nreex, kannen houden: ziet den dernenden van de TreurBrieven, op letter (s) : Dezen Toorn sieest Sejlos, niet min ais het Gras van Hekuba, en de scapel van Proterjlnus vermaard gemaakt; syoheopompus getuygd. (g) De Fakkel nu vermeld. (h.) Het soiuven was bij deze volkeren een gebruyk; zelfs ander ae atleredelstt Juffers, maar zJjjpomte n entrttsiltČ opeen keel endere manier, met spillen. [p. 224] Meynd gij niet Voedster, dat mijn Vreugd’ al uit zijn Ouders Huys is? of wakenze all,’ en vreest hij Vaars gekijf (i)? Meynd gij niet dat hij ’t kleed al afleyt van zijn schouders: Dat hij zijn lichaam al besmeerd met vette Olijf (k)? Zij knikt staag ’t jawoord; niet dat haar mijn kusjes moejen, Maar d’innigloome slaap beweegd het Beestenhoofd En na een kleyne wijl, zeg ik nu komt hij roejen, ’k Weet vast, dat hij nu met zijn arm de baren kloofd: En ’k oog dan eens, en bid dan eens met ankstig stenen; Dat u een goede wind den weg gemaklijk maakt. Mijn oor schept dikmaals een geluyd, dat mij doet meenen, Dat haar al ’t barngeruys van uwe landing naakt. Als ik dus ’t meerendeel des nachts heb staan vergapen, Zoo kruypt de slaap, tersluyks, mijn glaazige oogen in. Gij Linkerd moet misschien onwillig bij mij slapen, En komt, schoon dat gij zelfs geen komen hebt in’t zin: Want ik droom dan, gij schijnt nu dicht bij mij te wezen, Dan dat mijn schouder natte omhelzende armen torst, Nu dat ik uw nat lijf den rok geef, als voor dezen, Dan dat wij onze leên bei stoven borst aan borst; En veel noch, dat een tong, die regel houd, moet wijgen, (i) Zommige lezen deze woorden, in den Latynschen text, heel anders; doch deze lezing behaagd mij best. (k) Men plagt, eermen zwom, en in ’t water dook, zijm lichaam met olij van de Olijf te bestrjken, daar Pallas de vindster van is. [p. 225] Geneugt gedaan; maar schand datmen ’t gedaan verhaald. Helaas! die vreugde is kort, en kan een leven krijgen, Want met de slaap zijt gijme ook altijd afgedwaald: O vierge Lieven, laat ons eens met vaster krachten In ware bedvreugd zijn, voor droom en valsche schijn! Waarom slijt ik; in koeld, zoo vele weduwnachten? Waarom kond gij zoo vaak, zeg Zwemmer, van mij zijn? ’k Beken de dolle zee heeft noch geen zwemmers {Vrome-, Maar gistrc nacht hebt gij veel zachter weer gehad. Waarom liet gij dat gaan, en vreesde niet’t geen komen Kost? waarom zoo goen kans ontglipt, en niet gevat? Bat u weerltrakx, zoo xn kans tot zwemmen quamte voren, Hoe veel datse eerder komt; hoe vetlze ook beter zij! Maar d’ ongestnymheyd quant de^ zee weer haast verstooren, Gij raakt dik, alsgyspoëd, in minder tijd bij mij. ’k Meeh laagt gij hier vervyaayd, gij vond geen reen van klagen, Geen storm bragt, wijl gij mij omhelsde, u hinder aan. Voorwaarik hoorde dsn met smaak de winden jagen, En ’k zou w nooyt bidden dat de baren pachter gaan, Doch watis ugebeurd, dat-u nu meer doet schromen.? Dat gij nu-vreest de Zee, die gij eerst hebt veracht? Want mij geheugd dasle, als men ’u zjg Herwaards komen,. : Niet min’, of altijd niet veel min, te vvoeden plagt. Als ik u toeriep; ZoöV komtgijzoósosaajistrijkcn, Ach dat u(V dapperheid mij.doch geen tranen baard! Waar van dees nieuwe vrees ". Kost ook die stoutheyd wijken? Dat zwemmers hert, eer voor geen duyzend zeen vervaard? [p. 226] Weest nochtans liever die, dan ’t geen gij plagt te wezen En reyst doch veylig door een stille waterplas; Zoo gij maar d’eygen blijft, en alsme uw Brief deed lezen, Mij mind, en dat uw vuur niet werd een doodkouwe as. ’k Vrees niet zoo zeer de wind, die opschort mijn verlangen, Als wel dat uwe liefd niet dool gelijk de wind; Dat ik u niet zoo waard ben om ’t gevaar te aanvangen, En minder prijs schijn, dan het werk dat gij begint. Dik vrees ik, of u mag mijn Vaderland mishagen, Dat ik een Sestisch Meysje op geen Abider pas (l). ïk kan het nochtans al geduldiger verdragen, Dan dat, ’k weet niet wat Hoer, uw slaafsche ophouding was. Dat andere armen zich om uwe leden wonden, En dat een nieuwe min ’t eynd van ons trouwmin waar. Ach dat ik liever sterf, dan gij my dus zoud wonden! En dat mijn lijf voor uw ontrouw ten grave vaar. En ik en zeg dit niet, dat gij mij ooyt voorteken, Van droffheyd gaaft, of mij een nieuwe maar ontsteld; Maar ik vrees alles (want wie minde ooyt onbezweken) En ’t afzijn dwingt datmen zig met veel vreezens queld. Gelukkig Vrouwvolk, dat door ’t bijzijn en ’t bijleven De ware misdaân kend, de valsche niet en vreest! Maar ons treft d’ijdle smaat’ zoo wel als de bedreven Ons schend, en ’t misverstand van elk, wond elk om ’t meest. Och dat gij quaamd; of dat geen Vader hier, en winden, En nieuwe Bijzit is, die u van Sestos weerd! (l) Al waren deze Steden over malkanderen gelegen, zoo waren zij evenwel als van twee bijzondere Werel- den, najdmaal de een een Europische, en de ander een Azitaansche Stad was. [p. 227] Want zoo ’k ’er van een hoor, zal mij de rouw verslinden, Ach gij misdoet zqo zeer, zoo gij mijn dood begeerd. Maar gy zult niet misdoen, en dit ’s al dwaas vervaren; En onweêrs nijd is ’t, die met kracht, uw toekomst stoord. O ramp! ziet hoe de strand gebeukt word van de baren, En Phoebus in een poel van zwarte wolken smoord (m). Misschien dat aan de zee de Moeder quam van Helle (n) Die met volle oogen haar verdronken kind beweend. Of Ino (o), Zeegoddin, mag ’t water wreedlijk quellen, Wijl ’t haar Stiefdochters naam, die zy gantsch haat (p), ontleend (q). Die plaats. zoo zy nu is, begunst geen teere Meysjes; Hier zonk Maagd Helle; hier komt mij mijn leed van daan. Maar gij Neptuyn (r), zoo gij uw vuur en smokkelreysjes Noch heugd, most gy geen liefd’ met winden tegenstaan. (n) De Zon alzoo genaamd. (n) Nephele, een Zeenimf, die in een wolk veranderd is, en den regen stort, alzo werd zij gezeyd haar Dochter te bewenen. (o) De Stiefmoeder vasn Helle, onder de HuysvoHWvan Atha.mat’, dewel- ke alssê haar iriZjee-storte^ itteŪČ Zeegbddin veranderde; dt-Gïtthen notmet haargsmeenl’ykj^euik$thoë: ziet de* voorgarultn Brief op.ete:twee Je tter (i). (p) Dewijl z(j Helles StiesmteJer, hate zj’ boa* (jMAm VooYdaditer, naar der-Stiefmoederen gewoonte. (q) De Idt-beest ’haarjKian van Helle, gelijk nu dikmaals ge- zeyd is. (r) De Opperzeegod. [p. 228] Zoo maar mvsteèlrhHj, die’gijnaamdttïet Amiiriohé(.s) En Tyro (Č), darschoonkroostj’-sltes ’dwaaslijk werd geloofd, Met Ceyx :cn Antonskind (-.Č), en stralende Alcyone (w), Meduza, t nSenöth geen slangen hadöm’t hoofd (x) (s) Dit was een van de Dochters vaN Danaus, de Broe- der vanEgiptus’r daar sndeh’y$trtisČden der TreurBrieven asgehandeld K : dewelke, alssè met een kruyk_om water ging; en dat één Sater haar naliep, otn paar te onteeren, z,qo ritpsè Nevtunus hulp aan, die haar bij z,-ich nam, ende z,(lss w at goeds de.de, daar Naupliw, de Vader van Palamedes, van gekomen is. (t) Een uytČerncndschoon’Liïsaysjei de Dochter van’Lalmwens, aieinEüs^eerschte. diede R evier gnipeta z,eerbemjisde, det,éisČa(lt:rbanJvanNeptuČsa, die z,ich in de gedaante van E.nipeets veranderde^ bekropen, daar Nsletat de Vader van Nestori mitsgadenP.elias, die inThejJalien heerschte, van of uimt-3. sv) Dez* lez,inge ü in V Latijn mede verscheyden, doch heb d* kovenstdandt aangenomen; het zoude te lang vallen te verhalen wie bet mag wezen ’ de nieuseierige Lezer kanOvidiusnazieČ in het z,esie Boek van z,yn Herscheppinge, alwaar ’ van Neptunusopteld. (w) Een kaon enHyrieus geteeld eesi.gelyl(J[lygmiu verhaald. ’ (x) DeDochtesvanPborkus, en de Nims Cet h,, dealjjebeydekaar ’Lujlersin schoonbeyd, te boven [p. 229 ging, Neptunus ookjvan schoonheyd, eČ voornamen?-’ ’lük.vanhayr, zeer beviel i en hij, aljjeging wandelen,:exdehemzisnde, nadenTempelvanPaüasvluchtedè, aldaar gekregen, endeonder de kyijegelegt heeft; waar overPalias, Jen hoogtsengebelgd’zijnde, heeft haar bajr, d’at Neptuyn zoo zeer beviel, in zers enten veranderd:\ zJetde rqï1,in’tzeste Boek der Herscheppinge. Celenoj nuomhoo^by’shemelsVocdsterlJngen (y), Prjnces Laó4ice (^), pn meer namen die ik las (aa),’ \Jeptuyn, deze, ennoshmcer, na de Poëten zingen/" Zijn’c, in wiens geyle schoot wel eenuwrnstp laats was.,!;. -^.^ -s’1 Waarom dan, die de min zoo vaak zelfs zijl ervaren Ons de gewone weg, dooronweerasgesiieenj! (y) LiïseJe\een van ds Plejaden, daar Neptuyto* Rsykteas bij geteeld hees t’, deze *r, met haar andere ZĒ-. Jlen, in Jen Hz mei opgenomen, (z.) tjsrsen vind van’ twee verscheyde Laoslïcges, een die de D.ochttr vxns4ga~ memnon, Koning der Grieken, was; Je ander van Priaam, Koning van "Trojen, die de Poëet nu mijjchien meend. (aa) Neptuyn had noch meer lievelingen, ge-. lijk alt Lybiat de Dochter van Epapbw, daar Buz,yris vyt geteeld i s : en deNimsPéribaa, de Dochter van " Èunmedon, daar Nauz,itheus, de Vader van Alcyno?iS, van gekomen ts: ook.Thooz^i de Dochter van Phorkus, d,Čar mtn z,egt, dat bj Posypbemus by kreeg. Houd op gy vinnigČ, en strijd met de woeste baren; Dit smaüewat’erliliteyd. twee Werelden vaneen (b) ’t PastuGreotc, osdac gij nrostgroote Schepen quellen, Osdac uw grim zelfs op een bede Vloot ontsük. Een Zeegod, een jong Borsty diezwemd, in.noo.dtsr ellen, J:; Ts schande, en heeftmineer, dan eenig stilstaand vak, Kis is wel edel, en van hoogen siam gekomen, Maar trekt geen oor uyt uw verdachte Ulislês (r) bloed. Verschoon hem, hoed ’er twee; hy zwemd, maar aan dieltromen! Hangt, met Lcanders lijs, mijn hoop en eeniggbed. Wijlhoorik’tkaarslicht pivantikithrijsbij ’tkaarslicht) s; kriOen (-/}, Dat ip mijn ooren, ais een goed voorteken klinkt. MijnVoedsler laat-watwjjnin ’t heylzaam kaarsje siiTen. Ha, zeydiy,,morgen is’t getal meer, en zy drinkt; Maakt dat wij meerder zijn, en haspeld door de baren, O gij, die ’k in’t prieel heb van mijn hert gezet! IWĒr totuw-jeger * die uw minnewacht liet varen; Waarom strek ik mij n leên in’t midden van het bed s Vreest gantsch niet, Venus zelfs zal u te hulpe komen, En zelfs een Zeetelg u de zeeban maken’.klaar. Ja my lust dik te gaan m ’t midden van de stromen; Maar doch hier was, vanouds, voor Manvolk milt gevaar. Want (\}.EurtepttenAziaialigeKegta. (c) Neptvrua hatedzUlissisi omdat door zynschalkbeyd., Palamedet, Jaar Njcptuyn de Grootvader as Tvai^ om b*l(raakte-; daarom dede hij htm uk Z.o.o veel jaar op Zee. zwcrveČ.. endoden; waar van bij Homerus de Odijjèen -vaitUlisseizijy. (d) Een gemeen gertiys der ksiarslèn ettlatn, pen, als’er inklemt iet haperd. [p. 231] Want doe Elreer Phryxus, en zijn Zustcr, herwaards weken, Waarom gaf ’t Meysje alleen de woeste Zee haar naam (e). Licht vreestge of u 4e kracht, tot keeren, mogt ontbreken, En dat, toe dubbel werk, uw leen zijn onbequaam; Maar laat ons, vanbeydszij, ter halver wege komen, £n kusjes geven op het opperstvan de zee. En laac ons elk zoo weer naar onzen bodem stroomen, Dat zal wel kleyn, doch meer als niet zij n, voor ons twee. Och os, datschaamt, hier, die ons dwingt ter sluykx te minnen, Os de be vreesde min de saam wat gas te goed! Na strijdde schaamte eČ liefd, twee vijanden van bjn- nen {(vanaf:) ): li ti. Iktwijsselwatikkies^ dit ’s eerlijk, dat is zoet. Mits Jazon aan den boom van Kokhos maar eens lande, ’ Heeft hij, op zijn vlug Schip, Medea wegge- bĒgtse), 1:.. " Mits Paris maar eens quam aan Lacedxmonsstranjcn, Quam h;i terstond weerom met zijn geroofde (e) Dit ünu diknaals gtzesèt. (s) siat lies de en schaamte groote vijanden zyn, uicrd by al de Phtlozo-, p.tieniZ,eersraaj, uitgebeeld, (g) js azjnt) wt t Qriekx Prins,gaande naKolcbos, onstgulde Vlies te kalen, part t (JWea’ea, des Kenutgs Dachter-t mede; ziet den twaalsden der Treurbrieven. (hl Para ’itter met een Sloot, van 7rojen, n* Ssarten, alwaar bïHslena, de Vrauw van den Koning tJWenelaČs^ ontschaaktt, eČ na Trojen bragt : ziet den eersten en tweeden Brief. [p. 232 Gij moet, van die gij mind; en vaats Vezotjk, vialt varen, En’zwemd zo dikmaalsals gij schroomd vprpr ssheepstempeest. Doch maak, dat gij?oo, Börst, verwin$2s der wre£ baren, ’k Zeg zoode iee veracht, dat gis naar niét mio vreest. De zee vernield en sche^dhetsterkstbewrögteSteven,- Meynd gij dat uwen arm meer mag als riem en spaan? teander, ’-t zwemmen dat gij zoekt, U,et Schippers, beven, -l ’ Deze uytkomst volgd gemeen op Schepen’die vergaan Helaat! ik zoek u kt geenTk rjČ,’riiet t’overstemmen, ’k Bid dat gij moedigerals nii/n ’vermaning zjjt. Als gij maar komt,,en 4W..natte.armen, moe vaQ ’ï zwemmen; Terstond, omhelzende?; iöm mijn hals en schouwders smijt. Maar ach zoo vaak ik mij keer tot de blawe baren, Zo weet ik niet wat kouw mijn bevend hert doorgrild. Niet min doet mij ’t gezicht van gistre nacht vervaren, Schoon ik doe Prozerpijn (t) mijn’offer heb gespild. Doch ontrent dwg’raad.j als de kaars begon te zwakken, De rechte tijdjwanneer meooyt ware droomenzag (l), (i) Te weten Jatse zwemmen en drijven, (k) A’en osserde Proz,erpina, des nachts, iöivert oss er, ’t zij beesten,osander goed. (1) DeOudemeènenz,elst, datdedroomm, ijdel zijn i maar datse niettemin, ontrent de morgenstondgeschiedeČei beduyd/èlbebben,,m dat de maag Jan -vangeensyijs ey 4rank,gtlijkjn de voornacht^ over* Ēr, " laden is. [p. 233] Liet ik den draad uyt mijn slaaploome vingers zakken, En leg een kuslen daar nrti jn hdosdop tusteh mag. Hier droomde ik, dat ik op di torentrans gezeten, Een Dolphijn zwemmeg zag door d’ongestuyme zee. irt na dat hem-de gols in ’t sirand had vastgesmeten’, Verliet hij, met het nat der baren, ’t leven mee (m). Dit vrees ik, ’czij,’geca.tZij, en’lachtmee om mijn droomen, En neemt de zwemreys niet, dan met stil water", aan Spaard gij uw,’*el,sï piet i. spaar. uw Meysje, uw uytgenomen; Vriendin, die’tnooyt, ’ten zij’t u welgaat, wel. Tc Zie nochtans hoop dat zich de matte zee zal temmen. Sniit gij mBtgaDtschua’lijs het zachte water door: En wijlde zee noch is onreysbaarom te zwemmen, et dees Brief tot zal ving, voor. (m) De ’Dolpbjns’ hebben groote gelijkenis met te Menschen wat’ijn daar ook vinendm van; : daarom meend zy dat dit een voorteyken van Leander s ongeluk mogt zijn.
AKONTIUS is van Cea, eender Cykladisc hè Ey landen, alwaar.-Jiij woonas ring Va$, vertrokken ri#;$êt;OsSerseest van Dj An A, ’t welk pp pelos, het vermaarste der voornoemde Ey land en, dpqr een groote bijeénkomst tsari jonge Jtïssérstïbap, gevierd wierd. Hier scadi hy’Crbïïll’l’£’i ’een Edele, ’en welgeboren Juffer, ^awbijin-.sesiie aees hevig op ontstak: maar als hij van wegen de ongelijkl iey d, vanhaar bcy der as komst enge llach t, haar niet wel ten houwelijk dorst verzoeken, zoo Ueest hij een loo ze vond bedacht; hebbende op een zeer schoonen appel geschreven deze twee naarvoletnde vaarskens : Juro tibi sanè per mystica sacra Diana, Me tibi venturam comitem sponsamque futuram. Dat is. Ik zweer u bij Diaans verlorgent il(_HH,BrHyd %tl qjn, (n trouivlijl^tot %al trtden. [p. 235] ut, ’os ieroaöd :*nders wil valt maken ^ deze vaarzen de voorgaand* :niet ongelijk.. JD.ez.en Appel, diemendsn iï^nPotwm #? of Liefdenappel zoude mogen, noemen, wierip hij voor de voeten van ’t Meysje, dewelke, alssè onw^tende, endc niet eens denkende op zoodamgc-n bedrog, den appel opraapte, endene geschi-evĒn r$gclslas, zoo heeftse door’t zelve lezen, Jiiaarinder daad aan Akontius verbonden; want het was een wet ende verbintenisle, dat al het gene Voor de Goden, in den Tempel van de Deliaansche D i A N E gezegtende belposdwierd, voortvasrende bondig gehouden most werden. Als nu haar Vader, een weynig hier na 3. onwetende van ’t gene aldaar geschied was, haas aan eenander vangrooter staatuythijJijkte j’Zoo is C v o i r t ï van^enschielijke koorts bevangen: ’t vrelk A K o N T i Ēi ’vérstaan hebbende, (chrecs hij haar dezen tegejiwoordigen Brief; in [p. 236] dewelke hij haar aanwijst, dat haar deze koorts en ziekten nergens anders van daan quatn, dan dat zij haar eed niet hield, dewelke zij in den Tempel van D i A N E, met aanroepinge van haar Godheyd, zoo heyliglijk had gezworen * endatdeGoddinnej door het bejegen van. haar hoofd, hČarbelosten als voor goed gekeurd en’ aangenomen hebbende, nu haar meyneed wilde strassen. Ende op dat lij niët; op nieuws, (chromen mogt van-door zijn Brief bedro^ geti’ïe werden^ zoo begint hij van die; kant, daar zij ’t meeste in beduchtitsg zoudt konnen staa:i : ende gaat zoo voort, met alle redenen ende middelen bij te brengen, die haar eenigzins mogten bewegen om haar belosten te Voldoen. Eyrideli jk en op’t allerlaatste, wend hij al zijn arbêy d a’an om haar tot haat ’en arkeer te verwekken van die’ gene, aan. dewelke ’ hadr! Vader haar beloosd had j:’:sniti hij zegt dat haar ’haar ziekte en qüalijkvaren,om dieswille aancjuani.
Het is genoeg dat gij mi; ees-eiswioegezeyd. Doorleestse; en wild de koorts zoo van: uw lichaam r.’i ^ wettep, Die my’ne pijn is, ’t rij waarze u maar pijnlijk leyt. [p. 237] Wat word gij schaamrostd? want ik meen uw eerbre wangen. Nu blozen, alslc doen ter Tempel van Diaan (a). ’k Eysch uw beloosde bed en trouw, geen schand t’ontfangen; ’kZoeku, als echte Man, niet als hoereerder, aan. Herdenk die woorden, die die asgeplukte boom vrucht, Als ikse u toewierp, tot uw kuyslche handen bragt; Daar zult gij zien, dat gij beloosd, ’t geen ik met schroom zucht, En wensch, dat gij, o Maagd, eer dan Diaan gedacht (1). Nu vrees ik dit ook; ja die eige vrees en schromen Neemt toe, gelijk mij n vuur ooktoeneemd, mits gij mart: De liefde eerst kleyn, die mij eer kort heeft ingenomen, Verhest zich door de hoop, die gij mij stuurdein’t hart : Gij gaast my hoop, en dees mijn brand deed u betrouwen,,, Ontkennen kond gij ’t niet; het tuygd zelfs een God- din(c); Zij was ’er bij, en zoo wouze ook uw reen onthouwen, Het scheen zij knikt ’er hoofd op d’eed, als ’t was haar zin. (a) Hij meen Jdat Cydippe haar dooratz,ien van dez,eČ Brief, vreezende datje iveder bedrogen mogt z,tjn, ontsetz,alhebben, gelijkz,y de’de, doez,ederegeh, op den as s el gesibreve*, gelezen had. (b) Want door Diatns geheugnis, krijgt z,j de koorts; maar door Cydipsts rechtmatig gedenken, z,onAkontins haar beko- men, (c) Diana. [p. 238] Zeg vrij dat ik u met mijn arglist heb bedrogen, Als men ’t de liefd maar wijt, dat ik heb list aanvaard. Wat zocht mijn arglist dan uw trouw alleen te mogen Bezitten? dat zelfs ’t geen gij klaagd, maakt my u waard. Ik ben noch van natuur; noch oeffning zoo bedreven, Geloof my, Meysje, gij maakt dat ik schrander werd: De schrandre min (d) heeft u met woorden, die vast kleven, Zoo my noch kunst ontbrak, verbonden aan mijn hert. ’k Maakte u trouwwoorden, die’k na zijn voorwoorden spelde, ’k Was arg, wijl ik mij met die Raadsheer had bezind, Laat men dit doen dan, list en mij arglistig schelden, Zoo ’t arglist is, dat men wil hguwen ’t geen men mind. Zie ’kschrijs weer, en ga u weer bedewoorden zenden, -i Dit is één tweede list, en geest weer reen van klagt^ Misdoe ’k met minnen, zoo misdoe ’k noch zonder ende;? ’, En ’k zal u zelfs begaan, schoon gij u van my wacht. Veel andre haalden haar lies Meysje door den degen, En is een sluykse Brief in my een euveldaad * God geef dat ik u met meer knoopjes vast geregen Mag zien, op datge uw trouw van geene kant ontgaat! Wij rollen eene steen, daar ’s noch veel zoort t’ erlangen, Mijn brand en laat niet toe iets onbeproesd te zijn. Schoon’ t onvast is of ik u vang, ’k zal u doch vangen, ’tBestier staat aan de Goón, maar’k wed gij werd noch mij n: Gij (d) Kupido word ook zelfs de naam van Min ge- geven. [p. 239] Gij zult, met een t’ ontgaan, niet al mijn strikken mijden, Die u de min meer heeft gespannen, dan gij ducht. Zoo my geen kunst en helpt, zal ik met wapens strijden, En dragen u geroofd op ’t lijf dat om u zucht. ’K Ben die met die de daad van Paris { e)’ zal trestrasSeh ’ Noch iemand die ’rt Man was, op dat :rwj Man zijn ZOU; -’ Ik zal ook, maar ik zwijg ((vanaf:) ); datmydedoodtenstrasse Mijns rooss zij, ’kachtsemin, dan isc-’umjslerĒwou Oij most zoo schoon niet zijn, men zou u matig vrijen, Ik werdgedwongeh vanukroostomBout’téiijn;; Oat doet gij-, endatdoendie.’tsterrevüurbestrïjen, _ Uw oogen oorzaak vare mijn brand ers Mrinebiirr*’/ Dat doet uw elpenhals en blondgekrulde Riyrëh En arnïen, wie ’k bi*, dat mïjn^Kalï^stVleèsiteri geest; ::* (*s."i iEsbjsrts:ssl sb Mc,.-!T Uwschoonheyd, uwpnbperscheneerbiStTcrböstspl^n ’jaren;." iBBqSMB%a7, Uw voeten, als ik meert’ ’,’ dat Thetïs’ naauwKjkx heeft (h}. ’ -n.n,.-:., /-co.v v Ik (c) PtrtsoČtschakteHehna, entlebragtsinei’Irojent ’t gene op veel plaatsen geze?tx, endeniei van’ noode hier te ver haten: ziet den eer st en en tweeden Brief; (s) Dit is weer een as gebroken manier vrirtsireken, hy de Poeten zeer gebruykelijk. (g) De schČamte u hetjchoonstevan alle natuurlijke deugden, alssèrïtsttg, tn niet door plompbeydkomt. (h) De Docbter van Nereut, de ^Moeder van Achiües, GoddsrvtndèZee * dievanlïomerasmet zilvere voeten uytgebeeldwerd? tm haar bïankheyds wille, w ijl zj geduttrig in Zee a. [p. 240 Ik was gelukkiger, kost ik van ’t andre ook spreken, En ’k twijffel niet, of ’t gantsch gestel is als’t een deel. ’t Is dan niet nieuws, zoo ’k door dees schoonheyd wierd ontsteken, Zelfs van uw eygen tong begeerde een trouwjuweel. Op ’t lest, als gij bekend van mij te zijn gevangen, Weest, Juffertje, dan vrij gevangen in mijn fuik. ’k Lij graag den haat, laat maar, die lijd, zijn prijs ontfangen, Waarom zou zoo’n stout stuk zijn zonder vreuchtgebruyk? Eer roofde. Telamon Hezione (i), en Achillis Bryzeiis.^),..en elk volgde ’er winnaar haren Man. Weest viij yes stoord ep gram r maaktme uyt zoo zeer uw ’ wili.: ’ t..;-... an. ver- zaclW..n.,h?oanpv/i’, Vergun my maar de kans, dat ik u weer verzoen; Laat my maar weenend voor uw oogen Ailstaan wachten, En laat my woorden by mijn zilte tranen doen. En, ...... Al SjjkjA maar yerstoprd en g,an=i genieten kan. ïk, ïie cle gramschap maak, zalzeook, gemaakt, s i) Herkuhs gasTelamon, toteenver van dat hij deeerstePergaam besteygerd hadde, Hezióiïe, de’LustervanLaómedoni ten prijs, die bij daar ook geroofd had, en daar na Teukrus bj teelde: ziet den inhoud van den eersten Brief, (k) Achiües roosde, in’t innemen van L,yrnezos, Brizeü, de Dochter van Brizes: ziet bier van den der den der Treurbrieven : ’dlboeweldezsegeltjkenijjèn hierjlecht te pas komen, nademaaldezehaar beuyt om haar verdienjlen kregen,ende.bijeystseom zt]n bedrog. [p. 241] En, als de slaven, die de wreede tuchtzweep vreezen (d) Mijn handen, met ootmoed, neerbuygen tot uw knien. Gij kend uw recht noch niet, ’k word ongehoord verwezen; Hoeprnytotu. en wild me, als Oppervrouw, gebiên. Schoon gij, met heerschappij, my by het hayr moge rukken; Al was mijn aanzicht, van uw kneukels blaauw, en bont; ’k Wild alles lijden: licht mogt eene zorg my drukken, Dat zich de schoone hand aan my niet quets of schond. Bedwingt mijn leên, noch met voetijzers, noch met keten, ’k Zal vast gebocyd zijn met den band van uwe min: Als dan uw gramschap zich, nawensch, heeft uytgequeten, Zult gij zelfs zeggen, hoe geduldig dat ik min. Gij zult zelfs zeggen, als gymy ziet alles lijden, Die zoo wel diend, dat die mijn eygen dienaar zij! Nu ben ik aangeklaagde; aszijnde, en daar mijn zijde Doch zoo rechtvaardig is, staat my geen voorspraaTcby. Dat ik schrees, ’t geen de min mylaste, is al’mijn misdaad, Dees klacht, dit brengt gij tot mijn last alleenlijk in. Maar Delia (m) verdiend met m^ niet datse misgaat, Houd gij geen woord aan mij, zo houd het de Goddin. (1) Men plagt de slaven, tot een tekenvan haar sttruernije, altijd met roedenen %,wepen te kajttjden. (in) Diana werd ascoo genaamd, om datse geboren is, nevens Apollo, op V EylandDelos, daarze ook zonderlmg gseerd engerjKrd Tv ter d. [p. 242] Zij zag u, en zag op ’t bedrog, uw bloezend wezen, En nam uw woorden met geheugsame ooren aan. ’k Hoop beter, maar daar is geen vinniger als deze (Ē), Wanneerze’er Godheyd maar ziet kleyneer aangedaan. DatkanmeninhetZwijnvanKalidon(o bespeuren, Waardoor de Moeder op haar Zoon haar wreedheyd Dat tuygd Aktason, die zich zag, voor t wild, versclicuren, Van die, met welk hij ’t wild te voren bragt ter dood (q) s n) ’Ie weten Dïan(_j. (o) Dit was een wï dat Joor degramschasvan Diana; in ~’t land gebonden was, en V gantsch omleggende bosch en veld van KalidonoČVrisiwoesïhield, ’t welk naderhand, met een aanzienïtjke japt van Edeüus den en Juffers, van UMeleagergevangenwierd. (p) ^Mekager vereer. de’t hoofd van ’tzwyn aan Athalante, om haar Japperbeydendèschoonbeyd (wantzij was mede ter jagt) waarosozijnOomsooophem, en hij op haar tn gramschap ontstak, dat hij haar V leven benam, V wejk oorzaak gas dat gjn ^Moeder hem vervloekte : ziet bier van Ireeder den derden der T R E u R B R op letter (q). (q) De’LoonvanAristeusenAutonoe, dewelke, ah...bij zich zonderling met de; ags vermaakte, eens op een tijd m ’t hosch neerging zitten, alwaar hj Diana haar moedernaakt zag wajschen in een sonteyn; waar over Z’ijverstoordzynde, endeop dathy^t niet zou konnen [p. 243] vertellen wat hij gezien had, hem in een hert verander- de; ’t welk oorzaak gaf dat zijn eygen honden, meenen- de dat hij een waarachtig hert was,hem verslonden. Ook die vermete Vrouw, die steen wierd op den velde(r), Daar zij nu noch staag traand op de Mygdoonsche grond (s). Helaas Cydippe! ’k schroom de waarheyd u te melden; Dat het niet schijn of ik mijn zaak op leugens grond. ’k Zeg u, en dat is, dat (geloofdme) zelfs ten tijde Van trouwen (t), gij zoo vaak legt zieklijk in uw bed; Zij zoekt uw nut (v), en wil u van meyneed bevrijden, En wenscht dat met uw trouw, uw lijf bleef onbesmet. (r) Nióbe, de Dochter van Tantalus, dewelke als zij bij Amphion, de Zoon van Jupiter en Antiópe, twaals, of zoo andere zeggen, veertien Kinderen teel- de, zoo heeftse haar zeer asgeblazen, van wegen haar vrucbtbaarheyd, boven Latona, verhest; Diana en jlpollo de Kinderen van Latona daar over’ verstoord z,ynde, hebben haar Kinderen met pijlen dyorschoten, en Nióbe en Ampbion, die daar over weenden, zijn aan den berg Sypilus, in Mygdonien, van Jupiter in een steenrotseveranderd, daarze nu nochgestadig druppen, als osse weenden, (s) Het land dat Phrygien asscheyd, gelijk breeder in den laatjten der TreurBrieven gezeydts. (t) Als uw Vader u aan dien anderen, volgens’zijn beloste, meenduyt te zetten. (v) Diana. [p. 244] ’t Komt hier van daan, hoe vaak gij haar wild tegensparren, Dat zy zoo vaak u met haar tuchtigroe kastijd. Hou op de stijve boog des siere Maagds te zarren, Zij is noch zoend ij k, zoo gij maar rekklijk zijt. Hou op uw teere leên met koorts in ’t gras te brengen, Bewaar dat schoone kroost, dat ik ’t gebruyken mag, Bewaar dat edel kroost, geteeld om my te zengen, En ’t bloosje, dateer op uw blanke wangen lag. Mijn vijanden, en wie u min tot mij weerhouwen Wensch ik die pijn,,die my uw koorts heeft aan- gebragt. ’k Hebt e ven bang, ’tzydat gijziekzijt, of zult trouwen, En ’k zou niet weten welk van tween ik minder acht. ’k Verknijs my v wk, dat ik gaf stof tot uw ellenden, En denk hoe ik u, door mijn arglist, holpinpijn, En bid dat aldcstras vanmijns Meestrcs eedschenden Op mi; n hoofd val; en zy door my bevrijd mag zijn. Doch om te weten hoe gij ’t maakt, ga ’k elke stage, Vol zorg, dan hier, dan gins om’t hays, datmen’t niet merkt, ’k Betrap ter iluykx uw maagd, en dienstknecht, om te vragen, Hoe’t met de slaap al gaat, osudesoijs watsterkt. Ellend’ge dat ik geen Arts raadbedrijs (ti) mag wezen * Uw handen niet bestier, en op uw ziekbed zit! Ellendg’e weer dat ik zoo ver ging uyt uw wezen! Daar ’s licht een ander by, om wie ’k doch gantsch nies bid, (w) Dit Zj/Č die gene die V bevel der Artsen en Mtdicijns met haar eygen handen uytvoeren. [p. 245] Hij prangd die hand (x), en zit bij ’t ziekbed op en paste, Tot spijt der Goón, tot spijt van my, en ’s Godheids schand. En wijl hij met zijn duym haar slaande pols zal tasten, Houd hij, om dies wil, haar blanke arm vaak in zijn hand. Hij voeld haar boezem, en licht mag hij kusjes drukken, Die loon gaat verder dan het ampt der Artsen raakt. Wie heeft u toegestaan mijn oegst voor heen te plukken? Wie heeft u toegang tot eens anders hoop gemaakt? Die borst is mijn, gij neemd mijn kusjes tot uw schande, ’t Is mijn beloofde lijf, ontrek uw hand van ’t mijn! ’t Zal mijne, die gij raakt, zijn; schelm ontrek uw handen, Zoo gij ’t hier na doet, zultge een overspeelder zijn. Kiest uyt de vrije een die geen andre weer begeeren Als eygen, dat goed heeft zijn Heer, zoo gij ’t niet weet. Geloof vrij mij niet, ziet d’instelling van ’t eedzweren, Maakt dat zij ’t zelfs leest, op dat gij ’t geen leugens heet. Ga, zeg ik u, ’k zeg, gaat, uyt mijn bruydskamer wijken, Wat doet gij, wijk van hier, dit bedde en is niet vrij: Want datge ook van belofte eens menschen woords doet blijken (y), Daarom staat noch uw zaak niet even schoon met mij. Dees loosfe zich aan mij, de Vader, d’eerst na deze, Aan u; maar zij is zelfs haar nader dan haar Vaâr. (x) Dit geschiede om bequamelijk de pols te konnen voelen, of aderlaten, en is een woord dat in’t Latijn eygendlijk.de Artsen toegepast werd. (y) Haar Vva0 der, die maar een Mensch was. [p. 246] De Vader loofde u deze, en dees zwoer mijn’ te wezen, Hij dee ’t voor Menschen, zy voor een Goddins Altaar. Dees vreesde cedbreukig, die een leugenaar te heten: Ducht gij ook welk van tween meer ankst en kommer baard? In’t kort, om beyds gevaar, by een eens as te meten, Zoozietopd’uytkomst, dees leyd ziek, daar die wel vaard. Wij strijden ook een strijd, verscheyden aangevangen, Ons hoop en is geen een, ons vrees is ook geen een. Gij eyscht haar veylig; ’t is mijn dood, haar niet t’ erlangen, En ik min nu, daar gij mislchien zul t min hesteên. Zoo gij gezorgd had voor rechtvaardighcyd en reden,’ " Zoo had gij voor mijn brand behoord ter zij te staan. Wijl nu die sellaard strijd voor onrechtvaardigheden, Cydippe, wat of u mijn Brief wil doen verstaan Hy maakt dat gij daar legt, Diaan ten stras gegeven, Indien gij wijs zijt, zoo verbied dien mensen uw huys, Door hern raakt gij in zulk een streng gevaar van leven, Och of hij voorusturs, die;i helpt in dit kruys! Wie, zoo gij wegstoot, en die geen Goddin en hate, Bemind, zult gij terstond, en ik ook zijn gezond. Maagd, staak uw vrees, laat u geduurig welzijn baten, Eerbied den Tempel maar, bewust van ons verbond. Des hemels Godheid maakt geen os,oi’zoeubloed,blijde, Maar woord en trouw, dieme ook moet zonder eed voldoen (z). (z) Een Heydensche spreuke, maar ook voor een Kri- sten aanmerkelijk, gelijk E z A ï E Capitt. I. doorgaans geleerd werd. [p. 247] Veel willen vuur en staal om haar gezondheyd lijden, En andre zoeken troscst by zap van bitter groen (aa). Dit alleen hoefd gij niet, i’chouwd maar meyneedigheden,.; Laat u en my, door ons gegeven trouw bestaan. d’Onkundigheyd zal uw begane schuld bekleden, Ons Trouwverbond was u slechs uyt het hoofd gegaan. Nu leerd gij’t weer, zoo door mijn Brief, als uw ellenden, Die zoo vaak als gij tracht t’ontlcggen, gij dus lijd. Schoon gij dit alle ontgingt, zoo zultge u tot haar wenden, En smeken om geboort, als gij in ’t baren zijt (b). Zijzal’taanhooren, en’t gehoorde naauw doorkloven, En vragen van wat Man zy \sin arbeyd vond. Doet gij haar een belost, zy kend uw valsch beloven Zweerd gij,. zij weet dat gij ook Goön bedriegen kond. Om mij gecsik niet veel; ’k heb grooter zwarigheden, Mijn hert is ankxstig voor uw leven, en uw lijs, Waarom beweenden uw droeve Ouders u alreede, Die gij onkundig maakt van uwaltaarmisdrijs? En waarom heeld gij ’t haar * schoon gij uw Moeder alle Ding zegt (c), Cydippe uw doen, en heeft niet schamens in: Meld haar op order, hoe gij mij eerst hebt bevallen, (aa) Apbothekers drankjes, (b) Diana is ook de Goddin van "t baren en kinderbed.de, doch met een an~ derenaam, Lncina gebeeten. (c) De Dochters zyn gemeenzamer ende vrijer met de ’JMoeder, ais met den Vader. [p. 248] Wijl gij het Feest vitrd der geboogde Veldgoddin (d). Hoe ik u ziende (zoo gij hier op Hlbt gekeken) Strakxstond verzet, en op uw leen mijn oogen hiel. En wijl ik u te zeer doorzie (een zichtbaar teeken Van dolheyd) ’t opperkleed mij van de schouw-ders viel; Daar na dat, ’kweet niet van wat kanti quam aangevlogen Een Appel, die u arge en slimme woorden brogt-; Dat om dat gijt ’t laast voor Dianaas heyljge oogen, Door’s Godheyds naameed, uw beloste is vastgeknocht. Doch op dat zij ’t begrip der regels ook mag hooren, Zoo zegt die woorden weer die gij ter tempel laast. Trouwd, zal zij zeggen, die DiaJm u heeft beschoren, Die gij uwTrouwmin zwoerd, diezij mijn Schoonzoon haast. ’t Behaag mij, ’t zij wie’t zij, wijl’t eerst Diaan behaagde; Dus zal uw Moeder zijn, zoo zij een Moeder is, Doch of zij na mijn staat, vanwaar, en wie’k was, vraagde, Zij zal zien dat D iaan zocht uw behoudenis. Het Eyland Cea van d’Egesche Zee besloten (i), Eer door deNimphen van’tKorycisch hol vermaard(/}, Dat is mijn Vaderland en acht gij edle loten, Zoo is mijn Vaderrij en Stam geen schaijiens waard. (d) Diana werd met boog en koker afgebeeld, voor zoo veel alsse de Goddinne van de Jagt is. (e) Dit is ’t Eyland, in den inhoud vermeld, daar Akontiius woondd. (s) Wie de Koricyche Nimphen geweest zijn, is onzeker, daar is een spelonk in den Berg Par- [p. 249] nassus, daar veelderhande Nims ben zich onthielden, waar vanzij dezen naam konnen hebben, ten w aar men anders wilde zeggen, dat O vidius in V tiende boek-, der Htrscheppinge, dezeeygen Nympbenmeende, alwaar hijze Karthesche noemde, van Karthea, een van de vier Ceaansche Steden. Ik heb ook Rijkdom, en ga heus voorGoón en Men- schen. En heb ik anders niet, de min maakt u tot mijn..,-.1 Gij zoud u zulken Man, schoon onbezworen, wenschen^ Bez woren most hy d’uw, al ti^s hij dus niet, zijn. Dit lasteme, in mijn droom, schuttersch Diaan (g) tr schrijven, En wakend wou de Min (h) dat ik dit schrij ven zou; Van welke, dy eens pijl sel hechte in mi/nen lijve, Wacht dat des anders u geen wond in ’t hert en douw. Ons beyder heyl is een, ontsermd u en mij t’essen., Wat draald gij ons beyde een, en d’eygen hulp te doen? ’t Welk zoo’t gebeurd, als nu de slagtbazuyn zal hessen (/’), En da’t op Delos aarde (k.} oĒs Osserrund zal bloen : (g) Dit is nu gezegt op de letter (d), waarom Diana zoo geheten werd: (h) Het is ook gezegt of de letter (ei) dat Kupidoalzoo genaamd werd. (i) Als ’er osserhande gedaan zou werden in den Tempel, zoo st aken de Priesten het Trompet, tot een teken, om het volk bij een te vergaren, (k) Antonius Volscius zegt cp deze plaats : Het Ey land Delos leyd m d^Egeesche [p. 250 Zee (men noemdse hedensdaags de Archipelago) mid- den in deCykladischeEylanden; het heeft een Stad op de vlakte, ende beest eenTentpelvanApollo en Latona; ’t w as voor dezen, zoomen verdichte, drijvend; maar alzoo Latona nu haastzou haren, zooishet vasten jtaande gemaakt, ende met viermarmore zuylenondersteimdr (gelijk Pyndarus zeyd) het is altijd hooggeacht ptweesl; en bier quanten van alle kanten en oorden de Jufferen en Maagden, om Diana eer aan te doen, diezijzeerstatelijkisserden. ’k Zal daar dan een goud Beeld; des heylzame Appels, hangen, "..’ En maken datme uyt dees twee vaarskens d’oorzaak grond: 1* Jlkpnttus tuygd mt t dit AsltlhtU, en*?angm, Dat het voUragt is ’t geen daar of geschreven stond. ’k Wil met geen meerder reên uw zwakke leden prangen, Maar doen ’t gemeen besluyt; Vaar wel, en blijf gezond.
[p. 252] Als nu CYDIPPE verstond dat haar deze koorts van wegen DIANAAS verbolgendheyd, om dat zij, door weygeren van haar eed te voldoen, de Goddin groote kleyneer aandede, aanquam; zoo heeftse liever, tegen haar Vaders wil en dank, AKONTIUS begeren willen inwilligen, dan langer op deze manier gepijnigd en afgemat te werden. Zij schrijft hem dan dezen Brief tot antwoord, in dewelke zij, voor eerst en al, zeyd; dat zij zijn toegezonden Brief niet met woorden, of tongroering, had durven lezen; opdatse, gelijk ’t met den Appel gegaan was, niet weer d’een of d’andre Godheyd mogt bezweren. Daar na verhaald zij, hoe listig hij haar aan dien Appel geholpen had, ende vaart daar over heftig tegen hem uyt. En voorts is dezen Brief, gelijk als van een Vrouw geschreven, ook vol allerley klagten, scheldwoorden en aanroepingen: Zij spreekt in ’t breede van zijn oorzaak en reys na Delos, zeggende dat hij haar met enkele bedriegerij misleyd had, en dat zij aan dien eed niet was gehouden. Eyndelijk komt zij tot haar Godsdienstige verbintenis en ontsag dat zij de Goddin toedroeg, en ontschuldigd haar zelven, met verzekering, dat zij van dien anderen Vrijer, aan welken haar Vader haar beloofd had, noch vrij en ongeschend was, en om dat AKONTIUS verzocht bij haar te mogen komen,verhaald zij hem hoe ’t met haar ziekte gelegen was, gevende hem alle de schuld; onderwerpende haar niet te min ter bestieringe van hem, en de Goddinne. [p. 253]
Op dat mijn tong niet weer, op nieuws, mogt zijn misleyd. ’k Meen, ’k had weêr vast geraakt, ’t en waar na uw zelfs zeggen, Gij ’t hield genoeg, dat ik u eens was toegezeyd. (5) ’k Wouze ook niet lezen, maar had ik u straf gevallen Zoo had de qua Goddin haar licht noch meer verstoord. ’t Zij wat ik doe, ’t zij ’k haar met zoenreuk wil gevallen, Zij blijft u evenwel meer gunstig, dan ’t behoord. ’k Geloof u nu dat sij u handhaafd, met haar toren (a), (10) Zij was zoo gunstig nooyt voor haren Hyppolijt. (b) Maar beter mogt de maagd,’ geen maagdejaren storen (c ) Die ’k ducht, of zij mij niet eer korten af en snijd. * (a) Dit slaat op dit vaars in den Brief van Akontius, ’k Zeg u, en dat is, dat (geloofme) zelf ten tijde, tijde, alwaar hij haar bad om te gelooven. (b) Dezen heeft Diana door den grooten artz Esculapius van de dood weér ter leven doen brengen; gelijk de Poëten op veel plaatsen verhalen, en hier te lang vallen zoude. (c) Om dat Diana ook een maagd is, behoorden zij die gunst toe te dragen. * Met dit vaars zeggen de uyt- leggers, dat Ovidius ophoud; ’ twelk ook een geheele Brief zou kunnen schijnen, nademaal Cydippe ziek was, en zoo af brak, maar deze reden is niet te ge- wichtig. Het is wel waar dat zieke niet zoo lang kon- [p. 254] nen schrijven, maar wie weet niet, dat dezen Brief, en de heele geschiedenisse maar een verdichtsel is, gelijk andre meestendeel. De koorts blijft even streng, en openbaard geen reden, En door geen artzkunst werd mijn bangheyd yet verlicht. Hoe lustig, denkt ge, ik nu naauw antwoord op uw beden? Hoe ’k op mijn elleboog mijn bleeke leên naauw licht? Hier komt de vrees nu bij, dat niemand ’t minst gewagen, Als de bewuste vrouw (d) van ons beurtschrijven raapt, Zij houd den Drempel in, en die na mijn doen vragen, Zeyd zij, op dat ik u vrij schrijven mag, zij slaapt. Als eyndlijk nu de slaap dekmantel om te weren ’t Bezoek, door ’t lang verblijf, niet meer gelooflijk is, En sij volk komen ziet, die ’t hart valt af te keeren Zoo spouwdse eens en geest mij zoo een beteykenis. ’k Verlaat mijn woorden half volmaakt, zo0 als ik spoede, En prommei ’t schrift in mijn benaauwde borst met vlijt. ’t Welk daar na weêr aanvaard, mijn vingers weer maakt moede, Gij ziet zelfs wat een moeyt en arbeyd gij mij zijt. ’t Geen; (:* stérs zoo gij verdiende, op dat ik waarheyd spreke Maar ik wil beter, dan ’t hoord, en gij waard zijt, zijn. (d) Mijn voedster. (e) Dit tt wederom een as-.gebroken manier.uan$rektn,.en bij de Latijnen ge- y/t m meer plaatsen is aangewezen. [p. 255] ’t Is dan om u, dat ik voor u’w bedriegers treken, In ’s lijfs gevaar zoo vaak lij Ēi kê bi ctrc pijn; Dees prijs krijgt mijn trots kroost van u te zijn geprezen, En ’t is mijn scha, dat ik uw oogvermaak kon voen; Had gijme alsleelijk, ’t geen ik liever had, verwezen, Zoo had mijn lijs, veracht, ’geen artzenij van doen; Nu hdptme u tv los rn ’t leed, 1t werd nu door Ēw ’t saam strijden -. -’ ’J - VerraAn enkrijg mijn wond ÉelssVan mijn eygen goed, Wijl gij voor hem, noch hij Vébr u, wil staan ter zijden, Maakt gijjdat zijn, en hih ĒW.Jvönschbelost niet spoed. ’k Werd als een schjpgesold’twelkopde holltstroomen Een selle wmd aaristöot, de barhiög wederjteot. Als nu mijn ouders de gewenschte dag zien kroaien, ((vanaf:) ) Hoe meer die naderd, hoe mi/n koortsbrand’meer vergroot, En toree Persephone (g) op de stond selss van ’t toesiellen. Mijns trouwens, komt op’t selst op mijnen drempel slaaiï:."v ’ Nu schaam ik, en vrees, schöon geen vröegmgen mi; quellen, Dat ik derGoden wroksehijn-op mijn halls te laan. d’Een drijst dat dit slechs door ’t geval mij^ toekomt vallen’, Zn d’ander dat dee’smah de Goón gantsch tegen staat. En denk niet dat de saam ook u te na ga;: t kallen, Daar ’s volkdat zegt, ik hex mijn ziekte en ziek gelaat. Mijn quaal is zichcbaar; maar onzichtbaar d’oorzaak; strijden (s) Te weten, oM mij met Vr ’datd uyt te bijlijkeu Aan ïhegërtei’ïlëwtlkeztj mij verloosd hebben. (g) of andwi Protetpïna, de Jïuysvreuw van Tluto, Gets en Koning der oaderaardsche Zielen. [p. 256] En dingen is Ēw werk; ik word vast uitgeteerd, k Zeg’t nu (doch wild me niet nauw gewoono benijden (h)) Wat zoudgij doen door haat, die zoo door min bezeerd.?...,. Bezeerdge uw lies, zoo zultge uw vijand wijslijk minnen. Ik bid,: tot mijn behoud, dat gij mij haten wild -t of uw gewenste meisje is u gansch uyt de zinnen, Die gij, o Wseedaard, zooonwaardlijk ’t leven spild of valt gij te vergeess de wree Diaan te voete n Voor mij; wat roemtgeudan? gij heb t bij haar geen j... macht. Neemt hoe gij ’t wildj zoogij Diaan niet wild verzoeten, Zoo (laat gijmij, zoo gij niet kond, sij u, geen acht. Ik wouw dat ik of nooyt; of niet te zelver stonde, ’t Land Delos had gezien in onze Egesche Zee (i). Doe voer mijn heyloos schip op nijdge watergronden, Eh ’t was een heyloose uur die mij daar reyzen dee. Wat voet deed mij uyt treen! wat voet,van huys belenden! Wat voet heeft mij op mijn geschilderd schip doen gaan! De wecrwind deed nochtans mijn zeylen twee maal wenden; Ach dwaze! ik lieg, die wind die was mij toegedaan; Die was mij toegedaan, die mij in ’t gaan deed keeren, En die de reys weerstond tot dees beschore laag Och osse ook had mijn schip stantvastig willen weren! Maar ’t is te dwaas dat ik van winden losheyd klaag. De grootheyd van de naam dwong mij, ’k most Delos zoeken; En (h) Te weten, gij benijd mij, om dat gij mij in dees bangkeydlaat leggex, en Diaan voor mij niet aanroept. (i) Het Land daar Dianas "lempelstond, Čudikmatl [p. 257] En’t sckeen dat mijn loom schip niet spoedig voort wouw gaan, Hoe vaak schold ik voor traag dé riemen uytmetvloeké. En klaas de dat de wind ons schoot niet hol wouslaan! Ik was nu Thenon.en Mykoon, en Andros Landen (1^) Voorbij.en kreeg doe het schoon Delos(/) in’t gezicht; ’k Riep, als ik’t zag van ver, waar vlied gij Eyland, ’ stranden, Os werd gij weer in Zee, als eertijds, Opgelicht (m}t ’k Was nu bij land-wanneer de zon bij na aan’t dalen, Zijn purpre paarden het gebit ontleggen wouw (n), Wet welke als hij weer, na gewoont, vroeg aan quam pralen Gebood mijn moeJer dat men ’t hayr mij kcmnicn zouw; Zij steekt mij goud in ’t hoofd en ringen aan de handen, Zij schiet mijn schouders zelfs den purpren tabbaard aan; Strax gaan wij op ’t altaar, wijn en geel wierook branden, Ter eere van de Goón, die over ’t eylandstaan (o) (k) tJMede drie CykladischeEy landen. (1) Hier Jlaat Cydippe op de aardigheyd van de naam, want A Ia(r)w, in’t Griek sch, schoon en helder te z,cggen. (m) Het ts in ’t laat (te van denvoorgaanden Briefge~ zegt, dat het Eyland Delos dristig plagtetjn, en door V baren 11 an Laiona, bestendig gemaakt ü. (n) Dit is een ommeweg vanjsireken, en beteekendhet wierd avond; want de Zon werd verdicht met een gouden -ivagen,en purperepaarden te rijden,endè daar mede des avonds in Zee te duyken, en ’s morgens weder op te staan. (o) ApoUoeČDtana. [p. 258] En wijl mijn moeder nu het osserbloed gaat plengen, De rockende auterhaard-seest ingewand bereyd; Gaat mij mijn Voedster ook in andre Tempels brengen, Daar ons ’t voetwandlen in veel heyl’seplaatzen leyd. Hier ga ’k spanceren dqor de hoog ver welsde bochten, . Daar zie ’k veel Konings gisl(/o,cn alsins beelden staan, ’kVerwonder het Altaar vanhorens t’zaamgevlochten(j), En Boom, daar de Goddin haar buykvrucht Heeft ont- En al wat meer (want ik heb alles niet onthouwen, Nochlustmedatik’tzeg)op Delos wezen mogt. Wijl ik hier toekeek, quaamt gij mij milïchien aan- schouwen, Daar mijn eenvoudigheyd u, licht om vangen, docht. Nu ga ’k Diaan in haar verheven Tempel groeten, Waar of men veü’ger plaats dan deze vinden zouw * Paarrold den appel met dat; vaars mij voor de voeten. Helaas! ik zwoer u daar schier andermaal mijn trouw (s) ’ j (p)7er teren van de Goden opgehangen, (q) Van dit Altaar schr-jst de Grieksche Poeet, Calliriwchus in Hymno Apollinus He.t werd verdicht van Apoüa Zelfs opgebouwdte zijn; en dat Diana, als zijnde Go/iden van de Jagt, hem daar toe allerley horens van ivildebeestenverjchast£_j. (r) Een Palm of Dadel en Olijsboom, op dewdke Latona kunde, daeze van AsoUoen Diana verloste, als t e lezen is in zeste Boek der Herscheppingen. (s) Hoedanig dit vaarsgeweest is, v onbekend, hetit voorzeker in’t Grieksch geweesl’, Jecba’ezegeschiedeniJJèosvera’ichtsel, is bj geen Schrij- [p. 259] ver volkomen verhandeld, en daarom hebben Volscius en Hubertinus, twee Uytleggers van Ovidius, als zijnde de brieven in ’t Latijn, dit vaarsken, elk in ’t bijzonder, in die Taal uytgebeeld; als in den inhoud van den voorgaanden brief te zien is. Mijn Voedster neemtse op, en verwonderd, heet mij ’t lezen, Ik las uw slimme laag, o groote Zangpoeet! Mits ik zeg ’t woord van trouw, bedwelmd mijn geest en wezen Van schaamt, mijn aanzicht werd doorrood en gloejend heet; Ik hiel mijn oogen in mijn boezem stijf bestorven, Mijn oogen, diensters van het werk dat gij begost. Wat juychje al Linkert, of wat eer hebt gij verworven? Wat roem is ’t dat gij Man een Maagd bedriegen kost? ’k Stond niet gemaansehild en gebijlt om slag te houden, Gelijk Penthizilé op der Trojanen grond (u), Daar was geen riem gebeeld met Amazoonschen goude, Als van Hippolyta (v), dat u te rooven stond. (t) Als Trojen belegerd was, zoo quam Penthezi- léa, Koningin der Amazonen, met hare Krijgshel- dinnen, de Trojanen te hulp, die naderhand noch van Achilles verslagen is, en ook beweend, na hij ’t gedaan had: waarom de Grieken ook, om eers wil, haar doo- de lichamen aan de Trojanen, om te begraven, gege- ven hebben. (v) Mede een Koningin, of Princes der Amazonen, die van Herkules, in een slag, ver- [p. 260] wonnen is: w*nt onder ander e zwarigheden-^ risteta Herkiïles opgeleyd hadd’e, -was dezeeen; dat hj denwapenriemvan Hippolyte, tot hem moe st brengen: na dat Herkules haar verwonnen had, schoyk htj haar ten -u-’i/ve aan Thezeus, die daar Hyppolitus bij teelde, daar denvierden der Treurbr. aangeschreven is. ’T -. - ’ -. :,...-.,’...... :.-VT~: N’. V7ac bralcj gij roem, dat mij uw woprden vvoorden gouden (tv)!.;.’.?: En mi;, onnoozel MeysjëV uw arglisttóest misleyd { Een^AppelbragtCydippe,enAtalant haar wonden (x), ’ Gij zuJc Hyppomenes de tweede zijn gezeyd (y}. Waar beter was ’t datsu dat Jongskeii hield ter (lede, ’t Welk-, gij /egt,’ dat ik weet niet wat voor Sakkels, t - draagt’^;. "! ’.o"’.: Cij . ii :n i..-.-. werden woorden inhaareyg en heteykenis genomen, in* t, ïwcede voor bedriegerij en loosheyd. (x) AtČl’ante, de Docbter vanScheneusJiep met haar Minnaar s omstrijd en diezyin’t loop en verwon, moesten den doodverven, doch die haar in ’t loopen verwon, zou bax’ttn wijve hebbwjnaar a!ssè zoosnelin ’t loopen was, dosse ontelbre longmans aldus om ’t leven had geholpen, zoo heeft eyndelyk Hyppomenes, door hulp van Venus (want hij haar goude appelen toewierp, daarze na bukte) haar voorbj geloopen, en zich alzoo bezitter van haar schoonheyd gemaakt, (y) Deze ie nu genoemd, (z) Kupido,de, dewelke zij als een Maagd, om eerhaar-, niet [p. 261] Gü mostjtiet met bedrog, maar na deï vromen zede, ’ Verbiddenj’ niet verran; daar gij uw kans aan waagd. Waarom zocht gij, doe gij mij aanzocht,’ met ’te tuigen Die dingen, waarom ik u Zelfs aenzockenmost (a,)Ï Waarom woud gij mij eer met dwang, dan reden buygen,. Zoo gij indien, ik hoorde uw reen, mij vangen kost? Wat helpt u nu al uw instelling van eedzweren? ’ En dat mijn tong beriep d’aanwezende Goddiri (£)? ’tls’t hert dat zweert, met dit hadikgeen’e minst be-,’:;:’ gerenČ, ’’-.l’.Yor. :i".: Het hert alleen geest aan de woorden trouw en zin; De raadslag van ’t gemoed zweert, en doet eeden binden, £n geen band deugd,’t en zij van’t oordeel rijp doorlet, Zoo ik mijn trouw met u heb willen onderwinden, Zoo eyscht’het wettig recht van u beloosde bed; Maar zoo ’k u niet gas dan geluydslaan, zender weten,. Zoo neemt gij te vergeess yergeesse woorden an: ’k Heb niet gezworen, maar las reen die eed vermeten, ’kMoèlïu, zoodoende, niet belezen totmijn Man. Bedrieg dus andre,-zend uw Brief op’tappeïzenden, -, En zoo dat deugd, maakt datge eens rijkens schat meedraagt. Doet Koningen,door eed, haarRijken t’uwaards wenden, Én het zij ’t uw, ’t geen u ter wereld ma.ar behaagd. Gij zijt veel groter (en geloosme) als dees Goddin-...-v. ^sle-tc), Zoo in.iiw schris: zulk een gereede Godskracht leyt Doch als ïk dit gezecht, enu’ gestreng, mijn minne Ontiegt heb; als de zaak*mijns eeds wel is bepleyt : (aa) Als edeldom, askomst,groote daden, en diergclyke dingen, de welke de (Jsrseysjes verlokken (b) Diaan. (c) dezelve. [p. 262] Beken ik, dat ik vrees de quaa Latoïs (J} toren,’ £n houw ’c daar voor, dat ik van daar mijn wonde . ontsang.,: Want waarom, zoovaak als ’,t Bruydsosser komt tevo ren^}, ’.//M-.n.--.;.^v.-:..,, Stort ik zoo vaak weer in,.verslaauwdenadembang * De Houwlijksgod ((vanaf:) ) is nu wel driemaal weggeweken Van mijn gestrekte hoofd, en vluchtc’t JBruylosts- Zijn moede hana heeft het zo vaak naauw weerontsteké, Hij schud de Sakkels naauw, dat hij de vlam verlicht. De balsem druypt staag neer van zijn gekroonde haren(^); Desleuyer blinkt om ’t hoofd van enkel Bruydssassraan (/’); Als (d) Diana iver d alzoe genaamd, om datse de Dochter van Latona is, zijnde ’m V Grieksch zeer gebruyk(e) Om t e trouwe n met mijn éer/i.töë^eleesJe, (s) ’ynwi.., (%\ ^U ns^irannv^e, ksliteontsleksn,: dit men -verzierde -dat HjmeČ, Ces m K.npid* droegen, ’tivtlkeengoedteyken van’t HouTveltjkjwas.,(h) Dit -werd ook op de Hotsivdykxgaduytgebeeldi maar geschiede eygendlijk aanden Brny4goms. (i) Ookjilit, eČgtschieds gemeenlijkjian de Bruydt, die baar hoos d met eensajsraanveniigensleuyerylegen tekdekken, aljjèten trouwen, en van V trouwen gingen, ex ’alz,oo op een vreugdekoets sbuysgeleydivierden’. yJictvanaldez,eomJlandigbedeČ ende See slp legingen van ’t Houw e lijk, die in d’ouJe tijden, bjverschcyde volkeren gtbruykltskwareČ, die schrijvers,ditgeschreven hebben De ritu nuptiarum, en inz^nderbeyd, Jacobi Lydü Sermones convivales, achter deSces Augustae gedrukt. [p. 263] Als hij den drempel naakt, de tranen, en de nare Doodvrees zeyd, en veel, gantsch op zijn cieraad niet slaan Smijt hij de krans van ’t hoofd, nu stijf ter aard gebogen. En wist het dicht Amoon (k) van zijn gekrulde haar; Hij schaamd sich blij t’ontstaan voor bittre wenende ogen En werd des sleuyers bloos nu op zijn wang gewaar. Maar mij, ô wee! verteerd een koorts igt merg der benen En ’t schouwderkleed is mijn u al te zwaar gelaên; Ik zie mijn Ouders op mijn lijf en aanzicht wenen, En voor een Bruyloststoorts, zie ik een Lijktoorts staan (l) Spaar mij a4rntoogende, ô geboogde Veldgoddinne (m) En zet mij d’Artzhulp doch van uwen Broeder bij (n), Het strekt u schand dat hij ’s doods oorzaak doet verwinnen, En u, in tegeudeel, mijn dood te laste zij. Heb ik, als gij wiescht in de Beekfonteyn, uw leden, Het bad onkundig met mijn oogen aangeraakt (o)? Heb ik, van zoo veel Goón uw Altaars overtreden (p)? (k) Een kosteJtjk gewat, daar men zeer riekende Bal- sem en Poeder af maakte. (1) Men gebruykte ook toortsen voor ds doode lijken, zoo dat de Bruylosts en Lijktoortsen, alzms btj de Poeten, als tTvtestrijHend: dmgen tegen malkanderen werdengesteU. (m) Diana. (n) Apollo, de God der ssrtsenijen. (o) Ditstaatosi AEtaon, die ter jagt z’jnde, Di#na haar in tatsottteyn naakt ~ag wajjcben; waarom z:j hem in een Hert verander’d^ j. (p) Ditstaat op t^neus., de-welks-, als hij al de Goden offerhand brogt, zoo ging bij bet Altaar van Diana onbedacbtelijk voorbij, waarom de Godin gebelgt zijnde,zond dat wild zwijn in ’t landvan Kalidon, dat alles woest maakte: bet ver dichtsel is genoeg bekend. [p. 264] En is uw Moeder van mijn Moeder ooyt gelaakt (q)? ’k Heb niet misdaan, dan dat ik mey.ieed heb gelezen, En dat ik ben geleerd door een bedrieglijk dicht; Maar gij ook, zoo gij u niet veynst verliefd te wezen, Zoo wierookt, en uw hand eerst-zwaar, maakt mij nu licht. Waarom maakt zij, die zich verbelgd (r), dat uw beloofde Vriendin, nockst’uw niet is; dat zij ’t niet werden kan? Uw gantsche hoop hangt aan mijn lijs; watroosd, en roofde, Mijde Goddin mijn lijs, en u de hoop daarvan? En gij, denk niet dat die, dieikbentoegeschreven Tot Vrouw, mijn zieke leen stoosd, en zijn handop- zĒ(’): Hij neemt wel plaats bij mij, zoo ver ’t hem word gegeven, Maarhij we.et dat mijn bedd’ ook is een maagdebed. Na’tschijnt, ookheefthij, ’k weet niet wat van mij vernomen, Want hij vaak tranen laat, daar ik geen reden grond; Hij smeekt mij schromend, en kan schaarstot kussen komen? Hij noemd mij somtijds zijne, uyt een bevreesde mond. En ’t is niet nieuws, wijl ik zoo schijnbaar word verraden, Wanneer hij inkomt keer ik op mijn Rechter zij ’k Spreek niet.en veyns mijn oog met slaap te zijn beladen, En werp zijn hand, die na mijn boezem tast, van mij; Hij zucht en steend diep uit zijn ’s herts geheymenissen, En houd mij voor verstoord, al is hij ’t schoon niet waard, (q) Dit slaat op Nióbe, die, om datse haar in vrucht- baarheyd boven Latona vtrheste,van Diana en Apollo, met al haar kinderen doodgeschoten is: z,ict op deze en de voornoemde letter den voorgaande Brief. (r) Diana. (s; Ditslaat op ’t gene ^ksntius m z,ijn brief klaagde. [p. 265] Zoo ’k u mogt zeggen dat die vreugd udoet verfrissen, Zoo ’k u mogt zeggen, dat mijn hert zich u verklaard, Zoo ’k spreken kost; gij waart, die mij die laag gingt bouwen Veel eer’mi jn gramschap waard, en ingenomen haat.. Gij bid dat men u gun mijn zieke leên t’aanschouwen, Gij zijt veras, en doet nochtans van ver mij quaad. ’k Wist nietwaarom uw naam Akontius mogt wezen, Gij hebt een scharpe schicht die wijd en verre wond(t), Voorwaar ik ben van zulk een wond noch niet genezen, Die mij uw schrist van ver als met een werppijl zond. Doch wat zoud gij hier doen, een droevig beeld t’aanschouwen, Twee vreugde tekenen van uw vernuste geest (v) Mijn lichaam is een schim, mijn vers bloelooze kouvre, Gelijk mij heugd dat op uw appel is gewecst. Ik moet het bloosje van mijn blanke wangen missen Dus placht de marmersteen op verschersnec te zijn; Dus is het zilver dat me op gastmaals placht te dissen, ’t Welk als men ’t raakt, is koud als ijs en kristallijn. Ziet gij mij nu; gij wraakt, dat gij mij van uw leven poyt saagdjen zegt dees is mijn strikgespan niet waard; Gij zult de trouwbelost mij garen weder geven, En wenschen dat Diaan haar moeyte en gramschap spaard; Gij zult misTchien mij weer het tegendeel doen zweren, En zenden mij wat nieuws, dat ik weer lezen mag; (t) Zij leyd hier den oorsprong vanAkontius naam uyt, want AkĒ’,£Ēv ü in V Grieksch een schicbt ossijlse te zeggtn, (v) Het een vreugdeteeken ü, dat gij mij niet den appel’btdrogen hebt. het ander datïknu dragequeltr btn i om dat ik den ted, diegy mij hebt dien lezèni niet wilde houden. [p. 266] Maar doch; ’kwouwgij mij zaagt; na u gewenst begeren, En weten mogt hoe ziek nw Bruyd te bedde lag. En wijl, Akontius, uwborstkanstaal verduuren, Zoo bid, gij, uyt mijn naam, verlos aan de Goddin. Op dat gij dit ook weet; iklaatnaDelphosstuuren Dat ons ’t Orakel zeg,hoe’k mijn gezondheyd win(#). ’k Weet ook niet hoe de saam met momplen is behangen De tuyger klaagd, dat men lijn woorden niet geloofd Dat zegt de God en spraak (y), en mijn orikelzangen, Maar u ontbreken geen orakels voor uw hoofd; Waar van komt u decs gunsU ’c on zij uw handen boden De Hoofdgoón (3) een nieuw dichc, dat haar licht aan magssaaru Wi)l u de Goon me zijn, volg ik ’t ontzag der Goden En wil nu met gemoe tot uw begeerte gaan. (w) Apottoplagte’Delpbasi inxJjn’Temsel, deordt Priejlergê’uraagdijnde, Osakelvati toekomende dingen te.voorzeggen,diegemeeenlijk zoo geschiedev; waarom de Griek/chePrincen enVorsten, alsj eeaOorleg, ós iet gewigtigs-aan zouden vangen, altijd’ na Dels bos Zonden om’t Orakel, daar van zy veeltijds dubbelzinnige antwoord kregen: alle historien zsjn daar zoo vol van, dat men dtt naauwclijkx voor een s abel houden kan; maar eer tegelooven tsdatde duyvel zich bier onderhouden, enalzooonderbetdekselvan4pollo, der Heydenen blindhey d gevoed en geperkt heeft, (x) Asdlo,os iemand anders,zoomenhetverstaanwil. (y) Asollo. (z) Ikheb in den Brief van Leander uytgeleyd, ’er onderscheyd tujjchen Grooteen Oppergodn in ’t r, en ’t woord van Goden in,t gemeen is. [p. 267] Ik heb mijn Moeder het verschalkt verbond beleden, Zij dook haar aangezicht vol schaamte na beneen. De rest is nu uw werk; zelfs dit ’s ook overtreden De maagdplicht, dat ik durf met u in schriftspraak trêen. ’k Heb nu mijn zwakke leên genoeg vermoeyd met schrijven, Mijn zieke hand en past niet langer op dit spel. Wat rester noch; ’t en zij dat ik nu zijn en blijven Wil d’uwe, dat mijn Brief voor ’t laatst u schrijf? Vaar wel.
ULyssEs,.de;n Brief van Penelope gelezen hebbètisjé’i;! antwoord d^ar op, slaande op al’t, gene zii hepi,i;egen, gewpipen had. Hij verhaald vorders verscheyde zwarigheden, die hij sltemaal met een wtČndt*baarlijkMöekinoedigheyd uytgestaan had; eyndelijk, door den waarzegger T Y REZiA’s"en’|JeGoddin Pal^as, van hét toekomende verwittigd zijnde 5 vporzeyd hij haar, dat hij in bedelaars ’kleeren, binnen korten tijd, in zij n Vaderland Ithaca, bij haar zoude komen; ’t welk als hij naderhand dede, zoo heeft hij, in zijn eygen Hos onbekend zijnde, van de Vrijers van PeneLope, vrij wat smaad geleden; doch van zijn Zoon Telemachus, cnde twee Verkenhocders, bij gestaan werdende, heeft hij na een hard gevecht, haar altemaal den hals gebroken. Op’t laatste van zijn ouderderdom is hij noch van Telegonus, zijn zoon die hij bij Circe getëeldhad, met een vergiftige pijl doorschoten. [p. 270]
d’Ellend’geUlyJso’met uw kuysehe Briefbegroet; Ik kende u w waarde hand en trouwe zegel panden... Zij gaven mij veel troost in al mi jn tegenspoed, Gij maakt mij uyt voor traag; ’k wouw dit ook liever heten, ",". [,ts,:-,:, :li.. Dan melden ’t geen ik Ier, ennochallijdQnzal-, Dat hceSt’mij.Griekenlandïn ’t mihste niet’Vtrwetèn, Doe ik’nui dol veytisdé, en mijn Vloot hield aan de wal s,), ’ M aar w el, dat ik uw schooc, noch wouw, noch kost, ontberen; Én gij waart d’ oorzaak datik mij dus hield ontzind. Gij. bid dat ijk u doch niet weerschrijs, maar weerkeere Zoo lang iktot u keer keerd mij de tegenwind. Wij houd geen Trojen op, die vloek der Grieksche Vrou- ,, : wew r...;::[’ ], -,in’:I.’:.....-.. i" -.’ Dat Trojen is nu asch 5 en maar een droeve grond; Deïphoscus leyd neer n en Heslor neersehouii en lb)-, En (a) Het is in den Inhoud van dm eersien dtr Te.eurbrieven verhaald? d at Uly sles, om den Trojaanschen tocht te ontgaan^ ende alz^a bij zijn menw t Huysurtuw Penelope te mogen blijven, zick gebet dol tezijn\ ’t welke van Palamedes ontdekt tuier l. (b) Twee ’Lonen v an Priaam, Kaning ’uanTrojen, dnvelksweldtdasserste^ ende meestgevreesde Krijgthelden onJnde Trojanen waren. En Asius^c), en wie uw hert meer heeft doorvvorid. *k Versloeg der Traeen Vorst{,/;, en bén haar Heyr ont-? komen, ’kHeb met haar Paarden doos mijn Legewacht gepraald V., ’Ik heb ’t noodschikkige Palladium genomen, En midden uyt Tritoons Altaar en Kerk gehaald, (e) s -z ik j (cj tóé’Loon van Dymas, ’en Broeder van tsektsba, doch van een uerscheyden Vader, ende Oom van Hek$tse jO’is de TrojarteČ mede huis bragt ttgèn de Gritktnsg^ykHömémslib. x.Iliad.-verhaald, (d) Rhe* Zisa, Honing van Tracien, die de Trojanen mede t{_^hulp gekomen mijnde, bj nacht van Ulysses in zijn Tente 4-very#Uen, eČ om balsgebragt wierd. (c) Dit Tv at een overoud Beeld van Pallas, ’tivelk, alt’tKasteelende tien Tempel.’üantJiïsiner1va te Trojengesticht wierde_j, -eČde het ’dak daar noch niet opgeleydwas, uyt deČ Hemel gevallen is, ende z,ich in den Tempel een s laast verkareČ heeft. Als dit een yder, koven maten, verwonderlijk scheen, heeft As olie een Orakel uytge* jsiroken. Dat de Stad z,oo lange in baar vollen st anti blijven zjude, als dat Beeld daar in bejlooten tud£_j zsjn. Als derhalven de Grieken wantrouwden van de Stad ooyt te zulleČ kannen veroveren, ten z,ij bet Palladium daar eer st uyt genomen wier d; zoo ü dat meesterslukJJlyjJes en Diomedes, die twee arge en dapper(_^ "waaghalzen waren, tsgeleyd. Deze maakten bij nacbt [p. 272] behendig in de Stad te komen, ende bragten uyt den Tempel genomen hebbende, in ’t Leger der Grie-. ksn: waar mede de Stad doe van dit modschikkig botsd entbloot zynde, lichter om -winnen was. ’ --: ’ ’* ’-’ ---s."’ i Ik schroomde niet als hoofd van’t paardbeleyd te blij- ven ((vanaf:) ),. Hoe zeer Caslandra riep, Trojanen, brand het paard,(g) Verbrand ...!’’.., ’ " .. (s) Dit was een kouten Paard,-van onmetelijke (roote, ’t welk de Grieken, hengelatende osse uyt* de Beleger inge wildenscheyden, dicht bij de Stad lieten staant tnde de Trojanen inhaalden: Het wM sUoliuosrnam(_j Grieken, ’waar onder UlyJJès een w as; x,ij Hettn het zelve ’s nachts, doorSinon, haarheymelijkenVersyieder, opendoen, enbragtenalz-oo, uytjbringende, de Waclot om hals; waar op terstond het gantsche Leger der Grieken toeviel, ende de Stad vermcesterd wier A. (g) Virgilius,endeveelandere, verhalen, datLaokoon, de Broeder van Kastan dr a, dit riep; doch uyt deLatijnsche textschynt btt mij geraadzamer op Jezc_j plaats het voor Kasl’andra te nemen; gelyk^ookJTryphiodorus uytdrukksl’jkzeyd, dat niet Laokoön, maar KaJJandra deze woordeasyrak. Laóksón was de ’Loon vanTriaam, enPriestervan ApolloTimbraus. Kassan4ra was de Dochter van Priaam, en mede eenverw a arde JVaar^eggeres; dochzij wier d nooyt geloosd: [p. 273] Want aliApoïïo haar om bjslayen vleyde,heeft zist hem na lang bidden, toegestaan; op die voorwaarde, dat hij haar den Geestvan waarzeggen wou geven; maar als hj ’t gedaan hadde, zoojtelde-zijhemteleur-.Apollo, zijn ingeblazen goddelijke kracht nietkonnende intrek: ken, btd dat hij haar dan maar een kysje mogt geven; ’s welk^als zj hem toeliet, spouwde htj in haar mond, en maakte datje, schoon waarzeggende, nooyt geloosd zouwerden. Verbrandde, hetsteekt vol gespuys van schelmsche Ar- given(i), ’t Welk ’t arm Trojaans gedacht, de leste doodsteek baard. Achilles had ontbloot van Grasstee moeten leggen, Ik bracht hem Thetis op mijn eygen schouders weer(,). En Grieken wouw ook zulk een dienst geen loon ontzeggen. Ik kreeg voor ’t lijkbehoud zijn wapens en geweer (/;). (h) Grieken, (i) Als Ulyjsis met AcW.les na Trojen gezonden was, om van verdrag te J^reken, endehij ookjvoor zich zetven het HoČwelyk.met Polyxena, sles Konings Priaams Dochter, s^uam verzoeken, zoo is hij van Paris, in den 7’empel van Apollo, verraderlijk^ doorschottn, ende van UlyJJès, die hem ap zijnschouwde.rsna.rn, uytdeStadgebragt. (k) Om deze Wapens was een groote woordenstrtjd tujjchen Ulyssis en Ajax, daar deĒ brtsdtn raadderl/orsten ’s recht over uytsyrak; z,iet het dertiende boek der Herscheppingen. [p. 274] Maar wat is’t al? de Zee verzwolg het, ’k heb geen Schepen, Geen Scheepgezellen meer; de Zee bezit het al; De liefd alleen, die mij met zoo veel ramp benepen, Verduurd heeft, blijft mij bij, die ’t al verduuren zal. Die heeft geen Scylla met haar hongerige honden, Noch wree Charybdis in haar dwarrelkolk versmoord (l); Geen felle Anciphates (m), geen tweevoud lijf verslonden, Dat op een zoete wijs de Schippers kitteloord (n); (l) Twee gevaarlijke plaatsen in de Siciliaansche Zee: ziet den twaalsden der Treurbrieven op letter (x eny). (m) Koning der Lestrigónen, lig_j menschenylees at, ende een van UsyJJès makers opvrete; tn zijn Sloot in zee deed verzinken, uytgenomen alleen het Schip daar UlyJJcs zelfs op inas. (n) Dit zjn de Tjiirenen, die de Poëten verdichten dat van boven Jongvrouwen, en van onder visschen zijn. ’Lij zijn de Dochters van de Revier Achelous en de Nims b Kalliope’, drie in getal, metnamenPartbenope, Lizia en Leukozia: Ah deze haar op de SiciliaaČsch(_j strand onthielden, ettdegewend waren, met zoet Zhgen, de Schippers op droogten te lokken, die zy dan, metalhaarvolk, opsokten, zoobebbenze ookJJlyssn Vloot, die daar vombij voer, door deze zoete tonnen, in haar net zoeken te krygen^ ^hcinkns^rss’ileeJzijn ’vvlk_de oor en met was tvest oppen, p dat zyhet x,oetge’er Torenen xietzopdenhoaren, engizoo zynzü ntkomtn. [p. 275] Niet,dat mij d’een’belas met Kolchjsch toovernnnnen(o); Niet,daiimjj d’anderschonkhaarstatelijke trouw (s) -, Elk loosde, datse mij den stersdraad overwinnen, Elk, d’xnderaardschereysvan Styx omleggen zouw. ’k Heb u nochtans gezocht, en al dees schat vrrstoten, Die zoo veel uytstaan most ter Zee, zoo veel te Lind. Maar gij zult nu licht, in dees vrouwe naam geschoten, De rëstiiiet overzien met een bedaard vemand; En wat mij Circe(5),en mij Calypso(r)waard mag wezen, Met onbekende vrees gantsch opgetogen staan. Voorwaar doe ik heb van A ntinoüs gelezen, End’andre,ismij,lielaas! mijn bloed en geest ontgaan. Bij al die glaasjes, en bij al dat vrijermallen, Wat zal ik zeggen? dat gij heus blijst in uw woord; Hoe kart oókyertiand u T zoogijstaagweend, bevallen? En werd dat schoonc Kroost, door ’t sellMyen niet versloord Gij zijt ook al verloosd, ’tenzijhaar’twebb’bedroge, En gij staag s usteloosj’t gedane werk ontdoet; (s) Het is een vrome treek, maar zoo vaak gij uiy oogen, Met weven krenkt,zoo vaak die treek u d’Ē(tval(poed. (o) Circe, Je Dochter vanSoI.enPerzïï’ TLusièï van Oetes, Koning van Kolcb’os, ’en Asaey i)an Ases/ea, een vermaarde Tomierts; datsr’Ulyssis eeti wijl tyJs bij wo*, en Telegomts bij teiU(_j. ’. (^) KAÏjssji), een ’Leenimph, Je Dochtervan Ocèanm tn Tkttti, die int Ogy^ijch Eyland heerschte, en UsyJJèi, op hope van z,yn Houwelijk, mede lang opbield. Deze beyde beloosden Uljjses onstersselijk M maken: ziet Homerus 1ib. 5. Odyu! (q r) nuvermeld, (s) Als Penélope van haar vrijers niet met vreden gelaten wierd, zoo [p. 276] beloofdeze iPeen eČ Banier haar Trouw te vslbrén als baar Web asgewrogt zoude zijn; *t’tye7ko’p dat bet Čooyt geschieden mogt, ontdede zij ’s naclhts., ’t gene zij daags gedaan hadt. AchPolypheem! ’khad best yerslonden door uw tanden, Mijn leven, schuw voor zeikeen herteleet, geënd. (t) ’k Had best gevallen door der Tracianen handen, Doe ’k mijn verstrooyde Vloot t’Ismaar heb ingo- Mijn bloed best doe gepleng4 voor Plutoos zwarte Altaren,. :;;;’,^3..-’ ik het noodlot schdrte, en Styx gevaar ont- (t) Als Ulysses, na lang dooien, in SicilieČ aanquam, Zoo ithtj aldaar in het Hol van Polyshemsts, tnet twaals van zijn (Jiïsakkgrs,gegaan; waarvan ’er den Remszes verslonden hebbende, isUlysses, die hem, met een braydgnd bout, zijn eenig oog uytslak, mtt zijn zes overgeblevene GezetteČ, inrammevachten, daaruytgeraakt, en’t gevaar ontkomen, (v) Een StadinTracien, daarUlyJJis, vanwegen’tonweer, zijv Vloot het havenen, en eyndelijknocb met groot gevaar van daan quant-t. (w) Ulysses is door de Revier Styx inde tnderaardsshe Rijken, bijderDooden Schimmen gekomen, alwaar zijn’^Mo eder, enanJere, hem veelviorzeyden: Hij verhaald Ču wat hij daar gezien heeft, [p. 277] Daar zag ik,’t geen uw Brief voormi; vergeess wil sparen; Mijn. Motder die noch leesde als ik de reys aannam (x). Zij zey mij ’t eygen werk mijns huyschs, en in mijn klachten..-: h Is zij drie maal van mijn omhelzing asgevloón Ik zag Phylacides die ’t lots geval verachte; Dees; heeft op Hestors Stad den eersten storm geboon (v); Hij is gelukkig met zijn veelgeprezen Vrouwe, Zij heeft haar waarde man blijde in der dood ver- Haar Ieesdraad was noch niet van Klotho asgehouwen (aa) Maar zij kiest deze dood voor d’uur haar toegesteld. Ik zag, en kost mijn oog van tranen niet betomen, Atrides (ai!) mismaakt, door verschemoorderij (b) Picn man had Troje niet beledigd, niet doen schromen, (x) Antiklea. (y) Protez,ilaus werd, alz,oo gertaamdvanPlsylace, daarhijvandaa wierd,a.lz,oo hij eersl op den Trojaanschen am halsgebragt, want bet Orakel z,ulkx hadvoorz,eyd: x,iet den derüehden der T Re u R B R. (z) Laódameya, %,ynVrouTV, dewelkg baar (Jsr£anz,oo lies had, datse, aljjez,iindoodverstdndi baar z,elven ook^tleven benam_,, (aa) Een van de drie Parken, di£_j mmztgt des tJMenschenLeven tesyinnen. (b) Agamemnon, die ’t opperstegez,ag had onder de Grieken^ is van ^s£gystus, die met z,jn Vromv Kljtemnestra iČ oversëel leesde, s m halsgebragt: z,iet den achtsten der TREURBRIEVEN. [p. 278] Hij was ’t dol Nauplion, en ’t gantsch Eubé voorbij (c); Wat is ’t? Hij heeft zijn ziel geloosd door duyzend wonden, Wijl hij Jupijn beschenkt met weerkomst offerhand (d) Dees grage boet, schonk hem Heleen voor trouwverbonden, Die eerst met vreemde mans haar kuyscheyd bracht ter schand (t). Ach wat baat mij,als in den hoos) derTrooyscheVrouwen De Vrouw van Hestor en zijn Zuster heeft gestaan ((vanaf:) ), Dat ik liesstHecuba (g), nu oud, voor mij wouw houwen, Op dat ik nooyt in liefd, voor u verdacht mogt gaan! Zij gas mijn Schepen, d’eerst, het gruwelijk voorteken, Wanneer men haar niet in haar eygen leden vond, Zij heeft tot eind haars klachts een wreed gebasch ont- steken, En stond met een hervormd in een verwoede Hond (h), Van zulken Monsterstuk dee Thetis ’t waterhollen (i), Dat Eolus (k) strax met de selste winden stijst Hier door moet ik nu wijd en zi jdschipbreukig spllen, En raak waar mij de wind ejo ’c water henc drijst. ’""..’, ", Maar (c) Ontrent dtze KuJSeh siepen-’öeètjGrieken in ’t weiromkomen i gevaaar, Aademaal deEubeers wreksn wilden de jmadelijkedood, die zj har en Koning Polameder t’’onrecht aangedaan hadden. / (d) Hij is in den Tempelvennoord. (e) Heleen lies met Parts wecb. (s) j4ndromacheenPolyxtnaosCajJandra. (g) Koningin vanTrojen. (h) HekubatsineenHond-veran-’derd: ziet bet dertiende boek der (i) ’Leegoddin. (k) God der tPttidai, [p. 279] Maar zoo Tyresias. (J) zoo voorberadn van’ t blijde, Als een waar wichelaar mijns onspoeds is geweest, Zoo heb ik ’t al wat hij me op Land en Zee ee lijden Voorzeyd heesr.uytgestaan, en zwers nn met goe geest,Ju komt mij Pallas,’k weet niet op wat Strand,verzellen. En trekt mij daar heen, daar ’t den Reyzér veylig leyd; Ik heb au Pallas eerst, na Trojcns nedervellen, Gezien, te middertijd, waiïein verbolgentheyd (m) Al wat eer Ajax dee heeft hij voor all’ ten ende Alleen misdaan, als een gemeene Argiven haat (Č). Nochuw Tydides (o), wiens krijgsdapperheyd zij kende, Heeft zij vcrschoond,die/c ook ter doodtoe dolen laat. Noch Teucer Telamons telg, n der Trboysche Vrouwe (s), Noch hem, voor wien een Vloot van duyzend Schepen waar. (1) Een voornaam Wicbelaar’vanThehe, dieUlysses veel voorz,cy d heeft, (m) Van Pallas gramschap, om datUlyJsishaar beeldQnwaardigsyk geroofd hadt is op meenplaatsengewag gemaakt, (n) Daar zynaer twee met den naam van Ajax gewcest, beyde uyeČe* mende Vorstcn onder de Grieken \ de eene was Ajax, de Zoon van Telamon; d’ander Ajax de ’Loon van Oileus, dez,t heeft Kassandra, in den Tempel v au PaUw,,yrkr acht en onteerd; waarover deGoddm ook op bemLJ verst oord pijnde, hem, met ^ynbtjhebbende Grieken^ zeer deedzwerven en dooien, (o) Diomedes,deT,oon van Tijdens, en ’Koningvan ^-taUc n, bier voren verhaald, (p) Telampu heeft Teucer geteeld bij He-, z,:6ne: z,iet den vijsden der [p. 280] Welzaalge Plisteens Zoon, die’t zij, waar’t zij, aan*’ schouwen -.-;-. _;.:. Kost uw lieswaarde Vrouw; zij maakte uw hert niet zwaar (g)...’.’r- ’t Zij dat de winden, of de Zee u tegensparde, U wmin en is u tot geen ramp of druk weerstaan Geen wind of slroom had macht dat zij uw kusjes marde, Uw armen konden staag omhelzen en omslaan. Och of ik mee zoo doolde! uw bijzijn zouw de baren Verzachten, Vrouw, met u zouw mij niets lastig zijn. Dat ik versta mijn zoon (r) met u noch wel te varen. Verlicht nu zeer mijn hert van veel bekommerings pijn; Die, ’k nochtans klaag, dat nu weer door de holle stroomen, a ’t Hcrkuleesches Sparte (*), en ’t Nestorsch Pylos gaat (t); ’k Houw van die lies dzucht niet vermengd met zoo veel schromen, ’t Was al lang dwaasheydjdat men hem daar reyzen laat. (q) Wie dit weet ik niet; de Historien neggen, Jat Agamtmnon entjMenelaus Tronen zijn geweest van Plistbenes, en dat zij Atriden genanmdz,ijnge-weesl, tm dat zij bj haarVadersBroederAtreus opgebragt zijn: Laat dit alzo ivezen; wie van beyden beest zijn Vrouw mede in den togtgehad? (Jsrsenelausalnjdniet, want die was bj Paris te Tros en; zoo eČocsl bet Agamemnon x,jČ, dezes Vrouw heeft nochtans, m zijČ aswezen, met ^ALgystus geboeleerd; V en ware men zeyde, dat t-sgyjlns mede ten togt was: Den Lezsr gevoele hier ’van wat bem geliefd, (r) Teltmachns. (s) Of La.ctdamon. (t) Hiervoren vermeld. [p. 281] Maar ’t ramp is op zijn eynd, de Zanggod (v) riep mij tegen, Weet Vriend; dat gij haast van uw Vrouw omarremd werd; ’k Zal maar voor u alleen zijn kenbaar, veynsd uw zegen Met loosheyd, en bedekt de blijdschap in u w hert. Niet om té vechten, of in open strijd te loopcn Dus heeft hij mij voorzeyd van zijn lauriervertoog (w) Licht onder ’t tasten, als de glazen staan te hoope, Zal het goe tijd zijn voor des wrekers wapehboog, En men flux in d’onziene.(x) Ulysses zich ontzetten’.: Ach ’k bid dat doch die dag wat haast kom voorden dag! Die blijde ons bed vemieuw, en oude kametwetten, Dat gij uw Lief, en ik mijn Lief genieten mag. (v) Apollo. (w) Laurus word bijde’Pöelenveeltijds voor Apollo zelfs genomen, om dat hem de Laurier toegewijdt is. (x) Onzien, om dat hij in bedelaars kleederen komen zoude.
Zijn Phillis, en denkt aan ’t geschonke Vader-land; Meent niet dat andre liefde, en Vrouw uw lief ontlenen, Maar dat hem het geluk nu vrij wat tegenkant. Uw Schoonvaâr Thezeus (a), om wie gij vergeefs mogt beven, En die misschien uw vier gestookt heeft om en d’om, Is van een snoode Gast uyt Rijk, en Erf verdreven (b), Dit eind geniet hij van zijn hoogen ouderdom. (a) De Vader van Demophoön, en, bijgevolg, de Schoonvader van Phyllis, dewijlze zijn Vrouw meende te zijn. (b) Menestheus heeft Theseus uyt Athenen verdreven: ziet Plutarchus in vita Thesei. [p. 284] Wiens wapenkracht sloeg de gemaanschilde Amazonen (c) Daar hij een waard Gezel des groote Alcides (d) wier; Doe hij verwonnen zag de horen* van rijn Stier. Mij werd uytlandigheyd verweten i en mijnüroeder (s). En lijd niet dat ik zwijg noch mij ook houw bewust.. Wijl gij zijt, (zegt hij) uw beminde Phyllis hoeder,. En uwe hertsgloedin uytheemsche herdeblult, Is onderwijl de tijd voorvluchng óns ontgleden, Enéen bèklaaglijke uur uw töeVing ondergató’. Gij hadlicht ’t ongedane of konrien tegentreden i.’ Of immers in ’t gedane ons toeval bijgestaan, Daar gij meer lust had in de Rodopesche Rijken (g), En ’t Meysje, om wie gij meer dan alle Rijken geest. Hier bulderd Athamas, daar hoor ik mij deurstrijken, Van Ethrad’ouwe Vrouw nu bijna uytgeleesd (h\ (c) De Amatenen ’Waren Aie strij daar in den eersten Br’us gewag asgemaakt is, Zij dzoegen Schilden, op de manier. ’-v ’ast een. hal’VsrMaan. (d) Herkstles; die ook^ met de Amazonen gesircden heeft, (e) Als’t lot op l hezem gevallen jvas-^ om na Kreun gebonden, en.uan den (jMinotaustes opgeeten te werden, zoo verstoeg bj hem, en maakte door bult van Ariadne des Koning tjMinos Dochter., uyt den Doolhos te kanten, die hij tot zijn Vrouw nam. Ziet den tienden der TREURBR. (s) Hissolytus, of Athamas. (g) DuswerdTraciengenaamd, omdat aldaar den Berg Rhodopeleyd. (\\) De Vi,iotnv ’tam Egeta tnde Grootmoeder van Demopbsön; vele meenen [p. 285] dat dit a’iez,tlveEtljraijgeWeeJl, daar w~y veel gewag asgemaakt hebben in den Briefvan Heleen aan Paris; maar uyt de omslandigheden en de tijd, kan ik.zulks niet wel toestaan, bebalven dat die Êtbra, over al dingen toegeschrsven werden, diemeer Jonkvromuen dan oude luydenpajjen. En dat de hand haars Zoons haaroogen niet mag sluyten, Verwijt zij, dat dit mijn, dus lange, toeving dee. Voor mij; ’k ontken’t niet, men zag haar veel klachten uyten, Wanneer mijn Schip lag op de Traciaansche Ree; Demophoön, wattoestgêj uw zeyl werd van de winden Geëyscht; Demophoon ziet op uw Vadergoón; En neemt tot voorbeeld zelfs uw Phyllis en Beminde, Die mind,zoo,datse nooy t verlaat haar Land en Woon; Zij bid niet dat zij u verzel, maar gij wild keeren, Die haar BarbarischRijk meer dan uw Rijxkroon acht; Ik weet nochtans dat ik mijn wensch vaak, en begeren, Door tegenwind ontsing, onwetend, indees klacht, Dat ik vaak uwen hals omhelzende; overblijde Was, dat de Zee al weer op ’t selste wierd verwoed; ’k Zouw dit niet schromen voor mijn Vader te belijden, Dat uw mildadigheyd mij stelde op vrije voet^ Gij zult bekennen dat ik niet onvoelig scheyde Van Phyllis, noch mijn Zeyl voorbarig gas de ïchoot Ik schreyde, en blees noch vaak, vertroostcnde u die schreyde, Schoon ik den dag van mijn vertrek zoo vast besloot. Men geeftme een Tracisch Schip; ’t geen Phyllis niet konschenken j Belastse maar dat niet te spoedig wech mogt gaan. [p. 286] Vergeef het, die ’t belijd; wild op Minoï’s denken (i), Zijn oude liefd’en heeft met hem noch niet gedaan (1$; Hij zeyd, zoo vaak men hem ’t gestarnte ziet aanschouwen, Dat Meysje, dat daar aan den Hemel praald, was mijn. God Bacchus last, dat hij zijn uytverkoren Vrouwe Hem wijk, zoo moet hij aan verlating schuldig zijn. En na mijnVairs doen,scheld men mij ook vals te zweren, Gij stras Zithoontje (/) vraagt geen reen van mijn verblijs, Noch acht niet ruym genoeg mijn pand van weer te keeren, Schoon mij geen andre liefd weerhoud, geen ander Wijs. Hebt gij geen kennis van ’t verdrijven en verderven Van Theseus, en ’t verhaal van ons ellendig Huys s. Hoord gij niet van mijn rouw om ’s Vaders droevig sterven? (Helaas ’k heb boven dit verlies noch zwaarder krays!) Niet van Broer Hyppolijt? die zich in ’t paardehollen Door rotz en klippen, tot aan Zee, in stukken rijd (,*). (i) Ariadne, alzoo genaamd, om dat (e de Dochter van {JMinos was. liiezeus liet haar op bet Eyland Naxus zitten, en’s morgens, beymelijkvan baar zijde opstaande, voer met zijn Schepen heen: zijiseyndtlijk van Bacchus opgenomen, daar zij nu zijČ Vrouw is, en met een krans van Sterren aan den Hemel praald. (k) Thezens. (1) Hij noemd Phyllis alzoo, om d,t Sstbomen een gedeelte van Thsacien ts, daar zij beerscht(.,. (m) Als Tbezeus Ariadne hadlaten zitten, en zij van God Bacthns opgenomen ivas, zoo nam ky baar [p. 187] Zuster Phadra ten houwelijk’, die, in haarLZTam aswezen, zeer verliefde op zijn Voorzoon Hippolytus; doch hy was zoo zeer ter jagt genegen, dat bj haar geen gehoor gas: zij, ziende dat hij haar onkuyssche begeerte niet wilde, inwilligen, heeft hem aan zijn Vader t baar t^iïsan, beklaagt dat by haar had willen verkrachten : Hippolytus, merkt dat zijn Vader, door de treken van zijn Stiefmoeder, in haat tegen hem ontsteken zijnde, hem om bah wilde brengen; neemt hij der halven de vlucht aan, en, op een wagen zittende, rijd de Zeeknt langs; als hier deï.eekal’veren, di{__j doe ter tijdopstrant waren, baar zelven, met eengrootc gedruys, in zee smeten; zoo zijn de paarden daar zoo van,uerschrikt, datsebegonden te bollen^ endetiipsolytut over klippen en rot [en ruiende, ellendig om bals holpen. Eskulapiusbeesthem, naderband, uytd(_j onderaardschepoelen, wedergeroepen ende levend gemjakt: biiisdoennaltalienretraan, omziinsVaders r t i * * gramschap met meer onderworpen te ztjn. ’k Ontschuldig nochtans niet mijn weerkomst schoon ’t lotrollcn Mij staag nieuwe oorzaak geest, cysch ik maar kleyne tijd. ’kZal Vader Thezeus (’t geen mij rest) eerst Grasstel bouwen, Laat hem ter aard’ gaan met li; kstaatzij, na zijn staat. Geef mij verlos en tijd; ’k verblijs niet uyt ontrouwe; Ja ’k wee: geen Land? dan ’t uw, daar ik mij op verlaat. [p. 286] Al wat gemak ik kreeg, na dat Pergaam verbrande, Wat toeving, d’oorlog, of de Zee mij heeft gedaan. Was Traden alleen, ’k houw hier mijn Vaderlanden, Dit zie ’k voor eenig scherm van al mi jn rampen aan., Zoo ’k noch geen zinnen mis. Doch ik sla. ’t minste gade, Dat ik nu een rijk Hof heb, ’twelk’t Atheensch niet wijkt, Noch stootme aan ’s Vaders ramp, noch ’s Moeders euveldaden (n), *s Noch dat Demophoön’t geluk nu schier bezwijkt. Kom; neemt; gij zijt mijn Vrouw, en dat ik aan wouw randen: ’t Phebésche Troje (ó), een krijg die tien, jaar duuren ^ zouw? Gij hoord, Penélopé, die prijstme in alle Landen, Een levend voorbeeld van een onbevlekte trouw (s). Zij heeft een treek met haar trouwhertig w.ebb’ verzonnen, En ’t nakend Houwlijk staagniet kunsjes asgeweerd, Wijl zij het geen zij daags spon, ’s nachts weer heeft ontsponnëri,’ En haar gedane werk weer is in wol verkeerd (q). Maar Phyllis gij vreesd dat de Traeen nu verachten [p. 288] Uw Houwlijk,kond gij strasse in yemands armen gaans Neemt gij ooy t trouwen van een ander in gedachten? En kan die vrees (r) noch uw meyneed niet tegen liaan? (n) Phadra heefthaar zalven cm V leveČ gebragt. (p) Trojen is onder ’tsnaargtluy.d-uan PbxbusLiergesliiht engtbomvd: ziet den eérsten der Minieer. 6pdetweede letter (g), (p) P-eČélopesloegaJk.(JMmnaars stand’vastig as, tot datUlyJJes weder isuanz-i. (q) "Liet den eersten Brief op de eerste letter (s), -(r) Té v ’éten de vrees, dat de Traeen Ē veraehtm. [p. 289] Och wat een leed zal u die daad, ach wat roo kaken Verwekken, als gij ziet van dicht mijn Zeyl en trouw,! Gij zult lichtvaard’ge dan te laat uw klachten wraken, En zeggen ach ik zie Demophon (s) was mij trouw: Demophon komt weerom, misschien door ’t vreesljk woeden Van booze winden, en een brijsschend watervak; Ach waarom most ik mij, tot ’k weet niet wat schuld spoeden! Ik brak de trouw, die’ k heb geklaagd dat hij mij brak, Volherd doch, ach volherd eer dus, dan nieuwe ellenden, Dan, Phyllis, droever maar van u mijn boezem naakt; Wat stroppen dreygdgiju? oramp! watgruwlijkendé? Dat Volk heeft ook al vrij testoute Goön geraakt. Laat blijven, bid ik, merkt het Huys met schand beladen Van ontrouw, strasse, met geen dubble vlek vaaschand (t) Dat Gnosis ’t noodlot tros (v) yerschoond mijn Vader* daden Ik ben niet waard, dat men mijn naam met valsheyd brand. Nu voer die wind mijn Brief, dieeerst mijn zeylen lade, ’k Zal komen, maar nu houdme een deugdzaam werst van kant. (s) Men zegt, zoo wel Demopbon, als Demophoön. (t) De eene schandt is dat mijn Vader Ariadne verla- ten heeft, de tweede zou zijn, dat ik u verliet, (v) Al- zoo werd Ariadne genaamd van de Stad Gnossos, in Kreten, daar haar Vader Hof hield.
[p. 291] Men zegt dat Enone in zulken hevigen en gestadigen gloed van liefde op PARIS blaakte, dat zij, als hij van PHILOCTETES met een pijl dood geschoten zijnde, bij haar gebracht wierd, het Lijk omhelzende, ende de Wonden koesterende, mede den geest gaf, en met hem begraven is.
U; die zoo billik klaagt, dat ik u heb gegriefd; Zij zoektse, en vindse niet, zij voeld slechs haar misdrijven, t’Ontbinden’t geen zij voeld, verbied haar tweede liefd; Zoo dees zijn wreedheyd toomd, ben ik van zelfs verwezen, Wat helpt het al? uw zaak valt ongelukkig uyt; De min (a) ontrekt mij, u gewezen, in zijn pezen En slavernijj zoo zijn wij ook eens anders buyt. Gij zijt eerst aan mijn Bed verknocht, en in de bloodheyd Mijns jeugts, had gij mijn min, noch onverlept en teer. Ik was noch niet zoo groot; maar op dien Vaders grootheyd (b) Daar gij mij trots op noemd, was ik ook doe een Heer. Ik dacht nooyt Hector of Deïphobus (c) zijn Broeder Te zijn, doe ik en gij met mij de Schapen dreeft. (a) Het is op veel plaatsen gezegt, dat de Min voor Kupido genomen werd. (b) Konnig Priaam. (c) Twee Zoons van Priaam. [p. 292] ïk kon geen Hecuba (d) dan met den naam van Moeder, Gij waart wel waard, dat gij haar Snaar voor eeuwig bleeft. Maar liefd’ aanschouwd geen reên, Nymph, neemt u zelfs te rade, Gij zijt gequetst,en schrijft gequetst noch dat gij mind; Daar Pan en Satergoón vaak om uw Houwlijk baden, Blijft gij ten eynd, tot u verworpe Trouw gezind; Te meer noch; dat mijn liefd, door ’t noodlot was beschoren, En de Waarzangeres mijn Zuster ’t had voorzien (e); De naam van Tyndaris (f) klonk mij noch nooyt door d’ooren, Noch eenig Vorstestam, die Grieken mogt gebièn. Nu vind gij ’t alles vaar; ’k behouw alleen de wonden, Gelijk ik om uw hulp ook nedrig smeeken moet; Mijn dood en leven is aan uwe macht gebonden, Maak nu mijn boezem. d’uw, zoo gij mij leven doet. ’k Weet dat gij weende; doch mits dit ons Zangster (g) wikte Spraaktgij, ik bid (ach!)dat dit quaad ver van ons blijf; Dat dit zoo ’t lot niet schik, schoon het de rest zoo schikte, Dat ooyt Enoon, gequetst, kan missen Paris Lijf. Die eyge min die, mij door zoo veel ramp ooyt zwieren, Nooyt aarzlen deed, (houw, ’t mij ten goe) doet u ook schaad. (d) Vrouw van Priaam, Koningin van Trojen. (e) Kassandra, ook op veel plaatsen vermeld: ziet den eersten Brief, op de eer [ie letter (g). (s) Alzoo werd Helene genoemd, omdat zij, menschelykerwyze, de Dochter van Tyndaar was; alhoewelze bij de Oude verdicht is uyt Jupijn geteeld t zijn. (g) Kassndra. [p. 293] Die God heerscht als hij wil op wreedgehoornde Stieren), Hij steekt als ’t hem beliefd Jupijn in pluymgewaad (,). Heleens gedaant wierd 2oo ten Hemel, niet geprezen Op Aarde (o schoone Beeld geboren tot mijn gloed!) Zoo niet Jupijn had in een Zwaan vermond zijn wezen: Hij viel op Danaëeer als een gulde vloed (k) Hij quam als Vogel het pijndragend (l) Yde aanschouwen (m), (h) Jupiter verliefd zijnde op Europa, de Dochter van den Konnig Agenor, veranderde zich in eenen schoonen Stier; dewelke Europa eerst aanschouwde, daar na streelde, en eyndelijk op zijn rugge ging zitten, doe liep hij met haar deur de Zee, en bragtse behouden uyt Phanicien in Kreten: ziet bet tweede boek der Her- scheppingen, op ’t eynde. Ten ware men dit op dtn Stier van Pasipbaë wilde uytleggen, ’t gene, mijns oordeels, niet wel sluyten zou. (i) Jupiter op Leda verliefd zijnde, veranderde zich in een Zwaan, en liet zich, zoo koesteren in haar schoot, daar hij Helene, met Kajtor en Pollux bij teelde, (k) Hyümede opDanaë verliefd, en c^uam, als een gulden Regen, in haar. schoot vallen; daar Perzeas uyt voort gekomen is. (1) Hij ontstak^ ook in liefde op Ganimedes, en veranderde zich in eenen Arend, en den schoonen Jongen of r nemende, vleogmet hem ten Hemel; alwaar hj nu onder ’t getal der onsterssélijksgerekendwerd, ende Jupijns, Schenker en Taseldienaar is. Hiervan werdjupiter bij. de Schilders altijd met eenArenduytgemaald. (m) Den Berg Tda was vol masten en Pynboome. [p. 294] Hij stond in ’t midden van Agenors Horenvee (n) Wie zouw geloovcn dat Alcides zich liet houwen Aan Juffertaak? De Min was ’t die hem spinnen dee (o). Men zegt ook, dat hij zat in ’t Coosche Meysjes kleeren (p)) En men zag haar in de Nemesche Leeuwe vacht (cj). Enoon, mij heugt dat gij Apol (’k meld mijn oneere; Ontvlucht hebt, en mijn Bed, meer dan het zijn geacht (,). Niet dat ik meer was dan Apol maar dat zijn schichten Cupido met dees zin u toeschoot van zijn boog; Doch zulken waarden Boel kan noch uw scha verlichten, ’t Is ’t zaad van God Jupijn (s) dat ik voor u verhoog. Maar mij raakt minst, dat zij van’t grootste zaad der Goón is, (n) Dit anugezegt op de letter (h), (o) Herkules, tKesterke en dappere Held, was zoover [laasd, eerst op Omphale, Koningin van Lydien; daarna op Tble, de Dochter van Eurytus, Koning van Ecbalien; dat bj met baar, in Juffers kleederen m verciersels t zaten naayde en syon ziet den negenden der TREURBR. (p) Herkules trok Ompbales kleeren aan. (q) Omphale schikte baar met Herkules tuyg op; te weten, met zijn Knods, ende het Nemésche, of Kleonésche, Leeuwevel, ’t welk Herkules op zijn slinker schouder droeg. (r) Asollo bad Enones ttaagdom eer st genomen, waarom bj baar ook dt kunst van Artsenijen en een waarzeggenden Geest gaf: ziet den vijfden da TREURBR. op letter (v), (s) Heleen geboren uyt Jupijn. [p. 295] Mij treft alleen, dat men geen schoonder Kroon en vond. En och of ik was een (lecht keurder van ’t geen schoon is! En, Pegazesche Nymphj op Ydaas (t) Heuvels stond! Zoo touw mij noch Mmerss, noch Junoos grim doen beven, Om dat ik Venus Jn mijn oogen hield voor schoon (t,). ZijdeelddcMinnevlamaanaridreuyt, snel, eneven; Zij matigd na haar wjl de Sakkels van haar zoon (a,) Nochtans had zij geen macht haar eygen schiche t’ontmijden, De Boog die schoot haar zelfs daarze andere mee queld. Haar man zey dat hy haar met Mars vond aan d’een zijde, Dees klacht is voor de Goón Jupijn ten toon gesield (*). (t) Hier plagt Paris, metEnone, bet vee te hoeden. (v) Het Oordeelvan Paris, heb iksuerhaald in den inhoud vaČ den eerjten der Treur.brieven. (w) Kusido. (x) Venus, de Vrouw van Vulkanus, heeft haar in oversyel verkop en met den Gad{Jl>tars: als Sol, die Hemel en Aarde overgiet, diteerstzag, beest bij Vulkanus het z^lve gtnvtz,en, en hem daar bij giroepen’t die terjlond ^ uyt gramschap, alz,oo hij deGjdvan’tijZJrenstaal, ensmitskunstts, baar met een geweessel van zeer sjne, doch sterke ketenen van ijzerdraad i die nochtans onzichtbaar waren, zoo va st aan een schakelde, datVtnns entj^sars moesten blijven leggen, gelijk.bijhaar, in V werk. der liefde, geschikt bad Je, zonder Ut of vinger te k onnen roeren. Doericp hijjusiter^ en al de Goden daar bij, om het [p. 296] werk te aanschouwen, makende een groot misbaar ende klacht over bet ongelijk dat zijn Wijf hem aandede; alwaar veel gelags omging, ende de twee Lievelingen mooy ten pronk lagen. Vulkaan vloekte en zwoer bij Hemel en Hel, dat hij haar verlaten wilde, en dat zij heen loopen mogt. Merkurius zeyde, dat hij mede zoo wel eens met de gekroonde Venus woude leggen. De Goddinnen waren daar ook bij geroepen, doch bleven’er, om eerbaarheyds wil, van daan. Nu rouwd het haar; en Mars ging ver van ginder wijken (y), En zy ook wijkende, acht nu meer Anchizes min, Om dien Anchizes wouw zy Hemelschoon gelijken, Tot wraak, vernedrende de hoogheyd van Goddin (z). (y) De Zeegod Neptunus, doe ’t spel lang genoeg ge- duurd had, bad Vulkanus zeer, dat kijdetweesjïsinnesyeelders los wou laten, ende het ijz,erc web ontschaktleČ, ’t welk hij, na lang Duetten, toestond: slukx vertrok (Jiïsars na Tracien, en Venus na11 Eyland Cjsrus, alwaar z,ij, in haar Bosch Papbo s, aaarTempel bezoekt; met Amoom en Balsem bercukt, en goddelijk gevierd wierd. Dezen gantschen handel beschrijft Homerus in’t breede. lib. 8.Odyss. (z) Venus is verliefd geworden op Anchizes, een Trojaanschen Prins, die zeer schoon was, en zijn tijd meest op ’t [p. 297] land, in de Valleyen van Tda, dettrbrogt, met vee en jagen. -Zij toon Je baar op’t allersihoonst, ende Welriekends voor zijn oogen; tatveynzende nochtant datje een Gaddin was, tot dat zij met bem een wijl tijds ttr koets gelegen hebbende, hem uyt Jlaap ontTVaakte, en it t volle glantsch voor hem stond, belaJtende dat hi] geen {jMensch zeggen zoude wat ’er geschied was. Wat wonder is ’t dan dat die Min my kost verblinden Die Min waar onder ik ook nooyc kost veylig staan. Atrides mind geqtietst, die’k ongequetstbemmde, z’Is met my ongequetst met een op ’t pad gegaan. Nu zie ik voor dees roos my wonder spel beloven, En duyzend Schepen gaan gewapend na Pegaam, Ik vrees niet,.dat men ses krijgs oorzaak niet zal loven > Haar Kroost is waardig dat net Vorsten rot te zaam. Geloosd gy my niet,ziet op ’t Heyr der selle Atriden (aa) Die men dus wedereyscht, strekt mij ook dus tot vrees. Doch ziet gij hoop, dat gij die zin my steld ter zijden Waar zijn u kruyden dan, en zang die my belees? Daar niemand u gaat in Apolloos kunst te boven, Die waarlijk droomd met de, Phebesche Hecate (i) My heugd dat ik met u heb Star en Maan ontschoven Door Neveldamp; dat ik met u den dag afsnee. (aa) Agamemnon en Menelaus, overslen der Grieken, (b) Hekate-werdookPhaebégenoemd\ omdatse de Zuster van Phcebus is: Zij u de Goddin der Tooverkunsten wonderdaden. [p. 298] Ik hoede d’Ossen, ’k stond verbaast, dat ik de Beeren, En Leeuwen vreedzaam op uw woorden voort zag gaan; Wat zal ik melden, dat op uw ontbod van keeren, Bey Xanth, en Simoïs (c) zijn loop most tegengaan. Hoe vaak stond zelfs verzet in de belezen stroomen Uw Vader, als een die zijn Dochters werk mistrouwd(b)! Enoón nu is ’er plaats, gaat; hy heeft voorgenomen Nu, of uw Minnevier, of ’t mijn te maken koud. (c) Twee vermaarde Phrygische Rivieren: De Xanth werd gezeyd de Vader van Enoon te zijn; alhoewel zommige willen dat bet een ander zij. (d) Wat dit, en het volgende, te zeggen is, laat ik een ander oor- deelen. EYNDE.
VORSTINNEN, of altijd, die, en wie VORSTEN minnen. Daar uw Kalliope nieuwsgierig na verlankt, Verlankt, maar die terstond niet wel zal zijn bedankt; (5) Om dat een heesche Gans, voor heldre Zwanelessen; Hier steekt bet rouwtrompet van Nasoos Minprincessen. Ik sprak eens van een kind, nu is het voortgebracht, Ofs ’t is een misgestalt, en schepsel van de nacht, [p. 300*] Een Monster, een Chimeer, en aller Dichtren schande; (10) Onwaardig dat het raak uw prieslerlijke handen. Het komt noch traag, als of ’t een Herkules zou zijn, Uyt een driedubble nacht van d’Oppergod Jupijn. Nu denkt gij aan die tijd, dat ik Apolloos Tempel Bezocht; en met mijn Brief dorst naken uwen drempel: (15) Besluyt ook eens, niet na mijn doen, maar na gij zelf Zoud doen, indien mijn reuk getreft had aan ’t gewelf, Daar zijn bestraalde Koets zoo schoon, en heerlijk, flonkerd, Hoe zou die Minnetoorts zoo zichtbaar zijn verdonkerd? Want ik in zoo veel tijds wel tien en tienmaal meer (20) Gerijmd heb, doe Apol begunstigde mijn veêr. Maar ’k weet wel wat mij schort; ik stond in’t eerst al stijver In mijn Godsdienstigheid, ik laat dien heyl’gen ijver Vernielen door een drift van andre aantrekklijkheen. Ver van d’Aóónsche rey, en ver van Cythereen. (25) En als ik dan eens spraak met mijn Goddin zal houwen, Zoo sink ik in een poel van enkel misvertrouwen, De zelfsgeteelde straf van ’t vroegende gemoed; ’t Geen mijn standvastigheid zoo vaak venwagglen doet. Doch ’t is niet eers genoeg dien luijster zo t’ontluistren, [p. 301*] (30) En dat een loome vrees mij eeuwig in zal kluystren; Ik heb van nu voortaan bj Pindus, en zijn God, Ten dierst gezworen, dat, zoo mij maar ’t minste lot Van Febus Priesterschap mag werden aanbevolen, Ik, met een reyn gewaad, en moedig zal gaan dolen (35) Op Pindus, en Parnas, Aóón, en Helikon, Daar Aganip, en het Kastalisch Hengstebron, Uyt zilvere aders springt, en reuk uyt Muskuskofren; Om mijn gemijterd Hooft voor eeuwig altijd t’offren, Ten dienst van al die geen die hem ten dienste staen, (40) En van Melpomene, myn waardste Deliaan. Dan kan ik van Belloon, van Ruyters, en van Paarden, Van Lants, en Beukelaar, van Schilden, en van Zwaarden, En hoe de Krijgsschalmey ooyt bloedige Oorlog stak, Met Maro en Lukaan, doen davren ’t Hemeldak. (45) Dan kan ik de gordijn van Venus open schuyven, En mij, met NAZO, zacht verlusten op ’er duyven, Tot d’Ambrozynegeur van haar Ydalisch hoofd, En d’alverwinbre glans, mijn kracht heeft afgesloofd. Dan kan ik Amaril, en Doris, met Laurieren, (50) Voor hals- en armcieraad, zoo veel ik wil, vercieren, En in den luyster van haar oogjes spieglen gaan, Gedienstiger, dan ooyt een Minnaer heeft gedaan. [p. 302*] Ik zal myn Doris noch met Lauwrekrans behangen, En maken haar eens trots, en moedig, door mijn zangen (55) (Gelijk Sekundus, ’t kroost van schoone Julia, Zijn Brandheldin bezong, en snee ’t op ’t koper na, Om staag in ’t doolhof van haar oogen te verwarren) Als ik de stralen zie van haar ontsteke starren. Maar Doris heeft nech nooyt mijn lippen zoo ontmaagd, (60) Schoon zij de Tulp, en Roos, op hare wangen draagt, Dat ik haar met een kus, van zichtbre min, quam groeten, En knielde voor ’t altaar van heur Heldinnevoeten. Mijn Themis heeft my vrij wat anders gemamerd Doe zij mijn hoofd eens heeft gekeuveld en gecierd (65) Met d’achtbre Diádeem, en maagschappe gewaden, Die ’k nooyt benevlen zal door damp van euveldaden. Ik heb haar eens beloofd, met diergezwore trouw, Dat ik, voor andre, alleen baar Godheyd vieren zou, Zoo lang de Eubikon van haar geheym zou duuren, (70) En ik het heylig Recht te rechte kan bestuuren; Schoon dat de Minnegod mijn vriendelijk lagt toe, En Venus vaak beloofde een Rhodepeésche Schoe. Maar Doris is een Kind van uytgeleze schoonheyd, [p. 303*] Wel waardig, datmen haar voor mijn Goddin ten toon leyd; (75) Ik acht haar hemelhoog: Noch acht ik Themis meer. ’k Zal die Godsdienstiglijk, en met ontsaglijke eer, Noch offren, als ik doe, zes Lente- en Zomertijden; Dan weet ik, datse mij geen Nimphje zal benijden. Als ik die dagen eens, met vlijt, heb doorgebragt. (80) En dat mijn eenzaamheyd na teere weelde tragt; Voor zorg, laat Doris dan mijn vrijheyd vrij verslaven, En in de diepste kuyl van haren schoot begraven, En smelten merg en bloed op een verzengd autaar, En teuglen met een vlecht van ’t blondgekrulde haar, (85) Dat hals en schoudren vant Mygdonisch Marmer dekte. Maar ’t scheeld geen derdendeel, of ik met Doris gekte, Apollo, roep mij weêr tot uw verheve Throon, Die met uw heldre Pruyk ’t Paleys van al de Goôn Bestraald, en Pindus, ver voor Pelion, begunstigd; (90) Zoo maar een vonkje van uw Geest mijn Geest begunstigd, Zoo bidde ik dat gij mij in ’t goude water wast, En een Bataafsche Laars zoo aan de voeten past, Als hem, die Koningsklagt, gezalfde Treurtooneelen, Aan ’t Amsterdams Atheen, hoogdravend, gaf te spelen: [p. 304*] (95) Dat ik bij Erato d’yvore Luyt leer slaan, En met Terpsichoré vaak mag ten reye gaan; En als ik op de kruyn van ’t Hemeltin zal stappen, Zoo stijft mijn beenen in ’t besteygren van de trappen; Maakt mijn grootmoedigheyd in uwen Godsdienst dol, (100) Ik stel mijn weetvlijt dan met Themis en Apol. J. CABELJAU. UYT.
fol. *3r: enim er staat: enin p. 35: ’(f)’ staat cursief.
|
