David van Hoogstraten 1658 - 1724

Zijn Latijnse poëzie naar de editie Amsterdam 1728
(p. 1 - 94; p. 95 - 200; caetera desiderantur)
Zijn editie van Vondels Heldinnenbrieven met aanvullingen (1716)
Zijn Beginselen of kort begrip der Rederykkunst (1725)
Huwelijksgedicht door Pieter Rabus voor David van Hoogstraten en Maria van Nispen (1685)


Continue

[p. I]

DAVIDIS

HOOGSTRATANI

POËMATA.

EDITIO ULTIMA,

Prioribus longe auctior.

[Vignet: Tiliae sub tegmine tutus].

AMSTELAEDAMI.

Apud VIDUAM GERARDI
ONDER DE LINDEN.

MDCCXXVIII.



Editie A.J.E. Harmsen, Opleiding Nederlands, Universiteit Leiden.
Pag. I - XX, 1 - 100: Liminaria, Jambica & Lyrica.
Exemplaren:
KBH: 764 J 32
UBA: 455 F 7 en 1275 F 15
UBL: 693 F 24

[p. II: blanco]
[p. III]

Viris Amplissimis

JOANNI TRIP,

Domino de Berkenrode,

JOANNI van de POLL,

LAEVINO GEELVINK,

Domino de Castricum,

&

FERDINANDO van COLLEN,

Domino de Gunterstein,

Reip. Amstelaedamensis Consulibus,

PETRUS VLAMINGIUS.

SAepissime mecum reputare soleo, Viri Amplissimi, merita vestra in remp. quibus omnes quotidie devincitis, cives & exteros, qui sub felicissimis [p. IV] vestris auspiciis in hac urbe florentissima, maxima cum securitate, & legibus temperata libertate, vitam degunt. Tanti autem beneficii recordatio, nunquam non gratum excitat animum, ut publicum privati mei cultus & erga vos observantiae monumentum exstet, quod nulla oblivio, neque longa annorum series imminuere vel delere queat. Operosiora igitur molienti, Historiam nempe urbis Patriae, quam adstipulantibus vobis, & faventibus, imo opitulantibus, aggressus sum, quae proprie vestra dici meretur, accidit opportune editio Carminum DAVIDIS HOOGSTRATANI, quam vobis offeram, ut reverentiae vestri nominis, quae in me maxima est, ut decet, hoc munere, interea temporis, reddam testimonium, ne non, si forte inter illum laborem, quem dixi, multiplici rerum varietate non [p. V] exigui temporis, ac otii, quo minime abundo, vobis tamen, si quid humani mihi acciderit, aliqua officii consiliique mei constaret ratio. Sed, quando ob oculos versatur dignitas illa maxima, qua Deus huic urbi potentissimae praeese vos voluit, Viri Amplissimi, tacita quaedam verecundia, & sacer horror, tanquam Deos adituro, pedes retardant & impediunt gressus; verum enimvero, quum maxima Numina exiguis muneribus placentur, ab animo non ingrato profectis, Hoogstratani carmina vobis offerentem & dedicantem audaciorem me vestra facit clementia, & facilis, quem saepe ad vos experior, aditus, Patriae Patres, Civium praesidium & tutela, omnium praeclararum artium fautores. Neque haec carmina purissimae Latinitatis, ubi verus sermonis nitor cum perspicua simplicitate certat, ad alios magis [p. VI] quam ad vos pertinere, cuivis facile apparebit, qui attento lumine volumen perlegerit: pleraque enim sunt ad vos, & de vobis scripta, & inprimis elegantissima illa elegia, qua gratiae vobis aguntur pro honesta missione, qua Virum literatissimum, & quo candidiorem, apertiorisque pectoris nunquam sol vidit, liberaliter benigneque honorastis, cujus etiam liberos favore vestro dignaturos vos ultro & lubenter promisistis, quo propensum in studia animum satis superque declarastis, & quo amore vivum dilexeritis, mortuum prosequamini; rarissimo hoc tempore exemplo, quo remp. literariam sensim collabi, & in perniciem, sero posteris deflendam, vergere cernimus. Ex quo vestro favore spes interdum mihi videtur illucere aliqua, Musas etiam, illas Deorum Hominumque delicias, quae ab hac [p. VII] urbe exulare jam videntur, si tempora id siverint, quod faxit Deus ter opt. Max. Illustre nostrum Athenaeum, sedes earum pristinas, repetituras, & illa aurea secula reditura, quae Vossios, Barlaeos, Francios & cum illis puram & genuinam eloquentiam, Suadam Latinam & Pelasgam Charin tandem aliquando reducant. Quibus quam bene conveniat cum Mercurio, urbis numine peculiari & proprio, satis superque, patrum nostrorum memoria, imo nostra, cum magno civium bono compertum fuit. Sed ne vestra diutius, Viri Amplissimi, tempora morer; hoc munusculum, ut a me, vestri nominis studiosissimo, profectum, ut a vestro Hoogstratano, benigne accipiatis, & ea fronte, id est, hilari & serena, qua multa, quae in hac occurunt faragine, olim accepistis & hoc meum consi-[p. VIII]lium, grato imputetis animo. Amstelaedami. die xx mensis Januarii. M D CC XX VIII.


[p. IX]

PETRUS VLAMINGIUS
LECTORI S.

Acerba Davidis Hoogstratani morte amico orbatus, cui fucus & fallacia incognita erant vitia, eodemque optimo consultore, si quid in literarum studiis moliri subinde consueveram, hujus universae scriptionis & de edendis libris consilium abjecissem, ob penuriam eorum, cum quibus de hisce sermones conserere possum, quam unicam recte scribendi viam semper credidi, sed, ne in Manes amicissimi viri impius viderer, carmina ejus Latina, quae tertia fere parte auctiora prelo parata reliquerat, inprimenda dedi; illorum editione secunda divendita; interim etiam mihi rediit Musarum Amor, qui me jussit proprio Marte, & consultis illis perpaucissimis, qui hac in urbe, quasi ex naufragio rei Literariae restant, latine scribere & Humanioribus literis, quibus queam modis, prodesse.
    Carmina, quorum iteratam editionem cernis, Lector Benevole, neque de trivio sunt quaesita, neque Neroniano more, aut Cordubensi cothurno debachantia, sed pura, simplicia, nitida, Latina, & a summo viro, qui scientia Numeri Poëtici [p. X] maxime insignis erat, profecta. Nihil hic exstat, quod quenquam laedit, nihil, quod insolito sermone, aut carminum licentia offendat. omnia plana, perspicua & casta, quae facile viri optimi mores indicant, quem ut propius aliquanto noscas, uberiorem ejus vitae historiam in alterum tempus differens, brevi narratiuncula, cujas aut quis fuerit, levi tantum penicillo tibi adumbrabo.
    Roterodamum, Hollandiae Australis urbs, Magni Erasmi mater, etiam Hoogstratani Natale solum fuit, anno Humanae salutis MDCLVIII. die xiv. Mensis Martii. Parentes fuere Franciscus Hoogstratanus & Esthera de Koning, Pater Bibliopola, & Poëta Vernaculus, minime contemnendus, inprimis in carminibus materiae sacrae. notus etiam versione Nepotis, Justini, multorumque aliorum scriptorum, vir pius, &, quamvis Romanis sacris addictus, ejusdem cum Erasmo opinionis, de tollendis tantum ex Ecclesia erroribus, quos Barbaries & male sana superstitio invexerat, sed minime cum Religionis perturbatione, & haeresi faciunda. Ab honesto Patre liberaliter educatus Lauream Doctoratus in re Medica Lugduni Batavorum meruit publicam. hinc Dordracum, ad parentem, qui eo-[p. XI]dem migraverat, profectus, Mariam Nispiam duxit, Mathiae Nispii, Geometrae non incelebris & viri, si quis umquam moris antiqui, filiam, Poëta Poësios amatricem, nam Musica sacra Hoogstratanus ab incunabulis coluerat, non tantum patris exemplo, sed etiam patrui Samuelis, Pictoris, libro insigni de arte Pictoria edito, aliisque scriptis Belgicis, haud invenustis, clarissimi. Sed, quum praxis Medica nequaquam ex voto succederet, Amstelaedamum, curantibus amicis, evocatur, ut quintae classi Gymnasii publici praeesset, ex qua in tertiam post biennium adscendit, tandem Prorector creatus, & postmodum salario MCC. florenorum auctus fuit. quum autem ingravescentibus annis, surdities, quam ex morbo contraxerat, etiam ingravesceret, honesta missione ab Amplissimis hujus urbis Consulibus a catenatis illis in Scholastico ergastulo laboribus liberatus est, qui emeritum & rude donatum annuo stipendio mille ducentorum florenorum honoravere. Quod beneficium eleganti elegia, ut gratissimo erat animo, celebravit. cui & aliud adjecerat Vir Amplissimus, Joannes van de Poll, Consul, filio ejus Jacobo sepulturae mortuorum in Templo, quod, quia ad ortum situm est, Orientale dicitur, praefecto. [p. XII] Verum otii exspectatissimi fructus haud diuturnos potuit percipere quippe biennio post XIII. nempe Novembris anni MDCCXXIV, quem diem altera post tristissimum casum luce, mortem forte praesagiens, atro carbone notaverat, ut manu ejus scripta schedula testabatur, domum pergens, hora fere sexta vespertina, stupore, qui surdos comitari solet, & nebula densa orta seductus, via, ab altera, quam sequi debuerat, diversa, aberrans, ad locum, ubi libra pendet publica, portam olim S. Anthonii, in fossam, quae a Gelris nomen habet, sese dat praecipitem, ex qua extractus, laborans annos plerosque peripneumonia, ex illo morbo, aquae frigido madore, & horrore, quem ex casu conceperat, post octiduum, media nocte, mentis compos, carmine Latino Deum laudans Hymnis, Psalmisve, nam aegre interdum vox intelligebatur propter difficilem respirationem, hanc vitam, cantu sese oblectans olerino more, meliori mutavit, vir certe longiori dignus, utpote cui, praeter varia ingenia, quae suos in studiis profectus praecipue illius se debere fatentur curae, Belgica nostra lingua nitorem inprimis suum & elegantiam accepta refert, post maximos Heroas, Houtenum, Spigelium, Cornhertium, Hoof-[p. XIII]dium, Vondelium, Monenium & Vollenhovium. Quid enim observationibus ejus de generibus Linguae Belgicae utilius? Carmine purius? Numeris rotundius? Rhetorica elegantius? ne Phaedrum aut Faërnum memorem, tersissimè & nitidissimè versos, innumerasque versiones alias, emendatumque tot Librorum stylum. Latine, ut muneri satisfieret, in usum Principis Nassavii & studiosae juventutis Phaedrum notis illustravit, post Nepotem, ediditque eodem scopo, Terentium, & Lexicon Belgico Latinum optimum & fidelissimum: postea etiam Phaedrum criticis observationibus ornavit, doctis sane & elegantibus, neque levi manu digestis. Amicos habuit praecipuos Joannem Georgium Graevium, at quantum virum! Petrum Francium, unicum in eloquentia exteriori, & poëtica laude florentissimum; Cornelium Arkelium Roterodamensem, apud Remonstrantes verbi divini ministrum, virum elegantem & eruditum; Joannem Fredericum Cramerum, Borussorum Regi a Consiliis, qui Vindicias nominis Germanici adversus Gallos obtrectatores scripsit, Nicolaum vander Kappen, Medicum, praeter Joannem Anthonidem Goesanum, vatem illustrem, Arnoldum Monenium, Joannem [p. XIV] Vollenhovium, Petrum Rabum, Gasparem & Joannem Brantios, Joannem Hasium, & Joannem Sudermanum, omnes Poëtas & Jacobum Wildium, Antiquarium, quibus supervixit, ut etiam virorum elegantissimo Jano Broukhusio, qui eum fraternum in morem dilexit, quod legato insigni optimae partis Bibliothecae selectissimae & omnium, quos manu scripserat, librorum testatum voluit, Poëtarum sui temporis Princeps. non audienda est enim Barbara illa Trivultiensium Censorum, sed vitio creatorum, sententia, secus statuentium. At, ne illos, qui hodie vivunt, praeteream, quam carus illi Petrus Burmanus, Patriae nostrae Ornamentum, fuit! quam gratus Janus de Witt, Judicum Praeses & Senator & Gerardus Papenbroekius eadem dignitate praeclarus! quam dilecti Franciscus Bochovius, & Samuel Everwinius! Ut nihil nunc dicam de Jacobo Zanteno, & Joachimo Targerio, Medicis. Discipuli etiam ejus omnes summi semper illius amici exstitere, propter indolem, nequaquam similem Orbiliorum gregi, sed cordatam & nihil fere Scholastici habentem, & gloriae illud calcar acre, quod semper currentibus addebat, ingeniorum elegans spectator & judex. hoc mecum possunt te-[p. XV]stari Hermanus Henricus van de Poll, Senator & Judex, Janus Graeflandius, Juris Utriusque Doctor; Gasparus Commelinus, Gasp. F. Medicus, Daniel Sibersma & Theodorus Hogenbergius apud Medioburgenses & Campenses verbi Divini Ministri, & tu, qui nunc Studiorum gratia perlustras Italiam, eruditissime Jacobe Philippe d’Orville, spes patriae. Forma fuit plusquam mediocri, at decenti, adspectu formoso, oculis nigris, carmina mira cum suavitate recinebat, sermonis parcus, patientissimus laboris. In amicorum vitiis caecus; quamvis etiam ab indignis laesus, brevi post tempore, illis ipsis offensoribus elogium aliquod aut epigramma satis inpudenter ab eo petentibus, statim ad officia paratus, illa largiri solebat, nimis (meo quidem Judicio & amicorum, qui illum serio diligebant) in hac re facilis. Ne nihil etiam de hac editione dicam, Petrus d’Orville J.U.D. vir Lectissimus, amicus meus & summus Hoogstratani, operam dedit, ut sphalmata literarum tollerentur, editioque recte procederet. nihil edi volui, nisi quod ipse editioni destinavit, Juvenilia tamen quaedam addidi, quae antea erant edita, ut priora cum posterioribus conferenti delectationi & usui esse possint. Mihi enim semper gratissimum fuit in Poë-[p. XVI]tis discernere quomodo sese soleant ex luxurianti nimiumque florido scribendi genere, quo Juvenum animi plurimum capiuntur, expedire. Vale, Lector, & Hoogstratani nominis, ut optimi semper fuere, amantissime, memoriam viri eruditissimi, vivam florentemque hisce carminibus mecum ex animo vove, & conatibus nostris in re Literaria fave.

[p. XVII]

Carminum
Davidis Hoogstratani
Elicium.

CUncta Salebrosis tumeant cum scrinia nugis,
    Decoquat & nomen suada Latina suum:
Cum pro thesauris carbones venditet ater
    Lucius, & fatui gnatus Aristagorae:
(5) Quis ferat in tenebris & merti carceris umbra
    Carmina Romano digna sapore premi?
Ite foras agedum genuinae pignora Musae;
    Vos favor expectat publicus; ite foras.
Florida simplicitas, & honestae gratia formae
    (10) Nos juvat, & casti ros novus eloquii,
Et pudor, & Latiis eductae collibus artes,
    Et non mentito verus in ore colos.
Infelix Iolium ac steriles mirentur avenas,
    Quîs sapiunt rubri mactea Lexiphanis.

                        JANUS BROUKHUSIUS.

[p. XVIII]

DAVIDI HOOGSTRATANO
Latina sua poëmata divulganti.

HOogstrana diu tectis ignota latebat,
    Solis & erubuit Musa videre jubar.
Carceribus tandem in lucem prorumpit apertis,
    Nec tantum Batavo gaudet in orbe legi.
(5) Prodierat modò Teutonica circumdata palla,
    Cyclade nunc Latia conspicienda venit.
Laeta tuam genetrix agnosce Batavia prolem,
    Tuque parens animos Rottera sume novos.
Urbe tua primas infans tener imbibit auras:
    (10) Mox puer & juvenis crevit in urbe tua.
Moenibus hunc ipsum vestris invidit honorem
    Amstela. Qui tuus est, jam meus, inquit, erit.
Ille ego, qui plures genui, fovique, poëtas,
    Hunc mihi jure meo posco, vocoque meum.
Tu modò, tu patrii deserta fluminis unda,
    Huic succede meo, culte poëta, lari.
Paruit, & nostrae procumbens margine ripae
    Cantat ad Amstelias nobile carmen aquas.

                        PETRUS FRANCIUS.

[p. XIX]

In Poëmata
Clarissimi Viri
DAVIDIS HOOGSTRATANI.

INgenii flores, Hyblae vernantis imago
    Nobilis, Ausonio nectare foete liber;
Salvete Aonidum munus praesigne Dearum,
    Salve Hoogstratani pagina docta mei.
(5) Vosne ego cum raucis statua de plebe cicadis,
    Vosne ego cum pingui contulerim populo?
Purior hic dulces animavit spiritus odas,
    Purior argutos defluit in numeros:
Et mentem vincire nova mulcedine pellax
    (10) Non excussuris haeret in auriculis.
Hic Lepor, hic Veneris species nativa Latinae,
    Qualis in Aenae floruit urbe sui.
Vos quoque cum Latiis longum florete poëtis
    Carmina, Romanis proxima carminibus.

                        JANUS BROUKHUSIUS.

[p. XX]

IN ALTERAM EDITIONEM
Poëmatum
DAVIDIS HOOGSTRATANI
Viri Clarissimi.

CArmina carminibus subjecta prioribus edit
    Musa Hoogstratani saepe probata mei;
Munditiis simplex, facie praesignis honesta,
    Et liquida mentes voce movere potens.
Rottera prae claro toties qui plausit alumno,
    Laudatas plaudit clarius inter aquas.
Haec mihi sunt merito monumenta decentia cordi:
    Gaudeat inflatis, qui volet, Antimachis.

                        FRANCISCUS HESSELIUS.

Continue

[p. 1]

CARMINA SACRA.


[p. 2: blanco]
[p. 3]

DAVIDIS HOOGSTRATANI
CARMINUM SACRORUM
LIBER.
____________________

PSALMUS I.

BEatus ille, qui viam rectam terit,
    Turbamque vitat impiam:
Horretque foedi criminis labem gravem,
    Sannamque posticam fugit:
(5) Verum supremi sacra jussa Numinis
    Pervolvit imo pectore,
Totusque versat, sive nox diem fuget,
    Umbramve nocturnam dies.
Qualis virentis consita arbor margine
    (10) Ripae, feraces gemmulas
Extrudit, & mox uberes fructus gerit,
    Laetoque proventu beat
Gnavum colonum, & saeva durat frigora,
    Et impetum venti ferum,
(15) Diffusa late, & frondibus comans novis,
    Et crescit usque florida,
Talis vir ille est. turba sed nequam perit,
    Ut floccus in ventos abit:
Nec ora magni sustinere Judicis
    (20) Valebit aut tristes minas:
Qui criminosos vindicatura manu
    Secernet à pio grege.
Nam nec carebunt praemiis suis boni,
    Nec poena deseret malos.

[p. 4]

IDEM
Alio Carminis genere redditus.

O Quam beatus, qui neque devios
Vitae magistros auribus excipit,
    Nec impios coetus secutus
        Turpe nefas animo volutat:
(5) Nec execrandis perpetuus comes
Adhaeret irrisoribus: at Dei
    Praecepta per noctem diemque
        Mente coquit veneranda in ima.
Qualis virentis consita margine
(10) Ripae, decora fronde superbiens,
    Exporrigit ramos gravatos
        Arbor, & exhilarat colonum,
Et vim rigentis frigoris ardua
Ventosque saevos spernit, honoribus
    (15) Ornata diffusis, & usque
        Assiduo speciosa fructu.
Talis vir ille est: turba sed impia
Ut gluma vilis turbine spargitur,
    Nec Judicis vocem supremi,
        (20) Nec rigidum feret illa vultum.
Sed nec bonorum mixta cohors choro
Scelesta stabit: nam Pater optimus
    Ut facta justorum probabit,
        Fulmine sic feriet scelestos.

[p. 5]

PSALMUS II.

QUo vanae tandem gentes fremuere tumultu?
    Quid crepitat diras impia turba minas?
Quae proceres animat, quae tandem insania reges,
    Ut moveant summo tristia bella Deo,
(5) Inque Dei sobolem fundant convicia foeda,
    Et renuant ultra subdere colla jugo?
At Pater aethereus ridet molimina stulta,
    Et parvas vires, invalidasque manus.
Tum demum laxas irae permittet habenas,
    (10) Coeptaque contundet coeca furore suo.
Oraque sic solvet: Regis diademate cincti
    Arduus excipiet sceptra superba Sion.
Is sibi commissis late dominabitur oris,
    Et populis leges & mea jura dabit.
(15) Mox laetos ad me vultus convertit, & inquit:
    Hoc ego produxi te genuique die.
Me modo posce: (tibi quid enim, dilecte, negarem?)
    Imperio gentes subjiciamque tuo.
Oceanus vastum qua circumfunditur orbem,
    (20) Stabunt haeredi debita regna meo.
Ferrato coges sceptro frangesque rebelles,
    Ut facta è Samio vasa caduca luto.
Quare agite, o Reges, cultum praestate Tonanti.
    Tam crassis tenebris pectora vestra vacent.
(25) Laetitiaeque Dei vestrae miscete timorem,
    Per vos ne careat natus honore suo.
Ne justus vindex violentas colligat iras,
    Et meritas poenas facta nefanda luant.
Felices, quibus haec animo conduntur in imo,
    (30) Et quibus in Domino spes sedet una suo.

[p. 6]

PSALMUS III.

QUam congregatis impia viribus
Me turba vexat, meque odio ferox
    Heu intégrum, & nihil promérentem
        Prosequitur, sine fine, longo!
(5) Quam perditorum factio noxia
Meam in ruinam jurat, & insolens
    Me gloriatur spe carentem
        Destitui auxilio Tonantis!
Cum tu sub umbra me clypei tui
(10) Depraeliantem texeris indies,
    Auctorque fis laudum mearum, &
        Me decore assiduo corones.
Cum me precantem deque suis Deus
Ipsum invocantem montibus audiat,
    (15) Recumbo securus, metuque
        Absque gravi mihi currit hora.
Deo excubanti non genibus tremam,
Non corde: nulla est anxietas mihi
    Fractura mentem, nec malorum
        (20) Agmina me poterunt movere.
Tu ductor ipse in praelia, liberes
Ut me timentem, devenies Deus,
    Hostesque turbabis feroces,
        Atque manu minues potenti.
(25) At tu, salutis maxima spes meae,
Spes sola mundi, tu populo tuo
    Te praebeas semper benignum,
        Quem placido tueare vultu.

[p. 7]

PSALMUS IV.

ALme Pater, rerumque Deus tutela mearum,
    Cui ratio est vitae cognita tota meae,
Quem non integritas latuit mea, cuique pericla
    Acceptum refero me superasse mea,
(5) Per quem nostrorum discussus turbo malorum est,
    Da lacrimis nostris, da precibusque locum.
O curvas hominum mentes! o pectora coeca!
    Isti quid motus, quid juvat iste labor?
Irrita quid facient mendacia? quidve scelestûm
    (10) Sacrilegae facient in mea damna manus?
Quem Deus elegit multis de millibus unum,
    Huic dedit imperii frena tenere sui.
Ille meis patulam praebebit vocibus aurem,
    Auxiliumque mihi protinus ipse feret.
(15) Ergo Deo justum cultum praestate verendo,
    Et tota foedas linquite mente vias.
Vobiscum tacitae per longa silentia noctis
    Volvite secreto crimina vestra thoro.
Turpia non extis pecudum peccata piantur.
    (20) Insons sacra facit mens meliora Deo.
Haec aris admota facit sperare favorem,
    Dandaque ab aetherea numera larga manu.
At gens cassa fide sic dicit murmure coeco:
    O quis quod poscit vita caduca dabit?
(25) Haec illorum animos cupidos vota una fatigant:
    Hoc desideriis ominibusque rogant.
Sed valeant: precibus nostris si rite vocatus
    Respiciat vultu nos Deus ipse suo.
Ille mihi exhilarat mentem, licet horra farre
    (30) Impleat, & vinis turba profana suis.
[p. 8]
Ast ego securus placidae dabo membra quieti.
    Debetur soli gratia tanta Deo.
Ille mihi mentem firmat per tanta pericla,
    Speque mihi multa pectora laeta facit.

PSALMUS VI.

O Qui gubernas cuncta, Pater bone,
Ne me merentem corripe, dum tuo
    Incensus indulges furori
        Et valide tibi servet ira.
(5) O parce clemens! o Pater abstine!
Me languor aegrum conficit. o manum
    Quin admove mitis medentem,
        Ne peream assiduo dolore.
Corpus solutis ossibus omnibus
(10) Languore squallet, deprimit & meam
    Amara mentem cura, nulla
        Laetitia reparante vires.
Quo me usque linques? alme Deus, redi,
Meque inferorum è faucibus eripe.
    (15) Jam spiculum vibrat cruentum
        Frigida Mors, animumque terret.
Injecit atras cum semel haec manus,
Quae cuncta perdunt, quis memor est tui?
    Quis obrutus possit tenebris
        (20) Rite tuum celebrare nomen?
De nocte pectus percutio meum,
Et imbre falso tingo cubilia.
    Mî lacrimae currunt perennes.
        Strata madent sine fine fletu.
(25) Obscura sunt & lumina jam mihi,
Hebentque longis aegra doloribus:
[p. 9]
    Et hostium ridente turba,
        Membra miser traho quassa luctu.
At dura nobis gens operans malo,
(30) Facesse tandem. Spes periit tibi.
    Nunc audiit Numen gementem,
        Et solito rediit favore.
Deus benignus me prece supplice
Sese invocantem exaudiit, & bonus
    (35) Respexit ad longas querelas,
        Ut subito obrueret pudore.
Hostes struentes insidias mihi,
Quos pallor albus, quos timor in fugam
    Stupore perculsos inerti
        (40) Conjicit auxiliante coelo.

PSALMUS X.

ÆTerne coeli Rector & Arbiter,
Quonam tuorum cura fugit tibi?
    Quonam usque cessas, dum cruenta
        Impietas premit innocentes?
(5) O si scelesti, quos adhibet, doli
In damna gentis, magne Deus, tuae,
    In verticem auctoris redundent,
        Ut proprias pereat per artes!
Dum tota laxat frena libidini,
(10) Se gloriosus jactat; &, in sinu
    Dum gaudet, in laudes avari
        Blandiloquis parat ire verbis,
Coelumque probris laedere turpibus,
Superbus, atrox, & caput efferens,
    (15) Et immemor Regis supremi
        Aevum agitat, fugiente cura.
[p. 10]
Felicitatis somnio amabilis
Indulget alto, prospera quod sibi
    Sors ridet, & cursu secundo
        (20) Perpetuò sibi vita currit.
Nec te futurum cogitat, o pudor,
Ullo severum tempore judicem,
    Nec vindicaturum, scelesto
        Quae toties animo patravit.
(25) Non horret hostes magniloquus suos,
Vanusque secum computat, atque ait:
    Incommodi expers ad senectam
        Laetitia afficiar serena.
Non cura mordax gaudia polluet:
(30) Non aegritudo, non dolor ingruet:
    De nocte gaudebo dieque,
        Multiplici ratione felix.
Os improbum convicia despuit,
Spumatque probris atque dolis malis.
    (35) Et pestilens justis labores
        Lingua parit sine fine tristes.
Circa viarum compita, callidus
Fraudes in omnes, insidias locat,
    Ut involet clam non merentem,
        (40) Et vario cruciet dolore.
In transeuntes lumina pauperes
Defigit acris: ceu leo, qui latet
    Lustris in altis clausus, imis
        Exiliens subito latebris
(45) Prorumpit atrox, undique & imminet
Infirmiori, nexibus attrahens
    Sic involutum, retibusque
        Impediens miserum dolosis.
[p. 11]
Quin & tenebris callidus occulit
(50) Crudelitatem fraude potens sua.
    Ah strage quanta transeuntes
        Traxit in insidias latentes!
Sic deinde secum colligit impié,
Stulteque dicit, Quod facimus, Deus
    (55) Ignorat, aversusque nostri
        Immemor est, vacuusque cura.
Exsurge tandem: tolle, Deus, manum
Severam in altum. vulnera figito.
    Ope indigentes ne relinque.
        (60) Affer opem, Pater alme, fessis.
Tene impiorum insania pervicax
Contemnere ausit? pectore murmuret
    Ut clam latenti: nostra numquam
        Facta Deus mala pensitabit.
(65) Cernis profecto cuncta. latet nihil.
Cernis profecto, magne Deus: tuam
    Evadet haud dextram scelestus,
        At meritas dabit ille poenas.
Ut te piorum incommoda maxima
(70) Non praeterire intelligat, anxias
    Qui proferunt moesti querelas,
        Teque suis precibus fatigant.
Tibi relictus pauper & innocens:
Tu tutor orbos protegis undique:
    (75) Tu frange vires impiorum,
        Et petulantem animum coërce,
Dum stirpe caesa est impietas sua.
Sic sic deinceps saecla per omnia,
    Plaudente justorum caterva,
        (80) Firma, Deus, tua regna stabunt.
[p. 12]
Gentesque terrae finibus ex tuae
Exterminabis tu procul impias.
    Haec vota fundit turba justa, &
        Auxilium, Pater alme, quaerit.
(85) Et illa tantis acta periculis,
Fletusque fundens, perpete postulat
    Te voce, te crebris querelis,
        Ut releves inopum dolores;
Ut quos egestas opprimit aspera,
(90) Quos vexat atrox turba potentium,
    Soleris, & fastus superbos
        Impietas furibunda ponat.

PSALMUS XVIII.

DIcimus Regem maris atque terrae
Et poli, nostrum decus ac salutem,
Cujus innixi auxilio cruentos
    Fudimus hostes.
(5) Nos graves curae, & stimuli dolorum
Cinxerant late, & rigidae catenae
Mortis, & fraudes, Ereboque quidquid
    Surgit ab imo.
Sed tuum nomen, validamque dextram,
(10) Gentis humanae pater, invocantes
Rebus in duris bonus audiisti
    Aethere ab alto.
En Deo irato tremit ipsa tellus,
En tremunt celsi trepidantque montes,
(15) Et statim moti subito pavore
    Culmina quassant.
Prodit iratus Deus, ille justus
Criminum vindex: nebulas nigrantes
[p. 13]
Naribus volvit, rutilasque flammas
    (20) Faucibus efflat.
Prodit en Rector Superûm ex Olympo,
Et polum incurvat, laquearque mundi,
Et super terras vehitur, latetque
    Imbribus atris.
(25) En truces venti fugiunt, fugitque
Turbo permistus nebulis aquosis,
Et vagis flammis. Deus e suprema
    Detonat arce.
Et suam intendit per inane vocem,
(30) Et vibrans ignes superis ab oris
Territat gentes, & ubique sternit
    Agmina saeva.
Pandit incensus maris alti abyssum:
Pandit & fontes, referatque terras,
(35) Dum Dei vocem minitantis audit,
    Qua patet, orbis.
Me meus vindex mediis procellis
Matris, & duro eripuit periclo,
Et manu forti nimium furentes
    (40) Perculit hostes.
Illius leges colui: tenellis
Hoc mihi curae fuit inde ab annis
Illius sacrum imperium secuto
    Jussaque sacra.
(45) Quin meos gressos Deus ipse rexit,
Et meo dignum pretium labori
Reddidit fidus, meaque ipse cinxit
    Tempora lauro.
Diligit justos etenim, & superbos
(50) Odit infestus. Mihi lux es ingens,
[p. 14]
Atque te spissae fugiunt tenebrae.
    Non ego dirae
Impetum gentis, duce te, timebo,
Non ego belli metuam periclum,
(55) Atque firmabunt nova jam lavatam
    Robora mentem.
Tu Deus solus miseros levare
Casibus duris potes atque egenos.
Das mihi famam, Deus, invidendam, &
    (60) Nobile momen.
Me doces bellum. pede tu manuque
Me facis fortem & validum videri.
Rumpitur nostris manibus repente
    Ferreus arcus.
(65) Protegis clemens, Pater, innocentem,
Fidus avertis, Pater alme, turmas,
Quae meo insultant capiti, atque tutus
    Ambulo per te.
Hostibus mistus mediis repello
(70) Agmina, ingentes cumuloque acervos.
Hic fugit velox per aperta campi.
    Hic cadit ense.
Hos Deum frustra precibus vocantes,
Calco prostratis pedibus cruentis.
(75) Inde diffusos rapuere magno
    Turbine venti.
O Pater, salve. venerande mundi
Arbiter, salve. mihi robur omne
Addis, insignes duce te triumphos
    (80) Semper adepto.
Tu doces pugnas, cumulas honores
Tu mihi ingentes, populosque & urbes
[p. 15]
Subdis in nostrum imperium, & remotis
    Noscor in oris.
(85) Quo tuas laudes, venerande, plectro
Concinam, aut dignos meritis honores?
Quae tibi, vindex celebrande, tandem
    Carmina dicam?
Saepe me immersum mediis periclis,
(90) Saepe me immersum medio furori
Gentis invisae, mediisque flammis
    Eripuisti.
Semper indutus viridante lauro,
Semper ornatus spoliis opimis
(95) Victor insignes merui tiumphos
    Clarus in armis.
O parens rerum venerande salve.
Ille honor tantus, decus illud ingens
Est tuum munus. Columen fidemque
    (100) Tu mihi praestas.
Tollit ad celsum tua dextra caelum
Me, Pater. nostris ades ipse bellis,
Et meae proli domuique larga
    Munera praebes.
(105) Te canam semper, Deus alme. mente
Te canent semper memori nepotes.
Atque diffundet tua se per omnes
    Gloria terras.

[p. 16]

PSALMUS CXII.

QUisquis inoffensae traducit tempora vitae,
Et timet offensare Deum, supremaque jussa
Mente colit memori, noctesque diesque revolvit,
Is felix jure est animi, fastigiaque alta
(5) Conscendet rerum, & cunctas dominata per oras
Stirps ejus late imperium protendet avitum.
Non haec divitiis domus invidiosa carebit,
Non titulis merito partis: noscetur ubique
Gloria venturos illustrata nepotes.
(10) Nempe pios Deus è densis rapit ipse tenebris,
Adversasque fugat nubes, lucemque reducit,
Ille novam, clemens, justi laudator & aequi.
Quam bene vir sapiens opera solatur egenos,
Atque ad judicii sua temperat omnia normam!
(15) Impavidus stabit, solida nec mente labascet:
Nec tempestates ullae hunc turbare valebunt.
Nulla tegent umquam justorum oblivia nomen:
Sed gliscet sine fine decor, lausque illa manebit.
Non hos dejiciet rumoribus impia turba
(20) Constantes firmosque. Deus tutabitur illos.
Nil metuent umquam, dum figant lumen in hostes,
Nunc fractos subito, nunc in sua damna ruentes.
Non opibus parcunt, dulce at lenimen egenis
Praestant, & merito late celebrantur honore.
(25) Quin Pater aethereus proventu divite laetam
Ipse domum fulcit, vario recreatque favore.
Impius invidiae stimulis agitatus amaris
Ista suis oculis tristis spectabit, & atris
Dentibus infrendet, nequicquam dira minatus.
(30) Impius haec spectabit, & omnibus ipse carebit.

[p. 17]

PSALMUS CXIV.

ARces Niliacas Isacidum domus
Quando deferet, regnaque barbara,
Et, quod difficili tempore senserat,
    Se diro eriperet jugo.
(5) Experta insolitum est auxilium Dei,
Qui Judam stabili foedere muniit,
Et tutum valido numine rediit,
    Et dux & comes in via.
Hoc vidit subito diffugientibus
(10) Undis, attonitum cum stupuit mare;
Jordanes refugis fluctibus in caput
    Converso rediit pede.
Coles subsiliunt, & juga montium,
Ut prato viridi luxuriat caper,
(15) Aut sicut celeri rura perambulat,
    Saltu lanigerum pecus.
Cur, undis subito diffugientibus,
Consueto pelagus cessit ab alveo?
Jordanes refugis fluctibus in caput
    (20) Cur verso rediit pede?
Ad saltus agiles quid juga montium,
Ad saltus agiles quid juga collium,
Gaudentem ut capream motibus, impulit,
    Aut agnos, tenerum pecus?
(25) Conspecto Isacidum Numine scilicet
Tellus intremuit, & refluis aquis
Cesserunt celeri gurgite caerula, &
    Veloci fluvius gradu.
Fluxerunt latices cautibus asperis.
(30) Fuderunt silices flumina vivida.
Noscendam insolitis prodigiis Dei
    O quis non metuat manum!

[p. 18]

PSALMUS CXVII.

LAudâte gentes, quotquot hic habet mundus,
Laudate gentes omnium patrem rerum.
Manu benigna nos fovet: carens fine
Favor illius nos mulcet, atque amor constans
(5) Promissa largo foenore indies solvit.
Laudate gentes omnium Patrem rerum.

IDEM aliter.

SIdereum laudate Deum, laudate per omnem
Dispersae gentes orbem, laudate frequentes.
Laudate, o populi, & divinae laudis honores,
Ut decet, ut fas est, sublimia tollite ad astra.
(5) Perstat enim illius clementia, perstat in aevum,
Nec vanas ejus promissa feruntur in auras.

PSALMUS CXXIII.

AD te levavi, gentis humanae Pater,
    Ad te levavi lumina,
Qui templa coeli, labe mortali procul,
    Et regiam aeternam colis.
(5) Obeservat ut manus heriles servulus,
    Heraeque nutus servula:
Sic lumina in te figimus, Deus bone,
    Dum praebeas opem tuis.
Succurre nostris, o Pater, laboribus,
    (10) Succurre tandem servulis
Fidelibus, quas hostis insultans premit,
    Sese efferens fastu gravi.
Hosti maligno fabula & ludus sumus,
    Opprobriumque pertinax:
(15) Qui, dum impotenti ducitur libidine,
    Nos calcat audaci pede.

[p. 19]

PSALMUS CXXIV.

NIsi adfuisset Numinis praesentia,
Nisi adfuisset (dicat Isaci domus)
Superba cum nos multitudo perditum
Late veniret, freta stultis viribus,
(5) Nos forte vivos devorasset, debiles
Et pauculos. sitiebat ira sanguinem,
Et obruisset nos procella cladium.
Torrentis instar, imbre qui multo tumet,
Nos sustulisset impetus subito rapax:
(10) Sorpsisset atra gurges infidus nece.
Celebrate laude debita Deum, suos
Qui liberavit dente diro gentium,
Et expedivit innocentes cassibus,
Ut capta jam volucres aucupem fugit.
(15) Nostrae salutis spes reposta est in Deo,
Qui cuncta magnâ fecit ac servat manu.

PSALMUS CXXXIII.

QUam grata fratrum mutua gratia!
Quam pulcra pax est firma sodalium
    Amore junctorum fideli,
        Invidia temerata nulla!
(5) Quales olivum fertile balsami
Exhalat auras, dives odoribus,
    Myrrhaeque stillantis liquores,
        Qui scatebra fluitant fragante;
Quae suffientis Pontificis caput
(10) Adspergit, & se colla per oraque
    Barbamque diffundit senilem,
        Perque sinum meat Aaronis,
[p. 20]
Togaeque limbum currit in extimae.
Aut qualis humor montibus arduis
    (15) Hermonis aut sacri Sionis
        Arva beat bene olente rore.
Sic sancta pax est, grata Deo simul,
Et grata toti coelicolûm choro.
    Sic vita decurrit beata,
        (20) Perpetua serie nepotum.

PSALMUS CXLV.

Ter magnum dicam Regem, Dominumque potentem,
    Splendida dum volvet lucidus astra polus.
Illum, cum roseo surgit sol aureus ore,
    Illum, cum fulget candida luna, canam.
(5) O aeterne Parens, moderator & arbiter orbis,
    Narrabunt titulos saecula cuncta tuos.
Longaevi, Pater alme, senes tua facta loquentur,
    Extendet laudes postera turba tuas.
Semper honoratus, nulloque tacendus ab aevo
    (10) Immortale geres, & sine fine, decus.
Te tua justitia & bonitas celebrabit ubique,
    Quodque doles, quoties cogeris esse ferox.
Magne Parens rerum, stellati Rector olympi,
    Te laudat celsi machina lata poli.
(15) Te celebrant omnes, qua sol surgitque caditque,
    Et noscunt regni robur & arma tui.
Sic tua per cunctas decurrit gloria gentes,
    Nescia ne sceptri terra sit ulla tui.
Majestas sine fine tibi est, nec tempora quicquam
    (20) Istud in imperium, Rex metuende, valent.
Quod redeunt iterum lapsorum in corpora vires,
    Quod fiunt validi, muneris omne tui est.
[p. 21]
Te genus alituum, teque agmina densa ferarum,
    Te pisces, & te respicit omne pecus.
(25) Nam victum praebes illis, & pascis abunde
    Omne animal numquam deficiente manu.
Quod facis est justum: virtus tua durat in aevum,
    Et dextram praebes mitis opemque tuis.
Auxilio piis praesens es, & adspicis illos,
    (30) Si te constanti semper amore colunt.
Te tremit impietas radicitus evellenda.
    Inde tuum nomen natio nulla tacet.

CANTICUM MOSIS.

EIa agite, & superûm Regis celebremus honorem,
Qui laudem egregiam retulit magnosque tiumphos,
Hostiles equites & equos dum mergit in undis.
Ille mihi est validum robur, dextraque potenti
(5) Praebuit ille mihi pacem gratamque salutem.
Ille Deus meus, atque mei Deus ille parentis,
A me victuro celebrandus carmine semper.
Ingens bellator Deus est, insignis in armis.
Illius omnipotens nomen: Pharaonis iniqui
(10) In mare detrusit currus, saevasque phalanges.
Ut saxum petit ima, simul descendit in undas,
Sic comites primique ducum merguntur in undis.
Magne poli Rector, magnas tua dextera vires,
Magnum robur habet; stravit violenta cohortes
(15) Adversas, atque infensos mihi perdidit hostes.
Dum furor in cursu est, dum justas concipis iras,
Hos premis, ut stipulam decurrens flamma per agros,
Undaque surrexit, seseque coëgit in unum.
Unda stetit. videt hoc inimicus. protinus inquit:
(20) Persequar & capiam fugitivos: mens mea dulci
[p. 22]
Laetitia exiliet, praedaque fruetur opima,
Et gladium stringam, atque illos mea dextra necabit.
Spiritus, ecce, tuus flavit: mox defluit unda,
Unda velut plumbum demersos opprimit hostes.
(25) Quis tibi, magne Deus, bello par esse valebit?
Quis probitate tibi, sanctissime? sive tueris
Insontes, terresve malos, mirandus ubique?
Extendis digitos alias, & terra dehiscens
Injustos vorat. at per te quae turba redemta est,
(30) Sensit opem, venerande, tuam, longumque favorem,
Intravitque tuas sedes, habitacula sancta.
Ecce Philistaeos duros dolor occupat ingens:
Ecce tremunt Edomitae: formidine magna
Ecce Moabitae trepidant, trepidantque vicissim,
(35) Qui Canaan habitant, magnoque pavore feruntur.
Occupet, alme Deus, pavor illos, occupet horror.
Concescant gelido, silicum de more, rigore,
Dum tua gens per tot casus, per tanta pericla,
Hostibus erepta, in tuta statione locetur.
(40) O utinam liceat nobis in monte sedere,
Sancte, tuo! o utinam sacrata sede morari,
Quam tua firmavit valide manus! omne per aevum
Cunctarum moderamen habes, Pater optime, rerum.
Ingreditur fluctus Pharao cum milite multo,
(45) Sed Deus insanum tumidis oppressit in undis,
Dum sicco Hebraeus populus pede transiit aequor.

[p. 23]

CANTICUM ESAIAE.

EXpertus vires Domini dextramque potentem,
    Graves & iras, illius clementiam
Gentibus exponam cuncis, lateque fatebor.
    Nam me favore recreat Deus novo.
(5) Ecce Deus, meus est servator, qui mihi tristem
    Adimet timorem, qui mihi fiduciam
Et vires addet validas, animumque reducet,
    Meaeque laudis atque fortitudinis.
Auctor erit certus, mihi firmabitque salutem,
    (10) Quae fluctuavit hactenus dubio pede.
Servabit certe cunctos: de fontibus ejus
    Aquas bibetis delibuti gaudio.
Dicetis, quando illa dies illuxerit orbi,
    Cantate laudem & gloriam aeterni Dei.
(15) Illius cunctas celebrate inventa per oras,
    Ut nomen ejus nationibus patens
Laudetur, mare qua totum circumfluit orbem,
    Qua nâscitur, quaque occidit solis jubar.
Excelsum est ejus nomen. celebrate frequentes
    (20) Manum potentem, & gloriam ejus inclitam.
Audiat hoc mundus rursum, & juga sacra Sionis.
    Favet Sioni sanctus Israël suo.

[p. 24]

CASA BETHLEMITICA.

CEdite Niliacae prisci telluris honores,
    Quosque suis opibus Roma superba tulit.
Vos domus haec superat, quantumvis horrida culmo,
    Quantumvis ventis frigoribusque patens.
(5) Vos domus haec superat, quae sacri conscia partus
    Promit ab aetherea munera missa domo.
Ecce dator Deus est, proprium dat munera natum,
    Qui pacem & terris otia laeta dabit.
Pastores veniunt, tenerum ut venerentur alumnum,
    (10) Intrat & exilem rustica turba casam.
Attoniti spectant matrem, pulchrumque nitorem,
    Qui sacro pueri multus ab ore venit.
Mox funduntur humi, cuncti mox poplite flexo
    Obsequii praebent signa notasque sui.
(15) Salve sancte puer, fessi spes unica mundi,
    Unus amor patris deliciaeque tui;
Nate Deo, Deus ipse, hominum, Deus alme, redemtor,
    Qui sumto humano corpore factus homo es.
Auree cresce puer, secli melioris origo!
    (20) O cresce, & tecum commoda manga vehe,
Quae genus humanum reparent, lapsamque salutem,
    Incipiantque novam pandere ad astra viam.
Te chorus aligerûm celso delapsus olympo
    Cingit, & ad cunas adsidet ipse tuas.
(25) Carminaque ingeminat natale notantia tempus,
    Quae somnos possint conciliare leves.
At tu, Diva parens, coeli certissima cura,
    E cujus gremio tot bona nata fluunt,
Gaude sorte tua: dumque haeres lumine fixo
    (30) In nati vultu purpureisque genis;
Dumque suam laeto risu cognoscere matrem
    Incipit, atque tuis pendet ab uberibus.
[p. 25]
Admitte immensi de te praeconia mundi
    Narrantis titulos, quo decet ore, tuos.
(35) Te sol occiduus, Virgo, te laudat Eous,
    Et tollit nomen sidera ad alta tuum.

VANITAS MUNDI.

ILlecebrae mundi, & specie mellita serena
    Gaudia, quîs optat vulgus inane frui,
Illecebrae mundi, longum longumque valete.
    Nil mihi vobiscum est, insidiosa cohors.
(5) Eheu quam fallax vestra est, quam lubrica imago,
    Et qui mendaci fulget in ore nitor!
Immensum dum vos argenti pondus & auri
    Promitis, atque opibus regna superba novis,
Dum trabeam & fasces; artes fraudesque paratis,
    (10) Pectoraque occultis luditis insidiis.
Ah quibus est lacrimis, quo tristi carmine flendus,
    Quem vester vultus vanaque forma capit!
Non illum fellis cruciavit gustus amari,
    Et data fallaci pocula foeda manu.
(15) Non ille agnovit lethali tincta veneno
    Spicula, quae menti vulnera coeca ferunt.
Sed felix nimium, cui fas est nube remota
    Aetherae lucis munere posse frui:
Qui noscens artes, quîs pectora fascinat orbis,
    (20) Evitat cautus retia nexa sibi.
Ille ad sidereum suspirans fessus Olympum
    In solo ponit spemque fidemque Deo:
Et rerum fatur humanarum gaudia vera
    Cogitat & finem non habitura suum.
(25) Ah trahe me, Deus alme, vagis erroribus actum,
    Ad sedes superas quo via ducit iter.

[p. 26]

Aegrotantis ad Deum suspiria.

MAgne opifex rerum, qui comples numine cuncta,
    Et regis arbitrio nostraque nosque tuo,
Ecce toro adfixus jaceo, morbisque fatigor
    Infelix, miseris excruciorque modis.
(5) Nec spes ulla mihi superest: nil proficit herba,
    Nil prosunt medica pocula mista manu.
Ni recreës me lethifero languore solutum,
    Jam properat vitae terminus, ecce, meae.
Nec tantum capior lucis vitalis amore,
    (10) Quam dolor assiduus, quam mala semper habent,
Quantum admissa movent me crimina. Torqueor illis,
    Mensque mihi multo fracta dolore cadit.
O quoties, lacrimas verba inter singula fundens,
    Auxilium imploro, saepe vocate, tuum!
(15) O quoties, lapsae dum vitae anteacta recordor,
    Purpureus nobis inficit ora pudor!
Quis mihi portus erit, mediis dum jactor in undis
    Naufragus, infestis mox rapiendus aquis,
Si me non recipis, si non tua brachia tendis,
    (20) Nec me clementi respicis ore reum?
Mitis ades, solitoque mei miserere favore,
    Et quod mole sua me premit aufer onus.
Tunc celsum celeri subvectus ab aethera penna,
    O Deus, aeternis te resonabo modis.

Continue

[p. 27]

ELEGIAE.

[p. 28: blanco]
[p. 29]

DAVIDIS HOOGSTRATANI
ELEGIARUM
LIBER I.
_________________

ELEGIA I.
AD
CORNELIUM JUNIUM.
De infelici amoris sui exitu.

QUid mihi nunc superest, rerum dulcissime Juni,
    Dum mea perpetuus viscera moeror edit:
Dum me tristitiae cruciat crudelis imago,
    Et doleo extremum non mihi adesse diem?
(5) Est noster concussus amor. venere dolores,
    Qui raptant animum conficiuntque meum.
Eripuere mihi non mitia fata Neaeram,
    Qua mihi non umquam carior ulla fuit.
O duram sortem! nil non mutabile tandem est.
    (10) Omnia fatorum legibus acta ruunt.
Ergo ego formosae & ridenti dulce puellae
    Basia nulla dabo, basia nulla feram.
Ergo isthaec facies cunctis adamabilis, uni
    Immitis posthac tota futura mihi est.
[p. 30]
(15) Ibimus in lacrimas soli moestasque querelas.
    Cogemur soli verba dolenda loqui.
Haec mala deplorat Cytherea tenerque Cupido,
    Qui jungit fletus fletibus ipse meis.
Deceptus parvus Deus est, & Mater amoris.
    (20) Et video falli Numina posse dolis.
Ah quoties dixere mihi: Jam gaudia carpes,
    Gaudia non ulla diminuenda die!
Ah quoties promissa mihi blando ore dederunt,
    Ibit in amplexus pulchra Neaera tuos!
(25) Scilicet hanc vati mercedem laeta parabant,
    Praemia carminibus justa datura meis.
Certe ego tantorum celebrâram jura deorum,
    Et quid in humano pectore possit amor.
Excidi amore meo tunc cum non ulla timerem
    (30) Quassatura meum saeva pericla caput.
Jamque erat ut cunctas deberem ponere curas,
    Inque sinu dominae nil timuisse meae.
Jamque erat ut laetos deberem ducere soles,
    Jamque erat ut flueret candida vita mihi.
(35) Est aliter visum fatis: illa illa Neaeram
    Eripuere mihi fata severa meam.
Non mihi scribendi veniet jam blanda voluptas,
    Nectendi numeris non mihi verba suis.
Aut mihi si veniat, non umquam laeta canemus,
    (40) Et chartis aberunt gaudia cuncta meis.
Inque elegos pronus conscribam flebile carmen,
    Quale die summa concinit albus olor.
Et longe à populo secretus, solus ubique,
    Materiam in luctus ingeniosus ero.
(45) Qualis apud gelidos infelix Naso triones
    Ploravit fati ferrea fila sui.
[p. 31]
Hoc tamen in cantu caram resonabo Neaeram.
    Scribentis ducet cara Neaerea manum.
Nec minus infausti durabunt semper amores,
    (50) Perfidia fregit quos male sana sua.
Nec minus haec vivet, etiam post fata superstes,
    Nec minus huic nostro carmine nomen erit.
Vivet, si quid habent umquam mea carmina veri.
    Vivet, & ingenio surget ad astra meo.

ELEGIA II.
Neaerae Connubium.

ATra dies properat, qua tot mihi culta per annos
    Alterius scandet pulchra Neaera torum.
Atra dies, non auspiciis exorta benignis,
    Atra dies, Musis usque dolenda meis!
(5) Ah quid agis tandem Virgo, quid perfida tentas!
    Nulla Venus coeptis, Gratia nulla favet.
Testatusque meos moerens Hymenaeus amores
    Extinguit thalami lumina cuncta tui.
Exululant Charites, & scissis ungue capillis
    (10) Percutiunt moesta pectora nuda manu.
Ecce ferus coelo demittit Jupiter imbres,
    Addit & irata fulmina torta manu.
At memini, cum jurares per sidera nobis,
    Perque hunc, qui certo lumine cuncta videt.
(15) Jurabas te constantem fidamque futuram,
    Et jurata iterum, basia mille dabas.
Haec tua verba igitur foliis leviora caducis
    Excruciant animum, vana Neaera, meum,
Nuper in amplexus nostros, vesana, ruebas,
    (20) Circumdans collo brachia lenta meo.
[p. 32]
Jungebasque meis tua labra corallina labris,
    Admiscens oris murmura blanda tui.
Nunc cuncta aethereas fugerunt sparsa per auras,
    Blandaque lingua olim, facta severa mihi est.
(25) Sed nisi me fallunt justi praesagia coeli,
    Perfidiae moenas mox dabis ipsa tuae:
Cum, miseranda, brevi violata haec sacra dolebis,
    Et venient animo tristia cuncta tuo.

ELEGIA III.
AD
JOACHIMUM TARGERIUM.
De amore ejus.

QUid geris indomitos, Targeri, in corde furores?
    Quae tibi vesano viscera flamma vorat?
Hei mihi! quid furis in Phaedra, quae lubrica vultu
    Occupat ingenium, dulcis amice, tuum?
(5) Quid pulcros mirare oculos, & eburnea colla,
    Quaeque omnes superant pulcra labella rosas?
Luderis ah miser, & fallax te ducit imago.
    Istis deliciis mista venena latent.
Libertas abiit (quam pulcrum nomen!) in auras,
    (10) Et te captivum Phaedra dolosa tenet.
Dum datur, evita damnosa Cupidinis arma,
    E quibus, infelix, nulla petenda salus.
Crede mihi, te multa manent discrimina rerum,
    Te dolor, & luctus curaque saeva manet.
[p. 33]
(15) Dum sequeris nympham, dum carpis gaudia vana,
    Spem, te decipiens, mox feret aura tuam.
Foemina, res fallax, perjuria propria ridet;
    Ridet, & hoc unum subdola discit opus.
Ipse puer Veneris gestit deludere mentes,
    (20) Et superat ventos mobilitate leves.
Sed quid ego frustra leges tibi dicto severas,
    Cui dudum pectus saeva puella regit?
Ah quid ego, cui suave malum crudelia fecit
    Vulnera, Poeonia non relevanda manu?
(25) Ah quid ego infelix, cui semper Phyllis in ore est,
    Illa licet curas augeat usque meas?
At sic fata volunt immitia. fata poëtas
    Exagitant. fatis cedere debet amor.
Nec minus hoc ignes inter, solatia capto,
    (30) Quae mihi dat Phoebus Pieridumque chorus.
Nimirum roseae cantantem Phyllidis ora
    Facundum reddit ingeniosus amor.
Virgineae adspirat Latonius ipse cohorti.
    Adspirat casti turba novena chori.
(35) Qui plenas tanta illecebras dulcedine damnat,
    Is puto de ferri semine pectus habet.
Ne fuge jam notos, Targeri care, calores,
    Nec tibi quae dulcis vulnera fecit amor.
Dilectamque adama, me jam monitore, puellam.
    (40) Illa habeat pectus, semper amica, tuum.
Jam laetos mirare oculos, & eburnea colla,
    Quaeque novas superant pulcra labella rosas.
Te jucunda tenet, teneat modo semper imago.
    Istis deliciis nulla venena latent.
(45) Libertas abeat. quid enim nisi nomen inane est?
    Ef foveat caro te tua Phaedra sinu.
[p. 34]
Phaedra tibi extendat famam. per carminis artem
    Illa tui vivat, teque fidelis amet.
Sic dum Phaedra favet, Phoebus Musaeque favebunt,
    (50) Et toto spargent nomen in orbe tuum.

ELEGIA IV.
AD
JACOBUM ZANTENUM;

Post celebratas ejus nuptias.
ERgo depositis curis dubioque timore
    Es compos voti, culte poëta, tui?
Ergo tutus amas, & tutus basia sumis,
    Et quicquid Veneris regna beata tenent?
(5) Di proprium hoc tibi dent, & tanti sponsa decoris
    Adferat ad mentem commoda multa tuam.
Ast ego crudeli interea consumor ab igne,
    Et dirum toto pectore vulnus alo.
Vulnus alo, & flammis me depascentibus uror,
    (10) Et raptant animum spesque metusque meum.
Hac nos discruciat cura pulcerrima Phyllis,
    Et qui divino fulget in ore nitor.
O amor! o quantos adfers cumulasque dolores!
    O amor! o animi longe tyranne mei!
(15) Quod nisi sollicitos relevet mea Vita labores,
    Mox aderit vitae meta suprema meae.

[p. 35]

ELEGIA V.
AD EUNDEM.
Ut studiis poëticis sese reddat.

MEne putas levibus, Zantene polite, camoenis
    Carminibus vires addere posse tuis?
Mene putas veterem tibi posse reducere venam?
    Erras, & nostri te quoque fallit amor.
(5) Tu vires tu posce tuas, quas tota probavit
    Belgica, jam toties pectine rapta tuo.
Constanter renova hos animos. Constantia Musas
    Excitat, & faciles usque venire facit.
Te fovit dudum Phoebus, fovere soreres,
    (10) Dum fidus coleres Numina cara, novem.
Eia age, te vatem reddat pulcerrimus annus,
    Quo fera, quo volucres, quo pecus omne salit.
Quo choreas ducunt pueri innuptaeque puellae,
    Quo nostrum innumeris lusit uterque modis;
(15) Cum nos haec eadem raptare in sacra soleres,
    Zantene, & nondum transfuga nempe fores.
Ver Phoebo sacrum est. expectant carmina vere
    Phoebus, & Aonii turba novena jugi.
Quin etiam accendit nostras in carmina vires
    (20) Qui late verno tempore regnat amor.
Vere novo nata est Cytherea tenerque Cupido.
    Vere novo è gelidis basia nata rosis.
Vere novo Ascanium super alta Cythera ferebat
    Cypria, frondosis imposuitque jugis.
(25) Omnia vere juvant. divexat rore lapillos
    Rivulus, & nitidis dat leve murmur aquis.
Ut lucent tenero viridantes gramine campi!
    Ut movet arboreas molliter aura comas!
[p. 36]
Ut placidos Zephyri licet hic audire susurros!
    (30) Ut prae laetitia dulce queruntur aves!
Ecce tibi rident halantes floribus horti,
    Et largas fundunt undique veris opes.
At tibi, qui viduas amissa conjuge noctes
    Transfigis, ex illis jam novus adsit amor,
(35) Qui tibi delicias, tibi qui nova gaudia portet,
    Nec sinat in vacuo secubuisse toro.
Sic te restituet tandem Venus ipsa poëtam,
    In sacros vates officiosa Venus.
Nonne tibi subeunt transacti molliter anni,
    (40) Quîs nos facundos reddidit almus Amor?
Nos Amor adscripsit jucundis vatibus olim,
    Atque aliquod nobis nomen habere dedit.
Eia age, restituas tibi te, dulcissime rerum,
    Neglige nec venae luxuriantis opes.
(45) Te tibi redde, precor per Numina mitia Musas.
    Si tibi te non vis reddere, redde mihi.
Hoc mecum cupiunt cari, tua turba, sodales,
    Quos tibi conjuxit non temerata fides.
Hoc quoque Fama, tuum quae decantabit honorem,
    (50) Exigit: hoc poscit publicus ipse favor.
Nec tibi praecidant odiosa negotia tempus.
    Nos etiam furtim scripta tabella juvat.
Sic olim illustres raptim scripsere poëtae,
    Experti faciles ad sua vota Deas.
(55) Sic mediis Naso carmen deduxit in undis,
    Ipsa hyeme rigidas incutiente minas.
Quid memorem antiquos? in rerum Katsius undis
    Assiduis cecinit carmina multa modis:
Hugeniusque pater, terrae decus ille Batavae,
    (60) Et nullo vatum Grotius ille minor:
Et cujus cunis Haga inclita jure superbit,
[p. 37]
    Quo nimium felix Julia vata tumet.
Non semel ille suo lassus fractusque labore
    Flexit in optatos carmina laeta modos.
(65) Quid lentus dubitas imitari exempla priorum?
    Quid lentus dubitas nomina tanta sequi?
Incumbas potius famae, que carmine crescet,
    Carmine, quod certam pandit ad astra viam.

ELEGIA VI.
DE PHYLLIDE.

PHyllida formosam fecit Natura benigna,
    Addidit egregium nec minus illa decus.
Addidit ipsa Venus sua dona, & Gratia triplex
    Ornavit miris perpoliitque modis.
(5) At puer Idalius, Veneris pulcerrima proles,
    Dulcibus ex oculis mittere tela dedit.
O Phylli, o Veneris per te regnantis imago:
    O laus virginei deliciaeque chori!
Candida te decorat facies, rubicundaque labra,
    (10) Et quae de labris mollia verba fluunt.
Te decorant oculi splendentes lumine puro.
    Te coma, te cervix deliciosa decet.
Quid superest? ornat nil non laudabile totam.
    Hei mihi, quam forma poene superba tua es!
(15) At tu, Mome, vale. formosam laedere parce.
    Effugit haec morsus, invide Mome, tuos.
Mome vale, & quae sacra paro peragenda Dionae
    Ne turbes atris dedecoresque notis.
Illa mihi exhilarat longa dulcedine vitam,
    (20) Quam firmat semper continuandus amor.

[p. 38]

ELEGIA VII.
DE EADEM.

IN campis nuper solus spatiatus apricis
    Consedi ad ripam lene fluentis aquae,
Multa gemens, & crudeli laceratus amore,
    Et culpans saevos in mea fata Deos;
(5) Cum se vicina Phyllis referebat ab urbe,
    Adstitit & lateri non bene visa meo;
Meque suis mox attonitum complexa lacertis
    Oscula mista levi murmure blanda dedit.
Et quid, ait tandem, secessu quaeris in isto?
    (10) Ah quid te curis conficis ipse tuis?
En adsum, dilecte, tuos miserata dolores,
    Et tua facta meâ vulnera sano manu.
Responsura tuo venio bene fida calori:
    Unde tuos gemitus hinc procul aura ferat.
(15) Protinus, ut tandem sensus rediere stupenti,
    Atque animo nubes ista remota fuit,
Protibus exclamo, Teneo te, candida Phylli,
    Mequo tuis stringis, candida, brachiolis?
Tene ego, clamantem voce est imitata jocosâ,
    (20) Clamavitque simul garrula Nympha, Tene.
Risit ad hanc vocem Phyllis, geminataque verba
    Et dulces repetit non minus ipsa sonos.
Augebant volucres haec gaudia dulce querentes,
    Et moto arrisit germine laetus ager.
(25) Augebat tremulis haec lymphis gaudia rivus.
    Movit & ipsa suas mollis arundo comas.
Ex illo cepere dies felicius ire:
    Ex illo fluxit vita beata mihi.

[p. 39]

ELEGIA VIII.
AD NICOLAUM MARKIUM,
Ut relicto amore ad studia se conferat.

MArki, quem teneris Pallas dilexit ab annis,
    Marki, Castalius cui rigat ora latex,
Quid tibi cum teneris, turba fallace, puellis?
    Quod te sollicitat desiodiosa Venus?
(5) Quid quaeris, sacri deserto culmine Pindi,
    Et Phoebo & Musis displicuisse tuis?
Tene juvat vano, infelix, liquescere amore,
    Sertaque odoratis myrtea ferre comis;
Et tibi laudato nectentem brachia collo
    (10) Imperium dominae duraque jussa sequi?
Ah fuge tantarum, Marki, discrimina rerum,
    Ah fuge non cauto retia nexa tibi.
Dulce tibi ridet Phyllis, tibi pulcra Neaera,
    Et desideriis Gallia petita novis.
(15) Scilicet illarum insidias tolerare valebis,
    In triplices fraudes & satis unus eris.
O quoties fractae fidei promissa dolebis!
    O quoties versos in tua damna deos!
Non aliter currens turbata per aequora vector
    (20) Jam cuperet fragilem non tetigisse ratem.
Felices, quos votiva signata tabella
    Vestis, caeruleo dona dicata Deo.
Significat tumidi maris evasisse procellas,
    Et laetos patriae posse videre focos.
[p. 40]
(25) Dum datur, inde redi, & sacrae te redde Minervae,
    Ecce tibi tendit Diva benigna manus.
Ecce tibi spondet pretium non vile laboris,
    Si modo sis constans, notaque sacra colas.
Illa tuam famam serum transmittet in aevum,
    (30) Et virtute animi conspiciere tui.

ELEGIA IX.
AD PHYLLIDA,
De adventu Hyemis.

ASpera venit hyems, insanis horrida nimbis.
    Obruta perpetua sub nive terra jacet.
Gratia jam silvis omnis, decus omne recessit,
    Ornatuque carent pascua nuda suo.
(5) Non ultra mollesve rosae, vel lilia florent
    Ulla, nisi in vultu, candida Phylli, tuo.
Haec bene cum videas (quid enim manifesta negabis?)
    Et constet stabilem nulla tenere locum,
Quid, rogo, vernanti facie cultuque superbis?
    (10) Niteris infirmo quid, mea vita, pede?
Iste decens vultus rugis foedabitur olim,
    Cum veniet tacito tarda senecta gradu.
Quis tunc, Phylli, tuae miratus munera formae
    Te colat, & multo flagret amore tui?
(15) Ah male transactae lugebis tempora vitae,
    Et frustra lapsos esse querere dies.
Cur igitur cessas, sperataque gaudia differs,
    Meque facis flammis, saeva, perire meis?
Spem longam reseca, velox dum diffugit aetas,
    (20) Dum properant hyemis tempora dura tuae.
Incipe jucundos mecum sentire calores,
    Phylli: tibi damnum quaelibet hora feret.

[p. 41]

ELEGIA X.
AD EANDEM.

NUnc ego Apellea cuperem spectabilis arte,
    Aut de qua Zeuxis nobile nomen habet,
Naturae simulare vias, vivoque colore
    Pingere, quot species terra benigna parit.
(5) Nunc mihi Praxitelis cuperem contingere caelum,
    Ingeniumve Scopae, Phidiacamve manum.
Quam late, mea lux, tua conspiceretur imago,
    Et vultus species invidiosa tui!
Nam modo de picto diffundens ore nitorem
    (10) Strares virgineo suspicienda choro.
Et modo spirares Pario de marmore facta,
    Effigiemve darent aera corusca tuam.
Sic fieres vivax, Phylli, & tibi nobile nomen
    Artifices possent conciliare manus.
(15) Num mihi quid superest, tenui nisi dicere versu
    Quod tibi coelesti fulget in ore decus?
Laudari certe est nostris res parva camoenis,
    Cum te majori par sit ab ore cani.
Sed tamen haud falsum referunt mea carmina amorem,
    (20) Et desiderium non leve, Phylli, tui.
Hoc, precor, agnosce, & nimii miserere caloris,
    Qui torret rapida pectora nostra face;
Ut dulci tandem vinclo stringamur amantes,
    Et nos irrupto foedere jungat Hymen.
(25) Tunc te castus amor, casu non laesus ab ullo,
    Tunc poterit constans nobilitare fides.
Tunc priscas inter numerabareris Heroïnas,
    Quae non delendum tempore nomen habent.
Sic non Penelope, magni non Hectoris uxor,
    (30) Non vincet famam Laodamia tuam.
[p. 42]
Sic clara ante alias majore frueris honore,
    Quam vel picturae vel tibi caela darent.
Ipsa ego majore accendar praecordia Phoebo,
    Ut possim in laudes fortius ire tuas.

ELEGIA XI.
AD COROLLAM.

FOrmosi flores, picturataeque corollae,
    Phyllidis electae compositaeque manu,
Pallentes violae, cum purpueris Narcissis,
    Junctaque puniceis lilia cana rosis;
(5) Quam brevis heu vester decor est! quam gratia formae
    Lubrica! quam parvo tempore tota perit!
Nascimini flores hac luce, hac luce peristis,
    Et fallax oculos ludit imago meos,
Et nimium falsa est vestra & fugitiva voluptas,
    (10) Et nimium rapido praeterit illa pede.
Ah! quanto est melio species tua, candida Phylli,
    Nascentesque tuo semper in ore rosae!
Quanto me melios capiunt per colla, per omnem
    Cervicem larga lilia fusa manu!
(15) Illic me constans, illic non vana moratur
    Gratia, nec fictis detinet illecebris.
O quae vernantis semper dulcedine vultus
    Exsuperas violas, exsuperasque rosas.
Et quae praeterea locupletis pignora Florae
    (20) Legerunt Nymphae detuleruntque tibi,
Respice me saevis in amoribus elanguentem,
    Adsit ut hinc nostris certa medela malis.

Continue

[p. 43]

DAVIDIS HOOGSTRATANI
ELEGIARUM
LIBER II.
_________________

ELEGIA I.
AD
PETRUM FRANCIUM,
Cum MARIAE Britanniarum Reginae
parentaret.

DUm tibi Castalides moestissima carmina dictant
    Solvent claro debita justa rogo,
Et tua sese effert Latia facundia lingua,
    Franci, Palladii gloria moesta chori:
(5) Dum tanto perculsa malo lugubria sumit
    Anglia, Reginae funere moesta suae;
Nos quoque luctus habet. Juvat indulgere dolori,
    Et fletu lacrimas continuare tuas.
Belgica tota praeit, conjunctique undique vates
    (10) Flebilibus celebrant publica damna modis.
Jungite communes Angli Batavique querelas,
    Et loca tam justo nulla dolore vacent.
Occidit ante diem, miserando funere mersa,
    Spes & amor populi magna Maria sui.
[p. 44]
(15) Occidit ante diem, qua dante Batavia tota
    Felices vidit gratius ire dies.
Cum populo affulsit verna dulcedine vultus,
    Illustrans radiis quaelibet ora suis.
Laetaque Majestas, & nullo turgida fastu,
    (20) Et simplex virtus tristiaque carens,
Et rectum ingenium, & nivei sine crimine mores,
    Et non fucatae religionis amor.
Tam raras dotes, & tanta principe dignas,
    In gremio fovit Belgica fida suo,
(25) Donec, agente Deo, nostrae de litore terrae
    Solvit, majori constituenda loco.
Ah quis non flevit, cum Te discedere vidit!
    Quanta dedit luctûs signa profusus amor!
Tu quoque flevisti, Princeps, cum cuncta sonarent
    (30) Questibus, & sicco lumine nemo foret.
Vidisti desiderium, visumque probasti,
    Publicaque affectus tot monumenta pii.
Haec Te tangebant, haec alto infixa manebant
    Pectore, cum faceres per freta vasta viam,
(35) Adque solum natale citis veherere carinis,
    Per lacrimas populi saepe vocata Tui.
Quo jam praegressus Conjux, post tanta tropaea,
    Postque tot afflicto monstra fugata solo,
Divisit Tecum imperium & regalia sceptra,
    (40) Ornavit vestras quîs Deus ipse manus.
Te veniente, Tuis quanta est lux orta Britannis!
    Nempe salutaris sideris instar eras.
Te veniente, simul venerunt agmine longo
    Virtutes, tutum quae reperere locum:
(45) Justitia ante omnes, majori ornata decore,
    Et duris rebus cognita sancta Fides;
[p. 45]
Et pia quae gratum solamen praestat egenis,
    Et vanas miseris non sinit esse preces:
Et quae prudenti mentem ratione gubernat,
    (50) Quaeque nitet castae laude pudicitiae.
Aurea Libertas, dudum calcata, reducta est,
    Siccavit lacrimas Religioque suas.
Hae Tibi deliciae, tota quas mente fovebas.
    Hisce tibi titulis nobilis aula fuit.
(55) Nunc, Regina, jaces, aeterno victa sopore,
    Et Tua ferrata lumina nocte rigent.
Jungite communes Angli Batavique querelas,
    Et dolor in lacrimas iste perennis eat.
Publica tristitia est, sonuerunt questibus urbes.
    (60) Ingeminant questus persona rura suos.
Crescit & in majus luctus, sparsusque per orbem
    Horrorem populis principibusque movet.
Quot bona, quot fato perierunt commoda tali!
    Quanta rapit secum gauda nigra dies!
(65) O decus! o communis amor, columenque Tuorum!
    Quam festinato funere rapta jaces!
O pulcrum Mortis demessum pollice florem,
    Vix bene spectatum quem properata tulit!
Omnia cum plorent, vincis tamen omnia, Regum
    (70) Maxime, nec patitur justa querela modum.
En prostrata tibi Tua gaudia, & una voluptas,
    En posita ante oculos tristis imago Tuos!
Quid Tibi nunc prosunt tot parti ex hoste tiumphi?
    Quid prosunt capiti laurea serta Tuo?
(75) Quid terrae curam nostrae gessisse Tuaeque?
    Quid quae magnificum fama celebrat opus?
Cum rapuit mors dira Tuae solamina vitae,
    Et conjux demto fine carenda Tibi est?
[p. 46]
Ah quis crudeli reperit fomenta dolori?
    (80) Unde venit tantis ulla medela malis?
Te tamen acceptum vuluns moderatius urat,
    Et Tua Te virtus reddat, ut ante, Tibi.
Et nullis quassata malis sapientia vires
    Restituat solitas, & Tibi praestet opem;
(85) Ut patriae pergas rebus succurrere lapsis
    Quae Tecum plorat, quae Tua damna dolet.
Te Tua deseruit, sed jam potiore recepta
    Sede tenet celsi regia tecta poli:
Quae nunc in terris animo praeceperat, & quo
    (90) Enthea mens illi fecerat ante viam.
Sic vixit, sic prompta fuit, cum corpore vires
    Tentaret tristis detereretque lues.
Quid me suspiras, Conjux charissime, dixit,
    Cedentem fatis me meliora vocant.
(95) Jam mihi panduntur stellati limina coeli,
        Et toties votis regna petita meis.
Tu mihi, dum licuit, solamen dulce fuisti,
    Tu mihi, Tu magno proxima cura Deo.
Et nunc forte brevi disjungimur intervallo.
    (100) En praeeo, quod Tu deinde sequeris iter.
Interea cordi tibi sint communia sacra,
    Atque humeris Regni credita cura Tuis.
Dixerat: Aligeri subito rapuere loquentem,
    Et pariter vitae gaudia multa tuae.
(105) Cede Deo, Regum ter maxime, cede trahenti.
    Avelli quamvis sit grave, cede Deo.
Ille idem luctus, lacerat qui corda Tuorum,
    Ille dolor saevus, qui tria regna quatit.
Et lacrimae sine fine datae, gemitusque perennes,
    (110) Quos pius in magno funere fudit amor,
[p. 47]
Sunt populi monumenta Tui, quae marmora cuncta,
    Quae vincant pretio busta superba suo.
Adde quod Illius spatiosum fama per orbem
    Ibit, fatali non cohibenda rogo.
(115) Huc & clarorum faciunt solatia vatum,
    Qui duros casus, & Tua damna canunt.
Hos inter, Clariae Franci lux magna cohortis,
    Condecora lacrimis Regia busta tuis.
Triste tuae poscit funus praeconia linguae,
    (120) Materia eloquio conveniente Tuo.
Pendet ab ore Tuo magnus cum plebe Senatus,
    Et cunctae lacrimis immaduere genae.
Immensum tua se fundent lamenta per orbem,
    Et vox est gemitus magna futura tui.
(125) Solis ab occasu solis noscetur ab ortum,
    Et se per terras aequoraque alta dabit.
Audiet, & moestas voces imitabitur Echo,
    Et reddent querulos concava saxa sonos.
Nunc Tamesis, nunc Ya ululatibus aëra rumpunt,
    (130) Et lacrimis fluctus auget uterque suos.
Eia age, & applausum doctae mereare coronae.
    Me vetat infandus dicere plura dolor.

[p. 48]

ELEGIA II.
NAMURCA CAPTA.
AUSPICIIS ET DUCTU
GULIELMI III.
Britanniarum Regis.

VIcimus: indomito cessit Namurca furori
    Ardua, submisso procubuitque genu.
Procubuit, Gallo spectante & dira fremente,
    Ante pedes domini sanguinolenta sui.
(5) Vincitur illa ferox, quam vinci posse negabat
    Hostis, & invita projicit arma manu.
Nec muri aut valli, nec propugnacula tanta
    Incursum longa sustinuere mora.
Cessere hostiles ingenti horrore cohortes,
    (10) Sulphureo nubes dum gravida igne tonat:
Dum dextrae dextris, dum tela minantia telis
    Obversa, & saevit qualibet arte furor:
Auditur raucus dum castra per omnia clamor,
    Cornuaque & cantus, cum lituisque tubae:
(15) Dum reboat diris late mugitibus aether:
    Et terra effuso tota cruore madet.
Arx alta atque alto nutabant vertice turres,
    Cunctaque solliciti plena timoris erant.
Haec Tibi debetur victoria maxime Regum,
    (20) Muneris haec omnis palma stupenda Tui est.
Te duce sponte ruit violenta in praelia miles,
    Factus ab exemplo fortior ipse Tuo.
[p. 49]
Te duce ferventi laudum accenduntur amore
    Pectora, suspenso non remorata metu.
(25) Te sequitur pars ille Tuae non infima laudis
    Ornamen Bavarae praesidiumque rei.
Quae Tibi cura fuit socias in praelia turmas,
    Auciliatrices quae stimulare manus!
Scilicet ignarus somni tardaeque quietis
    (30) In medio belli fulmine semper eras.
Scande triumphaels jam victor, scande quadrigas,
    Purpureusque albis invehere altus equis.
Et populi plausus, qui te comitetur euntem,
    Accipe, qui laeta voce Triumphe canat.
(35) Ferali pro cupresso caput indue lauro:
    Serta decent crines haec, Gulielme, Tuos.
Jam juga, jam valles fremitu plausuque resultant,
    Famaque per terras, nuntia laeta, volat.
Te mare, Te tellus, Te litora curva loquuntur,
    (40) Te vastae rupes, Te canit omne nemus.
Te pater undanti praeceps sonat agmine Mosa,
    Provolvens celeras in mare liber aquas.
Omnia Te extollunt, priscisque heroïbus aequant,
    O Rex, o vasti, quem regis, orbis amor!
(45) At vos, o Belgae, propius qui carpitis ista
    Victoris forti gaudia parta manu,
Undique dum festae lucent per compita flammae,
    Dum se laentantum tollit ad astra sonus,
Solvite pro patriae communia vota salute,
    (50) Solvite clementi debita vota Deo.
Nempe Ducem incolumen vobis salvumque reduxit,
    Adfuit & vestrae rursus, ut ante, rei.
Sic ille ad patrium ferus contendat olympum,
    Inter honoratos conspiciendus avos:
(55) Ut salvo Auriaco semper quoque Belgica tellus
[p. 50]
    Tuta sit, hostiles despiciatque minas.
Sic quae illum virtus toties commisit arenae
    Victorem faciat saepe referre pedem:
Donec contusis fausto certamine Celtis
    (60) Figat in hostili capta tropaea solo;
Vinculaque ipse ferat diffracto Sequana cornu,
    Et Ligeris famulis serpat in aequor aquis.
Sic pax sidereo redeat mitissima coelo,
    Claudat & aeterna tristia bella sera.

ELEGIA III.
In Pacem cum Gallis initam.

LAeta dies venit: summo Pax aurea coelo
    Labitur, & secum prospera quaeque refert.
Diffugiunt facies Terrorum, Iraeque, Minaeque,
    Inque Erebi redeunt monstra cruenta lacus.
(5) Succedit placido mitis Concordia vultu.
    Succedit votis mille petita Quies.
Intemerata Fides caras complexa sorores
    Dulcia tranquillae foedera Pacis amat.
Tolle tuum tandem, duris jactata periclis,
    (10) Tolle tuum tandem, Belgica laeta, caput.
Gaudia clementi veniunt uberrima coelo,
    Et faciunt curas jam tibi certa leves.
Collisos bello populos tristique tumultu
    Aetherea summus vidit ab arce Pater.
(15) Attritas vidit moestis cum civibus urbes,
    Et caesa hostili millia multa manu.
Vidit, & indoluit, Dirumque inhibere furorem,
    Et mundo auxilium ferre paremus, ait.
[p. 51]
Exemplo miseras solvit formidine terras,
    (20) Optatum bellis imposuitque modum.
O Pater! o mundi requies! o Pacis origo!
    O Deus! o populi cura salusque Tui!
Quod jam feralis grassari cessat Enyo,
    Quod nullus nobis restat ab hoste timor,
(25) Libera securi quod fulcant aequora nautae,
    Quod sua securus rusticus arva colit:
Cornua quod placidos tandem cecinere recessus,
    Et quod respirat patria lassa, tuum est.
Effera regnabat Rabies, aciesque coïbant,
    (30) Tactaque sanguineo rore rubebat humus.
Propria lugebant, lugebant publica damna,
    Sollicitae matres, sollicitaeque nurus.
Haec raptos bello cognatos, illa parentes:
    Haec sobolem raptam flebat, at illa virum.
(35) Omnia jam mutata: ligat Concordia gentes
    Aurea: quaesitae tempora pacis eunt.
Hanc ipsi montes, hanc litora curva vocabant:
    Hanc fluvii, motis hanc nemus omne comis.
Adfuit. o populi, lacrimis in gaudia versis,
    (40) Plaudite: quaesitae tempora pacis eunt.
Post nimbos tristesque Hyadas, noctemque profundam
    Gratior illuxit candidiorque dies:
Qua sese tandem reddi sibi Belgica cernit,
    Innumeris longo tempore quassa malis.
(45) Flumina jam mellis, jam currunt undique lactis
    Flumina: quaesitae tempora pacis eunt.
Laeta Pales divae reducis pia munera sentit,
    Et recreat reditu rura relicta suo.
Ad nullo remeat turbatos sanguine fontes,
    (50) Et pellucentes candida Naïs aquas.
Dejectos alii celebrent è sedibus hostes,
[p. 52]
    Et memorent valida moenia capta manu,
Et densas strages, atque undas caede tepentes,
    Et loca, quae toties plena cruoris erant.
(55) Caesaris adjiciant partos virtute triumphos,
    Adjiciant passos vincula digna Getas.
Adjiciant Britonum miscentes praelia turmas,
    Et ducis invicti fortia facta canant,
Virgineasque Deas dira inter bella cruentent.
    (60) Ah nolim hinc aliquid nominis esse mihi.
Me Pax alma rapit, me Pacis amabile nomen
    Afficit, & quae nunc otia mundus agit.
Pax superat partas sudore & sanguine lauros,
    Et fixa hostili signa superba solo.
(65) Gaudeat Europe, quae tot modo tristia vidit
    Funera: quaesitae tempora pacis eunt.
Extremas iterum properat mercator ad oras,
    Nec stratum infestis classibus aequor arat.
Longinquis petit, ut quondam, commercia terris,
    (70) Implet & optata navita merce ratem.
Haec tua praecipue laus est, terra Amstela! cura
    Illa habuit mentem detinuitque tuam.
Et quo commodior fieret res omnis, in illam
    Confestim unanimes incubuere patres.
(75) Quod poterat votis mercantum obstare remotum est,
    Et factum levius per maris aequor iter.
Currunt, & salvae contigunt ostia puppes,
    Et repetunt cursus per vada falsa suos.
O pueri, nunc cum pateat piscantibus altum,
    (80) Tendite nodosas, tendite, ut ante, plagas.
Non frustra praedam captabitis: ite fequentes.
    Nullus jam vestris insidiatur aquis.
Aequora sunt vobis, sua sunt cultoribus arva
    Reddita. quaesitae tempora pacis eunt.
[p. 53]
(85) Fallimur? an cunctas implent haec gaudia terras,
    Et loca laetitia cuncta recente fremunt?
Vorticibus volvens laetus majoribus undas
    Ya repercussos edit ab amne sonos,
Et sonitu strepitante suam interlabitur urbem,
    (90) Dantem laetitiae publica signa suae,
Ardentesque globos mittentem ad sidera summa,
    Mittentem rutilas, ignea tela, faces.
Haec inter campana sonans de turribus altis
    Clamat, quaesitae tempora pacis eunt.
(95) O utinam maneant nobis ea propria dona,
    Semper & hinc Batavis aurea saecla fluant!

Continue

[p. 54]

DAVIDIS HOOGSTRATANI
ELEGIARUM
LIBER III.
_________________

ELEGIA I.
Ad Virum Amplissimum
JOANNEM CORVERUM,
Consulem.

GRatia sit coelo: Corveri cognita virtus
    En meritis iterum praemia digna refert.
En recipit fasces, patriae gratissimus urbi,
    Inque humeros notos purpura sacra redit.
(5) Diffundunt omnes vultum, plausumque cientes
    Exoptant votis prospera quaeque piis.
Me quoque cum fas sit (quamquam mihi surgere in altum
    Non datur, & numeris magna sonare meis)
Me quoque cum fas sit votivas fundere voces,
    (10) Communesque preces laetitiamque sequi,
In partem venio populi laetantis, & oro
    Ut tibi felici sidere vita fluat:
Ut constet tibi firma & non onerosa senectus,
    Et veniat tardo lux tibi summa pede.
[p. 55]
(15) Hoc cupiunt doctae, Consul, tua cura, sorores;
    Hoc testudinea clarus Apollo lyra.
Sic, quem tot curis dudum factisque mereris,
    Urbis amor crescat tempus in omne tuae.
Sic pax ex alto, Corvero praeside rerum,
    (20) Adveniat certa conciliata fide.

ELEGIA II.
Ad Virum Illustrissimum
JACOBUM BORELIUM,
Tertiùm Consulem.

VOta valent urbis: communia vota sequamur,
    Et tam festiva gaudia nata die.
Haec animat cives, cunctorum haec pectora mulcet,
    Haec dictat claro carmina danda viro.
(5) Est mea Musa quidem justo suffusa pudore,
    Inque tuas dubitat lenta venire manus:
Sed devincta tibi non uno nomine, Consul,
    Mens mea per plausus aestuat ire novos,
Affectuque suo vires superare pusillas
    (10) Nititur, in laudes officiosa tuas:
Ut tibi gratetur summi velamen honoris,
    Conspicuumque novis fascibus imperium.
Alea jacta mihi est, de totque clientibus unus
    Sustineo obesequii munera ferre mei.
(15) Salve laeta dies, roseo pulcerrima vultu.
    Tu toti populo, tu mihi grata venis.
[p. 56]
Insigni tu virtuti, quae surgit in aevum,
    Tu meritis confers praemia digna suis.
Tu quod amor jussit populi, quod Curia tota
    (20) Comprobat, applausu prosequiturque suo,
Exequeris, vultumque omnem diffundis, & urbi,
    Expectata diu, gaudia justa moves.
Salve laeta dies, roseo pulcerrima vultu,
    Te celebrat docti turba novena chori:
(25) Patronique sui magno laetatur honore,
    Vindice quo tuta sunt statione Deae;
Quoque duce Amsteliae succrescit fama Minervae
    Promentis larga munera multa manu.
Te Dea, justitiae praeses, Themis ipsa celebrat,
    (30) Quae Mystae laudes concinit ipsa sui.
Haec jam sponte sua celso descendit Olympo,
    Et tegit illius mellea Suada latus.
Splendida quam quondam stupuere palatia Regum
    Tutantem patriae remque decusque suae.
(35) Sic ejus sese explicuit praeclara parentum
    Virtus & titulis altior ipsa suis.
Invidiaeque fera, quae deterit omnia, major,
    Sustulit erectum sidera ad alta caput.
Salve laeta dies, roseo pulcerrima vultu,
    (40) Digna dies plectro nobiliore cani.
O Cressa signanda nota, gratissima rerum,
    O nata auspiciis lux veneranda bonis!
Jam frigus mihi, jam nimbos posuisse videris,
    Mitior & tepidis incaluisse Notis.
(45) Fausta mane, & qui te soles exinde sequentur,
    Felices veniant assimilesque tui.
Sic dum magnificae magnus Borelius urbi
    Consulit, atque humeris non leve gestat onus,
In sobole aspiciat virtutis semina notae,
[p. 57]
    (50) Quae magnos veris laudibus aequet avos,
Et per ea ad patris famam vestigia tendat,
    Et sibi monstratum gnava sequatur iter:
Tempore dum lapso veterum gestamen avorum
    Induat, in simili conspicienda gradu:
(55) Quaeque tegit patrios, veniat modo serior aetas,
    Pendeat ex humeris purpura lata suis;
Ut tandem rerum saturo fessoque Parente
    Floreat in natis non moritura domus.

ELEGIA III.
In funere
Illustrissimi atque Excellentissimi Viri
JACOBI BORELII,
Urbis Amstelaedamensis Consulis, & ad nuperam
Pacificationem Oratoris cum summa potestate.

QUi modo praeclaris titulis & honoribus auctus
    Gaudebat patriae fidus adesse suae,
Borelius laus magna virûm, quos purpura sacra,
    Quos ornant fasces, imperiique notae:
(5) Majorum par virtuti, par dotibus altis,
    Quas memori tellus menta Batava colit;
Ecce jacet, telis mortis confossus amarae,
    Et longus nobis nascitur inde dolor.
Ecce jacet, cujus res Belgica voce sonabat,
    (10) Cui spem crediderat Pax revocanda suam.
[p. 58]
Eloquio quam Suada suo ditaverat, illa
    Illa fluens largò nectare lingua tacet.
Illius ad bustum multis exercita Virtus
    Casibus, & meritis Gloria parta sedet.
(15) Abjecta plorat cithara turbatus Apollo,
    Plorat in Aonio Turba novena jugo.
Triste caput mediis condit pater Amstela in undis,
    Illius & moeror viscera dirus edit.
Ulla nec admittit duri solatia luctus,
    (20) Nec sibi tractari vulnera cruda sinit.
At vos, o nati, patriae renovare dolorem
    Ingentem, & moesta parcite voce queri.
Parcite dilectum nimium lugere parentem,
    Tantaque de vestra commoda rapta domo.
(25) Defuncto post tot curas tantosque labores
    Impensos Batavae nocte dieque rei,
Aurea quo fessis tandem daret otia terris,
    Jam datur aeterna pace poloque frui.

ELEGIA IV.
AD
JANUM BROUKHUSIUM,
Cum horum carminum editionem urgeret.

BRoukhusi, Clariae quem nutrivere Sorores,
    Quem fovit caro Pallas amica sinu,
Quo raperis, vir magne? tuus quo te impulit ardor,
    Verbaque qui dictat plena favoris amor?
(5) Quid tibi mentis erat, cum me mea, maxime vatum,
    In medium cuperes carmina ferre diem?
[p. 59]
Parce, precor, nimium tenues laudare libellos.
    Sunt parvae vires invalidaeque mihi.
Et mea sollicito suffusa pudora Thalia
    (10) Haeret, & ancipitem pernegat ire viam.
Et scopulos prudens horrescit, & aspera saxa,
    Tam formidati quae tegit unda maris,
Et syrtes, in quas tot jam impegere carinae,
    Ludibrium Boreae, ludibriumque Noto.
(15) Ergo ego sustineam magnis comes ire poëtis,
    Quos canit aeterna fama benigna tuba?
Ergo ego securus patiar, positoque timore,
    Inculta à media carmina plebe legi?
Nec me terrebit virtus morosa Catonum,
    (20) Quae sub judicium singula verba vocet,
Quae virga instituat limaque severius uti,
    Et rigido in versus saeviat ungue meos?
Ah metuo, mihi ne properati audacia coepti
    Sit fraudi, & longe spem ferat aura meam.
(25) Icarus & Phaëton, priscorum fabula vatum,
    Nomina sunt animo non imitanda meo.
Sunt mihi terrori nimium sublimia semper,
    Conveniunt votis nec nisi parva meis.
Haec te scena manet: dudum tellure relicta
    (30) Ad celsum vexit te tua musa polum.
Implevitque tuum coelesti nectare pectus,
    Et docuit cedro carmina digna loqui,
Victurumque dedit nullo non tempore nomen,
    Et cinxit meritas fronde virente comas.
(35) Sic antiquorum servans vestigia vatum
    Vicisti numeris tempora nostra tuis.
Taenariis sese referat si Pindarus umbris,
    Si Flaccus, Latiae gloria prima lyrae,
Te celebrent dulci modulantem carmina plectro;
[p. 60]
    (40) Et quatiat pennas Cygnus uterque suas.
Non ficto se commendans Elegeïa cultu,
    Per te nativo pulcra decore nitet.
Qualem Callimachus, tenerique Propertius oris,
    Fundentem roseo nectar ab ore dedit.
(45) Illo nec minor es, viridi qui valle capellas,
    Et placidas Siculo carmine mulsit oves.
Nec minus atroci quid possis sensit Iambo
    Tentator famae degener ille tuae.
Tu facis ut redeat nobis illa aurea quondam
    (50) Aetas, munditie nobilitata sua,
Quam non barbariae pestis foedavit acerba,
    Quae rapuit gentes exitioque dedit.
Tu facis ut redeant haec qui vestigia passu
    Presserunt aequo, nec minus artis habent:
(55) Ut redeat nostras iterum delatus in oras
    Grotiades, Batavi gloria rara soli,
Heinsiadesque parens, & non minor arte paterna
    Filius, aeternum cum patre nomen habens,
Et Dousa, & non fucati candoris imago
    (60) Baudius, Aonii lucida gemma chori,
Et quo se jactat tellus Hagana, Secundus,
    Ille tui consors nominis, ille lyrae.
Atque alii plures, quos coelo Musa beavit,
    Carmine viventes tempus in omne suo.
(65) Quid toties quaeris tanta inter nomina nomen
    O Phoebi, O Charitum cura, referre meum?
Mî sat erit populi voces audire faventis,
    Quosque dabit plausus continuare meis,
Quamque habitas urbem felicem jure vocare,
    (70) Quae stupet ingenii flumina vasta tui,
Me quoque felicem, tibi quem concordia junxit,
    Et non rumpendae foedus amicitiae.
[p. 61]
O quoties, mihi dum vires in carmina quaero,
    Carmina lustravi Pieridasque tuas!
(75) Cum bene lustravi, defixus lumine in illo,
    Labitur ingenti spes mihi victa metu.
Protinus in vanos manus acriter ipsa labores
    Saevit, & inceptum damnat & odit opus,
Crudaque detrectat committere carmina luci.
    (80) Claudentur pluteo tutius illa meo.
Hoc cupit & Livor, quamvis vix ille timendus,
    Vilia cum spernat, nec nisi magna petat.
Barbaries certe densissima temporis hujus
    Ipsa meum jubeat me retulisse pedem.
(85) Haec parcit nullis: haec miscens sacra profanis
    Judicio gestit quaeque notare suo.
Quae si forte aliquo me sit dignata favore,
    Meque putet dignum laude, quid inde feram?
Scilicet haec nostram tangent praeconia mentem,
    (90) Quod similem statuat me sibi, seque mihi?
Rusticus est, tali qui vult notescere fama,
    Et nectit capiti serta caduca suo.
Paucorum potius nobis meruisse favorem
    Cura sit, & vani nominis absit amor.
(95) Sed quid ego haec frustra, si me tamen ista voluptas
    Detinet, & spontis non sinit esse meae?
Nos stimulis agitat cantandi blanda libido,
    Nescio quis nobis & Deus ora movet.
Quid contra obnitar? res est dulcissima carmen,
    (100) Illecebrasque suas, quîs capiamur, habet.
Admonitu nec nulla tuo fiducia nobis
    Additur, injectos imminuitque metus.
Francius ipse tuus, quo nil sincerius usquam est,
    Laudat conatus exstimulatque meos.
(105) Hoc ego praesidio fretus novus ales in altum
[p. 62]
    Tollar, & ignava non cohibebor humo.
Nec mihi jam livor, nec barbara turba nocebit:
    Jamque mihi vires Cyntius ipse dabit.
Quin etiam monitis jam nunc paremus amicis,
    (110) Effugiunt latebras & mea scripta suas.
Tu modo, Broukhusi, consueto respice vultu
    Carmina judicio tuta futura tuo.

ELEGIA V.
AD
JOANNEM GEORGIUM GRAEVIUM,
Cum vernaculis suis poëmatis.

ACcipe Romanae, Graevi, facundia linguae,
    Castalii ductor praesidiumque chori,
Accipe, materno quae priedem lusimus ore,
    Admitte & tenues aure favente modos.
(5) Invenies illic varii monumenta laboris,
    Invenies vario carmina structa pede.
Jam duras fati leges, jam canto benignas,
    Laetaque flebilibus mista libellus habet.
Sunt quoque doctorum capitum praeconia justa:
    (10) Nec tu laude cares, magne Vir, ipse tuae.
Haec ut erant nostrae conamina prima juventae,
    Sic studium illud idem, quid fuit ante, manet.
Quin etiam numeris mihi nunc libet ire Latinis,
    Romuleasque Deas carminis arte sequi.
(15) O utinam pontum liceat dare vela per illum
    Auspice te, cursus & moderante meos!
O utinam per te, Graevi, mihi dexter Apollo
    Annuat, & tutas ipse det ire vias!
Tunc animi venient nobis, tunc nostra Thalia
    (20) Plena spei certae, plena vigoris erit.

[p. 63]

ELEGIA VI.
MANIBUS
JOANNIS MENSINGAE
S.

TE quoque, sancte senex, rapiunt immitia fata,
    Et tua perpetua lumina nocte premunt.
Occumbis, cursuque tuo sine labe peracto
    Tendis ad aethereae lucida regna plagae:
(5) Quo tibi Religio, placidoque Modestia vultu,
    Quo pietas dudum candida fecit iter.
Jamque tua frustra exequitur praeconia laudis
    Groninga, effusas pulvere sparsa comas.
Tectaque funerea circum sua tempora fronde
    (10) Asiiduis frustra fletibus ora rigat.
Te melius Pallas, melius te Suada celebrat,
    Pieriusque Pater, Pieriaeque Deae.
Et tibi carpentes Pindi de vertice lauros
    Accumulant busto debita dona tuo.
(15) Quicuid habet corpus, subita perit omne ruina.
    Effugiunt avidos haec momumenta rogos.

[p. 64]

ELEGIA VII.
AD
JOANNEM TEXELIUM.
De studiis suis.

GLoria sacratae non inficiande catervae,
    Texeli, Aonio maxima cura choro,
Cujus ad argutas attendit Rotta camoenas,
    Cum tua culta manus nobile condit opus;
(5) Cum genus humanum coelesti nectare pascis,
    Et magni pandis jussa verenda Dei;
Si quid agam quaeris, vivo, valeoque, nec ulla
    Damna meae domui sors inimica tulit.
Invenio in studiis, ut quondam, dulce levamen,
    (10) Non satis ex voto si mihi vita fluit.
Nec minus evolvo veterum monumenta virorum,
    Immensi semper quae stupor orbis erunt.
Miratorque vetustatis vestigia lustro
    Magnarum, tempus quas abolevit, opum.
(15) Inde vel in celeres currit mihi carmen Iambos,
    Inde vel in lyricos bucolicosque modos.
Et dum Nasonem stupeo, dum pagina Flacci
    Delectat mentem nectare foeta meam,
Compono priscis nostrorum tempora vatum,
    (20) Et quantum distent utraque, scire juvat.
Jam paro, ut alterno decertet epistula cursu,
    Qua mihi dilectos osculer articulos,
Qua caros liceat mihi compellare sodales,
    Et genio illorum colloquioque frui.
(25) Non aliter fecere viri, quos Fama benigna
    Vexit in excelsis sidera ad alta rotis.
[p. 65]
Illorum exemplo, fervente cupidine ductus
    Aptavi nervis Musica sacra meis.
Addebat stimulos titulis clarescere honestis,
    (30) Et mea raptabat pectora laudis amor.
Ergo bonas artes teneris edoctus ab annis
    Me totum studiis mollibus usque dedi.
Inque suos Musae me pertraxere labores,
    Et quod me posset tangere, carmen erat.
(35) Hinc modo Dordrechti, modo Leidae dulce canebam,
    Rhenus ubi placido murmure volvit aquas.
Hinc pastorales modulabar arundine versus
    Ad ripas Rottae, seu, vage Mosa, tuas.
Et nunc in Batavis cupiebam ludere pratis,
    (40) Et nunc in campo, Roma diserta, tuo.
Urbs patriae hos lusus attentis auribus hausit,
    Quae Desiderio jure superba suo est.
Illic heroum, sibi quos sapientia sacrat,
    Dum memori dotes factaque menta colo,
(45) Tu quoque, Texeli, numero reperiris in illo,
    Estque tuum crebro nomen in ore mihi.
Nempe tuum agnoscit mens non ingrata favorem,
    Quo me fecisti tempus in omne tuum.
Dî faciant, ut fortuna felice fruaris,
    (50) Nec tibi det tristes tarda senecta dies.

[p. 66]

ELEGIA VIII.
AD
JOANNEM GORISIUM.
Ut in novi anni initio laetitae indulgeat.

HIc quoque temporibus nostris est additus annus,
    Qui venit, & secum prospera verba vehit.
Gratia magna tibi, summi Moderator Olympi,
    Qui cumulas larga munera tanta manu:
(5) Auspiciis cujus tot jam superavimus annos,
    Et non infausto tempora lapsa pede:
Auspiciis cujus vitare pericula mille
    Fas fuit, & fato candidiore frui:
Quo dante, & sese morbi vis saeva remisit,
    (10) Et mors cum telis atra repulsa suis.
At tu, noster amor, Musarum maxima cura,
    Concipe felici jam bona verba die.
Excutiantque tibi tristes nova gaudia curas,
    Et minuant vitae taedia multa tuae.
(15) Et si quid tetrico contractum insuave labore,
    Hic tibi substituat prosperiora dies.
En ego, mole mei non impediente laboris,
    Nunc iterum ad Musas & mea sacra feror.
Ad jucunda voco, nihil est hac luce dolendum.
    (20) Quid dubitas, Gorisi, publica vota sequi?
Quod tribuit coelum, lucto apponamus uterque.
    Nec coelum vultus explicuisse vetat.
Blandaque laetitiae nihil obstat prodere signa
    Innocuisque jocis, innocuoque mero.
(25) Sic redeant nobis Jani, velut ante, Kalendae.
    Sic multi superent, & sine nube, dies.
[p. 67]
Aetatisque tuae, quae multum crescit eundo,
    Adsit temporibus semper amica quies.
Quodque geris munus perpes concordia firmet,
    (30) Vinculaque haud ulla dissolvenda manu.
Sic mihi sit tibi ferre meam de more salutem,
    Et te carminibus demeruisse meis:
Quae non invito recitem: Constantis amoris
    Sunt ea, & illaesae pignus amicitiae.

ELEGIA IX.
AD
EUNDEM.
A morbo nondum confirmatus Natalem ejus
    sexagesimum celebrat.

OPtatum laetis dum ver caput extulit arvis,
    Omniaque hybernis elicit è latebris,
Natalemque Viri, cui me junxere Camoenae,
    Et quem jam toties dicere jussit amor,
(5) Inter amicorum plausus & gaudia profert,
    Datque piis votis ominibusque locum,
Quid furibunda meos febris depasceris artus?
    Quid laceras saevis pectora nostra modis?
Quid tibi nobiscum est dira anxietate nocenti?
    (10) Quid mihi cum flammis torminibusque tuis?
Nunc me tempus erat diverso ardescere ab igne,
    Nunc mihi Phoebeo numine corda rapi.
Nunc ad jucundo surgentia gaudia sensu,
    Et laeta ad festas mente venire dapes.
(15) Da veniam, Vir docte, tibi si carmina mitto
    E morbo domini languida facta sui.
[p. 68]
Da veniam, si quae superant in carmina vires
    Quamlibet exiguas exerit ista dies.
Nam meritis devincta tuis non Musa silere,
    (20) Nec valet officii non memor esse sui.
Nec valet in medio non prodere gaudia morbo,
    Pressa diu saevis sit licet illa malis.
Salve laeta dies, animo gratissima nostro!
    Digna dies plausu, carmina digna meo!
(25) Laeta dies, modo quae bis sex post lustra reversa
    Cingis honoratum fronde virente caput!
Quidve moror frondes? albentia tempora canis
    Non addunt levius, quam folia ipsa, decus,
Et de multiplici contextae flore coronae,
    (30) Et serta, adventus dextera signa tui.
Exoptata dies, & nulla squallida nube,
    Quot bona, quot tecum splendida dona vehis!
Quod vivat valeatque, cui mea carmina libo,
    Nec veniat tristi dura senecta pede:
(35) Quod nondum subeant aegrae fastidia vitae,
    Ingenii & valeat robore, ut ante, fui:
Mens quoque sit constans tantarum in pondere rerum,
    Nec defessa labet, muneris omne tui est.
Tu facis ut nondum spolium sit mortis avarae:
    (40) Tu facis, ex votis ut bona cuncta fluant.
Tu facis ut purus vitae, & sibi conscius aequi
    Perpetua mentis vivere pace queat:
Quam non conturbat mundi fallentis imago
    Infida, externis & speciosa bonis,
(45) Foeta neque exemplis variae inconstantia sortis,
    Et quae Mors saeva subruit atra manu:
Sed quam confirmat virtus sibi plurima merces
[p. 69]
    Sola, & divitiis conspicienda suis:
Et studii constantis amor, doctique labores,
    (50) Unde illi ex aequo gloria multa venit:
Erutaque ex tritis sapientia plurima chartis,
    Quas nobis Hellas Romave clara dedit.
Haec quoque cum ratio possit linquenda videri,
    Otiaque aetati non minus apta forent,
(55) Jamque sit ut positis deberet vivere curis,
    Fessaque quae recreat corda quiete frui:
Non ferat hoc ardor notus spectataque virtus,
    Et quae non parvum gloria calcar habet.
Non hoc Ya neget, qui te sibi gaudet adeptum,
    (60) Non neget hoc curae credita turba tuae:
Musarum non ipsa cohors, comitesque severae
    Militiae, cujus pars quoque dicor ego.
Sed quid ego ulterius laudum argumenta tuarum
    Exequar? ah prohibet me pudor ille tuus,
(65) Quaeque tuos ornat laudata modestia mores
    Obstitit promti vocibus officii.
Exoptata dies, animo gratissima nostro!
    O lux, o largo lumine plena dies!
Nos te festivo laeti veneramur honore,
    (70) Pieriaque damus vincula nexa manu.
Quae me invisa tenet tandem mora? Limine noto
    Sistite me sacrae, turba novena, Deae.
Fallor? an indomitae incipiunt vanescere flammae,
    Et subito morbi frangitur ira mei?
(75) En ego jam praesens praesentia gaudia specto,
    Et sedeo caris junctus amicitiis.
Atque inter calices & dulcis dona Lyaei
    Depono curas abjicioque meas.
O formosa dies, per nos tua gloria crescit.
    (80) Te colimus votis laetitiamque tuam:
[p. 70]
Candidaque ut redeas iterumque iterumque precamur,
    Et maneas ritu tota serena tuo.
Sic te rite canam solita pietate quotannis,
    Et solitos plausus, & bona verba dabo;
(85) Si modo Diva Salus longo languore levari
    Me sinat, & sacris semper adesse tuis.

ELEGIA X.
AD
JANUM BROUKHUSIUM,
in secessu suburbano viventem.

DUm Fortuna tibi post tot discrimina rerum,
    Post tantos casus otia laeta facit,
Dum studiis animum intendis, dum liber ab omni
    Munere, Musarum dulcia sacra colis,
(5) Me tetrici cruciant, Broukhusi care, labores,
    Et languentem animum cura maligna vorat.
Nec te justa latet repetitae causa querelae
    Quamvis humana plus valet arte malum.
O quoties dirum volui depellere luctum,
    (10) O quoties curas attenuare meas!
Interdum placuit fidos adiisse sodales,
    Ut fieret gravibus parva medela malis.
Interdum libuit secessus quaerere solos,
    Si possem mentem forte levare meam.
(15) Omnia nequicquam. nequii reperire quietem,
    Et densae curae quae sequerentur erant.
[p. 71]
Hae tergo instabant fugientis, & impete multo
    Vexabant animum nocte dieque meum.
Nec mihi non subiit Pindum doctasque sorores
    (20) Visere, & Aonii limen adire Dei.
Quod tamen hoc potuit nobis adferre levamen?
    Quod mihi lenimen, quae mihi nata quies?
Dum me nempe tenet scribendi carminis ardor,
    Et memorem fati non sinit esse mei,
(25) Dum fugiunt partim curae, languorque senescit,
    Et nova spes pectus firmat, ut ante, mihi,
Rideor, & vulgi petulantis fabula fio,
    Quod male Pierium damnat & odit opus:
Carmina quod steriles nugas, & mentis inertis
    (30) (Stultitiam specta) dictitat esse notas.
Ergo hae deliciae, quondam memoranda voluptas,
    Contemtae sordent, & sine honore jacent?
Ergo nihil sanctum est, & frustra Numine plena
    Edit divinos Musica turba sonos?
(35) Ergo nec illa, tibi peperit quae nobile nomen,
    Barbitos, immanes apta movere feras,
Barbitos excellens, & non imitabilis ulli,
    Aut laudem, aut meritis praemia digna refert?
Quid quod judiciis contra patet illa severis,
    (40) Censores etiam ferre coacta suos,
Qui lacerent illam, morsuque nocente lacessant,
    Intempestivas injiciantque manus?
Me quoque (si fas est parvis componere magna,
    Et sum Pierii pars quotacunque chori)
(45) Me quoque livor iners, & stulti pagina Codri
    Laesit, furtivis impetiitque modis.
Et tamen innocui certe, nec multa petentes
    Vivimus, & pacis nos tenet unus amor.
[p. 72]
O felix, quamvis obstant insuavia multa,
    (50) Nec te curarum nullus amaror habet,
Qui frueris jam pace data, placidusque quiescis,
    Intentus libris tempus in omne tuis.
Illic incerti stultissima somnia vulgi
    Despicis, & fluxas, quas habet orbis, opes.
(55) Illic invidiae labem dirumque venenum
    Spernis, & ignava spicula missa manu.
O iterum felix, opibus qui duceris istis,
    E quibus est solis vera petenda quies!

Continue

[p. 73]

DAVIDIS HOOGSTRATANI
ELEGIARUM
LIBER IV.
_________________

ELEGIA I.
      AD
PAULUM EDINGIUM,
De parum felici patriae statu.

EDingi, Phoebi studiis exculte medentis,
    Juncte mihi longae foedere amicitiae:
Accepi nuper missam, dilecte, salutem:
    Cumque tuis verbis lecta querela tua est.
(5) Jure vices Patriae miserandaque fata dolentis
    Questibus accedo, nec minus ipse queror.
Languentis vultum agnosco, & miserabile vulnus,
    Eliciunt lacrimas & mala tanta meas.
Agnosco navem, tumidis quae fluctuat undis,
    (10) Saevaque ab aëria fulmina missa domo:
Spem quoque dejectam, sensim crescente periclo,
    Dum mare, dum venti, dum fera saevit hyems.
Jure cies lacrimas, & tristia tempora luges,
    Et quod sit nobis mortua poena salus.
[p. 74]
(15) Jure dolent tecum moerentque hoc nomine cives,
    Quos sua, quos patriae publica damna premunt.
Moerent agricolae, moerent matresque nurusque,
    Aetatem cruciat quamlibet ille dolor.
Sed tamen in rebus, quas sors turbavit acerba,
    (20) Mens mea stat firmo, quo stetit ante, gradu.
Spes sit rapta licet, nostra tamen illa resurgit
    Corde, & sollicitum cogit abire metum.
Haec facit, ut coelo ventura levamina credam,
    Et certam, nobis quam negat orbis, opem.
(25) Ille Deus, bene quo Batavûm res publica nixa est,
    Non sinet expertes ponderis esse preces,
Quas moestus fundis, quas fundit Belgica tecum,
    Non intermissis Belgica fracta malis.
Ille Deus, toties hostes structasque moratus
    (30) Insidas tuto tramite sternet iter:
Cuî, modo res poscat, rerum natura novatur,
    Cuî tellus, vastae cuî famulantur aquae.
Inspice majorum, Edingi, monumenta: videbis
    Auxilium summo saepe venire polo.
(35) Hostili è terra multae solvere carinae.
    Nec mora: vi magna litora nostra petunt.
It mare mutato cursu, fluxuque stupendo
    Disjicit, id coelo praecpiente, rates.
Divinae agnoscunt hostes miracula dextrae,
    (40) Et repetit patrium vis stupefacta solum.
Gallus adest alias signo victrice superbus,
    Adstricistque gelu pergere coepit aquis.
Rumpit iter Pater omnipotens glaciale per imbres,
    Consiliisque feris injicit ipse moram.
(45) Surgunt aestiva rursum caligine nubes.
    Tardatur properans decipiturque manus.
Conjurant gemini Batavorum in robora Reges,
[p. 75]
    Sed desiderio falsus uterque suo est.
Exigua, at coeli semper defensa favore,
    (50) Viribus unitis ferra Batava stetit.
Hoc formidatus late quoque sensit Iberus,
    In Batavos cujus nil valuere doli.
Hoc sensere alii quondam, quos dira libido
    Impulsit in nostrae tristia damna rei.
(55) Coeli cura sumus, coeli clementia saepe
    Admisit nostras aure favente preces.
Sed juvat exemplis quid te lassare vetustis?
    In nova, quaeso, mihi tempora mente redi.
Nonne tibi subeunt discrimina nupera? nonne
    (60) Quîs poene oppressa est patria tota malis?
Ecce duo infando sociati foedere reges
    In nos conjunctis viribus arma parant.
Et modo per fraudem, per vim modo multa cruentam
    Tentant, & nostras aggrediuntur opes.
(65) Nec satis est lacerasse manu sa viscera dira
    In socios rabies ista parata fuit.
Et nunc vidisses suprema, Britannia, fata,
    Et nunc ictu isto, patria, lapsa fores,
Ni Deus aetherea nos respexisset ab arce,
    (70) Et gratam nobis inde tulisset opem.
Auriacus subito patriis eluxit in armis,
    Ille manu fortis, consilioque potens.
Religio rediit, Libertasque alma Britannis,
    Nostraque sunt omni corda levata metu.
(75) Fugerunt longe gemitus, fugere pericla,
    Coepit & optata luce nitere dies.
Principe sub tanto noxas superavimus omnes,
    Et rediit nobis, qui fuit ante, vigor.
Aequora victrices Batavûm videre carinas.
    (80) Fregimus hostiles contudimusque minas.
[p. 76]
Stat mediis dux iste malis, quo vindice tuta
    Omnia suspensos deposuere metus.
Ille pater patriae (quid enim est animosius illo?
    Pro caris Belgis cuncta pericla subit.
(85) Nec deerit nobis umquam (constantia tanta est!)
    Dum sequitur proavos, non minor ipse, suos.
Quod si nec bello credas nos posse juvari,
    Nec sit ab insano Marte petenda salus,
Effulget mediis certae spes pacis in armis,
    (90) Aurea qua rursus saecula dante fluent.
Quando erit, ô Dea, cum Batavas remeabis ad oras?
    Quando ego te dulci pectine, Diva, canam?
O quam te cuperem numeris efferre canoris!
    Quam mihi materies carminis ampla fores?
(95) Et cum formoso nova lux enascitur ore,
    Et cum nox atris furva venitf tenebris!
Alma veni, & tecum felicia tempora ferto.
    Sola decus nostrum, sola levamen eris.
Omnis te votis exposcit Belgica justis.
    (100) Hei mihi, quid cessas, Pax bona? Diva veni.

ELEGIA II.
AD
JOACHIMUM TARGERIUM.
Poësin commendat.

AT non his Helicon pateat, non cantor Apollo
    Castalias sacro fonte ministret aquas,
Non Musae faveant umquam: sed laudis egeni
    Traducant vitam tempus in omne suam,
(5) Qui divinorum dementes otia vatum
    Culpant, & studium carmen inane vocant.
[p. 77]
Non sic Roma vetus sensit, non nobilis Hellas,
    Ingeniis genetrix utraque clara suis.
Carmina demsisses, expers jacuisset honoris
    (10) Utraque, & illarum gloria nulla foret.
Carmina demsisses, non nosset serior aetas
    Moeonides nobis quae documenta dedit,
Ille Pater vatum, magni cantator Achillei,
    Nec senis Ascraei nobile nosset opus.
(15) Et quos majestas nobis Romana legendos
    Obtulit, obscura contegerentur humo.
Te melius, Joachime; sacrasque per avia Divas
    Quaeris inoffenso persequerisque gradu.
Inque choro vatum velatus tempora lauro
    (20) Thespiaco pasci nectare saepe soles.
O quoties tuus audivit nos Merva canentes,
    Et nostros facili combibit aure modos!
O quoties mecum Aonidum spatiatus in hortis
    Movisti argutae fila canora lyrae!
(25) Cynthius hoc vidit, ponto qua surgit Eoo,
    Et qua defessos in mare mergit equos.
Carmina fecerunt, fluerent ut tempora nobis
    Mollius, & fueret sors inimica minus.
Carmina fallebant invisas suaviter horas.
    (30) Carmina erant animo multa medela meo.
Saepe ubi tristis eram, minuebant illa dolorem.
    Saepe novas vires auxiliumque dabant.
Mordaces inter curas durosque labores
    Saepe mihi est fessa sumpta tabella manu.
(35) Nec tamen haud illinc sensi solatia nota,
    Nec mihi quaesitam Musa negavit opem.
Et quisquam ingratas audens mihi dicere leges
    Invitam cogat me cohibere manum?
Aut qui felle madens depascitur omnia Livor
[p. 78]
    (40) Me petat, ut sileat lingua retenta metu,
Ne lacerent illi nostros carpantque libellos,
    Quorum judicio rustica Musa mea est?
Non ita sacratis invisus vivo Camoenis,
    Ut timeam imbelli spicula jacta manu,
(45) Utque meas artes atque haec mea sacra relinquam
    Impius, à doctis saepe probata viris.
Si quis, ut in populo, non sanos esse poëtas,
    Et tantum nugis incubuisse putet,
Ignorat, doctas ornent quae praemia frontes,
    (50) Ingeniique decus, quod sine fine manet.
Commodaque ignorat studiis manantia ab istis,
    Unde usus habeat publica vita suos.
In numeris talis judex male providus haeret.
    Et censet solis cuncta notanda modis.
(55) Tu vero sacros vates vitae esse magistros
    Crede, & de celso munera ferre polo.
Illorum monitis Chrysippi dogmata cedunt,
    Et quae de prisco Crantore nomen habent.
Illorum monitis sibi postera consulit aetas,
    (60) Nec parvos fructus colligit inde sibi.
Discimus ex illis, nobis adferre medelam,
    Atque ope Phoebea grande levare malum.
Discimus ex illis & nos aliosque docere,
    Et profectura promere multa manu.
(65) Vulgus abi, cultu Sapientia tecta decoro
    Obvia (nos ultra quid remoraris?) adest.
Quali Simplicitas pridem comes haesit eunti,
    Cum largas aetas aurea fudit opes:
Cum nondum fastus, cum nondum dira libido
    (70) Concuterent hominum pectora mille modis.
Hac duce carpentes iter irrisere poëtae
    Quod mentes hominum stultaque vota ferunt,
[p. 79]
Quicquid & ambitio, vel amor sceleratus habendi
    Sudoris pretium credidit esse sui,
(75) Et bene quod vulgus quaeri per funera fratrum
    Credit, & audaci mista venena manu.
Enthea gens melius, stolidos exosa labores,
    Sustinuit fictis abstinuisse bonis.
Naturae contenta opibus nil quaesiit ultra.
    (80) Ambitio in toto pectore nulla fuit.
Quod si nos, dilecte, viam calcamus eandem,
    Et nostrum pravo pectus amore vacat,
Quis judex, nisi mentis inops, haec otia damnans
    Nos falsis ludi dicat imaginibus?
(85) Quis censor, nisi perversus vitioque creatus
    Arguere hos lusus deliciasque velit?
O nobis modo sit communia sacra tueri
    Cura, & dilectas demeruisse Deas.
Atque utinam propius detur sic vivere nobis,
    (90) Targeri, antiquis deliciisque frui!
Si nostras uno jungenti foedere mentes
    Ejusdem studii cultor uterque sumus,
Hei mihi, cur tanto disjungimur intervallo,
    Corpore distantes, caetera mente pares?
(95) Quicquid id est, quo nos traxerunt fata secutis,
    Dulce sit in studiis vivere, dulce mori.

[p. 80]

ELEGIA III.
IN
MEDICINAM COMPENDIARIAM,
ab EODEM conscriptam.

TArgerius dudum studiis operatus amatae
    Palladis, Aonii curaque spesque chori.
Dilectus Phoebo ante alios, artemque medendi
    Doctus, & aegrorum triste levare malum;
(5) Quo dante horrendus tenebrosi portitor orci
    A sibi commisso saepe labore vacat;
Post tot prostratas Hydras, tot monstra subacta,
    Post tot victrici fixa tropaea manu,
Depromit cultos populo plaudente libellos,
    (10) Frugiferumque suis civibus edit opus:
Quod nec Romani damnent Grajique Medentes,
    Totaque quod merito terra Batava probet:
Quod non invidia, quod non delebile saeclis
    Postgenitis etiam causa salutis erit.
(15) Et jam Phoebeo praecinctus tempora ramo
    Doctrinae pretium, quale meretur, habet.
Usque adeo multum est pectus coluisse sacratis
    Artibus, & patriae consuluisse suae.

[p. 81]

ELEGIA IV.
AD
ENGELBERTUM EDINGIUM.

HUmanum tua dum rimatur dextera corpus,
    Et rara coecas detegit arte vias,
Et sese partes vertens non segnis ad omnes
    Ostendit, qua se noscere possit homo;
(5) Te poluli plausus celebrant laudesque faventis,
    Et statuis famae clara tropaea tuae.
Tota salutiferum agnoscit patria, ecce, laborem.
    Ecce tuas curas patria tota probat.
Quin miseri per te longo languore levati
    (10) Enarrant titulos ad tua facta tuos.
Plus aliquid, quam nos prisci docuere Medentes,
    Plus aliquid certe nos tua lingua docet.
Te narrante reclusarum miracula rerum,
    Docta cohors omnis pendet ab ore tuo.
(15) Gaude sorte tua. scena sublimis in alta
    Virtutis cernis praemia justa tuae.
At mihi Pieriae non donant aera puellae,
    Nec mihi de sterili nascitur arte favor.
Tu similesque tui tenuem laudatis avenam,
    (20) Carmina mirati, Pieridasque meas.
Caetera turba palam studii infelicis amorem
    Ridet, nec cantu tangitur ulla meo.
Et tamen ista subire jubet fastidia saecli
    Cynthius. in pectus jus habet ille meum.
(25) Haec mihi nascenti neverunt fata sorores,
    Ducentes triplici stamina certa manu.
Quid superest nobis? sequimur mandata Dearum
    Vibrantum ardentes in mea corda faces.
Da veniam, Edingi, morbumque ignosce fatenti.
    (30) Quippe mihi juris non datur esse mei.

[p. 82]

ELEGIA V.
AD
JACOBUM BODANIUM,
Cum summis in utroque Jure honoribus
insigniretur.

AUrea lux oritur rapidis advecta quadrigis,
    Aurea lux, votis saepe petita tuis.
Hac tua, Bodani, aethereas solertia sedes
    Cogitat, & vilem gnava relinquit humum.
(5) Hac, tibi nectendae viridi de fronde coronae,
    Hac, danda ingenio praemia digna tuo.
Haec post tot curas, post tot molimina rerum,
    Non intermissi meta laboris erit.
Tanta dedere tibi vigilatae commoda noctes,
    (10) Et multa exacti sedulitate dies.
Te studium constans vastum dare vela per aequor,
    Nec nimium faciles jussit inire vias.
Et jam sperata tandem tellure potitum
    Ardet honoratis addere Leida viris.
(15) Et tibi sanctarum reserat sacraria legum,
    O amor, ô Themidos mysta togate tuae!
Eia age, sume decus longo sudore paratum,
    Eia age, virtutis praemia sume tuae.
Et qua te fervens genii rapit impetus, aude
    (20) Tendere iter, proavis nec minor esse tuis.
Sic quae te emisit dias in luminis oras
    Conveniens stirpi nomen in orbe feras.

[p. 83]

ELEGIA VI.
In Nuptias
HUBERTI HOPII,
ET
MARIAE MOLLIAE.

EN lacrimas tibi jam siccat Fortuna benigna,
    Et tua jucundus coepta secundat Amor.
Fugerunt gemitus, fugerunt mille dolores,
    Et quicquid Veneris primus amaror habet.
(5) Mollem se praebens jam Mollia, basia jungit
    Mollia, virtutis praemia multa tuae.
Mollis adest, & sperato concedit amori
    Illa, sub amplexus nec negat ire tuos:
Cui virtus dedit & regina Modestia morum
    (10) Nobile virgineo nomen habere choro.
Applaudit Citherea tibi, laetusque Cupido:
    Applaudunt Charites, plaudit & ipsa Themis,
Deliciae Themis alma tuae, cui mysta fidelis
    Multa soles larga tura cremare manu.
(15) Exultat quoque Merva Pater, mea gaudia quondam,
    Dum non parva tibi commoda spondet Hymen.
Ecce offert Majus nitidos, sua munera, flores,
    Impediens sponsae fronde virente caput.
Tu laetus dominae passurus regna puellae
    (20) Non renuis caro subdere colla jugo.
Edoctusque leves gemitus & fundere fletus
    Laberis, & constas vix, velut ante, tibi.
Dilectos natos, Veneris pia praemia castae,
    Deliciasque tibi sors dabit ista novas,
[p. 84]
(25) Dilectos natos, curarum suave levamen,
    O Hopi, & socii pignora grata tori.
Sic Lucina tibi det nomen habere Parentis,
    Et desideriis aequa sit usque tuis.
I quo te vocat almus Hymen, parvusque Cupido,
    (30) Quo roseae Charites, quo Cytherea vocat.
Sic tibi stet nullo temerata dolore voluptas,
    Sic tibi stet nullis commaculata malis.
Sic liceat multos cum conjuge molliter annos
    Vivere, & in patrio consenuisse solo.
(35) Sed quid vos moror? atratis nox ingruit alis,
    Condidit & dudum Cynthius ora mari.
Lectulus exspectat: vos lectulus urget ad arma.
    Bellate, & multa prole beate domum.

ELEGIA VII.
AD
JOACHIMUM TARGERIUM
CUM
IDAM VERDUVIAM
Domum duceret.

ADvenit sperata dies. junguntur amantes,
    Votaque successu non caruere suo.
Sic relevas vatis duros, Hymenaee, labores,
    Jamque dies illi mollius ire facis.
(5) Et merito: ille tuum late celebravit honorem,
    Et cecinit laudes ad tua festa tuas.
Ille tuas turbam teneram perduxit ad aras
    Nexuit & numeris vincula sacra suis.
[p. 85]
En nunc ipse suo stimulos sub pectore versat,
    (10) Seque Cupidineo sentit amore rapi,
Nec curat Musas ultra: Parnasia linquit
    Culmina, nec plectro dulce sonante canit.
Nec curat Phoebum, ut quondam. Phoebique medelam,
    Vulneraque artifici restituenda manu.
(15) Ignibus Idaliis agitatus cogitat Idam,
    Idalios campos, Idaliamque Deam.
Nec, nisi dura suis quae laesit corda sagittis,
    Virgo levat certa vulnera facta manu.
Idam poscit opem; sola spes omnis in Ida.
    (20) Ida quies tanti est & medicina mali.
Ida illi nunc est longe formosior ipsa
    Cypride, non tacta candidiorque nive:
Quae nunc persimili tandem percussa furore
    Vatis amatoris cor juvenile fovet.
(25) Dumque columbino jungit nova basia more
    Coeleste adspirat nectar & ambrosiam.
Quem tibi nunc animum sentis, dulcissime rerum?
    Quis tibi nunc repit tota per ossa calor?
Felix sorte sua, felicibus utere donis,
    (30) Utere deliciis, quas habet alma Venus.
Quae precor ut totidem tibi sint, quot litora conchas,
    Quot coelum stellas, quot gerit Hybla favos.
Sic incrementum capia, flammasque potentes
    Excitet, & vires tempore sumat amor.
(35) Sic quae vos junxit semper concordia jungat,
    Nec rumpat vestros mors, nisi sera, dies.

[p. 86]

ELEGIA VIII.
PETRO COLARTIO,
ET
ELISAE HOFMANNAE.

HActenus innuptae studiis devota Minervae,
    Castalidumque sacris dedita Elisa fuit.
Hic illi labor, haec illi fuit unica cura
    In sua dilectas vota vocare Deas.
(5) Res quoque successit. Clariae favere sorores,
    Et facta est sexu fortior ipsa suo.
Exemploque novo cunctis praelata puellis
    Coepit in Aonio nomen habere choro.
Inde Aganippaeos animosior illa liquores
    (10) Hausit, & in versus ingeniosa fuit.
Perspexit, celebres quo cursum egere poëtae,
    Capta lyra Flacci, Pindaricisque modis.
Duxit inoffensae sic mollia tempora vitae,
    Laeta libros inter Pieridasque suas.
(15) Nec notus fuit ullus amor, taedasque perosa
    Decrevit studiis invigilare suis.
Haec illi primam firmârunt arma juventam,
    Nec depulsa gradu mens generosa suo est.
Vidit, & insano Colartius arsit amore,
    (20) Atque alimenta suis ignibus ipse dedit.
Quod non ingenium, quid non facundia posset?
    Quid non, qui toto pectore regnat, amor?
Vincitur insolito populante calore medullas,
    Et nuper spreto servit Elisa Deo.
(25) Exultat victor Paphia cum matre Cupido,
    Pallas & accensas comprobat ipsa faces.
Scilicet hanc legem rerum studiosa tuarum,
    Sponse, tibi cecinit voce favente Dea:
Atque illa te luctantem constanter arena
[p. 87]
    (30) Victorem fecit laeta referre pedem.
Namque inter vitae strepitus vitaeque labores
    Diceris illius tu quoque castra sequi.
Ut stupuit te narrantem primordia mundi,
    Et quas Naturae lingua reclusit opes!
(35) Ut cuncta haec salibus Grajis salibusque Latinis
    Sparsa tibi vario sponsa lepore dabit!
Et suaves addet cantus, & carmina dicet,
    Par quibus ingenio, Lesbi puella, tuo.
Felices animae, parili quas igne calentes
    (40) Aeterno junxit foedere mitis Hymen!
Attollunt voces haec ad connubia vates,
    Et celebrant plausu gaudia vestra suo.
Ecce Heliconiades descendunt aethere Divae,
    Et celebrat festum Delius ipse diem.
(45) His sese adjungunt Charites, Risusque, Jocique,
    Et Lepor, & molles undique Blanditiae.
Ipsaque odoratis Hofmannae tempora sertis
    Innectit nivea Flora venusta manu.
Sylvaque vicina, & ludentes frondibus aurae,
    (50) Invitant querulas ad leve carmen aves.
Inde canunt illae, & formosae nomen Elisae
    Per juga, per valles, deviaque antra ferunt.
Audiit, & mediis nitidum caput extulit undis
    Spara, & limpidulis laetior ivit aquis,
(55) Spara per ingenium doctae celebratus Elisae,
    Qui nunc ex illo nomine nomen habet.
Ergo age jam parto victor laetare tiumpho,
    Et cape militia praemia digna tua.
Inque tuae amplexus dominae (quid vota moraris?)
    (60) I sponse, in liciti deliciasque tori.
Unde tibi exsurgat lepidorum turba nepotum,
    Qui sint felicis gloria certa domus.

[p. 88]

ELEGIA IX.
In Nuptias
CASPARIS COSTERI,
ET
JACOBAE WATINIAE.

DUlces Watiniae ardebat Costerus ocellos,
    Et puram frontem purpureasque genas,
Et pulcri illecebras oris, mellitaque verba;
    Et ferus illius pectus habebat amor.
(5) Nec spes multa fuit: virgo aversata precantem
    Ignoti sprevit jura superba Dei:
Nec multum solamen erat. Jam scrinia docti
    Versabat frustra nocte dieque chori.
Nec jam Musarum auxilio Phoebique faventis,
    (10) Nec jam Palladio numine tutus erat.
Vidit, & indignas cupiens depellere curas
    Descendit summi Cypris ab axe poli.
Quid longas, ait, infelix, per taedia noctes
    Ducis, & ingratum pectore vulnus alis?
(15) Ipsa ego virgineos fastus animumque movebo,
    Lenimen luctus grande futura tui.
Dixerat: experta est virgo, quod riserat, ignes:
    Experta est telis vulnera facta novis.
Nec mora: contemto pectus succensa calore
    (20) Admisit blandas aure favente preces.
Protinus unitas stringit concordia mentes,
    Et Paphiae foedus pacis inire facit.
Jungere & amplexus molles atque oscula grata,
    Deliciisque frui, quas Hymenaeus habet.
[p. 89]
(25) Certatim adspirant accensis Numina taedis,
    Et sacrata sua vincula voce probant.
Ecce suos edit laetus pater Amstela plausus,
    Plaudit & è mediis Ya sonorus aquis.
Sentit Schalbruchius, doctae laus magna cohortis,
    (30) Auspicium felix nec minus ipse dedit.
Exultant pariter juvenes pariterque puellae,
    Et cuncti laeta voce Triumphe sonant.
Vivite felices sponsi, quos una voluntas
    Unaque conjunxit copula & unus amor.
(35) Vivite felices, venturorumque nepotum
    Et pulchrae sobolis semina prima date.
Quae vos delectent, quae vos virtutibus aequent,
    Quae sint florentis spes manifesta domus.

ELEGIA X.
In adventum Veris.

JAm redeunt iterum jucundi tempora veris,
    Et laeta exornant floribus arva novis.
Jamque suas tellus vires frondesque resumit
    Arbor, & in gravido palmite gemma tumet.
(5) Exultant volucres, & cantibus aethera mulcent,
    Et matutino carmine sylva sonat.
Ecce iterum stabulis exit pecus omne relictis,
    Ecce iterum campos & nova rura petit.
Pascuntur late virides armenta per herbas,
    (10) Primaque, clausa diu, gramina tondet ovis.
O mihi si liceat vacuo curisque soluto
    Innocuos laeto ducere rure dies,
Et procul à populi strepitu insanosque tumultu
    Aspectu coeli liberiore frui!
[p. 90]
(15) Haec certe nobis hilararent gaudia mentem,
    Haec esset nobis saepe petita quies.
Tunc mihi dictarent non durae carmina Musae,
    Et de fonte sacro pocula plena darent.
Ipsi etiam gratus Phaebo tunc dicerer inter
    (20) Non fastidos nomen habere viros.
At nunc perpetuo mihi mens distracta labore est,
    Et sub non justo pondere fessa gemit.
Et quis adhuc quaerat, mihi cur nullo igne calenti
    Assiduo tactum frigore carmen eat?

ELEGIA XI.
Manibus
PAULI EDINGII.

AFflictus dudum morbis Edingius orbem
    Deserit, & pronam tendit ad astra viam.
Jamque sui desiderio vehemente relicto
    Assiduo luctu pectora nostra coquit.
(5) Questibus indulget Groninga, & luget ademtum,
    Cumque illo raptam, quam modo sensit, opem.
Sed mihi quid superest, rerum suavissime Paule,
    Dum tanta cogor parte carere mei;
Dum te perpetua oppressit mors ferrea nocte,
    (10) O Pylii vitam vivere digne senis!
Occumbens tecum rapuisti gaudia nostra,
    Et quaecunque mihi grata fuere prius.
Res me nulla juvat, lacrimas nisi fundere crebras,
    Et frustra nomen saepe vocare tuum.
(15) Jam mihi spectatae ante oculos virtutis imago
    Errat, & irruptae nodus amicitiae,
[p. 91]
Et lepor, argutique sales, candorque, fidesque
    Sincera, & nullo tempore laesus amor.
Tot bona nunc uno tecum sunt clausa sepulcro.
    (20) Quam gravis est nobis, qui tegit illa, lapis!
Interea te clara vehit super aethera Fama,
    Et celebrat dotes commemoratque tuas.
Grataque Poeoniis te dudum Heroïbus addit
    Edoctum morbos arte levare malos.
(25) Ecce adventantem fratrum excipit umbra tuorum,
    Quos parili fato mors inimica tulit.
Illic tranquillas duces per saecula luces,
    Et vitam meritis convenienter ages.
Edingi, care Edingi, si quis tibi sensus
    (30) Restat, & es nostri post tua fata memor,
Dilecte Edingi, monumentum hoc vatis amici
    Accipe, supremum qui tibi dicit AVE.

ELEGIA XII.
AD
GULIELMUM MOLERIUM.
Cum ei poëmata sua mitteret.

ECce liber prodit, populique in luce videri
    Gestit, & è latebris prosiluisse suis.
Quem toties votis, tota quem mente petisti,
    Jam desideriis annuit, ecce, tuis.
(5) Nec mora, quam petimus, nobis conceditur ultra.
    Urget amicorum turba, gravisque mihi est.
Urget & Aonidum ductor Cyrrhaeus Apollo.
    Urget, & audaces nos facit ire vias.
[p. 92]
Et nunc audemus Livoris spernere morsus,
    (10) Cujus ab assiduo pectora felle virent.
Quid faciam, Guilielme? Deo parere necesse est.
    Libertas abiit, nec super ulla mihi est.
Sic, modo quae nostram capiebant otia mentem,
    Accipies, animo pabula grata tuo.
(15) Forsan & haec, fidibus quamvis modulata pusillis,
    Qui legat & laudet, unus & alter erit,
Forsitan & patriam, cui tu vicinus es, urbem
    His dabitur numeris demeruisse mihi:
Et Mosa, ut quondam, veteri gavisus alumno
    (20) Laudabit foetus suscipietque meos.
Quicquid id est certe, te notra incepta probante
    Vela damus, quo nos aura secunda vocat.

ELEGIA XIII.
IN OBITUM
PETRI BERNAGII.

EReptus mundi tenebris Bernagius altas
    Coelicolûm sedes lucidaque astra petit,
Ille Machaonia dudum clarissimus arte,
    Et multa herbarum cognitione potens.
(5) Ornatus toties querna de fronte coronis
    Non exorandae crimine mortis obit.
Nil tamen efficies: frustra tua spicula mittis,
    Nec totus fiet, Mors fera, praeda tibi.
Reddunt vivacem ingenuae, quas calluit, artes,
    (10) Dantiaque aeternum Musica sacra decus,
Et labor occasus rerum scrutatus & ortus,
    Et nivei mores, nec violata fides:
[p. 93]
Et quod pacis amans pacis quoque jura colebat;
    Quo titulo nullus dulcior esse potest.
(15) At tu, quem moesti raptum lugemus amici
    Ad superas dignum serius ire plagas,
Humanis fessus rebus jam pace potire,
    Quam tibi perpetam donet habere Deus.

ELEGIA XIV.
AD
HUBERTUM HOPIUM,
In Gallias abeuntem.

ERgo paras, Hopi, peregrinas tendere ad oras,
    Dux ubi Borbonius sceptra superba tenet.
Ire paras, firmae sedet & sententia menti,
    Teque retardantis fers male damna morae.
(5) I, precor, alitibus (nec jam tua vota moramur)
    I, precor, alitibus, sed rediture, tuis.
I precor, & nullo te Phoebus torreat aestu,
    Nec te deciduis obruat Auster aquis.
Et tibi sit nullis temeratus nubibus aether,
    (10) Et semper puro luceat axe dies.
Interea dum tu clarae miracula terrae
    Aspicis, & pedibus Celtica rura teris,
Formosus dum te Ligeris magnusque Garumna
    Detinet, & memorem vix sinit esse mei,
(15) Te prece, te votis, expotatissime rerum,
    Et desideriis prosequar usque meis.
[p. 94]
Speque tui reditus curas solatus amaras,
    Pars animae, dicam, jam venit ille meae.
Meque parans in complexus redeuntis amici
    (20) E dulci promam vina vetusa cado.
Mox ubi non dubius nostras pervenit ad aures,
    Nuncius, atque animo cura fugata meo est,
Tanta laetitiae tactus dulcedine mentem
    Exsolvam Reduci munera vota Jovi.
(25) Et titulum adjiciam, SALVO HOOGSTRATANUS AMICO.
    O utinam nobis fulgeat ista dies!


Continue