Briefwisseling van Caspar Barlaeus (1584-1648)

Naar de editie van Geeraerd Brandt, Amsterdam 1667.
Petit 102.
Uitgegeven door dr. A.J.E. Harmsen, Universiteit Leiden.
Gebruikte exemplaren: Bayerische Staatsbibliothek, KBH, UBA., UBL.
Continue

[fol. *1r]

CASPARIS BARLAEI

Med. Doct. ac Philosophiae in ill. Amstel.
Gymnasio dum viveret Professoris

EPISTOLARUM
LIBER.

PARS PRIOR.

[Vignet: Indefessus agendo].

AMSTELODAMI,
Apud JOANNEM BLAEU.
M. DC. LXVII.


[fol. *1v: blanco]
[fol. *2r]

Nobilissimo, amplissimo, doctissi-
moque viro,
D. ARNOLDO
HOOFT,
EQUITI,
Reipublicae Amstelodamensis
EXSCABINO,
Maritimarum causarum Judici.

NObilissime vir,
    Epistolas hasce Soceri mei p.m., pridem ab affine, in Lusitaniâ res Batavicas nunc curante, in unum collectas, tandem, flagitantibus id amicis, in lucem edo. Eorum desiderio, post Poëmatum & Orationum editionem, obsequendum autumavi, ut propius in [fol. *2v] Epistolis observare liceat Barlaeum. Hîc enim ingenium & animum, mores naevosque, hoc est, seipsum, quamquam interdum & alios, literarum lineamentis depingit. In eis, ut earum materiam strictim percurram, habebunt lectores quod discant, Historici quod nobotent, Theologi quod animadvertant. De rebus sacris, de veritate pacificâ, de Religionis libertate disserit auctor tam piè quam animosè: de Philosophorum arcanis sagaciter & perspicuâ subtilitate. Erga familiares officiosus est scriptor, in fautores gratus, cum gaudentibus gaudet, & dolentibus praebet solatium. Sic miscet utile dulci, rerum argumentorumque varietate, monitis, jocis salibusque. Plura adderem, sed non eget [fol. *3r] domestico teste. Ad ordinem quod attinet, in illis digerendis annorum sum secutus seriem, ut hâc viâ, inter scriptoris ad amicos alloquia, historia sui temporis facilius cernatur. Quasdam quoque aliorum eis immiscui, vel ob responsa quae sequuntur, vel quia ad superiores respondent: inter quas & magni Richelii Cardinalium eminentissimi, & Grotii Batavorum eruditissimi leguntur. Quod autem epistolarum hunc librum tuo nomini inscribo, vir nobilissime, fas arbitror. partim quia in literarum hoc opere paginae plurimae, ad parentem tuum, illustrem illum Muydensem Satrapam, ac in Batavâ historiâ poësique Principem, olim perscriptae, jure haereditario tuae sunt: partim ob affectum quo [fol *3v] memoriam Soceri, ac ipsius ingenii monumenta, semper coluisti. accedit quod ejus liberos propinquosque singulari humanitate, quae amicitiae erga inferiores optima est probatio, etiamnum devincias. quibus & ego annumerandus, quem majore benevolentiâ quam mereri mea potuit tenuitas complecteris. Accipe ergo hoc literarum munus in gratitudinis perenne pignus. Earum lectio, ubi legere dabitur, animum tuum, curis forensibus defessum, oblectetur. Vale vir nobilissime & amicissime. Diu te fruatur Amstelodamum, diu in te conspiciat non solum tanti patris, sed etiam avi integerrimi, in Reipublicae gravissimis causis probati Consulis, vivam imaginem, ipsos non minus virtutibus [fol. *4r] & dotibus animi, quam vultu & corporis externâ specie referentem. Hornae. M D C LXVII. XII Feb. qui Socero abhinc annos LXXXIII fuit natalis.

            Nob. tuae

                    observantissmus

        GERARDUS BRANDT.


[fol. *4v]

LECTORI AMICO
G. BRANDT S.P.D.

PRiusquam ad has legendum animum adjungas, benevole Lector, paucis te volo. Non solum literas Soceri hactenus non editas tibi exhibeo, verum & eas, ne mutilum sit opus, quae inter clarorum virorum epistolas abhinc septennium alîus curâ Amstelodami prodïerunt; nec non illas, quae propter stylum oratorium olim orationibus fuerunt insertae. Denique praefationes nonnullae ab auctore antehac elucubratae, universo operi, utpote epistolis affines, adjunctae sunt. Hinc disparitas in stylo. Nec semper argumenta sunt hîc epistolaria, nec dictio. Nonnunquam assurgit scriptor, ac in coelos vehitur: veruntamen perspicuitatem unicè sectatur. nubibus se involvi non sinit, ac se videre non putat, nisi videatur. Crebrò quoque per terram ambulare & negligenter cum familiaribus confabulari videtur: at epistolis, teste Politiano, negligentia ipsa est pro cultu. In quibus res gestas narrantibus aliquis forsan apertiorem locutionem deside- [fol. *5r] ret: verum illae perpaucis sunt obscurae, & solum historiae patriae ignaris. Rursus & alius objiciat, aliquando eadem vel gemina occurrere locis pluribus. quod in paucis, & cum id res postulare videbatur, factum fateor: sed hâc in ipsâ similitudine quandam quoque disparilitatem contuemur. Manet igitur hoc in opere varietas ipsa, fastidii expultrix & lectionis irritatrix. Ad voces dictionesque Graecas in his literis saepe occurrentes quod attinet, eas in magnum commodum minus eruditorum, fervente praelo, vir quidam amicus Latinitate donavit. Haec habebam quae te scire vellem. Reliquum est, ut eis, quas publici juris feci, utaris, ac oculos literis pascas. Vale mi Lector, & quod in his edendis praestiti, aequi bonique consule. Hornae. Anno M D CLXVII. XIV Februarii.


[fol. *5v]

INDEX
EPISTOLARUM.

ABrahamo Dominici Leowartio, in Frisiis paludibus
    Concionatori. p. 181. 233. 413.
Adolpho Vorstio, Medicinae Professori. p. 477.
Adriano Blyenburgio, Naeldwici Domino, Praetori
    Dordrechtano. p. 201. 227. 276.
Adriano vander Myle, Domino in Bleskensgrave, Wil-
    lemstadii Gubernatori. p. 521. 635. 895.
Adriano Ploos ab Amstel, Equiti; Domino in Thien-
    hoven &c. p. 432. 447. 507. 580. 611. 661.
    747.
Aiguiberio Gallo. p. 921.
Alberto van Schagen, Domino in Schagen. p. 476.
Antonio Oetgens van Waveren, Domino in Waveren
    &c. Reip. Amstel. Consuli. p. 415.
Armandus Ioh. Plessiacus, Cardinalis Richelius &c.
    G. Barlaeo, p. 869.
Armando Ioh. Plessiaco, Cardinali Richelio. p. 870.
Arnoldo Buchellio, Iurisconsulto apud Ultrajectinos.
    p. 166. 187. 194. 199. 212. 246. 267. 283. 297.
    305. 321. 364. 393. 482. 532. 588. 645. 685.
    709.
Arnoldo Vinnio, Iurisprudentiae in Academia Lugd.
    Bat. Professori. p. 855.
Arturo Ionstono, Medico Regio. p. 694.
Axelio Oxenstiern, Regnorum Sueciae Cancellario.
    p. 478.

BAlduino Hamaeo, Medico Britanno. p. 179.
Bartoldo Nihusio, in ecclesiâ Romanâ Theologo.
    p. 57. 62. 77. 116.
Bartoldus Nihusius, C. Barlaeo. p. 59. 67. 99.
Bernhardo, Saxoniae &c. Duci, Exercituum Foedera-
[fol. *6r]
    torum Regum & Pricipum in Germaniâ summo
    praefecto. p. 763.
Bernhardo Pandelaert, Medicinae Doctori, p. 949.

COnrado Goddaeo, Concionatori in Vaessen. p. 899.
    923.
Conrado Vorstio, Theologiae Professori. p. 1.
Constantino Hugenio, Equiti; Zulichemii, Zeelhemii
    &c. Toparchae; Principi Auriaco à consilliis &
    secretis. p. 130. 138. 146. 149. 153. 160. 165. 167.
    174. 186. 196. 214. 221. 229. 260. 263. 269. 280.
    294. 295. 302. 303. 310. 313. 324. 388. 389. 394.
    431. 436. 486. 488. 502. 515. 516. 537. 541. 549.
    554. 561. 582. 586. 588. 596. 614. 638. 648. 669.
    684. 689. 699. 713. 743. 750. 780. 814. 826. 830.
    841. 857. 868. 884. 922. 931. 940. 944. 948. 951.
    956. 1007.
Constantino Hugenio Filio. p. 934.
Consulibus Reipublicae Amstelodamensis. p. 985.
Cornelio van Beveren, Consuli Dordrechtano. p. 481.
Cornelio Boyo, Advocato. p. 705. 741. 837.
Cornelio vander Myle, Equiti; Domino in Myle, Dub-
    beldam &c. 178. 230. 240. 258. 282. 314. 350.
    353. 361. 366. 370. 379. 440. 499. 510. 513. 535.
    536. 540. 547. 577. 584. 589. 602. 605. 608. 619.
    625. 634. 637. 667. 674. 692. 693. 711. 712. 790.
    828. 834. 840. 864. 888. 974. 980.
Cornelio Quacq. p. 204.
Cornelio van Veen, Advocato. p. 664.

DAnieli Heinsio, Equiti; Politices & Historiarum
    in Academia Lugd. Bat. Proffesori. p. 154.
Danielis Iohannis Snecano. p. 220.
Danieli Schonckio, Poelgeestae minoris Domino. p. 815.
    818. 1014.
Dominico Abrahami Feenstra. J.U.D. p. 607.
[fol. *6v]
Dominico Molino, Patricio & Senatori Veneto. p. 237.
    248. 256. 298.
Ducibus Saxoniae Ducis Bernhardi Fratribus. p. 770.
Eduardo Herberto, Baroni Britanno. p. 609.
Ephoro Megapolensum Ducum. p. 793.
Erycio Puteano, Eloquentiae in Academiâ Lovaniensi
    Professori. p. 438. 866.
FOppio ab Aissema, Equiti, ill. Ord. Generalium
    apud Hanseaticias urbes Delegato. p. 235. 334.
    339.
Francisco Leeuwio. p. 397.
Frederico Gunthero, Daniae Regi à secretis. p. 505.
Frederico Riccio, Purmerendanae urbis ac territorii
    Praetori. p. 919.
Frederico Spanhemio, Theologiae in Academiâ Lugd.
    Bat. Professori. p. 912. 924. 937.
GErardo Crommom, Curiae Hollandiae Senatori.
    p. 929.
Gerardo Nyendalio Ultrajectino. p. 767. 772. 773. 786.
    856. 860.
Godefrido de Haestrecht. p. 118. 125. 127. 131. 133. 136.
    139. 143. 147. 151. 155. 159. 169. 172. 175. 189.
    205. 216. 217. 247. 255. 261. 266. 287. 346. 427.
    449. 480. 595. 642. 680. 898. 902.
Georgio Doubletto, Curiae supremae Holl. Senatori.
    p. 315. 329. 332.
Guilielmo Borelio, p. 753. 789. 825.
Guilielmo Brassero. p. 309. 850.
Guilielmo Adolpho Crosecq, Hassiae Comiti à consiliis &
    ejusdem in conventu Monasteriensi Plenipoten-
    tiario. p. 943.
Guilielmo Grotio, Jurisconsulto. p. 177. 887.
[fol. *7r]
Guilielmo Herberto, Pembrociae Comiti, supremo Ma-
    gnae Britanniae Regis Cubiculario. p. 162.
Guilielmo Staakmans, in Conventu Ord. Gener. Belg.
    è Frisiâ Delegato. p. 559. 653.
HEnningio Arnisaeo, Archiatro Regio. p. 533. 623.
Henrico van Eden. p. 703.
Hermanno Conringio, Physicae in Academiâ Juliâ Pro-
    fessori. p. 404. 563.
Hugoni Grotio, quondam Syndico Roterodamensi, &
    tandem ad Regem Christianissimum Reginae Re-
    gnique Suedici Legato. p. 242. 278. 308. 778.
Hugo Grotius C. Barlaeo. p. 244. 279. 777. 780.
IAcobo Balde, S.I Collegii Monachiensis Rectori.
    p. 910. 936.
Iacobo vander Burgh, Foederati Belgii Ordd. res Leo-
    dii agenti. p. 484. 836. 876. 881. 891. 907.
Iacobo Catsio, Equiti; primò Reip. Dordracenae, dein-
    de Ordinum Hollandiae Syndico. p. 491. 495. 497.
    593. 599. 787. 839.
Iacobo Maestertio, Jurisprudentiae in Academiâ Lugd.
    Bat. Professori. p. 760.
Iacobo Petitio, Jurisconsulto Ultrajectino. p. 121. 123.
    145. 171. 190. 202. 344. 349. 411. 504. 650.
    877.
Iacobo vander Straten. p. 259. 299. 347. 354.
Iacobo Westerbanio, Equiti; Domino in Brandtwijck.
    &c. p. 905. 914.
Iacobo Zas, Curiae Ultrajectinae Senatori. p. 893.
Ioachimo Vicofortio, Equiti; Hassiae Lantgraviae à con-
    siliis, &c. p. 498. 501. 566. 585. 591. 598. 601. 647.
    720. 724. 727. 733. 738. 745. 758. 782. 822. 844.
    847. 851. 853. 861. 866. 886. 909. 926. 927. 930.
    938. 947. 990.
Ioannes Beverovicius Dordracenus C. Barlaeo. p. 460.
[fol. *7v]
Ioanni Beverovicio Medico & Senarori Dordraceno.
    p. 467. 551. 651. 696. 788.
Iohanni Bodaeo à Stapel, Medicinae Doctori. p. 148.
    285.
Iohanni Bodechero Benningio, Philosophiae in Academiâ
    Lugd. Bat. Professori. p. 494.
Iohanni Bor, Medico Ultrajectino. p. 142. 157. 210.
    640.
Iohanni Cabeliavio, J.U.D. p. 291. 322.
Iohanni Helmondo p. 676. 687. 757.
Iohanni à Matthenesse. p. 236.
Iohanni Narssio, Medicinae Doctori. p. 129.
Iohanni Neoportio urbi Ultrajectinae à secretis. p. 573.
Iohanni Oxenstiern, ad Britannos Legato. p. 512. 531.
Iohanni Pilio, Juris Studioso. p. 493.
Iohanni Polyandro, Theologiae in Academiâ Lugd.
    Bat. Professori. p. 396.
Iohanni Isacio Pontano, Daniae Regis Historiographo,
    & Physices apud Herdervicenses Professori.
    p. 290. 401. 435. 742.
Iohanni ab Over Rhyn à Schoterbosch. p. 211. 233.
Iohanni Godtscalco à Schurman. p. 306.
Iohanni Scoto Scototarvatio, Equiti; Cancellariae Scoti-
    cae Directori. p. 863. 874. 928. 933.
Iohanni Uytenbogardo, Ecclesiastae. p. 2. 317. 356. 357.
    359. 368. 372. 375. 380. 383. 390. 392. 407. 748.
Iordano Rampers, Quaestori Neomagensi. p. 946.
Iustiniano, Venetorum Reipublicae ad Batavos Le-
    gato. p. 784.
Iusto Vigio, Consiliario. p. 942.
LAurentio Broman, Syndico Gottenburgico. p. 945.
Laurentio Nyendalio, Jurisconsulto apud Ultraje-
    ctinos. p. 419.
Lectori, p. 999.
Leoni ab Aitsema, J.U.D. p. 251.
[fol. *8r]
Ludovico à Kinschot, Camerae Rationum Holland. Au-
    ditori. p. 402.
MAtthiae Overbequio. p. 198.
I. Mauritio, Nassoviae &c Comiti, Brasiliae Gu-
    bernatori. p. 784. 1020.
M. Oldiswortho, Pembrociae Comiti à secretis. p. 164.
    191. 241.
NN. p. 446. 450. 457.
Nicolao de Baugy, Regis Christianissimi* ad Bata-
    vos Legato. p. 548. 592.
Nicolao Cromhout, Curiae Hollandiae Praesidi. p. 553.
Nicolao Reigersbergio, Curiae Rationum Consiliario.
    p. 331.
ORdinibus Foederatarum Belgii Provinciarum.
    p. 7. 971.
Osdorpio, Scholae Amstelodamensis Rectori. p. 363.
PAulo Verulano, Oostvornae Domino. p. 904.
Petro Bor, Reip. Ultrajectinae à secretis. p. 135.
Petro Cunaeo, Jurisprudentiae in Academiâ Lugd. Bat.
    Professori. p. 398. 400. 416. 417. 419. 422. 423.
    424. 427. 430. 439. 485. 570. 575. 581. 612. 625.
    631. 641. 644. 655. 677. 691. 698. 707. 726. 959.
Petro Grutero, Ludimagistro Amstelodamensi. p. 207.
    208 [= 207].
Petro C. Hooft, Equiti; Muydensi Satrapae, Goylandiae
    Praetori. p. 206. 311. 578. 627. 629. 654. 660. 666.
    671. 672. 679. 716. 730. 735. 737. 754. 762. 765.
    768. 775. 816. 819. 848. 900. 957. 960.
Petro Naeltwijk, Medicinae apud Gottenburgenses
    Doctori. p. 253.
Petro Schuylio, Quaestori apud Sylvaeducenses. p. 682.
Praetori ac Consulibus oppidi Brilensium. p. 964.
[fol. *8v]
REinero Neuhusio, Gymnasii Alkmar. Rectori.
    p. 774. 880.
Remonstrantibus. p. 6.
Rocho Honerdo, Supremae Curiae Senatori. p. 289.
    293. 425. 508. 519. 556. 599. 659. 663. 708.
SCholarchis Amstelod. p. 362.
Simoni Episcopio, Theologiae Professori. p. 4. 271.
    273. 325. 335. 406. 414. 950.
Sixtino Amamae, Hebraeae linguae in Academiâ Frane-
    keranâ Professori. p. 184.
Sylvestro Dankelman, territorii Lingensis Judici. p. 890.
    916. 935.
THeodoro Graswinckelio Equiti; Fisc. Holl. Advo-
    cato. p. 913.
Theodori Gravio. p. 158. 352.
Theodoro Schrevelio, Gymnasiarchae Scholae Lugd. Bat.
    p. 409. 490. 604. 613. 633. 657. 704. 962.
Thomae Ferens, Sassae Gandavensis Gubernatori. p. 917.
Tilemanno Stella, Baroni de Mourimont. p. 859. 873.
    878.
VIncentio Fabricii, Hamburgensi. p. 429.
Vopisco Plempio, Medicinae in Academiâ Lova-
    niensi Professori. p. 621.
WInando Schuylio. p. 571. 658.

Continue

[p. 1]

CASPARIS BARLAEI
EPISTOLAE.

1.
CONRADO VORSTIO S.P.

CLarissime D. Doctor,
Memor officii mei & promissi exemplar hoc Bogermanni elenchomenós [confutati] ad te transmitto, ut ejus lectione aliquam doloris istius, quem adversariorum tibi infligit pertinax improbitas partem soleris. Est enim argumento quoque tuus, quia de te, aut potius adversus antagonistarum tuorum rabiem pro te. Quanquam in ea nos incidisse tempora doleam, in quibus etiam, quod verum est, dicere suspectum est & noxium. Quod an hujus nostri seculi proprium sit, an vero veritatis & innocentiae individuum concomitans, nondum decernere potui. Certe quicquid sit, non est despondendus animus, praesertim iis, quos recti conscientia erigit, quique ad hoc vocatus se norunt, ut imagini Filii Dei conformes reddantur. Sed quid ego haec apud te Vir Clariss. qui nec me monitore opus habes, & illum hactenus animum gessisti, quem nec heroum offensa, gravis alioqui, nec plebeiorum insultus, nec fratrum odia à recto dimoverunt, quem ut tibi porro infractum praestet Deus consolationum, etiam atque etiam rogo. Hoc [p. 2] tamen scito, minime mihi satisfactum fore, si pro hoc nostro munusculo gratiarum actionem transmiseris. Duo siquidem mihi cum Simonide Poëta sunt scrinia, unum Gratiarum actionum, alterum largitionum & donorum; quorum illud vacuum nobis semper & inane est. Quare verba mihi dari nolo, rem postulo, hoc est donum pro dono, & quidem, ut quam libere apud te agam videas, Anti-Sladium tuum. Tunc enim lucrum me fecisse rebor, & chrysea chalkeíôn [aurum aere] commutasse, si hoc potitus fuero. Vala vir clariss. cum uxore & liberis, & meliora à Domino spera. Prid. Cal. Sept. 1615. Raptim. Festinante en jamjam abitum ad te parante Molano.


2.
IOANNI UYTENBOGARTIO S.P.

CLarissime Vir,
Apographum istius, quod petieram, testimonii, ad te redit, una cum oratione mea, quam in vociferatores modernos, & nominis nostri fugillatores improbos conscripsi. Non est, quod calumnias istas inultas finamus, cum nec causae nos innocentia, nec vis dicendi scribendique destituat. Illud scio, omne adversariis nostris refugium in isto sycophantiarum genere repositum esse, nimirum, ut quibus haereses nostras probare non possunt, eorum animos, pessimorum suspicione occupatos, in odium nostrorum convertant, Equidem, tunc [p. 3] optimam Ecclesiae operam navasse autumant, cum nos exosos reddiderint. De modo solliciti non sunt. Quin utilissimus ad hanc rem illis creditur mentiendi labor. Nisi verum dico, non deprecor hominis improbi notam. Sed quid nos? Harpocratem agemus? At hoc vel conscios nos, vel dissolutos arguet. Loquemur? hoc verò generosi est, & non degeneris animi, cui ipsa vita charior existimatio sua esse debet, praecipue si Reipublicae ac Ecclesiae intersit integram illam esse, & amômêton. [inculpatam.] Certè, calumniarum istarum impatiens, calamum in manus sumpsi, & quam natura negabat, indignatio justa orationem fudit. In qua accusationis istius vanitatem, & accusatorum impudentiam abunde à me demonstratam puto. Dicunt illi, quae volunt. Audiant & ea, quae non volunt. Iniquissimum semper judicavi, vel intempestive silendo, vel frigide rem agendo veritatis causam prodere. Commissi sumus cum hominibus ferreae ac perfrictae frontis, qui aut victoria potiri volunt, aut emori; hê krínon, ajunt Graeci, hê kolokúntên, aut florem, aut cucurbitam, adversus quos nil languida proficias manu, sed dura bipenni & cuneo, post toties tentatos frustra mitioribus consillis illorum animos. Saepè, quos nimia & inconsulta facilitas perdidisse videbatur, imperterrritum in hostem pectus servavit. Illud sane A.T. celare non possum, maximam me, & quotquot praeterea sunt Remonstrantium, voluptatem cepisse ex lectione Hy- [p. 4] peraspisatae tui. In quo praeterquam quod verum dicas, eo etiam modo loqui coepisti, qualem adversariorum improbitas, & argumenti natura postulabat, hoc est verè parrhêsiastikô. [loquendi libertate summâ.] Deus Opt Max. illum A.T. animum adaugeat, & praeclaras, quas in tam foecundum pectus contulit dotes, in Ecclesiae ac Reip. bonum vertat. Si orationem nostram legere dignaberis, videbis liquido, quo fine testimonii illius copiam mihi fieri voluerim. Neque vero eo utar, nisi ex consilio & consensu tuo. Vale vir clariss. & publico bono aeternum vive. Lugd. Batavorum sub finem Decemb. 1615.

3.
SIMONI EPISCOPIO S.P.

CLarissime D. Professor, collega conjunctissime,
Simul ac Dordracum reliqui, mihi redditus sum. Nam & illa, quae me corripuerat febricula, evanuit, & simul nocturnum illud malum, quod toties vobis ridendi materiam praebuit, Ephialten vocant. Litteras tuas quod attinet, eae humanitatis tuae & affectus in me propensissimi testes sunt uberrimae, sed uti hunc exosculor, ita illud tuum hyperbolikòn [plus quam nimium] de meritis meis, & praestitis vobis oficiis judicium verecunde amolior. Opellam meam libens vobis commodavi, & dolet, quod diutius vobis adesse non licuerit, quamquam & sine me illa geri possunt, & singuli ad istius ge- [p. 5] neris opera sufficiatis. Nulla mihi gratitudinis officia debetis, praeter illud quod jam misistis, nempe honestam de collatis à me in commune bonum consiliis & operis testificationem. Aliud nec peto nec expecto. Calamum mercenarium non habeo, & sunt inter vos, quibus angustior domi res est, quam mihi, quibus decedere quidpiam nolim ut ad res meas accessio aliqua fiat. Scribis de inserta schedula, quam D. Codaeo tradam. Sed illam in litteris non offendi, forte in mensa tua reliquisti, aut exciderit necesse est. Eam mitte. Festinato opus est, nam rationes istae propediem exhibendae sunt D. Curatoribus. De D. Bertio, quod scribis, fictum omne est. D. Curatores indies hic expectantur, quid acturi ignoratur. D. Vossius collega meus vos omnes bono animo esse jubet, & concors vobis onmibus ac imperterritum pectus ad finem usque esse optat. Unum hoc, inquit, adversariis terrori est & admirationi, quod concordes videant Remonstantes, nec impedentium aut quae intentatur malorum metu affici. Ego hic vestram causam, non minus quam si vobis adessem ago, sed ignorare vos haec satius est. Fratribus omnibus salutem meis verbis officiose dicito, memor hospitis & hospitae. Vale, & Atlantem porro age, qui axem illum quinquarticularem, humeris tuis fulcis, & jam aliquoties Hectoreo animo ignes injecisti Graecorum classibus, & iis,
    Quae nunc cuncta malis habitantur moenia Grajis.
20 Febr. 1619.


[p. 6]

4.
Piissimis, Doctissimis, ac verae Religionis
assertoribus invictis, citatis ac proscri-
ptis REMONSTRANTIBUS, Fratri-
bus meis in Domino observandis, S.P.

DIlecti in Domino Fratres,
Quos corpore propediem, nunc animo & affectu solo sequor, & afflictionis vestrae partem non levem jam inde à vestro discessu, apud me tacitus sustineo. Statueram die Sabbathi jam elapso Hagae-comitis vos invisere, sed inopina illa & praeceps vestrûm proscriptio, & abitio me optatissimo istius consilii fructu privavit. Nunc, quod unum possum, doloris mei nuncias litteras ad vos mitto, si modo justi doloris materies sit, Religionis & veritatis ergo exulare. Discessistis è Belgii Confoederati finibus, sed in animis multorum altius infixi haeretis, & qui laborum vestrorum hactenus consors fui, nunc exilii consors esse desidero. Nec vero meliora me fata manent, si non pejora. Expectatur hodie D. Curatorum adventus, ad capessendam Academiae & Collegii Reformationem. Faxit Dominus, ut idem mihi sit animus, qui vobis fuit. Arridet prima fronte speciosa ista lucelli promissio, sed non tanti emam poenitere, aut dicendi scribendique libertatem vendam sordido luto. Ut inopiae vestrae & domesticis necessitatibus succuratur, jam serio cogitatur, & propediem suam erga vos benevolentiam testabuntur [p. 7] illi, qui vos pectoribus suis reconditos gerunt. Si tamen causae communi consultum vultis, de reditu cogitandum vobis erit. Aliorum concionatorum, qui in prima jam acie dimicant, oculi in vos conjecti. Res plena periculi est, fateor, sed nullum periculum ei est, qui vitam aeternam lucrum suum esse putat. Gloriosius in Patria, quam hostili solo morimur. Concionum libertate ad conscientiarum libertatem grassandum erit. Et bone Deus quantum hoc bonum! Nosti quo precio illa steterit majoribus ac parentibus nostris. Interim litteris vestris Ecclesias afflictas erigite, & de promovenda sanctis mediis Christi causa ocyus cogitate. Ut ad constantiam & patientiam vos horter necessum non arbitror, abunde enim instructi estis iis solatiis, quibus Christiano istâ arenâ opus est. Dominus Deus vos firmet, roboret ac stabiliat in omni opere bono, ad nominis sui gloriam. Valete Charissimi Fratres, & tu imprimis cordis dimidium mei Theophile Rijckwaert. Tecum vivere amem, tecum obeam libens. Raptim è Museo 7 Iulii 1619.

5.
FIDES IMBELLIS,
sive Epistola paraenetica ad Illustrissimos
& potentissimos Confoederatarum
Provinciarum ORDINES.

PATRES PATRIAE, (ita vos appello, quia, talis ut sitis, officii vestri religio, salus [p. 8] publica & bonorum omnium vota efflagitant) qui antehac supplici voce vos affatus sum, licet frustra, etiamnum Vestras Celsitudines oratione hac incondîta, sed justissimi doloris plenâ affabor. Non concidit uno ictu quercus; nec una prece expugnantur heroum animi, tenaces ut plurimum propositi, & vere karterognômones. [sententiarum suarum tenacissimi.] Interim boni civis est, ea in commune conferre consilia, quae ad patriae & publicae societatis pacem stabiliendam idonea fore arbitratur. Idque eo potissimum tempore, quo distrahendae potius Reipub. quam coadunandae, exacerbandis magis quam tranquillandis civium animis student ii, quibus perdita Republica opus est. Scelus est, cum proximus ardet Ucalegon insinuatis manibus vicini periculi magnitudinen adspectare, & intra solum ocium ac supinam securitatem consistere. Nec ille à parricidii culpa longe abest, qui cùm publico prodesse possit, & patriae laboranti, sive opere, sive consilio succurrere, securam taciturnitatem vocis libertati anteponat. Dum enim altero injustitiae genere vacat, patriam non oppugnando, in alterum incurrit, eam deserendo. Non minus respublicas perdidit quorundam oscitatio, quam hostium impetus, silentium, quam aperta vis; & sicuti saepius male agendo, ita non semel nihil agendo imperiorum concidit fortuna. Et quanquam in ea inciderimus tempora, quae deploratissima judicabat Tacitus, in quibus nec dicere libet, quod sentias, nec sen- [p. 9] tire, quod velis, nunquam tamen ea viro bono accidere possunt tempora, in quibus ea quae Reipub. expediunt, & salutaria sunt futura, dicere, vel metu vel gratia, non ausit. Tanta cupiditas honesti, tantus amor patriae, conjugis, liberorum, pectus ejus accendere debet, ut mori potius malit, postquam bene consuluerit, quam improbe tacendo in praesenti Reipublicae ruina & favillis diutius superesse. Civis vester fui, sed nunc in alienam tutelam receptus, civis tamen officium praetermittere non possum. Belga sum & liberis parentibus natus. Partium, quae Remp. vestram exercent, sectator non sum. Salutis publicae si quisquam alius studiosissimus. Nec prece nec precio adductus haec ad vos scribo. Nullius gratiam demereri studeo, nullius invidiam pertimesco. Quae omnia, si quod intendo impetrare nequibunt, fidei saltem nonnihil, & authoritatis apud aequos rerum aestimatores huic nostrae adhortationi impetrabunt. Si male consuluero, tantum scripta haec putate. Si bene, consiliis saluberrimis obsequi ne sit pudor. Deo, Patriae, bonis omnibus gratiores eritis, si talibus monitis praeceptisque laetabimini.
    Vidimus, Illustres Domini, mutatum aliquot retro annis Reipublicae vestrae faciem. Vidimus novis fluctibus jactari optimam Belgiacae partem, quis portum occupaverit fortiter, quo remigio nudatum sit latus, ut malus celeri Africo saucius & antennae gemant, nec sine funibus carina nostra durare possit imperiosius aequor, quamvis [p. 10] & Anglorum Foedera & Venetorum opes & praesidia propria jactetis. Abiit in partes Respublica vestra, gliscit animorum discordia, amatur in civem civis, & quo propius subditos vestros vel affinitas, vel pristina religionis communio, vel studiorum societas conjunxit, quo acerbioribus inter sa odiis jam concurrunt. Dolent boni; condolent, qui vobis bene volunt; qui male, gaudent, & forte frigidam suffundunt. Causas & autores malorum ex alto acressere, res plena est invidiae. Non deest utrique parti suus color & recti species. Peccatum utrinque non sine ingenti Reipub. damno. Certatur hinc inde pro aris, religione & Sacris. Belli profasis [praetextus] periculosissima est. Religio, inquam, quae saepissime non suo, sed hominum vicio, peperit scelerosa atque impia facta. Utique haec ipsa stolidà Graecorum persuasione Iphigeniam mactavit, & sapientissimum mortalium sorbitio sustulit. Haec Christianorum in Graecia Ecclesias pessumdedit; & Ottomannicae domus successus mirabiliter auxit. Haec vix natam primis post Apostolorum tempora seculis Christianam gentem in partes distraxit, & orbem universum sub Constantini imperio secum commisit. Haec Patrum nostrorum aetate maximorum bellorum passim in Germania, Gallia, Helvetia, & hoc nostro Belgio causa una exstitit. Nunc quoque, pacis vestrae & ocii prodigi intestinis diffidiis confligitis, & dum pro aris quisque decertat, quam potest strenue, probe abest, quin focos [p. 11] ipsos subvertat, sine quibus aris locus esse non potest. Contraremonstrantes sententiam suam in Reformatorum Ecllesiis diutius sonuisse contendunt. Remonstrantes primitivae Ecclesiae usque ad tempora Augustini consensu gloriantur. Illi Pradestinationem absolutam, & quae inde fluit bonorum & malorum necessitatem urgent. Hi Praedestinationem conditionatam, &, quae inde consequitur, actionum humanarum contingentiam & libertatem tuentur. Illi pro laude gratiae divinae, hi pro justitiae sibi decertare videntur. Illi tutius arbitrantur nihil in recepta doctrina mutari. Hi ex re religionis fore putant, si profecisse se fateatur Ecclesia, & quaedam dediscere non erubescat. Illi Synodi patrocinium idque feliciter; hi Magistratus summi, sed infeliciter, implorarunt. Illi duriusculi & eosdem animos induti, quibus Pontificios sedibus suis deturbarunt, rem praesentem magna contentione aggressi sunt. Hi mansuetiores, & parti adversae indulgendo, adversariorum iram ac zelurn facilitate sua irritarunt magis. Neutra pars mutatis rerum successibus, iis, quibus coeperat; principsis stetit. Remonstrantes toleratione mutua rem componi posse dictitabant. Contraremonstrantes circa quinque articulos pacis spem faciebant. Illi jam inclementius habiti suam sibi Ecdesiam habere volunt. Hi vestra authoritate armati, Synodi decreta non ad pacem, led apertam aliomm condemnationem direxerunt. Illi miseriam suam in desperationem vertere visi [p. 12] sunt. Hi fortunas suas ac felicitati vix pares, ex miseria aliorum securitatis suae munimenta quaesiverunt. Bis pacis spem excussit Contraremonstrantiun fervor. Semel tune, cum concordiae mutuae Decreto, quo verior, gravior, utilior, melior Reipub. nulla esse potuit sententia, assentiri nollent. Secundo cum impetrata Synodo ea dogmata decidere in animum inducerent, de quibus in hanc vel in illam partem pronunciare in hunc usque diem religiose horruit Catholica Ecclesia. Bis pacis remedia neglexisse quibusdam creduntur Remontrantes. Primo cum rerum potiti & Magistratuum suorum patrocinio muniti, Synodi Nationalis celebrationem aut non urserint, aut segniter nimis. Ita enim statuo, majorem aequitatem & animi moderationem ab exteris Theologis tum temporis expectari potuisse, integra adhuc Republica, quam postmodum mutata. Deinde, cum depulsi Magistratuum suorum praesidio, & Synodi voce damnati, coetus suos sibi habere, quam publicas tempestati cedere maluerunt. Quanquam postremum hoc, non imprudentia, sed certo animi proposito & de industria facere aggressi sint. Solum enim hoc proscriptis supererat refugium, ut quam publice jam profiteri non poterant sententiam, clam docerent. Et licet alii officii conscientia ducti clandestinis coetibus habendis invigilarent, non dubium tarnen, quin fortasse quidam rei familiaris inopia & exilii impatientes,in hanc necessitatem protrusi sint. Inter haec [p. 13] dum alius in alium turbati Reipub. status culpam derivat, vacillat ille, & in proximum adducitur discrimen. Enimvero cum in civium unitate imperantium omnis posita sit vis, accidit, ut illâ dissolutâ sceptrorurn Majestas corruat; nec verenda subditis, nec metuenda hostibus. Quod usque adeo majorum nostrorum animo insculptum fuit, ut hoc elogio gloriari soliti sint: Concordia res parvae crescunt, discordiâ res maximae dilabuntur.
    Atque haec quidem res usque adeo sollicitas tenuit V.V.C.C. ut non semel de componenda Rep. & Ecclesia consilia iniverint. Placuit Synodo controversiam dirimi. Iudicavit illa, & damnatâ alterius partis sententiâ publicis functionibus tam profanis quam sacris summovit, quotquot illi adstipulati fuissent. Utinam vero non ulterius processisset Ecclesiasticorum importuna flagitatio, & nimia vestra in obsecundando facilitas. Ventum eft ad proscriptiones & exilia, & extra patriam inter hostium vultus atque ora versari coacti funt, qui patriam hanc, uti vitae, ita mortis suae, domicilium delegerant. Hinc recruduit malum, & sopita, uti videbatur, contentio, rursum in nervum erupit. Templis ejecti cives veftri, in agris, horreis, de die, de nocte, hic armati, alibi imbelles (more majorum) ad conciones confluxere, ut Synodo non lenitum malum, sed exasperatum videretur. Secutae aedium direptiones plus quam barbarae, civium expilationes, opprobria publica. Nec, [p. 14] qui victi, victi videri volebant, sed contemptis omnibus, quae chariora habet mundus, libertatem conscientiarum vel vitae periculo redimere parabant. Insederat animis superiorum aetatum memoria, parentum sub Albano Duce afflictio, & post tot malorum perpessiones parta in Gallia, Germania & hoc nostro Belgio Euangelicae doctrinae libertas. Nec minus liberum sibi fidei exercitium deberi ingeminabant, quam Lutheranis, Anabaptistis, &, quod magna specie allegant, Iudaeis ipsis.
    Haec rerum perturbatio rursum ancipitem vobis curam praebuit cogitandi, quid facto opus esset, & quibus remediis tantis malis obviam iri posset. Enimvero aut prudens adhibenda fuit moderatio, aut constans rigor. Placuit vobis duriore remedio rem experiri, & Edicta Edictis accumulare, quibus usurpata concionandi licentia praecideretur plane, indictis mulctis pecuniariis, & arbitraria correctione, quotquot conciones istas vel frequentarent, vel studiis suis foverent. Postea novo decreto acrius in doctores animadversum est, & ad perpetuos carceres damnati sunt, quotquot ad Ecclesias suas redituri essent pastores. Erecta proditionis praemia, & quingentis florenis cuivis scelesto esse licuit. Sed hac via nihil quoque profectum est, quin potius incrementa sumsit indies publica calamitas. Pudet sane referre, quam inclementer hic illic in innoxiam multitudinem saevitum sit. Nec stetit intra mulctas ac Edictorum severitatem [p. 15] poena. Grassatum fuit variis in locis in imbellem populum, militum furori laxatae habenae, & armatas in Hispanos cohortes, in Batavos arma convertere jussae sunt. Ad carceres & perditorum hominum ergastula relegati sunt verbi divini Praecones, & inaudito hactenus ignominiae genere notatus ordo sanctissimus. Sclopetis icti & trucidati aliquot de plebe homines martyria sua aequo animo pertulerunt. Exutae quoque, quae ad publicos coetus in agros commeaverant matronae, & sparsis capillis in urbem redire visae sunt. Virginibus vix pudicitiae velamen relictum. Ereptae per vim imbelli sexui vittae, togae matronales aliaque insignia, quae spolia mox sub hasta vendita, non tarn victricis quam victae patriae specimen praebuerunt. Conjecti ante in carcerem cives quam in crimine deprehensi, & ibidem pejus habiti compertis latronibus. Praetores novi ira magis & animi perturbatione, quam placidâ judiciorum formâ reis suis instant. Nefas esse coepit exuli suppeditare, unde victum & amictum paret; & poena dignum censetur, si exauctoratus pastor aegrum pia voce soletur, & moribundae oviculae animam divinis promissis erigat. In summa, displicent omnia, quas moderara sunt, placent contra, quas aspera, dura, immoderata. Sunt haec, sunt haec, Potentiss. Ordines, Reipub. vestrae vulnera, & in pulcherrimo patrias nostras corpore vibices turpissimas. Hoc malorum syrma secum traxit Synodus vestra, quae seculari nixa brachio, [p. 16] non sine supercilio & fastu contemptim nimis habuit citatos suos, & magis horum oppressioni quam utriusque partis incolumitari studuit. Haec futura toties praedixit ille, qui Synodo Nationali motus hosce minime compositos iri judicabat Barneveltius. Noverat rerum usu edoctus senex, calida esse Theologorum nostratium consilia, praecipites deliberationes, iras plumbeas, nec placari hoc hominum genus posse, nisi extincto adversario. Maxime autem adduci, ut eos officii sui capiat oblivio, cum in hierarchiae & vindictae cupiditatem inciderint. Quare uti à tribunitiis comitiis sibi metuebant usque Romanorum Patres, ita ille ab Ecclesiasticorum synedriis.
    Haec res facit, ut dum alii libellis famosis V.V.C.C. improbe lacessunt, ego in animum induxerim salutaribus consiliis & praeceptis vos munire, & viam monstrare, qua sedari haec patriae tempestas possit, & Rempub. si non omnino felicem, saltem tranquilliorem habituri sitis. Ad tria attendendum vobis. Primum, quod hominum genus Rempubl. veftram exerceat. Deinde, quae motibus hisce subsit causa, & quomodo haec se tradari patiatur. Tertio, patriae ipsius, temporum, aliarumque circumstantiarum habenda ratio.
    Duobus hominum generibus religionis causa distractis jura dicitis, Contraremonstrantibus & Remonstrantibus. Illis faciles, his difficiles vos praebetis. Sed fallax hominum est species, [p. 17] & mirum, quam imponat prudentissimis sanctimoniae ac zeli larva. Contraremonstrantes magnis animis quod aggressi sunt reformationis negocium promovent. Zelotae sunt. Sed quo major in his cernitur animi magnitudo & in rebus gerundis impetus, quo magis providendum vobis, ne quid ex inconsulto horum fervore detrimenti capiat Respub. Primum in precio habent Magistratus suos, quoad consiliis suis suffragantur. Si dissentiant, in promptu est praevaricandi praetextus. Adhaec proprium est huic genti, ita sacra sua curare, ut quae ad tranquillitatis publicas conservationem faciant, non curent. In patriae commoda curas non intendunt, & dum pro Ecclesiae salute decertant, Reipub. mala susque deque habent. Et quia regnum suum de hoc mundo non esse contendunt, imperia corruere, regna vastari, vacuas reddi possessiones malunt, quam alterius arbitrio stare, aut in regni sui societatem Caesarem admittere. Tertio ubi rerum potiti sunt & superiores facti, consortis impatientes sunt, & Magistratus inobsequentes in ordinem cogere, dissentientes à gubernaculis dejicere, solis sibi, uti coeli, ita & terrae usurpare possessionem, religionis jura interpretantur. Efferum fuit Noviodunensis Doctoris ingenium, ad imperia potius quam ad oblsequium natum, in adversarios ferox & implacabile. Breviter, Pelidae stomachus. Quae vero ipsum secuta est turba cum doctrina Doctoris quoque sui mores avidissime imbibit. Ex [p. 18] quavis fere rebellione compendium captat, & Principes, qui Iesuitarum hactenus mos fuisse creditur, bellis quoque implicare novit. Galliam contemplamini, cujus turbato statu in suum bonum uti didicerunt. Si vel levissime illos offendat Rex, ad arma convolant, conciliabula sacra convocant, de rebus regni deliberant, &, quam Chriftianâ patientiâ debebant, aperto marte ulciscuntur injuriam. Nec displicent transmarinae appellationes; & exterorum subsidia adversus proprium regem perfide subinde exposcuntur. Comes Embdanus, vigente sub Albano persecutionum aestu, profugis ipsis hospitium & asylum perquam humaniter praebuit. Nunc numero potiores, & Curibus parvis ac paupere terra in curiam evecti ipsum, cum liber, Comitem in custodias compingunt, & libertatis donatorem ad obsequia compellunt. Accidit idem Aquisgrani celeberrimo Germaniae oppido, in quo tenerrime habiti dignum aliquid sua indole dederunt, exacto nempe Magistratu & Loyolitarum coetibus. Antwerpia testis esto, uti per gradus regnum sibi struxerint, & extorta armatis precibus libertate, totum Ecclesiae Romanae clerum urbe expulerint. Annales Belgicos evolvite, comperietis maximum semper homines hosce negocium facessivisse Principi Auraico, cujus nisi obstitisset prudens moderatio, par cum Catholicis fuisset Anabaptistarum & Lutheranorum in patria nostra sors. Didicit jam Caesar, quid possit sub religionus specie im- [p. 19] perandi libido. Non aliis authoribus principatum Bohemiae, Moraviae, Silesiae, Lusatiae sibi conferri passus est Palatinus. Unus Calvini genio non sufficit orbis. Et jam Saxoni quoque dictus fuerat dies. Nec in occulto est, quid rerum proxime in Valle-Tellina gesserint, quam extrusis Pontificiis, pluribus in exilium conjectis, aliis capite plexis, solis sibi sedem destinaverant. In Ducatu Brandenburgico, ubi hactenus viguit Augustana Confessio, nunc Principem suum, aliam fidem amplexum, ad innovanda majorum sacra sollicitant. In Scotia non minus inclementer Principes suos habuerunt, Mariam primùm, mox & Iacobum. Illa postquam Reformatae religioni regnum suum patefacere coacta fuisset, tantum ab ejus Doctoribus impetrare non potuit, ut intra privatos aulae parietes Missam sibi celebrare liceret. Hic non minus ab ipsis in ordinem redactus, tunc cum Scotiae solùm imperaret, nunc duplici sceptro auctus multorum exilio petulantiam istam ultus est. Cuduntur hodie axiomata perniciosissima *: [* Molinaeus in Anatome sua.] infidelem non posse esse justum possessorem bonorum terrenorum, ut hoc obtentu obedientiam detrectent subditi, quibus persuasum erit à non Calviniano se regi Principe. Et qui Thelogicae dementiae apex est, placet ipsis Bethlemus Gabor Turcarum Vasallus, hoc solum nomine, quod secum Caesarem contemnat. Tentata quoque ab illis ipsis in Confoederato Bel- [p. 20] gio Reip. mutatio sub Comite Leicestrio, licet infeliciter, nunc demum consummata est. Quae non in alium fînem à me adducuntur, quam ut ostendam sufflaminandos esse hos Theologos & froeno coërcendos. Nimia licentia deteriores fiunt. Nec boni sunt, nisi cum capistrati mali esse non possunt. Sacra sua sibi habeant, sed vos aciem intendite, ne illis ipsis sacris in Reipub. perniciem abutantur. Nec statim non ferendos credite, quotquot ipsorum judicio orthodoxi non sunt. Gaudent soli vivere, soli dominari, & eam de suis placitis imbiberunt sententiam, ut aut secum credere velint universum orbem, aut alium orbem quaerere. Non patitur alterius fidei contribules imperiosus Israël. Levissimas saepe dissensiones magni aestimant, & si quis vel digitis contra crepuerit, Ecclesiam affligi clamitant. Errorem quemvis heeresim vocant, & magna temeritate in alios derivant schismatis culpam, cui ipsi affines sunt. Est officium Principis, subditorum se moribus accommodare, cum his lenius, cum illis durius agere, his plusculum indulgere, alios intra modestiae carceres cogere. Etenim ita comparata sunt Calvinistarum ingenia, ut aut servire, aut imperare debeant. Si ferviant, lenes sunt, officiosi, humiles, obsequentissimi Dominorum suorum clientes. Verbo dicam, Christiani sunt. Sin altius provecti jugum Magistratus excusserint, Iovis instar totam Rempubl. superciliorum suorum nutu concutiunt, restoribus suis insultant, [p. 21] &, nî pastorali pedo subigi se patiantur, invisissimos reddunt. Itur ad populum, de Magistratus in rebus reliogionis negligentia, incuria, impietate querelae publicè instituuntur. Plebs, uti rerum novarum studio tenetur, talium imperia fastidiens, dignos non putat, qui sibi imperent, qui tam religioso ordini displiceant. Didicerunt hoc suo & regnorum suorum maximo incommodo Princpes supra dicti. Vos horum exemplo, edocti, pietatis studia cum prudentia conjungite. Haec uti virtutes omnes, ita religionis studia moderetur. Gravissime pecatur, ubi hic sapientiae civilis oculus, vel coeco istorum hominum amore, vel nimio in dissentientes odio, occoecatur. Tunc autem prudentes eritis, si ita vobis placuerint Contraremonstrantes, ut gratia quoque ipsorum vos carere posse videant, si metuendi potius sitis ipsis, quam ipsi vobis. Numquam pacatam habebitis Rempub. nisi caute istos Aaronis filios tractaveritis. Nunquam coalescent patriae vulnera, nisi carere aliquando possitis ipsorum consiliis. Non stabit inconcussa vestra majestas, nisi dignitatem vestram pari autoritate, Rempub. vestris consiliis, non concionatorum suasionibus, propugnaveritis.
    Nunc Remonstrantium quoque examinanda conditio, mores, studia & instituta. Ex his enim, quod in praesenti rerum discrimine vobis agendum sit, perspicere dabitur. Hoc primum in considerationem veniat, non solum cum ejus- [p. 22] dem gentis, nationis & linguae hominibus vobis negocium esse, verm cum civibus, propinquis, affinibus, consanguineis. Cives qui vocat, hos filios, vos Patres vocat. Idem in Reipub. societate cives, quod in domestica liberi. Atqui cives oportet aequo ac pari cum civibus jure vivere, neque hostiliter tractandi, qui in publicam tutelam recepti. Civibus adhaec libera esse debet, & non sollicita sua ei cujusque custodia. Vobis tam invisi sunt Remonstrantes, ut impune liceat sceleratissimis possessiones ipsorum invadere, & veluti in hostilem praedam grassari. Civium praesidia charitate & benevolentia septa esse oportet, non armis. Et milites perire est melius, quam in sua civitate sine armorum praesidio non posse vivere. Nunc vero hoc nimia inclementia & rigore effectum, ut quas urbes civium antehac muniebat concordia, nunc militum muniat effera vis & superba crudelitas. Nec audiendi illi, qui graviter inimicis irascendum putant, idque magni animi & virorum fortium esse censent. Nihil enim, si sapientum oraculis locus est, laudabilius, nihil Rerumpubl. rectoribus dignius placabilitate atque clementia. In liberis vero populis & in juris aequabilitate exercenda etiam est facilitas. Nec cum civibus solum hic vobis res est, sed cum optima civium vestrorum parte, & delibato populi flore, cum iis, quos vel parentum memoria, vel propria merita vobis commendatissimos reddere possunt. Vapulant eorum nepo- [p. 23] tes, quibus Reip. praesentis libertatem debetis. Vapulant illi, quorum cura, vigiliis, opibus ac sanguine parta haec securitas. Vapulant indies illi, quorum munificentia, fide ac affectu ad tuendam Rempubl. carere non potestis. Omnino qui Reipubl. praesunt, illud Platonis praeceptum tenere debent, ut totum Reipub. corpus curent; ne, dum partem aliquam tuentur, reliquas, nedum optimam, deserant. Hoc insuper videndum vobis, quibus artibus factum sit, ut invidiam publicam sustineant Remonstrantes. Duo illis intentata sunt crimina, Proditio, & religionis innovatio. Utrumque persuasum credulae plebi. A proditionis culpa tam immunes sunt, quam quisquam vestrûm. Fidenter loquor. Nullum hactenus proditionis vestigium apparuit, nullum prorsus. Nec in hujus sceleris suspicionem vocandi erant cives optimi, nisi invictis testimoniis. Haec tamen animos imperitorum ita occupavit perversa opinio, ut aliud judicare, scelus putet. Crimen innovatae religionis, ad conflandam quoque ipsis invidiam, conquisitum fuit. Non innovant religionem, qui Catholicis Ecclesiarum symbolis consentiunt, qui de rebus obscuris & arduis dubitant, qui contingentiâ potius duci res humanus, quàm inevitabili necessitate statuunt. Haec dissensio nullo non seculo Ecclesias exercuit. De his in Academia & porticu dispuatum fuit. De his inter Catholicos variantibus sententiis dissertatum, decisum nunquam, nisi qua parte ad Ma- [p. 24] nichaeorum deliria & Pelagianorum placita itum. Norunt haec inter vos, qui rerum Ecclesiasticarum scientia instructi, controversiarum de religione necessitatem disparem esse didicerunt. Officii vestri est, Ill. Ordd. non permittere, ut proditores audiant, quorum fide, auctoritate, consiliis hactenus stetit vestra Respub. Nec immutasse religionem credendi sunt, qui in re dubia probabiliorum sibi sententiam amplexi sunt. Multo minus cumiis, ut cum proditoribus ac perduellibus agendum, quales nec sunt Remonstrantes, nec esse volunt, nec vobis in Reipub. curam intemtis creditur, qui ante vos clarum tenuerunt, non statim id proditio depotanda est. Animi propositio in patriam quempiam eorum peccasse nonliquet; nimia facilitate, moderatione, humanitate peccasse, prudentiores judicant. In civilibus dissensionibus, inquit Iureconsultus, non statim hostes patriae putandi sunt qui sententiis sdiscrepant, & hac potius quam illa via ejus incolumitatem procurant. Et demus peccatum esse graviter, satis profecto unius sanguine, & tot exulum miseriâ culpam istam luimus. Cur in innoxiam, imbellem plebeculam usque adeo saevire libet? Solet haec ductores suos religiosa quadam pertinacia sequi, & ad quam semel velut tempestate est delata sententiam, ei mordicus adhaerescere. Non est magni animi, victis insultare. Est in civilibus bellis nihil miserius ipsâ victoriâ. Nec ulla re [p. 25] conciliare facilius benevolentiam multitudinis possunt ii, qui Remp. administrant, quam mansuetudine & placabilitate.
    De duobus hominum generibus satis dictum. Veniendum ad alterum propositae disquisitionis caput: & cum de religione omnis sit controversia, serio examinandum, num ob fidei controversias inclementius tractandi sint errantes: num, ex Christianorum legibus, armis, carceribus, exiliis aliisque poenarum generibus coërceri debeant hetorodoxi; num utiliter hoc fiat, num ipsius religionis ac Ecclesiae bono: num expediat Reipub. ita agere: num Christianos deceat: num Christi & Apostolorum exemplo comprobari possit: quis spiritus ista dictitet: quando ita in Ecclesia agi coeptum, quibus probantibus, quibus improbantibus. Quae singula dum confuse & sparsim tracto, vestrum est, Amplissii Domini, ad rationum momenta attendere, & firmata magnis rationibus documenta, ad Reip praesentis gubernationem, conferre.
    Ac primum illud spectate, non sub dura Mosaicae legis disciplina, sed sub placido Christi Salvatoris regno nos vivere, cujus alia vox, genius, instituta, mores, ab iis, qui duriorem istum & ad idololatriam pronum populum exercebat. Hic conflandi in vomeres gladii, & lanceae in falces, hoc est, pacata omnia & tranquilla esse debent. Non nocebitur in monte sancto, qui Ecclesia Cristianorum est. Ultimum hic pecca- [p. 26] torum supplicium est, pro ethnico & publicano haberi, hoc est, ab Ecclefia; communione arceri. Omnis hic cautio est, Cavendum esse à fermento psuudo Prophetarum. Poterat certe Filius Dei, Patris sui coelestis potentiâ armatus, dissentientes Pharisaeos templis exigere; poterat cataphrada rnilitum manu Solymam omnem & Iudaeam ad fidei obsequium compellere; dignitatibus ac functionibus publicis exuere, quotquot Christiani esse nollent. Sed displicuit Sapientiae divinae superba illa in conscientias dominatio; & quos doctrinâ non potuit, armis sub ditionem suam redigere, imperiosum magis & militare, quam religiosum judicavit. Omnem in rebus sacris ferociam ac animi impetum voce ista compescuit: nescitis cujus spiritus filii sitis. Non venit filius hominis perdere, sed salvare animas. Et, sinite zizania crescere usque in diem messis. Nunc praecipiti & intempestiva judiciorum falce demetuntur zizania, aut calcantur pedibus, de quibus, an zizania sint, anceps, quandiu hic vivitur, est dubitatio. Apostoli, Prseceptoris sui sanctissimi vestigiis insistentes, non alia via, quam lenitate, fide, tolerantiâ, moderatione Ecclesiam Christianam per universum orbem plantarunt, aluerunt, provexerunt, constabiliverunt. Et favit mirifice ipsorum succesibus divina gratia. Inermes, imbelles ac Magistratus op edestituti cum essent, Iudaeorum inveteratam superstitionem, gentium idolomaniam, pseudo Prophetarum conatus im- [p. 27] probos expugnarunt. Satis Paulo fuit dixisse: haereticum hominem post unam aut alteram admonitionem devita, &: Si quis imbecilla sit fide, huic nulla cum animi dubitatione opitulamini. Tu qui es, qui alienum famulum damnas? Domino suo stat & cadit. Placuit illa agendi ratio primitivae Ecclesiae doctoribus, nec nisi sero Gentilium Imperatorum tyrannidem imitari coeperunt Christiani. Vsque ad Augustini tempora, h.e. quadringentis pott Christum natum annis, nunquam implorata fuerunt Imperatorum adversus heterodoxos praesidia. Primum huc illos impulit Donatistarum & Circuncellionum pervicax & insanabiiis insania, qui praeter schisma, quo non aliud exitiabilius, si processisset, agitabant, vulnerabant orthodoxos, injecta in oculos calce exoculabant, alios occidentes, alios ad aliorum trucidationem metu mortis adigentes. Adversus hos cum de implorando Caelsaris praesidio agitaretur, non tamen in initio placuit Augustino aliisque mitioribus implorado profanae potestatis ad negotium Ecclesiasticum. Existimabant utique non decere Episcopos aliis armis uti, quam verbo Dei, precibus, &, si insanabile foret malum, anathemate ac separatione ab Ecclesiae communione. Hoc tum erat extremum Ecclesiae aupplicium, & sicut apud lureconsultos civilis mors exilium dicitur, ita apud Apostolos & horum successores poena capitis erat ab Ecclesiae consortio submovisse. Adeo illorum animus abhorruit ab exilio- [p. 28] rum, carcerum, confiscationum & suppliciorum corporalium saevitia, quae nunc quibusdam & nimium & sola placent, praesertim ex eorum numero, qui reformationem religionis profitentur; quorum omne studium esse debebat mederi potius errantibus, quam in eos saevire, & Edictorum severitatem intercessione sua mitigare. Enimvero non ante, quam Imperatorum potentiâ tuta fuit fides Christianorum, ad dura ista persecutionum cauteria se recepit Ecclesia. Audita tum demum pemiciosissima Nestorii Episcopi ad Theodosium oratio: O Caesar, da mihi regnum ab haereticis purgatum, & ego tibi coelum daturus sum; sis mihi auxilio in expugnandis haereticis, & ego tibi in Persis hostibus tuis devincendis opem feram. [ * Trip. hist. l. 12. c. 4.] In quem sensum & hoc tempore non semel pro concione in Batavia peroratum est. Hinc factum, ut Episcopi Caesares veluti nare bubalos pertraxerint ad sanguinariorum decretorum adversus Anabaptistas promulgationem. Quamvis & eorum quoque exempla adduci possint, qui liberam religionem in suo regno esse passi sunt, & aliis praeterquam orthodoxis docendi copiam fecerunt. Gratianus ab exilio revocatus omnibus lege sancivit, ut unaquaeque religio licite sacra sua celebraret, solos vero ab Ecclesiis prohibuit Eunomianos, Photinianos & Manichaeos. Valentinianus cum ita saperet, sicuti Nicaeni Patres, aliter sentientibus non erat importunus. [ † Sozom. lib. 8. c. I. & lib. 3. c. 36.] Constantinopoli ipse Theodo- [p. 29] sius Arrianis & Macedonianis extra urbem oratoria facere permisit, Novatianis vero intra urbem Ecclesias habere & collectas facere concessit. Notum quibus rationibus Themistius Philosophus Valentem Imperatorem à Christianorum persecutionibus revocavit. Et quanquam Roma expulisset Novatianos Innocentius, tamen Conftantinopoli talia non permiserunt. Et quamvis Romani Episcopi apud Imperatores summo studio in hoc incumberent, ut qui haeretici dicebanmr, ex urbe Conftantinopoli ejicerentur, tarnen nunquam illud obtinere potuerunt, usque dum Iustinianus, victus importunis flagitationibus, Agapeto Pontifici concessit ut dirutis ipsorum Ecclesiis urbe ejicerentur. Imperante Honorio, Anas Episcopus Constantinopolitanus non solum suae fidei hominibus benevolus erat, sed etiam haereticis miraculum suas sapientiae, inquit Sozomenus [ * Lib. 11 c. 2.], demonstrabat, quos vexare quidem nolebat, cum vero eos terrere tentasset, denuo mansuetudinem ostentabat. Certe, si veterum exempla imitari libet, cur non potius aequitatis, moderationis & clementiae exempla placent, quam severitatis, crudelitatis, violentiae, quae non in Christi, sed Anti-Christi ac Tyrannorum castris militavit semper.
    Est Regnum Christi coeleste prorsus ac spirituale, ideoque spiritualibus solum armis, hoc est ratione ac argumentorum efficacia pugnandum, nec corporalis adhibenda vis, ubi de causae aequitate & sententiae veritate praesumitur. Chri- [p. 30] stianorum hostes vicia sunt, contra quae virtutibus contrariis certandum, ut doctrina ignorantiam pellat, errorem discutiat veritas, injuriam vincit patientia, superbiae modestia resistat, pigritiae opponatur diligentia. Hic si cogas, fictos habebis Christianos, purpurae cultures plurimos, paucos Dei. Facile ea religio displicet, cujus professio cum honoris nostri, dignitatis, opum ac salutis jactura conjuncta est. Facile arridet illa, per quam in Caesaris amicitiam adscribimur, populo placemus, ac opimas spes alimus. Habet & Belgium hoc nostrum quam purimos, qui licet corde alieniores, professionis tamen externae officium his vel illis coetibus commodant, ex illorum familia, quibus toties interminavit Christus, Vae nobis. Utique malus est pietatis custos, metus. Ubi sine damno fieri potest, statim ad antiquum redeunt, tamdiu Ecclesiae adhaerentes, quoad simulasse prodest. Non apparet larvas esse, nisi ubi subtractum aquilis suum cadaver. Interim gaudent, quasi de ampliatis Ecclesiae pomaeriis ejus ephori, & tunc se felices arbitrantur, ubi turmatim ad basilicas suas confluere vident populum, & patriciae gentis viros, quorum maxima pars commodis magis suis, quam judicii ac conscientiae innocentiâ religionem metitur. Belle sane procedit Christi negocium, ubi numero potius, quam qualitati, multitudini quam sanctitati studetur, & ut numerosam magis Ecclesiam habeamus opera datur, quam vere piam & sanctam. [p. 31] Ideoque qua levitate in has vel illas partes concesserunt, eadem, ubi non expedit, ad adversas desciscunt. Exemplo sit Anglia, quae toties cum Principibus suis fidem mutavit. Iurasses eam sub Eduardo orthodoxotátên, [quam maxime Orthodoxam,] quae mortuo illo, cum non expediret amplius Calvinizein , se finxit katholikotátên. [quam maxime Catholicam.] Non desunt exempla domestica in variis Belgii civitatibus, quae hac rerum tempestate Dominis suis fidem ac conscientiam suam insigni inconstantia gratificatae sunt.
    Nec hoc praetermitti debet, in istiusmodi negociis saepissime veritatis & innocentiae doctores persecutionibus infestari, dum mendaciorum, falsae doctrinae, ac seditionum ipsis crimen affingitur. Accidit hoc Christo, Apostolis, & Christianorum, sub Romanorum Imperatorum tyrannide, Ecclesiis. Obscura est veritatis dignotio, & quamdiu in terris agimus, per aenigma & speculum videmus. Incerta saepe sunt & coeca hominum judicia, & tenebras pro luce, falsum pro vero, errorem pro scientia, superstitionem pro vero Dei cultu amplectimur. Ut satius sit, hic aut epéchein, [haerere.] aut sinere, ut suo quisque sensu abundet, quam ut carceribus, exiliis, bonorum exactionibus. & id genus similibus poenis vexentur optimi saepe mortales, hoc solum nomine invisi, quod de salute nostra se impensius sollicitos esse profiteantur.
    Cur non potius Iudaeorum exemplum sequi- [p. 32] mur, quorum hoc erat effàtum: Elias corriget omnia difficilia? Cur non Iudae Machabaei factum placet, qui de ara solidi sacrificii cum quid statueret non haberet, ejus lapides in monte templi loco oportuno posuit, donec adveniret vates aliquis, qui de iis oraculum referret. Ut nihil dicam de Gamalielis consilio, praestiterit rneo judicio Romanorum legem de vindiciis sequi, quae erat hujuimodi: si quis, qui hactenus se pro libera gessisset, vocaretur in jus ab aliquo, qui eum servum esse assereret, interea dum causa pendebat, vindiciae dabantur secundum libertatem, donec in judicio planum factum esset, utrum is liber an servus foret. Cum enim de ejus conditione dubitaretur, si forte liberam esse contigisset, & interea temporis pendente lite serviliter habitus esset, facta foret homini libero gravis injuria. At quanto id in rebus religionis fieri aequius est, in quibus peccatur gravissime, & ob quaestiones non raro spinosas ac dubias, alii in alios non expectata supremi Iudicis voce latrocinamur, & carnificinam exercemus.
    Iam illud quoque ad praesentem rem facit, quod cum dupliciter in Republ. peccetur, vel circa fidem, vel circa mores; illic ignorantia, errore, haeresi, superstitione; hic manifesta improbitate, latrociniis, perjuriis, adulteriis, blasphemiis, caedibus, tam praepostera videamus esse Principum studia, ut Rempubl. perditissimam & sceleratissimis moribus temeratam, quam aliqua sui [p. 33] parte impuram, aut erroribus imbutam habere malint. lllic talpis sunt coeciores, hic Lyncei. in illis averruncandis segnes sunt, & turpiter negligentes, in his eradicandis zelotae sunt & toti flamma, quasi gratior sit Deo coetus hominum praeelectione improbus, quam vel ignorantia, vel humani judicii imbecillitate de Religione male edoctus, idque in rebus saepe arduis & densa caligine obsessis. Maledictam esse clamant Rempubl. palliati isti rabulae, si dissentientibus gratia fiat, & tum demum beatam autumant, si revocata ad calculos Scholasticae subtilitatis, aut Synodi placita Religione tota, compertis sceleribus, aedium inquam direptoribus, calumniatoribus, ac maledicae plebi peccandi commeatum silentio suo fecerint. eque enim crimen esse putant, ad quod connivere vident criminum censores publicos. Fingunt non pati Reipubl. statum, ut dissentiens à collegis suis Pastor consentientem sibi Ecclesiam doeeat, cum in eadem Republ. comessatorum contubernia, foeneratorum mensas, scortatorum conciliabula, mercantium imposturas, tantam denique scurrarum ubique proluviem aequo animo ferant. At certe quanto minus peccatum est error scelere, ignorantia improbitate, tanto tolerabiliores arbitror, quorum imbecilla est fides, quam obfirmata peccandi consuetudine impietas.Horum siquidem crimen compertum est, illorum dubium; hic praeelectione, illic inconsulto peccatur; hi improbitatis suae contagio nocent semper, illi pro- [p. 34] sunt saepe, & quos seducere creduntur, ad meliorem frugem revocant. Illi mentem, voluntatem, cor, totumque hominem deceriorem reddunt; hi si forte hallucinentur, sola mente deteriores sunt, caetera probi & recti custodes.
    Quum vero plerique arbitrentur, ad societatis humanae pacem ac tranquillitatem facere, si heterodoxi Doctores exterminentur, minuenda quoque haec opinio est, & multorum exemplis comprobandum, magis turbatas fuisse istoc rigore Respublicas, quam pacatas. Machabaeorum temporibus gravissimis bellis occasionem dedit instituta in Iudaeos Religionis ergo ab Antiocho Epiphane persecutio, quae non nisi cessante hac finita sent. Demetrius Ephesinus cum Paulum docentem non ferret, magnis tumultibus urbem universam involvit. Idem accidit Hierosolymis Iudaeorum in Paulum furore. Quas non turbas orbi dedit Arrianorum in Catholicos, & Catholicorum in Arrsanos rabies & immanitas, facem accendentibus tot Conciliorum hinc inde anathematismis. Quisque quem in partes suas pertraxerat Caesarem, ad oppressionem alterius partis voce & stylo armabat. Nimia Romanorum Pontificum in Graecorum Ecclesias dominandi libido has pessumdedit, & Christiani orbis propugnacula Mahometanis aperuit. Superius seculum evolvite, & tot bellorum, calamitatum, vastationum causam aliam non reperietis, quam sanguinaria Caesaris in haereticos, sic vocabant, edicta. Nec pacari ante [p. 35] Germania, Gallia, Helvetia potuit, quam concessa conscientiarum & Religionem profitendi libertate. Utique pacatissima videmus regna, ubi haec viget. quod nee ipsum Turcarum Imperatorem latet, qui non suae Religionis solum, fed & Iudaeis & Christianis omnibus docendi copiam facit, nec quid sentiant rigide inquirit, modo obedientiam sibi & obsequii symbola census annuos praestent.
    Et verum quoque hic esse comperimus, ut quales nos erga alios gesserimus, tales erga nos alios experiamur. Hippone Africae civitas, cum timore legum imperialium ad unitatem Catholicam compulsa esset, mox Vandali Arriana fide per Gotthorum Episcopos imbuti, in suae Religionis formulas Episcopos orthodoxes jurare coëgerunt, aut Ecclesiis abire. Ea quoque tempestate, qua Innocentius Romae Novatianos aliasque Sectas persequi coepit, & Ecclesias eorum dissipare, Gotthi Italiam invaserunt, Romam expugnarunt, omniaque foedissime vastarunt. Trahitur in exemplum crudelitas, & placet posterioribus priorum improbitas. Mahometus Turcarum Imperator ab ipsis Christianis persecutionum modos didicisse perhibetur. Et qua saevitia nuper Catholici Reformatos, eadem hi variis in locis Catholicos exercuere. Exacti jam sunt Rhaetia Calviniani Pastores, qui paucis retro annis Pontificios exegerant. Carent iidem Ecclesiis suis Aquisgrani, qui non ita pridem suas Iesuitis invidebant. Occupata in Bohemia ac [p. 36] confoederatis regionibus Catholicorum templa, nunc, ita vertente res humanas Deo, iisdem reddita sunt, ac nuperis Dominis erepta. Tune Loyolitis exulandum fuit, nunc ibidem Calvinianis Doctoribus. Admirabilia Dei judicia sunt, & arcano providentiae motu efferos nimis & insolentes Reformatarum, uti vocant, Ecclesiarum spiritus retundit, ne Christiani esse desinerent, dum Principum sceptris inhiando pessimis artibus pomoeria sua dilatare student. Qui Synodo Dordracenae interfuerunt exterorum Theologi, ad Remonstrantium oppressionem consilia & operas contulerunt. At vix domum reversis institit divina Nemesis. Exulant Palatini, necnon Synodi jam dictae choragus & in sacra ista fabula Davus, Abrahamus Scultetus. Affliguntur Wetteravici, dolent Hassi, tremunt Helvetii, & qui irarum nimbos nupera sua Anatome in exules Remonstrantes effudit Doctor Charentonnensis, nunc fuga vitae suae consulere cogitur. Faxit Deus, ne quam à domesticis suis Contraremonstrantibus, injuriam passi sunt Remonstrantes & patiuntur indies, eandem ipsis aliquando pari mensara rependant publici patriae nostrae hostes. Pythagoreorum vox est: Qui patitur quod fecit, ei jus contigit aequum. cui consonum est Christi oraculum: Qua mensara mensi fueritis, eadem metientur vobis *. [ * Matth. 7.] Utique justum est apud Deum, vicissim reddere iis qui affligunt afflictionem: afflictis vero relaxationem †. [ † 2 Thess. 1.]
[p. 37]
    Et mirum tam faciles esse in perficiendis Ecclesiasticorum votis Magistratus, quos prudencia, judicii rectitudo ac erectior indoles populo secrevit. Vident utique, quibus causis ut plurimum ad mutua odia & offensas impulsi, inter se collidi ament, qui Religionis causam praetexunt. Non solus Abel pietatis suae poenas invido fratri dedit. Nec Iosepho soli contigit venundari, quod Patri suo gratior effet. Transiit hujus facti imitatio ad Iudaeorum proceres, qui optima docentes & suadentes Prophetas crudelissime exceperunt. Tanta invidiae ac ambitionis vis est. Illa dum virtutis splendorem non fert, sublatos mavult è medio ejus Sectatores, quam ut ea incolumi evilescat prorsus & despectui sit. Haee dum alios luminibus suis officere videt, nullum non lapidem movet, ut in suspicionem adducendo optime de Repub. ac Ecclesia meritos, sola multitudinis applausus ac magnatum faventiam captet. Ob hanc causam Christum capitaliter oderant Pharisei, quod hypocrisin ipsorum & fictam sanctimoniae speciem detegeret, idque apud eos, apud quos bene audire existimationis ipsorum intererat. Alii avaritia correpti & è rebus sacris quaestum facientes hostiliter eos persequuntur, per quos impediri credunt, ne consueta ad res suas fiat acceffio. Talis fuit Demetrius iste, argentarius Ephesinus, qui totam Ephesum in Paulum concitavit, quod videret ipsum suis concionibus, non Dianas solum cultum, fed & quaestum quem inde faciebat [p. 38] uberrimum, imminutum ire. Sunt quos zelus Dei & Religionis studium, sed cum ignorantia conjunctum transversos rapit, qui Christianos persequendo Christi se causam strenue agere sibi persuadent, & dum Deo suo Maozim, hoc est, violentia; & crudelitati litant, Deo se sacrum facere autumant. Atque his utpote nequaquam pessimis veniam oravit Christus. Caeteri malitia peccant, licet zeli quoque nomine invidiam, malitiam, avaritiam aliaque vitiorum portenta tegant, nec populum solum hisce praestigiis fascinent, fed &judicum oculis tenebras offundant. Ad quae si attenderent Rerumpub. rectores, parcius Theologorum instituto obsequerentur.O seculum! Christi studio sanguinarii erimus, qui ne aliorum sanguis effundendus esset, ipse suum effudit. Christi studio zizania extirpabimus, qui ne bonae fruges extirparentur, ad messem usque jussit relinqui zizania. Christi studio alios persequemur, qui jussit ut si nobis feriatur mala dextera, obvertamus sinistram. Christi studio inferemus aliis malum, qui nobis ut pro malo bonum reddamus praecepit.
    Illud quoque intelligendum erit, uti omnium peccatorum, ita susceptas in conscientias dominationis initia periculosissima esse. Placent sibi Principes nonnulli, si à vivicomburiis, laqueis ac gladio abstinentes, intra exilia, carceres & mulctas pecuniarias consistant.Sed quotusquisque est, qui, postquam Christianae clementiae [p. 39] fines semel transgressus fuerit, non sensim peccando proficiat, & invissam primo saevitiam postremo amet. Rempublicam vestram considerate. Profecistis pedetentim, & per gradus à pristina Batavorum ac Belgarum mansuetudine ac humanitate, quibus virtutibus hactenus celebres fuistis, multum descivistis. Itum est à mulctis ad proscriptiones & exilia, ab his ad carceres perpetuos, ab his ad civium expilationes ac aedium direptiones, ab his ad insontium aliquot animarum, quae ad verbi divini auditum se rus contulerant, sanguinarias lanienas, non quas fecistis ipsi, sed quas aut ab irata plebe, aut effero milite fieri impune permisistis. Itis, quo vos subditorum vestrorum ducit, uti creditur, pertinacia, & dum illi praevaricandi finem non faciunt, nec vos persequendi. Illi perire malunt, quam spiritualis vitas pabulo privari, vos perdere illos mavultis, quam ut ipsorum zelo zelus vester, ipsorum constantia expugnata videatur vestra majestas. Obversatur animo illud Iunonium: Mene incepto desistere victam?
    Quare redius feceritis Illustrissimi Viri, si aliam viam ingressi nimios hosce impetus sistatis, ne ulciscendi magis libsdine, quam Religionis amore duci videamini. Efflagitat hoc multitudo, patitur conscientia, suadet aequitas, fert humanitas. Praestat in Religionis controversiis partes admittere, quam pietatis titulo tyrannidem exercere. Multas in domo Patris mansiones sunt, nec ob solos Calvinistas creata coelo- [p. 40] machina. Latius patet Ecclesiae Catholicae nomen, quam ut tam arctis ea limicibus circumicribi debeat. Quod si ita est, inhumanum erit iis patriae hujus portiunculam invidere, quos inter caelestis patriae heredes ac bonorum suorum consortes adscripsit supremum Numen: iis alimoniam negare, quos pascit Creatoris benignitas: eos anathemate ferire, qui Christianam fidem ex primitivae Ecclesiae sensu profitentur. Et quanquam optabilius foret unum esse omnium fidelium cor, unam animam, tarnen cum haec per humanam infirmitatem obtineri non possit Ecclesiae felicitas, minore incommodo coetuum variorum admittitur distinctio, quam ut ante tempus messis, cum incerta adhuc est zizaniorum discretio, cum autopistà [ex seipsis fide digna] non sunt Doctorum judicia, cum multorum injuria ac noxa judicii falcem stringatis. De aperte blasphemis non loquor, nec de iis, qui ipsa probitatis ac recte vivendi praecepta eversum eunt. De iis loquor, qui Dei timentes funt: quorum vita innocens ac sancta conscientiae integritatem arguit: nec alio fine sententiae suae inhaerere probabile est, quam quia sic credere & Deo gloriosius, & nobis salutare magis existimant. Nostrum est, probare Spiritus an ex Deo sint, nec Prophetiarum diversitatem adspernari. Quod si non alio remedio quam persequendo servari posse creditur Ecclesiae unitas, satius erit distinctos locis Ecclesiae Catholicae coetus admittere, quam hujus vel illius oppres- [p. 41] sione ad fictam ac imaginariam illam unitatem adspirare. Non alia statim est Ecclesia, quaecunque alia aut plus, aut minus sapit, modo Iesum profiteatur eumque crucifixum. Tu quis es, ait Apostolus, qui fratrem tuum condemnas? Nullo non tempore fuit Ecclesia Dei, nec tarnen omni tempore ab omnibus credita, quae nunc singula credi jubentur, & tarnen ea credita, quae necessaria creditu fuere. Haec paucissima sunt. In reliquis aut doctioribus nobis esse licet sine salutis compendio, aut indoctioribus sine salutis dispendio. Nec parum his rationibus momenti adferent clarissimorum Ecclesiae procerum judicia, & candidiores calculi. Ita Lactantius [ * Lib. 5. c. 20]: Distringant, inquit, aciem ingeniorum suorum. Si ratio eorum vera est, parati sumus audire, si doceant: tacentibus certe nihil credimus, sicut ne saevientibus quidem cedimus. Et paulo post: Quid ergo saeviunt? ut stultitiam suam dum minuere volunt, augeant? Longe diversa sunt carnificina & pietas, nec potest aut veritas cum vi, aut justitia cum crudelitate conjungi. Sentiunt nihil esse in rebus humanis Religione praestantius, eamque summa vi oportere defendi: sed ut in ipsa Religione, sic in defensionis genere falluntur. Defendenda enim Religio est, non occidendo, sed monendo; non saevitia, sed patientia; non scelere, sed fide. Illa enim malorum sunt, haec bonorum. Et necesse quidem est bonum in Religione versari non malum. Nam si sanguine, tor- [p. 42] mentis, addam exilio, carceribus mulctis Religionem defendere velint, jam non defendetur illa, sed violabitur. Tantum abest, ut probandum sit institutum vestrum, qui non tantum Patria expulistis viros extra controversiam Christianos, sed & aqua, & igni iis interdixistis, & officia humanitatis iisdem praestari & vitae praesidia suppeditari severe prohibuistis. Alienissimum hoc est ab indole Christiana, alienum à creatoris vestri moribus, qui dum Solem suum oriri sinit supra bonos & malos, nec hostibus quae ad victum & amictum necessaria sunt denegari cupit, ad hujus suae philanthrôpías [ergà homines benevolentiae] imitationem vos invitat. Et quid inhumanius, quam Religionem ad salutem hominum datam, ad bonorum pestem perniciemque conferre? Certe huic insolentiae adversantur optimi antiquorum Canonum [ * Quaest. ult. cap. His à quibus de re jud. lib. 5. Quod de poenit. dist. 3, Periculose August. 14. q. 3. Plerique.], qui vetant, ne spirituales ullam ob rem, nedum ob fidem aut haeresin, quemquam occidere, aut ei manus injicere audeant, neque per se, neque per alios: ac neque voluntatem, neque factum, neque consilium suum ad id accomodent: quin etiam alios qui id fecerint, judicent atque puniant. Augustinus cum Manichaeorum decertans haeresi ac impiis dogmatibus, hunc in modum illos affatur: Illi saeviant in vos, qui nesciunt cum quo labore verum inveniatur, & quam difficile caveantur errores. Illi saeviant in vos, qui [p. 43] nesciunt quantis suspiriis & gemitibus fiat, ut ex quantulacunque parte possit intelligi Deus. Ego autem saevire in vos omnino non possum, quos sicut meipsm illo tempore, ita nunc debeo sustinere, & tanta patientia vobiscum agere, quanta mecum egerunt proximi mei, quum in vestro dogmate rabiosus & coecus errarem. Hilarius hanc saevitiae in dissentientes speciem pathetice admodum deplorat adversus Auxentium Arrianum, his verbis: Ac primum miserari licet nostrae aetatis laborem, & praesentium temporum stultas opiniones congemiscere, quibus patrocinari Deo humana creduntur, & ad tuendam Christi Ecclesiam ambitione seculari laboratur. Oro vos Episcopi, qui hoc vos esse creditis, quibusnam suffragiis ad praedicandum Euangelium Apostoli usi sunt? quibus adjuti potestatibus Christum praedicaverunt? gentesque vero omnes ex idolis ad Deum transtulerunt? Anne aliquam sibi assumerent è palatio dignitatem, hymnum Deo in carcere inter catenas & post flagella cantantes? Edictisne regis Paulus, cum in theatro spectaculum ipse esset, Christo Ecclesiam congregabat? Nerone, aut Vespasiano, aut Decio patrocinantibus tuebatur, quorum in nos odiis confessio divinae praedicationis effloruit? Illi manu atque opere se alentes, intra coenacula, secretaque coëuntes, vicos & castella, gentesque fere omnes, terra ac mari contra Senatus-consulta & regum edicta peragrantes, claves (credo) regni ccelorum non habebant? aut [p. 44] non manifesta se tum Dei virtus contra odia humana porrexit? cum tanto magis Christus praedicaretur, quanto magis praedicari inhiberetur? At nunc proh dolor divinam fidem suffragia terrena commendant: inopsque virtutis suae Christus, dum ambitio nomini suo conciliatur, arguitur: terret exiliis & carceribus Ecclesia, quae exiliis & carceribus est credita. Pendet ad dignationem communicantium, quae persequacium est consecrata terrore. Fugat sacerdotes, quae fugatis est sacerdotibus propagata. Diligi se gloriatur à mundo, quae Christi esse non potuit, nisi eam mundus odisset, &c. Eadem Damaiceno mens fuit, qui 3 sentent. cap. 32. tradit Euangelium toto orbe fuisse praedicatum, sed nullis telis, aut armis, aut bello suos adversarios vicisse, sed à paucis nudis, pauperibus, indoctis, & flagellatis confusos fuisse sapientes mundi. Quomodo enim posset Ecclesia habere martyres, si ipsa martyres faceret?
    His expositis, quid V.V.C.C. agere oportear, intellectum puto. Nunc si specialius Patriae nostrae faciem, ac subditorum indolem: si tempora quibus vivimus: si ea, quae nos manent incommoda & pericula; si Confoederatorum Principum studia, vota & consilia; si controversiarum argumentum: si exempla eorum, quos nimius in dissentientes rigor perdidit; servavit mansuetudo, aliasque circunstantias ponderare libeat, utique aliam regundae reipublicae viam ineatis oportet. Non ferunt Belgarum ingenia [p. 45] immites Dominos, & duci lenitate gaudent, cogi nolunt. Enimvero insita est animis ipsorum libertatis avitae memoria, nec aliam ob causam Austriacos dedignati fuerunt, quam quod conicientiis imperiose praescriberent, & uni Religioni, quam fastidiebant nostrates, mancipatos vellent. Quoties majores vestri, quoties vos ipsi de Episcoporum tyrannide, civium carnificina, libertatis foeda oppressione, ac erepta publice docendi facultate conquesti estis. Quoties docuistis, ac in Ordinum comitiis ursistis, non alia ratione, quam conscientiarum libertate componi posse Reip. tempestatem? Quoties ipsi vel in urbibus intra coenacula, vel extra urbes in compita, lucos, ac loca publica ad conciones confluxistis? Nunc vix in ocio positis eadem sasvitiae exempla placere occoeperunt, & damnata in hoste inclementia adlubescit. Non ovum ovo magis simile, quam nupera vestra Edicta Edictis Regis Hispaniarum, solo mortis ac vivicomburii supplicio excepto, nisi forte pejus quiddam morte aestimari posslnt aeterni, iique infames ac delibato scurrarum flori dicati carceres. Suscepta semel vobis Synodici Decreti assertio est; sed quas non illa turbas, quae non mala dedit? Vultis catalogum. Sic contexo. Primum neci loh. Bameveltii summa saepe discrimina delecti viri occasionem dedit & justi speciem, qui ut innovatae Religionis reus teneri posset, falsitatis & novitatis crimine notanda fuit primitivae Ecclesiae sententia. Hinc in Remonstrantes ad Synodum [p. 46] citatos translata tempestas, qui aeterno exilio mulctati sunt, quod sordidi stipendii spe veritatem, quam hactenus professi fuerant, silentio prodere detrectarent. Ab his in reliquos promiscue Ecclesiae Pastores saevitum, quibus aut exulandum fuit miserrime, aut commissi sibi à Domino talenti promittenda improba suffossio. Nec stetit intra Ecclesiasticos rigor. Sed & Politicos, quotquot placuissent Remonstrantium studia, animadversum. Aeternae custodiae mancipatur H. Grotius, & qui maris vobis libertatem, qui Reipub. vestrae jus & antiquitatem, qui Pietatem denique vestram scriptis suis constanter asseruit, in Tullianum compingitur. Iustitiae severus cultor Hogerbetius, par cum Aristide ab ingrata republica praemium reportat. Exulant alii autoritate & prudentia insignes viri, de patria optime meriti. ****pdf72 Reipublicae clavo depuliï sunt passim gubernatores ac redores fidelissimi, & junioribusacrerum inexpertis, commissa in tam turbato mari navis Belgica. Civium vestrorum optima pars alibi efferi militis truculentiae, alibi harpyjarum furoribus, alibi famelicorum praetorum iniktiabili objiciuntur avaritise.Nempe his victimis litandum fuit Synodi Dordracenas Patribus, nec niii milerorum sanguine placari potuit iacrx istius Diana; rabies. Ut de Schismate jam nihil dicam, quo & patriae vires & Ecclesias distra&a unitas. Utrique moderatione, placabilitate, & concordia; studiis occurri in tempore potuiflet. Nunc extra medelae spem [p. 47] morbus est, nec remedia admittit, quin certissimam internecionem minatur, nisi urendi & secandi finem feceritis. Flagrant odiis mutuis civium animi, & Cadmaeam vi&oriam affectant, quae non minus victorious quam victis luctuosa erit. Patent adulatoribus aureseorum.qui rempublicam gubernant. Dehtoribus & sycophantis facta venia, ? tuta ab horum improbitate innocentia multorum. Hypocrirarum & foro utentium tanta copia, quanta autumni tempore cicadarum. Et quia Religionem Synodicam profitendo quaestum se facere vident, religiosissimum quisque se simulat, cum sit pessimus. Creditur mercenariis linguis, & venali teitimonio succumbit peripecia multarum probitas. Amiiîà quoque multarum urbium pristina securitas exercitus vestri copias labefactat, & neceiïaria fiunt praefidia, dum absque necessitate ut hostes metuitiSjquos ibla manfetudine vobis devinxifiè oportuit. Et quam pestilens illud in omni Rep.fit malum, libellorum famoibrum licentia, probe novistis, quibus cauiàm & fomenta iiibministrat insueta imperii facies, & Sejanorum subita felicitas.Vacillat publica authoritas.quam impune lacessit subditorum maledicentia, ? tuta iiint imperia, quie metu magis, quam subditorum conservantur benevolentia. Nec gratis profesto disputatum fuit in Synodo, led magno sere redempti Cañones. Precio empta patriae infelicitas, & non nisi magna oerarii publici penuria iâtisfactum Ecclesiasticorum libidini. Tantae [p. 48] molis erat Calvini condere gentem. O conditionem miseram Reipubl.vestra;, in qua diligentia plena fimultatum est, negligentia vituperationum, ubi ièveritas periculola est, liberalitas invita, ferrao insidiosus, aflentatio perniciosa, frons omnium bilaris, animus multorum iratus, iracundia; occulta;, blanditiae apertae. O speciem dignitatemque populi vestri, in quo ea, quae vidis civitatibus accidunt, patiuntur cives, difturbantur tedia, diripiuntur fortuna;, gubernatores dejiciuntur fortissimi, praeficiuntur vix prastextati, & de patriae patribus arbitria funeris petuntur; denique patriae caufa patria amittitur.
    Quod si domesticis malis affici vos non patiamini, & invidiam armis vossuperaffe jam creditis, moveat quaeib vos exteri hostis metus. Effluxit induciarum tempus, & recrudefcente recens bello & domi & foris bellandum erit.Prudenter veteres Romani tribunitios motus iopiebant, quoties externus hostis finibus inftaret. Idem vobis faciendum, niü vinci vultis ab eo, quemsola civium concordia vieillis hadenus. Horum liquidem discordiae int, quae hostibus magnarum rerum praebent occasiones. Raro fortuna invidiam luam populo uni in alterius perniciem commodat, nili prius ille turbatis domi rebus vitia ipse sua viresque regere nesciat. Quare tumultus domesticos, dum tempus est, componite, malorum nostrorum caulas, tollite, ne verum fiat, quod vaticinatus dicitur Geldorpius quidam, Principium fuit ex irata plebe tumul- [p. 49] tus, Finis ab irata plebe tumultus erit. Nihil Reipubl.penculosius accidit, quam imperantum supcrba securitas, & iratae plebis contemptus.Sazpe animus, quidubiis rebus fuit inHrmior, desperatis consirmacus est multum. Vbi vires dominorum suorum frangs videt populus, suas colligere incipit, & injuriam iliatam ii ulcisci queat, perire amat. Pra:terea ita ratiocinatur: si propter plebem Rex est.non plebs propter Regem, plebis commoda Regis commodis anteponi deere, nec Regis ilium aut Patris gubernarorisque nomen mereri, qui ex civium oppressione gloriam & voluptatem capit.
    Et quid non largiendum ingeniis, in tam inextricabili quxftionum fublimium de Praedestinatione Labyrintho? pracipuecum de Ariadnes hlo, quo vestigia legere necesse est3controvertatur. Utinam Coelestini Episcopi vobis placuisTet modestia, qui nec Augustini contemnere audebat placita, nec eadem volebat adftruere. Prisca Ecclesiae lumina, Iustinus, Irenaeus, Clemens Alexandrinus, Chryfoftomus, Damascenus, Hieronymus, aliique complures, Graci pariser & Latini cum Remonstrantibus crediderunt.
    An hos superstites Ecclesiae communione arceret Calvinus, vos Belgio? Nunquam jure Canónico in ita sentientes animadversüm- Nunquam haec controversiarum punâa difllpandis Ecclefiis, nedum excutiendis Magistratibus occasionem prgbuere.Scilicet plus sapimus juvenes [p. 50] Patribus, nepotes majoribus nostris;n& hoc tempore necesTariumesTe coepit, quod nunquam fuit.
    Nec silentio praetereundum, multa calide, multa inconsiderate & vindictae potius studio, quam consulto geri à novitiis Magistratibus. Offensarum suarum memor privatas injurias quisque ulciscitur, & vidoria potitus ferocior impotentiorque redditur. Quae profedo excitare vos debebant, ut propius in Rempubl. aciem intenderetis, & vehementiam multorum ac implacabilem iram in gyrum redaî rationis duceretis. Nihil enim rede, nihil prudenter fieri potest ab animo, quem ira occupavit. Prohibenda haec est maxime in puniendo, cum proprium irati fit, cupere ei, à quo laeiiis videatur, quam maximum dolorem inurere.
    Est adhaec prudentiae, non ostendere, quibus rebus impar fis, & cum fàeviendo cfcmpefci non poffit populi oppositus furor, concedendo eundem vincere. Cundando non minus, quamaperto Marte restituitur res Romana, & peragit potestas tranquilla, quod nequit violenta. Nihil vel parum hadenus profeciftis Edidorum numero? (èveritate, nec expugnata plebis conftantia, ( vos pertinaciam vocatis) sed firmata magis. Et nescio quo obnitendi studio ea saepius committere amant, quae saepe vindicantur. Politicorum monita sunt: ieveritatis assiduitate authoritatem amitti, & non minus turpia esse Principi multa supplicia, quam Medico funera.
[p. 51]
    Nec contemnenda quoque vicinorum Regum de hoc vestro inftituto judicia. Anglo quin placeatnon est dubium, quanquam vos i 11 i non usqueadeo. Ubi indiscrimine erunt res vestraj, ociolum se specbtorem praebebit vestra; calamitatis.Gallo quin aigre sit non ignoratis, & insigni Reip.vestras damno spreti Oratoris Boififli culpam luitis. Helvetios transalpinos considerate, quos contemptus Legati Gallici peiïumdedit, &seroad pedes LudovicL duodecimi supplices provolvi coegit. Praestat Prometheos eCiè, quam Epimetheos.Vereor neeadem vos propediem mansura fit fors. Non ea imperio vestro parta securitas, ut tanti Regis benevolentiam iperbe contemnere debeatis. Sententiam Ecclesiarum suarurn in Synodo damnatam esse iniquissime ferunt Dania; & Suecia; Reges, & à Calvinistarum supercilio sibi metuunt. Nec Saxonia; Duci ob eandem causam gratiores estis, ad cujus offèniàm hocaccessit, quod vobis authoribus aut saltem fautoribus, (uti -ferturjrecuperandi Eledoratus Saxonia; spem concipere aufus fuerit Dux Weimarius. Quotquot Confesfioni Augustanx favent Principes, Synodi vestrse Canonibus Anathema scribunt, & qua fide à Pareo aliisque Theologis oblata ipsis fuerit sbcietatis dextera jam didicerunt; nempe, ut in sbcietatem admifls, aut contra, quam ièntiunr, credant, aut muniis publicis, cum iacris tum profanis, Remonstrantium exemplo, décédant. Quod si in horum omnium amicitia, foederibus, [p. 52] auxiliis quidquam poficum creditis, tempus est medicam manu m laboranti patria; admovere, & illorum Principum exempla imitari, qui concefla Religionum libértate, pacata habere malunt imperia, quam illa erepta cum intestina civium pertinacia perpetuo lu<äari. Cum vero imperantium unicus scopus esse debeat, ut opibus rma, copiis locuples, gloria ampia sit Respublica, deliberandum vobis an huic fini accommodata (it proefens imperii forma. Libertatis obtinendic spe in loca haec ex omnibus terrarum oris conceiïere populi, & Christianae moderationis fama inclaruiftis ha&enus. Rigida imperia qui ferre nequiverunt, hic ièdes ias locatum venerunt, Puritani, Bruniftae, Lutherani, Anabaptiftarum ccetus varii, Iudaei ipsi. Quibus omnibus dum docendi copiam facitis, & iolis Remon(Irantibus denegatis, faciliores vos erga exteros quam indsgenas prabetis, & dum illos prudenti Religionum tolerantia hue allicitis, hos fastidioiè contemnendo è República vestra abigitis. Qua; res facit, ut felicitati vestras inhient vicini Principes, & vestra culpa quisque frui studeat. Invitant ad fe, quos vos fastiditis, Danus, Suecus & Holfatia: Dux. Quin & proprii comtnodi spe humaniter traâant exules vestros Archiduces, ut, qua illi haäenus male audiverunt, in vos derivent fàevitiae infamiam.
    Quae cum ita sint Illustriss. ac Potentiss. Ordines, revocate jam animos vestros ab hac nostra disputatione ad universam Rempublicam, & ad [p. 53] reliquas vestras, quibus patriam banc felicissime tutati estis virtutes/ortitudinera, inquam, conftantiam, fidem, authoritatem, clementiam quoque adjungite, quse lenitate, mansuetudine, temperantiasuaservatum iteosipibs, qui fe perdunt. Hanc ii conliorum vestrorum adhibueritis diredricem, fecuram magis & tutam habebicis Rempublicam, amore popularium, non metu firmatam. Hoc munimento tuti, munimento non egebitis: Firmissimum id imperium, quo obedientes gaudent, Scitote civium non lervitutem vobis, sed tutelam creditam esse, nec Rempubl.tara vestram esse, quam vos Reipubl. Infusurrat vobis prudencia; civilis magister Tacitus; novum imperium inchoantibus utilem e feClementiae famam. Pergite iifdem artibus tueri Rempubl. quibus ilia nuper ab Hispanorum tyrannide vindicata est. Quod fi mutetis indolem, metus est ne fortuna quoque cum moribusmutetur. In nullos magis insurgunt homines, quam in eos, quos imperium in ie adsectare sentiicunt. Non fobs viribus? armorum?fidio credere sequum est, faspe acri potior prudentia dextra. Sint ante oculos illi Principes, quos nimia in fubditos inclementia cervicibus publicis depulit. Temperatus timor est, qui cohibet, affiduus & acer in vindidam excitât. Et ut arbores quasdam reciiàe magis pullulant, ita publica crudelitas auget inimicorum &malignantium numerum, non minuit. Remove terrons caufas, ilicet qui timere deliit, odisse [p. 54] incipiet, & reperds authoribus tollet ánimos. Male illi & sibi & publico consulunt, qui ex. magna fortuna & adversariorum vidoria licentiam tantam uirpant, & non tarn, quod liceat, quam quod libeat, agunt. Ilia demum laudabilis victoria est, quaz cum paucorum exitio conjunda est, turn ex qua vidor majorem prudentia; moderationisque laudem refert, quam fortitudinis aut felicitatis. Privatas ergo ofTensas millas, facite, quae non raro redores Rerumpubl. ftimulant in publicum exitium. Abfit à consiliis vestris contumacia, nec dedecus fore crédite, Edidorum ièveritatem mitigaiïejModeranda sententia estè Reipubl. tempestate, tanquam navigium aliquod. Non ièmper it uno gradu vir U piens, lêd una via;? curfum eundem tenet, ièd portum.Arte & flexu fubinde opus, & contrada iaepius juvant vela, qua? expanla periculum minantur. Adulatoribus quoque aures occludite, ? ab Ecclelîasticisduci vos finite, uti nervis alicnis mobile lignum. Hi in cauiâ sunt, ut non folum fiant, quae vultis vos, led etiam ut ipsis moremgerere vel inviti cogamini. Accendit has diflidiorum faces Religio, quas nunquam felici fucceffu in Repub. hac velira coércita fuit. In Repub. inquam vestra, inqua omnes difputare malunt quam vivere, & libertati assueti dura servitia pati nesciunt.
**     Quamobrem recte feceritis, si mitigata Edictorum acerbitate docendi libertatem Remonstrantibus concedatis, nec imperium diutius in [p. 55] conscientias vobis affectetis. Connivere hic melius, quam intempestivis remediis dolida accendere. Majorum nostrorum ad Regem Philippum, ad Margaretam Parmensem vox fuit; Mentium Regem Deum esse; Belgarum ingenia non nisi facili froeno regi: Edictorum rigore vastari magis civitates, quam corrigi. Cur haec vobis jam praecepta saluberrima displicent? Cur in eundem, in quem Austriaci, lapidem impingitis? Caesaris effatum est, Potentia mediocritate exercita, omnia parta conservat. Et remissius imperanti melius, inquit Seneca, paretur. Seditionibus, si quas metuitis, occurrere in tempore, prudentia, authoritate, potentia potestis, quin iis legibus libertatem concionandi circunscribere, quibus Reipubl.vestrae securitati abunde prospectum sit.
    Proscriptionum, exactionum, incarcerationum (voces ad Reip. perniciem natae) finem aliquando facite. Rectores vos, non Dominos, subditos, cives, non servos, cogitate. Magis civitates ad obsequium flectit parcitas animadversionum. Et illud laudabile, ut, si poena opus sit, ea ad paucos, metus ad omnes redeat.
    Iram maxime prohibete in puniendo; nam irati dum ad pcenam acceditis, nunquam mediocritatem illam tenebitis, quae est inter nimium, & parum. Expendite Contraremonstrantium efferos & solo vindictae studio flagrantes animos, & ab hierarchia ipsorum vobis sedulo cavete.Turpe est eam his hominibus concedi à vobis [p. 56] authoritatem, ut omnium civium salus, vita, libertas, arae, foci, bona, fortunae, domicilia, ex ipsorum nutu, ac gratia pendere videantur.
    Expendite, cum optima Reip. parte vos contendere, quam sola facilitate placare potestis. Nec permitirte, ut fictis proditionis criminibus graventur fidelissimi cives, quorum perspecta est in rebus magnis & honettis vita: aut ut sceleratissimorum hominum quotidianis calumniis impune objiciantur devota ad necessariam Patriae defensionem pectora.
    Revocate exules, & culpam hanc suam agnoscant, quod de vestra clementia hactenus desperaverint. Si Synodi decretis per conscientiam suffragari nequeunt, satis sit publicis eos functionibus & stipendiis privari. Ne tristi divortio à conjugibus maritos, à liberis parentes, à complexu suorum distrahite vitae, generis, sanguinis, affinitatis, & studiorum hactenus genere junctissimos. Fruantur illo quoque aëre, in quo nati primum, mox & educati sunt. Doceant Ecclesias suas, quae doclrinam ipsorum amplexae sunt, cum tota fere Religione, imo tota, si Christianam spectes, dissidentibus, docendi libertatem non inviti concedatis.
    Sinite quaeso, ut aliquid ponderis apud vos habeant, tot civitatum, tam crebrae, tarn seriae supplicationes, illarum praecipue, quarum vel longa obsidione, vel eversione fracti fuere hostium impetus; quarum constantia, fide, animi magnitudine Patria nostra, Deo vindice, farta teda stetit.
[p. 57]
    Hoc si feceritis, coalescent civium distracti animi; gaudebunt imperio vestro subditi omnes; prudentiae & clementiae fama, ad quam omnia dirigenda principibus, clari eritis; belli adhaec subsidia auctius & libentius subministrabuntur; cum ea non in civium oppressionem, sed justam defensionem conferri constabit: dolebunt felicitatem vestram, quotquot ei invident, gratulabuntur Confoederati Principes; reviviscet Religionis anima Charitas, & quas nunc civitates tuentur militum copiae, solus civium tuebitur favor. Denique, quae votorum vestrorum summa esse debet, Amorem vestri apud subditos, metum apud hostes relinquetis. Anno 1620, mense Sextili.

6.
BARTOLDO NIHUSIO S.P.

CLarissime Doctissimeque Vir,
Facit ea, quam de humanitate tua concepi, fiducia, ut litteris hisce te affari in animum induxerim, non ut de stillicidiis (quod ajunt) aut fundis litem tibi moveam, sed ut tecum de Christianae fidei capitibus placide & in timore Domini conferam. Innotuisti mihi partim ex amplissimi praestantissimiqueViri D. Matthiae Overbeecquii, summi eruditorum aestimatoris commendatione, partim ex scriptis tuis cum publicis tum privatis. Ita de eruditione tua, & in Religionem Christianam affectu statuo, posse me à te doceri, si errare comperiar, nec gravem te [p. 58] fore in erudiendo eo, quem à redo fâlutis tramite aberrare facile judicabis. Etenim Reformatam (quam vocant) Religionem jam inde à teneris amplexus sum, & etiamnum ampleétor.? fide aut stabo, si vera fit, aut cadam, si falla. Veram esse hadenus mihi periuaû firmiter. Quicquam me credere, quod damnationis me reum faceré poffit, equidem ignoro. Quicquam me non credere, quod ad lálutem creditu neceffarium sit, itidem ignoro. Tu cum statuas Reformatam Ecclesiam veram Dei Ecclesiam non esse, aut ejus partem, me istius Ecclesiaî membrum à fidei Christiana: fundamento aberrare credas oportet.
    Quare à te indicari velim: Primo articulum aut artsculos aliquot, quorum mérito damnatorum numero adlcribi debeam.Secundo, quidnam judicio divino ad salutem pûtes creditu necessarium eiîè, quod non credam ego cum Ecclesia Reformata. Cum fidem meam Ecclesiaî Reformats cancellis? Confessionibus circumscribo, controversias istas de Prxdestinatione ejusque annexis excipi volo. In his principiis nos convenire arbitror:
    I. Solius Dei esse vitam aeternam largiri.
    II. Nulli earn largiri nisi Religionis verae cultori.
    III. Solius Dei esse praescribere vel mediate, vel immediate, qua Religione ac fide coli ab homine velit.
    Hic si operam tuam mihi de salute mea serio [p. 59] cogitanti commodaveris, summo me beneficio affectum putabo. Faciet haec res, ut aut proprius accedam ad cos, aut ubi sum & steti hactenus, majore animi fiducia persistam. Brevitatem amo, simplicitatem, modestiam, candorem. Has virtutes uti à te expeto, ita ipse quoad possum praestare per Dei gratiam adnitar. Vale vir eruditissime, & fecialem hunc non contendendi, sed discendi studio à me profectum humaniter excipe. Lugd. Bat. IV Non. Maji, An. 1624.

7.
Ecclesiae, ut vocant, Reformatae civi isti anonymo, cujus literas, profecto humanissimas, Leidâ ad me curavit Amplissimus D. Overbequius, Salutem omniaque Christiani amoris officia, BARTOLDUS NIHUSIUS.

CLarissime Vir, amice in Christo exoptatissime,
tametsi de nomine hauddum cognite. Paucis ac dilucide tibi expediri cupis duo. Unum est, annon conveniat inter nos de tribus hisce: I. Solius Dei esse, vitam aeternam largiri. II Nulli eam largiri nisi Religionis verae culturi. III. Solius Dei esse, praescribere vel mediate, vel immediate, qua Religione ac fide coli ab homine velit. Alterum, quidnam in Religione tua esse putem, ob quod salvari nequeas; quidnam item abs te ignoretur eorum, quae ad salutem creditu sint necessaria.
[p. 60]
    Non quidem Theologus ego, vir humanissime, sed vix Neophytus Ecclesiae nostrae Catholicae; & editum quoque est sat librorum, ad quos remittere te queam: quia tamen meam tenuitatem tanti facis, ut audire illam gestias, morem gerere oportet. Sane de tribus istis, quae primo loco dixisti, assentior. De duobus autem reliquis ita accipe.
    Et de priore quidem prius. Cujus Religio nititur conclusionibus, quae non sunt infallibile verbum Dei, sed fallibile verbum hominum, is sicuti fidem salvificam non habet, ita salvari nequit. Talis autem tua Religio. Conclusionibus enim nititur, quas exstant in Confessionibus Ecclesiae tuae Rerormatae; quemadmodum ipse scribis. Non sunt autem conclusiones istas infallibile verbum Dei, sed fallibile verbum hominum; utpote neque conscriptae, neque adprobatae à talibus, quales olim Prophetae, Apostoli aut Euangelistae, verum ab iis qui saltem ingenii sui naturale ac fallibile judicium, in Scripturis explicando indidemque argumentando, sequuti: quum contra assensus fidei salvificae, absque omni mentis discursu sit. Ergo sicuti proinde fidem salvificam non habes, ita salvari etiam nequis.
    Iam de posteriore. Qui infallibiliter certus esse vult, adhaerere se ipsissimo Dei verbo per omnia, ille si falli hac in re ipsemet potest, ab ore alicujus pendeat necessum est, qui simul & infallibilis heic sit, &, quoties requiritur, explicando sese clarius, omne penitus dubium tollere [p. 61] valeat. Neque enim Confessiones illae vestrae ad id sufficiunt; quum fallibiles sint. Imo neque Scripturae ipsae; quod in fide errantibus fluctuantibusque explicare se amplius, quam factum hactenus est, nequeant. Tu sine dubio infallibiliter certus esse vis, adhaerere te ipsissimo Dei verbo per omnia: nempe quia ialvari aliter haud datur. Ergo quum falli ea in re ipsemet possis, ab ore alicujus pendeas necessum est, qui & infallibilis beic sit, & explicare sese clarius, quoties poscitur, valeat. Ejusmodi autem os infallibile ignoras tu cum tua Ecclesîa Reformata. Viden’ ergo, quidnam te lateat eorum, quae ad salutem creditu cumprimis necessaria?
    Atque haec ad tuas, ut voluisti, sermone brevi ac simplici. Plura alias, ubi, quaenam sint illae, quas innuis, Confessiones, propius cognovero. Modestiam & candorem sicuti merito exigis, ita desiderari in me nunquam patiar. In te certe virtutes istas mirifice elucere, argumento tua est epistola. Quam proinde valde exosculatus sum. Sicuti & gratias nunc ago maximas de benevolentia in immerentem me; quam indiciis haud equidem obscuris declarasti. Faxit Numen coeleste, ut videamus nos invicem, superata mortali bac vita, in civitate illa supera, aeternum triumphatura. Vale, vir clarissime. Coloniae, 20 Maji, 1624.


[p. 62]

8.
BARTOLDO NIHUSIO S.P.

QUod tam humaniter ad litteras meas responderis, gratias maximas debeo, doctissime Nihusi. bbbb Quare, tale aliquod dogma mihi indicari velim. Vale ornatissime Nihusi, & nos ac veritatem ante omnia ama. Ita te Deus hic inco- [p. 67] lumem, alibi beatum velit. Lugd. Batav. 4 Non. Iun. 1624.

9.
Clarissimo, eruditissimoque Viro N.N.
Salutem ex animo, & officia promtissi-
ma, B. NIHUSIUS.

CErtamen comitatis ac amoris, quod continuare ita promte occipis, profecto nec ego deseram, postquam, te lacessente, semel ingressus sum.
cccc
Coloniae, 22 Iunii, 1624.

10.
BARTOLDO NIHUSIO S.P.

CLarissime Vir, Si visum tibi fuisset ad propositas à me quaestiones jam inde ab initio directe respondere, breviore gyro stetisset disputatio nostra, nec tanto verborum apparatu opus fuisset, vel in ipso limine.
[...]
Lugd. Batav. 10 Kalend. Sextil. Anno 1624.

11.
N.N. BATAVO B. NIHUSIUS S.P.

CLarissime Vir,
Quas Augusti die tertio accepi, vigesino tertio Iulii datas, in iis & prolixatis accusas me, & evagationis extra disputationis orbitam. Peccamus jam (ais) prolixitate uterque, sed culpa tua: dum enim à postulatis mei declinans, alio divertis, cogor deviantem sequi. Si autem à [p. 100] diverticulo, in quod digressus es, revocari te in viam velis, age directe, rotunde & aperte responde ad haec mea postulata, sive duo haec retentis meis terminis conclude: 1. Ergo articulum, aut articulos aliquot, habent Confessiones vestrae, quorum merito damnaberis aut à salute excluderis. 2. Ego articulum aut articulos aliquot non habent Confessiones vestrae, qui ad salutem judicio divino creditu sunt necessarii.
[...] Vale Vir Clarissime. Coloniae, 25 Augusti, 1624.

12.
BARTOLDO NIHUSIO.

QUem tu Britannum esse credis, Nihusi doctissime, non magis Britannum est, quam [p. 117] Thrax aut Scytha.
[...]
Vale. Salutem tibi dicit Overbeecquius, & Kinderlingius. Lugd. Bat. 1625.

13.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT S.P.

LItteras tuas, & adjuncta aliorum carmina legi lubens.
[...]
Vale. 1624. Lugd. Bat.

[p. 121]

14.
JACOBO PETITIO S.P.

LItteras tuas bilingues, Gallo-Belgicas puto, summa cum voluptate legi, amicorum candidissime.
[...]
Lugd. Bat. 17 Decemb. 1624.

15.
EIDEM.

ORnatissime Vir,
Quod litteras tuas priores bilingues vo- [p. 124] caverim, & trilingues me propediem expectare scripserim; non scripsi ut te riderem, sed ut rideres. [...] 30 Decemb. 1624.

16.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

TRansmitto ad Te, Vit Nobilissime, effigiem ejus hominis, quem amicis tuis accensere jampridem dignatus es, hoc est, Barlaei tui.
[...]
Lugd. Bat. 20 Februarii 1625.

17.
EIDEM.

PRaestabo fidem, & quasi per Styga jurassem, Di cujus jurasse timent, & fallere Numen, promissis non deero.
[...]
Vale. 1625. Lugd. Bat.

18.
IOHANNI NARSIO.

GRatulor te tamdem post longos errores, & exilii taedia sospitem in patriam reversum, licet non infeliciter tibi cesserit ista tua peregrinatio. [p. 130]
[...]
Lugd. Bat. 21 Febr. 1625.

19.
CONSTANTINO HUGENIO.

SErmonem Tuum, quo Elegiae meae rationes dispungis, tradidit mihi Doctor Verburchius. Nunquam majore usura sortem exposui. plus quam fenerator sum, qui pro rancidis versiculis gravissimum tuum carmen lucratus sum, &, quod omni auro charius habeo, in amicorum tuorum numerum transscribi merui. De me ita statuas velim, eum me esse, qui ob eximias ingenii dotes, pene ad superstitionem te veneratus fui. Sed tacito hactenus animi assensu, nunc apertâ litterarum confessione. Mitto jambos aliquot in Otiorum tuorum libros, quibus quam te amem, significatum volui. Si Poëmatis [p. 131] tuis eos praefixeris, aliquid fortè à nominis tui splendore gratiae, aliquid à tuorum carminum contactu laudis impetrabunt. Nos hîc in umbra vivimus otiosi, hinc luctantis secum Patriae, illinc crescentis tuae virtutis spectatores. Tu, si beare nos velis, Virorum eruditissime, litterarum subinde alloquio de valetudine tua & communibus studiis nos certiores fac. Vale. Lugd. Batav. 10 Mart. 1625.
[Volgens Worp is de brief uit mei].

20.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

TAndem apud nos belli inclinationem fecit Mavors, & post obsidionem longem Breda hostem fecit,
[...]
Vale. Lugd. Bat. Iul. mense. 1625.

21.
EIDEM.

DEnuò mihi curandas ad te litteras tradit Thibautius.
[...]
Lugd. Bat. 1625.

22.
PETRO BOR, Secretario Ultrajectino.

AMplissime Vir,
Quum domum cogitaret filius D. van Someren, nolui eum sine meis ad te litteris ad suos redire.
[...]
Lugd. Bat. Cal. Aug. 1625.

23.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT S.P.

FEriae Caniculares, Nobilissime Vir, quibus animum laxare solent umbratici Doctores, me Ultrajectum invitarunt, cum amicis & dentium & suavissimorum sermonum commercia uti facerem.
[...]
Vale. Lugd. Bat. mense Augusto, 1625.


[p. 138]

24.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime Hugeni,
Hesterno die illustrissimi Principis manibus publica Oratione parentavit Daniel Heinsius, & invicti Herois laudes magnifice exequutus est orator disertissimus. Ego quanquam nec scripturiam valde, nec tam magno Principe digna à me dici posse confidam: in publico hoc tam augusti funeris apparatu asymbolos [inutilis] esse nolui: & famae periculum subire malui, quam profani silenti reus haberi. Nec, ut verum fatear, impetrare à me potui, ut tam luculentum & oportunum Poëtarum furoribus argumentum Musis meis eripi sinerem. Conatus itaque fui brevi hoc Poëmatio summa tantarum laudum fastigia perstingere; nec sine Vate discederet is Princeps, cujus virtutum bellicaeque fortudinis vel umbram solum nulla vatum encomia exprimere valent. Mitto Carminis istius exemplaria aliquot. Optarem etiam Principi Auriaco illud exhiberi, cum faciles aditus & mollia fandi tempora esse noveris. Sed ab omni mendicitatis specie haec mea officia aliena esse volui, nec in turpem sordidamque nundinationem has Musas extrudo. Pro Poëmatum tuorum libro gratias tibi ago maximas. Eorum lectione ita afficior, ut enthusiasmo mihi corripi videar, cum in eruendis profundis eorum sensibus versor. Non scripsisti ea, mî Hugeni, aquae [p. 139] potoribus, nec iis qui in Belgico carmine mihi praeter rhythmum sectantur. Ex Characteribus tuis plenis reconditae eruditionis, modò sapientiae, modò virtutis praecepta, modò festivae oblectationis argumentu delibo. Quàm lepide Medicorum ordinem perstingis? Quam graviter boni Concionatoris munia enarras. Sed cur nullum mali Concionatoris characteren exhibes? an quia nullum talem esse arbitraris? an quia à crabonum ictibus tibi times? Posterius suspicior. Provinciam quam nactus es amplissimam dignissimamque tibi ex animo gratulor, & majora tibi & virtutum tuarum & laudum incrementa precor. Vale Vir praestantissime. Lugd. Bat. 1625. Septem.

25.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

NOn oblivione tui, aut negligentiâ mea rariores ad te dedi liotteras, Nobilissime Haestrechti, sed temporum iniquis occasionibus praepeditus.
[...]
Lugd. Bat. 1625.

26.
IOHANNI BOR, Medico.

DIlectissime Vir,
Desidero ex te intelligere, quî valeas, una cum mellitissima tuâ conjuge. Facit enim veteris amicitae & consuetudinis suavissima recordatio, ut libenter tecum vel praesens vel absens loquar.
[...]
1625.

27.
GODEFRIDO HAESTRECHTIO.

NObilisime Haestrechti,
Telam, quam tuo mandato orsus sum, feliciter pertexam, & ne veteri officio desim, res novas porrò enarrare pergam, licet non eâ gravitate, quâ res Romanas recitat scriptor Patavinus.
[...]
1625. Lugd. Bat.

28.
JACOBO PETITIO S.P.

EXemplaria ista vultus mei curasti, sed sero admodum.
[...]
1625.

29.
CONSTANTINO HUGENIO.

NEc litterarum, nec amicitiae officiis tibi cedam, doctissime Hugeni. T me versibus tuis aliquoties alloqui dignatus es, & jam nuper ingeniosissimo Epigrammate, quod ob enantiofaneîs antifaseîs mirifice placuit. Iam versus repono, sed, heu, claudicantes, quibus sola carminum forma praejudicium creet. Una cum iis Panegyricum meum mitto dictum Frederico Henrico Arausiorum Principi. Nec enim, dum animum à rancidis Philosophorum insitutionibus relaxo, quicquam magis, quam poëtarum secessus placent. Nec malè me de Republica mereri arbitror, cum Rectores ejus laudo. Scio naon egere tantilli humuncionis praeconio summos Principes, nec meo applausu in tam augusto Famae theatro positis opus esse. Tamen volui, vel cum offensae metu, affectum meum erga Nassovios testari, & nimis officiosus audire, dummodo civis bonus & filópatris [amans patriae] habeat. Nec honores prenso, nec praemia aucupor. Utraque [p. 147] supra sortem meam sunt. Scis Petronii dictum de bonae mentis sorore. Nisi fortè paucis serus accidat, quos aequus amavit Iupiter. ergo tua & paucorum familiaritate opes meas aestimo, & à litterarum tuarum lectione laetior abeo, Quam si me liquidis fortunae, rivus inauret. Vale, mi Hugeni, & quem amicum sors tibi obtulit, constanti ratione ama. Lugd. Bat. 17 Cal. Decemb. 1625.

30.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

QUid causae sit, Vir Nobilissime, quod tantopere de litteratum mearum tarditate conqueraris, non video.
[...]
1625.

31.
IOHANNI BODAEO à STAPEL.

MItto ad te, amicorum integerrime, Panegyricum hunc meum, quo summi Principis laudes adumbravi verius, quam expressi. Quod enim Fratri nuper praesiti officium, etiam Huic me debere putavi. Aliae merces in foro meo non prostant. Vobis opes sunt aureae & argenteae, nobis sicca papyrus. Tantum inter Mercurium & Apollinem interest, quorum ille Amstelodamensium, hic Leydae meae tutelaris est Deus. Propitio satis utor Apolline, sed [p. 149] minus faventem habeo istum Atlantis nepotem. Nempe hic fraudum ac mendaciorum Deus est, sine quibus infeliciter mercatura exercetur. At Apollo noster integer vitae est scelerisque purus. Illum vobis non invideo, modo hunc mihi indulgeant Musae, noster amor. Vale. 24 Novemb. 1625.

32.
CONSTANTINO HUGENIO.

NEc de fide tua ac sollicitudine dubitavi, Hugeni nobilissime, nec me à te negligi suspicatus sum. Verum observantior sui amicitiae, qua me dignatur tua humanitas, quam ut eam voluerim iterata petitione ac Principis tui interpellatione obsolefieri, ac veluti profanari. Verebar quoque, ne nimium familiariter te uti vell viderer, & jus scriptionis, quod mihi apud te esse pateris, utilitate quodam, & privati cujusdam commodi aucupio ac spe metiri. Iam cum reapse experiar, majore me adfectu à te diligi, quam vel credideram unquam, vel ingenii mei mereri potuit tenuitas, gratiam me tibi maximam & habere & debere profiteor: & huic soli culpae me affinem esse agnosco, quod de tua erga me benevolentia minus confidenter praesumere ausus fuerim. Sed quam tu Barlaeum tibi obstringis, qui honesta vocis tuae suffragatione tantum Principem mihi conciliasti, usque adeo, ut etiam dôrodótos [munificus, sive munerum dator] esse velit. Scilicet in Aula notus [p. 150] esse coepi umbraticus doctor, & ejus favore dignus haberi
    hôi laoí t’epitetrafátas, kaì tópa mémêle.
    Cui populi sunt commissi, & qui talia curat.
Crede, mi Hugeni, tum me voti mei compotem factum, cum Principi tuo hoc qualiscunque officii genus non displicuisse ex litteris tuis intelligam. reliqua minus miror, licet, ut Homerico utar:
    hóutoi apoblêt’ estì, Theôn erikúdea dôra.
    Nec enim contenmenda sunt Deorum valdè gloriosa dona.
Quidquid sit, tibi id omne debebo, qui tuae commendationis accessione pretium litterariis nostris mercibus non leve addidisti. Hodoporicum tuum legi summa cum voluptate. Et legimus plures. Neque enim praestantes istos ingenii tui foetus, quasi mihi commodus uni, solus exosculari satis habui. Nos domi inter chartas librosque positi vix versus scribimus:
    Tu pervigil illo (hic risimus divinae Poëta istud divisum L illo)
    Tempore, quo placidis Thetiis irata Camoenis
    Obstrepit, & vatum turbant commenta procellae,
    Auriaci meditaris iter, plebejaque passim
    Gaudia patricio cantas conjuncta favori.
Sparsus nuperrimè fuit rumor, Amstelodami Hermaphroditum, hactenus maritum, peperisse. Ea res, quanquam per eburneam portam, Quae falsa ad coelum mittunt insomnia manes, erupisse credatur, visa tamen mihi fuit idoneum Epi- [p. 151] grammatis argumentum. Mitto tibi apographum, ut rideas; sed his legibus: primò, ne si quid comicum occurrat, fontem corruges. Nec enim semper serius est ipse Patêr andrônte Theônte, Zeus hypsibrémetês. [Virum Pater atque Deorum Iupiter altifremus.] Deinde, ne in Catonis cujusdam. aut superciliosi hominis manus incidat. Vale, Hugeni clarissime, & diu laetus intersis populo Batauôn. [Batavorum.] Prid. Cal. Decemb. 1625. Lugd. Bat.

33.
GODEFRIDO HAESTRECHTIO.

POëtarum princeps Maro circa finem lib. 6. Aeneid. duplicem affingit Inferno portam; corneam unam, eburneam alteram, illam veri, hanc ficti falsique nunciam. Per hanc illud quoque erupit, quod non ita pridem de Rupellensium deditione scripseram.
[...]
Vale. 14 Decemb. 1625. Lugd. Bat.

[p. 153]

34.
CONSTANTINO HUGENIO.

HOc ipso die, summo mane, honorarium Principis Auriaci in manus Iunonis meae devenit, quae aureo illo imbre perfusa frontem laetius exporrexit, & diem hunc inter auspicatos habere coepit. Ego, mi Hugeni, Iovem illum, non Dictaeum, sed Batavum colo venerorque, non solum ob insignem munificentiam, qua me supra meriti mei sortem inauravit, sed quod in eorum me numero esse voluerit, quibus se quicquam debere putavit domus Nassovica. Ubi occasio feret summas Illustrissimo Principi gratias meis verbis age; si, ut hoc fiat, necessum putaveris, & Aulae officia moresque exigant. In his enim plane ágroikos [imperitus, rudis,] sum, & pene ad pudorem stupidus. Sed quibus tandem officiis apud Te nomina mea expungam, qui tot humanitatis tuae erga me testimoniis totum tibi obcerasti. Tu hederam suspendisti vino non vendibili. Tu litterarias nostras merces Principi encomio tuo & suffragio comprobasti, tantumque iis conciliasti gratiae ac precii, ut luculentum adeo iis antídôron [remunerationem] decreverit. Forte in heroïcam mentem subiit illud Salustii: Armis quam munificentia vinci Principem, minus flagitiosum est. Ego, cum alia ratione non possim; haec benevolentiae tuae erga me argumenta grata animi recordatione circumferam, & benè de Republica ac Princi- [p. 154] pe tuo, & re litteraria merendo, operam dabo, ne beneficium istud perierit. Lugd. Bat. 24 Decemb. 1625.

35.
DANIELI HEINSIO.

VIr Clarissime,
    Epicedium hoc, quod in obitum viri praestantissimi Iani Rutgersii affinis tui conscripsi, ad te transmitto, ut videas, quantum me & tibi & affini tuo debere putem. Certè utrumque ob rares eruditionis dotes summopere veneratus sum, licet silendo magis quam loquendo. Unum doleo, quod tanti viri amicitiam temporum mihi inviderit iniquitas. Nunc, quem vivum non potui, mortuum exosculor, & quum alia ratione non possim, hoc qualicunque pietatis officio prosequor. Aliorum quorundam Poëtarum censuram deprecari forte necesse non habebo. Tuam tamen, poëtarum hujus seculi facile principis seriò deprecor. Farre libant, qui thura non habent. Et gratas quoque Iovi esse novi victimas, quae infra hecatomben sunt. Si quid in carmine hoc nostro mutari velis, si quid addi, libere significa. Nulla religio mihi erit in hos abortivus Musarum foetus saevire, ut si qua fieri possit in melius refingantur. Vale, vir clarissime, & me tui amantissimum redama. Lugd. Bat. 24 Decemb. 1625.

[p. 155]

36.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

PRaestantissime Vir,
Non parum dignitatis ac splendoris nomini meo accessisse arbitror, ex quo tempore rerum novarum tum quae domi, tum quae foris geruntur, scriptorem me esse voluisti.
[...]
1625.

[p. 157]

37.
IOHANNI BOR, Medico.

CRebrioribus ego tibi litteris obstreperem, dilectissime Borri, nisi essent, qui domi mihi obstreperent.
[...]
1626.

38.
THEODORO GRAVIO.

ETsi conspectus tuis multo mihi foret jucundior, gratiores verò sermones tui, tamen ingens illud utriusque desiderium lepidissimis tuis ad me litteris non parum solatus es.
[...]
1626.

39.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

ITane per scelestam hyemem amicitia tua refrixit; & quae interjectos amnes, etiam amoris tui impetum stitit?
[...]
1626.

40.
CONSTANTINO HUGENIO.

DIlectissime Hugeni,
Nec Litteras, nec versus rescribe, ne in novum discrimen valetudinem dubiam adhuc [p. 161] adducas. Facile enim, dum neuter adhuc status est, ex attentiore meditatione incalescent spiritus, hinc sanguis, hinc habitus corporis. Tui magis, quam amici rationem habeas. Ubi firmior ac secura magis obtigerit valetudo, genio tuo obsequere, & loquacitatem meam ulciscere. Mirabar, imo stupebam, te ad nuperos meos versus tam cito, tam copiose, tam ingeniose respondere potuisse, idque aegro adhuc corpore. Vel tuo jam exemplo disco, verum esse illud Aristotelis placitum: Animam non esse organicam, sed apathê. [affici nesciam.] At contradictoria videor scribere, dum organicam esse nego, & tamen ex attentiori cura corpus affici dixi. Verum, cum intelligentem oporteat speculari phantasmata, sit, ut agente intellectu phantasia suas quoque peragat partes. At haec, cum corporea sit facultas; fit, ut affectis spiritibus, proximo phantasiae instumento, porro in corpus serpat noxa. Sed haec Medicorum & Philosophorum pulpam sapiunt. Tu valetudmen tuam cura diligenter, si amas meam. D. Verburghio velim imperes, ut de valetudine tua me certiorem reddat, idque quam frequentissime. Iamjam ex litteris ejus ad parentes datis intelligo, nondum te esse apyreton, hoc est sine febre. Quare videbor intempestive Apollini egisse gratias, & classicum ante victoriam cecinisse. Fiduciam hanc mihi fecerat carmen tuum, quod à febricitante Poëta profectum vix mihi verisimile videbatur. Quae ad plenam valetu- p. 162] dinis tuae securitatem faciant, suppleat supremi Numinis benignitas, cui aut porro vive, aut beatus morere. Lugd. Bat. 21 Iun. 1626.

41.
WILHELMO HERBERTO,
Penbrociae Comiti, Supremo Magnae Bri-
tanniae Regis Cubiculario.

QUantum illustri tuo nomini debeam, Comes generosissime, ex Oldisworthi tui ad Nobilissimum virum Constantinum Hugenium litteris, iisque plani evangelici tenoris, intellexi.
[...]


42.
D. M. OLDISWORTHO, Generosissimo Penbrociae Comiti à Secretis.

SOlemni me tibi beneficio obstrinxisti, doctissime Oldisworthe, quod Regio nomini dicatum Poëmation Illustrissimo Penbrociae Comiti, cum commendationis tuae accessione exhibere non fueris dedignatus.
[...]
1626. Lugd. Bat.

43.
CONSTANTINO HUGENIO.

OMnis, quae hinc ad Penbrociae Comitem, hinc ad Oldisworthum dirigitur gratiarum actio, A te principium, tibi desinet, Hugeni Nobilissime. Unus enim tu horum omnium mihi favorem gratiamque conciliasti; dum nec domi nec foris illaudatum me posteris, & facundiam tuam explicas in laudes hominis nullo tibi merito obstricti. Sunt profecto haec non levia sortis meae solatia, quod sterili hac amicorum tempestate hos qualescunque ingenii mei proventus tibi probaverim. Amant applausum [p. 166] Camoenae & magnorum virorum suffragatione frontem laetius exporrigunt. Sed utinam aliâ ratione, quam litterarum officio & gratiarum actione gratitudinem meam testari possem. Verum nec erecta tua indoles requirit aliud redhostimentum, nec patitur fortunae meae tenuitas, ut paria tibi officia praestem. Unum hoc superest, ut meritorum tuorum memoriam religiose conservem, & diligentius aliquando excutiam vires patrimonii, quod Apollinis dono mihi obtigit. Ut si lege mutui mecum experiri aliquando in animum inducas, istis bonis nomem meum aliqua expungam. Mitto litteras ad Britannos. Num inscriptiones conveniant tantis heroïbus velim advertas. Nec enim adsuevi terrarum Deos affari. Laetius in deprecandâ Regis liberalitate exspatiatus fuissem, nisi obscurius hac de re ad te prescripsisset Oldisworthus. Nec ausus fui explicatius loqui, ne vel inanes spes vovisse, aut confidentius quidquam mihi promisisse videri possem. Omnino decrevi operosiore sermone uti, quin etiam carmine affari Comitem Penbrociae & adventantem Legatum ubi de regiâ voluntate propius consiterit. Iam vale, & mecum aureos montes somnia. 2. Iul. 1626. Lugd. Bat.

44.
ARNOLDO BUCHELIO.

LItteras tuas, doctissime Bucheli, tradidit mihi cognatus tuus* D. Vorstius, quae me [p. 167] cumularunt ingenti laetitia. Gaudeo enim tibi emunctae naris viro versiculos istos placuisse, perfunctorie, ut verum dicam, exaratos, & prout forte occurrebant in Goltzio numismatum formae. Certè tuo judicio plusculum mihi tribuere ausim, eoque honesta ambitione in hoc scribendi genere nonnihil incitor. Scis laudatam virtutem crescere, & aliquod calcar subdere etiam mediocribus ingeniis applausus doctorum. Tuum erga me affectum, quem litteris tuis luculenter testaris, unice exosculor, & benevolentiam tuam officiaque, quae mihi liberaliter ac prolixe offers, amplector. Non desinam ultra tibi nugis meis obstrepere, quarum quia aliquod apud te precium est, mitto Epicedium, quod scripsi in obitum Willebrordi Snellii Mathematici incompabilis. Allusi ad celebratas Astrologis siderum imagines, iisque suum cuique luctum affinxi. Vides cur Poiêtaì [Poëtae] dicamur. Vale, vir humanissime, & quantum studiis, mihi fave. Lugd. Bat. mens. Aug. 1626.

45.
CONSTANTINO HUGENIO
Sponso.

NOn utar longa circuitione, Hugeni clarissime, nec amorum solennia longa oratione interpellabo. Unum petam, ut Poëmation hoc meum eo vultu excipias, quo jam Sponsam tuam adspectas. Versus istos intempestivos, & [p. 168] veri accomodos mutassem facile, sed nolui foetum nova cura refingere. Periculosa est omnis superfoetatio in humano sexu; nec minus in carmine. Tu interim amoribus tuis feliciter fruete, & more majorum de humano genere bene mereri incipe. Uxorem duxisti, & in ordinem maritorum adscriptus es, in quo nec Lentulos te, nec Celeres imitari oportet. Longa sunt conjugii spatia, quae moderata festinatione decurres citius, quam impetu. Raro diurnant athletae servidiores. Etiam hic intra auream mediocritatem stetisse virutis erit. Nec tamen ea gravitate ad tribunal Veneris accede, qua Principum aulas conscendis, & Nassoviorum responsa expedis. Blandum est & imbelle anmimal uxorcula, quae in viri comitate & lubentia solatium quaerit. Fastidiunt contemplationi deditos novae nuptae, & vivendi genus amant praktikòn.. [activum.] In scena modo serium, modo jocularem vultum actores induunt. Alium quoque tu in thalamo, alium in aula. Hic sapiendum, illic desipiendum, nisi forte sapientiae partes esse putes sunousiázein. [coire.] Hactenus ex nullius praescripto & dormivisti & vigilasti. Iam vero ad alterius arbitrium moderanda erunt haec naturae officia. Quae Musis aliquando indulsisti pervigiliae, amori indulge; & qui noctes antehac inter sommum & Poëticos furores dividere solitus es, inter somnum & Cypridem easdem partire. In istius jam militiae consensisti leges, in qua militare sacramentum est: Mos [p. 169] gerendus Thaïdi. In hac, ut pergam jocari, ita stationem tuam tuere, ne aut Sponsae verecundiam expugnes vehementius, aut invadas timidius. Vale, 3 Non. Aug. 1626. Lugd. Bat.

46.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

SEptimanae jam effluxerunt tres & ampius, ex quo in publicum non prodii. In causa fuit febris recidiva, quae cum variolorum reliquiis idque gravius quam ante me invasit. Citius, quam oportebat, me aëri exposuisse credor, & in proprias leges pecasse ipse Medicus. Adeò facile, cum valemus, recta consilia aegrotis damus, aegri ea ipsi negligimus aut fastidimus. Interea non semel tui memoria animum meum subiit, & pertinax tuum silentium impatientissime tuli. Cogitabam displicere fortè amicum aegrum, quem non nisi sanum vegetumque hactenus amasses: nec placere quicquam, nisi quod Deus & natura integrum ac salubre velint. Sed tantus tui animum meum incessit ardor, ut & gravius in me peccandi veniam tibi faciam. Imò negligentiae tuae ac inertiae praemia mitto versus hosce, quos aeger adhuc, sed lentè convalescens, scripsi. Videbis adspersas esse à febricula languoris poëtici notas. Tu judica, nec sublime illud dicendi genus, quod in Panegyricis usurpari solet, hic desidera. Alia irati Achillis, alia amantis Paridis oratio est. Nunc ad publica me comverto. Post superatam & solo aequatam ve- [p. 170] terum Saliorum urbem, Hulstam Flandriae propugnaculum stratagemate tentasse videtur Princeps, sed frustra, uti belli incerta saepe sint: molimina & eventus dubii. Praemonitum fuisse ab exploratoribus, aut transfugis hostem non dubito. Murmurat plebes, & proditionis crimina ipsis Proceribus solitâ temeritate impingit. Nempe effectum vellet omne illud, quod Principum consiliis praeconcipitur. Fama est, nec vanis autoribus ad nos perlata ingenti praelio inter Danum & Tillium pugnatum fuisse. Illum in fugam actum, desideratis quinque aut sex peditum millibus, equitatu dissipato. Etiam Suecorum & Polonorum exercitus inter se commissi mutuis cladius attriti sunt. In Britannia turbata adhuc omnia ac suspensa. Rex, Gallorum, ut ajunt, insolentia irritatus, omnem Reginae comitatum, qui ex Gallis constabat, in Galliam abire jussit. Buckingamo patrocinatur regius favor. Caetera, publici odii victima est. Gallus bello Italico expeditus pacem otiumque armis praefert. Utinam & nos aliquando salutaris illa dea respiciat. Sed altius Hispanorum animis insedit Belgarum odium, quam ut Pacis consilia audiant, aut admittant. Causa Praefectorum Maris, quos vulgo Admiralitates vocant, sub judice adhuc est. Metuuntur calculi nigri. protrahitur sententiae dictio, amicis, uti opinor, intercursantibus. Ni me fallit conjectura, dabitur venia corvis. Spinolae modestiam laudo, qui otiosus nostrum laborum spectator, partis [p. 171] acquiescere videtur. Fortè annonae, aut aerarii penuriâ. Vale, vir amicissime, & de pristino tuo in nos affectu cave quidquam remittas. 10 Sept. 1626. Lugd. Bat.

47.
JACOBO PETITIO.

IAm antè ex nauta reduce itineris tui laboris & errores intellexeram. Habes hoc cum magnis Ducibus Aenea & Ulysse commune:
[...]
[p. 172] Non libenter pediculosi itineris narrationibus aures commodo. Hesterno die percrebuerat rumor Principem adventare. Iussi sunt ilicet cives omnes in armis adesse, epulumque paratum Principi vel ad luxum. Expectatum fuit in seram vesperam, faces passim per plateas accensae diem mentiebantur. Tandem nuntiatum, Principem, ubi Leyderdorpiam venisset, Hagam deflexisse. Tum se quisque domum recipere, alii Principem, alii Magistratum, à quo praemonitus non fuerat Princeps, nedum invitatus, culpare, quisque, prout in eum erat animo, mussitare. Hostis jam totus est in perfodiendis Cliviae agris, ut Mosam Rhenumque committat. Legatus iste Gondamar, qui simulatis nuptiis ante annos aliquot Regem Iacobum à Germanico bello avocavisse creditur, Bruxellis Hispaniam repetens in itinere obiit. Tillius in agro Brunsvicensi rerum potitur. Danus reliquias colligit Danaum atqtte immitis Achillei. Transiit hac Professor iste è Gallia redux, cui, Caesaries calvum contegit empta caput. Sed nec hujus alloquio frui licuit. Vale. 8 Kal. Novemb. 1626. Lugd. Bat.

48.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

NEscio an praesagi & fatorum praescii fuerint sermones isti, quos non ita pridem de Snellio mecum habuisti: quippe quos postero die excepit viri clarissimi mors.
[...]
3 Novemb.


[p. 174]

49.
CONSTANTINO HUGENIO
Sponso.

IAmdudum ad te in castris haerentem scripturivi, Hugeni Nobilissime, verum cum didicissem nihil Musis cum Marte esse commune, & humaniores litteras classicorum strepitus aversari, officium styli in hoc tempus distuli. Gaudeo equidem te sospitem & incolumem è Morbonia ad tuos reversum, & vagos insalubresque castrorum situs stabili magisque salubri loco commutasse. Habes & domi, ubi castra metari possis, sed extra telorum jactum, in Polybii aut Vegetii campis. Vallos, propugnacula, aliaque exercitus munimenta formabit tibi apud Annalium scriptorem Drusus. Illa illustrare & oculis usurpare licebit etiam post indictum castris silentium & sacra vigiliarum tempora. Minus te afficiet Varus cadens, legiones caesae, aquilae raptae, quam turbatae Batavorum phalanges, captus Wismariensis, & manu, voce, vulnere pugnam sustentans Dominus de Potles. Si vinctum Rhenum, si pontes sublicios visere amas, etiam in Caesaris Commentariis Rhenum Ponte stratum in Menapiis & Trevirorum finibus comperies. Si Principum tentoria oberrare animus tibi est, tetendit illa apud Curtium Pellaeus juvenis. Si classium placet conspectus, quantas tibi depinget Trogi conspectus, quatas Patavinus scriptor in Libybaeo promontorio? Faciem hanc belli, domi, cum libet, vides, ipse securus quid [p. 175] Tyridatem terreat, & quid Rex gelidae meditetur orae. Ego castra nec amo, nec sequor, nisi illa fortè, in quibus imbellis cum matrem puer semotis arbitris belli damna resarcit. Aliorum bellorum narrator esse malo, quam spectator, nec in illa fabulâ Purgopolinices sum aut Davus.* Si quid hebdomadales chartulae nobis impertiant, quod boni sit commatis, avidus illud arripio, & benè cum patria agi puto, cum tantis historicis salutem suam probaverit. Sed haec per jocum. Snellii nostri Mathematici summi mortem jan antè intellexisti. Ejus manibus hoc carmine parentavi Praetereà
    Ausonias arces, & nomina clara triumphis
        Accipe, nec nostrae sordeat artis opus.
    Dissimulet Domini quamvis haec pagina nomen,
        Debebit domino non minus illa suo.
Nomen meum, inquam, non adscripsi, quia Italiam ipse non vidi, & ex aliorum solummodo narrationibus sapiendum mihi fuit, quorum si quis fortè fuerit, errorem & culpam praestare nolui. Vale, Hugeni praestantissime, & fratri à me salutem. Me ut redames non petam, cum amare candorem non possis. Mense Novemb. 1626. Lugd. Bat.

50.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

HErbae istius precium mihi numeravit vir iste à secretis Brederodio. Eam epigrammate hoc vel potius aenigmate describi posse ar- [p. 176] bitror. Ego Sphynx, tu Oedipus logogryphum hunc explica. quod difficile tibi non erit, cui ingenium omnis elegantiae capacissimum largita est benfica natura. Veniunt juxta ad te versus in obitum Snellii scripti. Ad manum tum temporis erat Sphaera coelistis, in qua dum depictas viderem syderum imagines, subiit animum voluptas ea omnia breviter carmine complectendi, & ut quaeque Manibus Snellii indoluerint poëticè explicandi. Crede, versus extemporanei sunt, nec ter scribenti effluxit clepsydra. Festinbat enim typographus, qui vacuas aliquot paginas sordibus istis conspergi volebat. Equi tui panegyricum ad te probè curatum non est quod dubitem. Si quid fit, quod displiceat, praesertim circa colophonem, nullo negocio mutabims. foetus enim suos lambere & lambendo refingere, non ursorum modo, sed & Poëtarum est. Hactenus feliciter pugnatum à rusticis Austriacis. Iam omnis spes restituendae per ipsos rei decollasse videtur. Habent quod indignentur Pappenheymio, qui rusticitatem ipsis unà cum vita exuit. Danorum Rex in Albis ripâ copias colligit. Naves Morinorum & notratium bellicae in Hispanico mari Martem spirant. Illic super Phryxeo vellere, quod non è Colchide, sed occiduo orbe petitum quotannis eunt Hispani, seriò pugnabitur. Utinam Medeam habemus, quae Draconem aurei velleris custodem sopiat. Vale. mense Novemb. 1626. Lugd. Bat.


[p. 177]

51.
GUILIELMO GROTIO.

VAcat adhuc in aedibus meis convictori locus: idem nempe ille, quem antehac occupavit cognatus tuus Brielius. Quare adolescentem, quisquis fuerit, libens recepturus sum, & qua potero viam illi ad uberiorem doctrinam & probitatem praemonstrabo. Ipsius erit ductorem sequi, & ad modestiam omnem vitam moresque componere. Nec enim aut nocturnos grassatores, aut bibaces spongias amo, quales aedibus meis exesse jubeo. Iisdem legibus, quibus aliis, & ipsi vivendum erit. Eum bonarum esse partium gratulor. Non parum enim ad familiae quoque tranquillitatem hodie facit ê homodoxía. [opiniorum consensus.] & quoties inter pocula de rebus communibus sermo incidit, istos antilégontas [contradicentes] vix fero. Sunt ejusdem notae & reliqui mei convictores. idem omnes volunt & nolunt, qualem veram esse scis amicitiam. Vale, charissime Groti, & juvenem istum non nisi post ferias Paschales adducito. Interim fac sciam, an parentibus stet sententia illum ad nos mittendi. Solent enim statim à Paschae festo plures hic inde è triviis Leydam advolare. Lugd. Bat. mense Febr. 1627.


[p. 178]

52.
CORNELIO VANDER MYLE.

PArum forte observans dignitatis tuae videbor, Nobilissime Myli, si petaces hasce Tibi chartas obstrusero. Verum cum benignitatis tuae fiduciam mihi jampridem ingeneravit perspecta pluribus humanitas tua, nec ejuscemodi litterarum missitatione molestus tibi esse soleam, omnino confido, aliquid ponderis apud te habituram commendationem meam, quâ maximi & mihi conjunctissimi viri causam apud te defero.
[...]
1627

53.
BALDUINO HAMAEO, Anglo..

IAm de fide tua ac promissus dubitare incipiendum, Hamaee charissime, & silentium tuum sequius interpretabar; cum oppido mihi litteras tuas tradidit Utenbogartius: quae negligentiae conceptam suspitiunculam discusserunt, & fidem tuam mihi probavere.
[...]
[p. 181]
[...]
Lug. Bat. 25 Mart 1627.

54.
    ABRAHAMO DOMINICI, Frisio.

DOctissime vir, Iam verum esse comperio Homeri illud allôi alla edôke Theòs. [alii alia tribuit Deus.] cui consonum est istud [p. 182] Pauli: (si sacra licet conferre profanis) distinctiones donorum sunt, sed idem Spiritus. Ne longius abeam; intra Theologiae fines consistant. In ea alii disputandi acumine, alii scripturarum intelligentia, alii in asserenda veritate, alii in expugnanda falsitate, alii apud populum dicendo, alii antiquae Ecclesiae & Patrum sententias scrutando reliquos post se relinquunt. Paucissimos tamen haec cura mordet, ut dogmatum momenta, & eorum, quae agere oportet, necessitatem serio expendant. Hinc fit, ut & controversiis inutilibus strepant Scholae, personent templa, & traditionum rituumque non necessariorum mole, quasi sub onere, gemant Ecclesiae, & Iudaicae servitutis imaginem circumferant. Verum his malis te alexíkakon [Averruncum] videntur fata destinasse, qui viam monstrare aggrederis, qua commodissime necessaria à non necessariis discerni queant, quaeque ea siint, quae auri argentique & pretiosorum lapidum precia adaequen; quae lignorum, foeni & stipulae. In quo argumento videris ídion [aliquid peculiare] à summo illo omnis boni datore Deo consecutus. Miratus fui, tam multa à te in hanc rem excogitari potuisse, ut vix quidquam aliis reliquisse videaris. Potuissent quaedam latinius dicta fuisse. Sed dicam ingenuè, quod sentio. Amant sacra simplicitatem, & comptum illud dicendi genus fastidiunt. Rhetorum flosculos & verborum phaletas sectentur, quibus opus est suspensa hedera. Theologia, quae fidem meretur, ob di- [p. 183] centis autoritaem, calamistatratam orationem, & mellitos verborum globulos negligit.
[...]
[p. 184]
    Claudite Idumaei vasta Sacra funera petra,
        Et tumulum armiferis cigite militibus.
Sed in his Bataorum res non vertuntur. Vale, & D. Pruyssenium saluta. Lugd. Bat. 15 Apr. 1627.

55.
SIXTO AMAMAE.

QUem tu non postremum decus Bataviae appellas, clarissime Amama, ut aliquid dicas hyperbolikóteron, [per excessum] is se Bataviae suae non postremum dedecus & Academiae hujus everriculum verius dixerit.
[...]
non frustrabitur. Hujus verò consilii ipsum praemoneri minimè consultum arbitror. Nec enim videri volet ambitionem precio redemisse. Praestat facto ipso vim inferri ipsius liberalitati, quam per ambages eam circumveniri. Sed fac sciam ubi ad ipsum exemplar unum aut alterum transmissum fuerit. Vale vir praestantissimè, & nos ama. Lugd. Bat. mense Nov. 1627.

56.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime Hugeni,
Bacchum olim antiquitas laetitiae datorem dixit, coluitque, ego Te. Adeo beneficium beneficio, gaudium gaudio cumulas: ut jam de mutando foro cogitem, cum rationibus subductis non videam, qua me via tuo aere extricem. Cum Aeschine meipsum offero, penè dixissem vernam, imò mediastinum: nisi, quae tua est humanitas, manumittendos esse putes poëtas, vel propter mediocre ingenium. Quod si nolis, age, pedes meos creta alba nota, Romanorum more; vel Iudaeorum ritu aurem mihi per- [p. 187] tunde, ut me non mei amplius, sed tui juris esse publice constet. Illustrissimum Carletonum intra biduum aut triduum Scazonte compellabo, eique adventum in Batavis gratulabor, unaque pro perlato ad me regio munere gratias agam. Postea Penbrociae Comes & Oldisworthus* luculentiore vel carmine, vel epistola mihi compellandi erunt. Verum, quod regiam istam liberalitatem silentio premi cupis, gravatè obsequar. Citius ringar, quam ut ingrato silentio Regis suumi munificentiam, & ingentia tua erga me merita ingrato silentio involvam. Quid enim? vis me cogitasse, quid optandum fuerit, non quid impetratum sit? vis me aestimasse beneficium, non benefactorem? praeterquam quod sciri expediat, aliquod quoque precium esse studiorum meorum apud exteros. Vale, mi Hugeni & Patriae, Principi, tuisque charus vive. Lugd. Bat. Cal. Maji, 1627.

57.
ARNOLDO BUCHELIO.

CArè satis versus meos redimis, Bucheli clarissime, qui pro tralatitiis istis Elegis integros remittis libros, Augerios, Salvianos, Riolanos, Actuarios.
[...]
Lugd. Bat. 8 Maji, 1627.

58.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

REdiit ab expeditione maritimâ Realius, verum nec suo, nec hostium suorum sanguine adspersus.
[...]
Vale. 10 Maji 1627. Lugd. Bat.

59.
JACOBO PETITIO.

DIlectissime Petiti,
Ex quo Ultrajecto discessi, nihil de te vel fando audivi, ut cogar his litterulis & tuum & mecum veternum excutere.
[...]
Lugd. Bat. 7 Cal. Iun. 1627.

60.
M. OLDISWORTHO, Britanno.

MUnus istud regale hesterno die tuâ curâ ad me transmissum, Oldisworthe amplissime, qua decuit veneratione exosculatus sum, tuumque in illo erga me affectum studiumque singulare agnovi.
[...]
Vale, vir doctissime, & longum vale. Lugd. Bat. 20 Aug. 1627.

61.
ARNOLDO BUCHELIO.

LIbentissime legi tuas litteras, Bucheli doctissime, in quibus jucundissimum mihi fuit, quod de regiâ liberalitate mihi gratularis.
[...]
Veniam mihi da, si in hoc argumento minus sum gravis. Sacra illa aliter non constant, nec nefas esse puto alludere ad concessas voluptates. Steti tamen longè citra fescenninos. Vale, vir doctissime, & qui valeas, fac saepe sciam. Lugd. Bat. 12 Iun. 1627.

62.
CONSTANTINO HUGENIO.

GRata mihi vehementer est memoria nostri tua, quam etiam inter arma & lituos non deponis. Eam ut conserves, non quo de tua constantia dubitem, sed quia mos est ita rogandi, rogo. D. Vossii, viri eruditissimi amicitiam Tibi non intercessio mea, sed praeclarae tuae virtutes, & à summo ingenio profectae lucubrationes facilè impetraverunt. Cui enim te minus notum esse putas, ejus jam ante judicio inter Patriae nostrae lumina habitus es. Nec enim latere potest laus tua excelso & illustri loco posita, & clarissimis ingenii tui monumentis quaquaversum diffusa, quam & tunc illustriorem facis, cum humaniorum artium cultores singulari tua humanitate, sermonibusque suavissimis erigis & solaris: in quorum numero & me, nullo meo merito provocatus, esse voluisti. Librum viri [p. 197] istius de Historicis Latinis, prout jusseras, apud Elzevirium compingi curassem, sed praevenit autoris liberalitas, qui simulac à Te desiderari illum intellexisset, expemplar tibi transmittere ultro voluit: partim, quod ad laudem quoque suam pertinere putaret à te judicari, partim ut hoc litterario munusculo amicitiam tuam, quâ nihil ipsi est antiquius, aliqua appignoraret. Magnam nos hic spem concepimus potiundi Grollâ; sed moras incusant, qui belli rationes & incertos casus ignorant. Ego de Principe nostro ita statuo, nihil esse, quod non existimem laudis & gloriae causa facturum. Tuam vicem doleo, qui mitissimi vir ingenii, & à cruentis istis spectaculis ac militum laniena, qui decem & minus denariis, teste Tacito, venales habent animas, alienissimi, ea coram vides, & oculis usurpas, quae nobis vel auditu acerbissima sunt. Nisi Batavus essem, exclamaren cum Virgilio:
    Nulla salus bello, pacem te poscimus omnes.
Nunc fortè dicere expediet: Una salus bello, pacem sic poscimus omnes. Quod mihi amorem tui toties commendas, facis tu quidem amicorum more: sed velim, sic existimes, me quum amori, quem inter nos mutuum esse gaudeo, plurimum tribuere, tum de summo ingenio & optimis studiis tuis ita judicare, ut neminem tibi anteponam, comparem paucos. Vale, Hugeni, & da operam ut valeas; hoc mihi gratius nihil facere potes, hôs gráphei [ut scribit] Cicero ad Cornificium. Lugd. Bat. 18 Iul. 1627.


[p. 198]

63.
MATTHIAE OVERBEQUIO.

PRimum tibi, ut debeo, gratulor, Overbequi charissime, laetorque, quod sospes & incolumis post devorata maris terraeque taedia ad urbem destinatam appuleris.
[...]
Lugd. Bat. 19 Iul. 1627.

64.
ARNOLDO BUCHELIO.

AD priores tuas litteras iamdudum respondissem, reverende Bucheli, sed frigoris inclementia, quae flumina, etiam scribendi impetum retardavit.
[...]
Lugd. Bat. 20 Sept. 1627.

65.
ADRIANO BLYENBURGIO.

QUanquam sine versibus, & tua & sponsae vota expleri possunt, Blyenburgi praestantissime, nec tempus illud hoc studiorum genus valde requirat: tamen ne aut officio meo aut promissis defuisse viderer, scripsi, quod jam mitto, Poëmatum. Sub Prosopopejae schemate dixi, quae inpraesentiarum dicenda habui. Iam [p. 202] Oceanum patrem, jam matrem Amphitriten, jam Vahalim loquentes facio & gratulantes. Hoc unum studui, ut & tempori, & personis accomoda dicerem. Hinc illa in agri Dordraceni inundationem digressio, status vidui commendatio, & praetoriae laudes. Si minus serius, aut Philosophus tibi fuisse videor, cogita, conjugum officia lusus esse, nec hic de Stoïcorum severis praeceptis sermones habendos. Tolle festivitatem, tolle jocos, & glischrosemníam, [cupidinis blandimentum,] periit Epithalamium. Tu, quibus oculis ad blanditiem & amorem composisit Sarae tuae jam annuis, versiculos meos lustra, sed non nisi post persolutum Veneri tributum. Alia enim jam te cura coquit, & versat sub pectore fixa. Ubi desaevierit prima tempestas, tranquilliore magisque attento animo ad has poëtarum naenias accedes. Iam vale, & novis ordire maritum Auspiciis. Lugd. Bat. 20 Septemb. 1627.

66.
JACOBO PETITIO.

HAec te transivisse, charissime Petiti, jam ante ex aurigarum parario intellexeram.
[...]
Lugd. Bat. mense Octob. 1627.


[p. 204]

67.
CORNELIO QUACQUIO, Sponso..

DOctor Quacqui,
Utique gratulor, tantum valuisse commendationem meum, ut voti tui sponsaeque compos factus fueris.
[...]
Lugd. Bat. 16 Octob. 1627.


[p. 205]

68.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

COnstantinus Imperator Adrianum Imperatorem herbam parietariam vocare solebat, quod passim in compitis & foris ejus spectaretur aut imago, aut inscriptio.
[...]
[p. 206] in Insulâ S. Martini promovent. Vale. Lugd. Bat. 1 Nov. 1627.

69.
    PETRO C. HOOFT, Sponso.

VIr Amplissime,
Cum hac ante pauculos dies transiret vir Nobiliss. Laurentius Realius, petiit à me instanter, ut aliqua gratulatione, Nuptias tuas prosequi vellem. Cui postulato non difficulter assensi: partim, quod amicorum ejusmodi petitiones pro imperiis habeam, partim, quod sperarem hac ratione futurum, ut in eorum quoque me censum reciperes, qui summas ingenii tui dotes aestimare didicerunt. Dicam ingenuè, nec palpum obtrudam candori tuo. Affecit me ante multos annos Tragoediae tuae & aliorum carminum lectio, in quibus & sublime illud tuum dicendi genus, orationisque majestatem, & rerum juxta uberem copiam admiratus sum. Ne itaque aegrè feras, si poëta poëtam compellem. Est enim uti studiorum, ita & animorum inter poëtas communio quaedam. Et ista versificandi prurigo jamdudum me incessit. Nuptiis tuis ex animo gratulor, & ut iis benedicat summum Numen serio precor. Me si amicorum tuorum numero vel postremum accensere dignaberis, non leve me felicitatis meae incrementum fecisse arbitrabor. Vale. Lugd. Bat. 28 Nov. 1627.


[p. 207]

70.
PETRO GRUTERO.

IAm dudum ad litteras tuas respondissem, mi Grutere, si desiderio ac votis tuis satisfacere potuissem. Nec enim quidquam de Sparta ista Dordrechtanâ resciscere licuit, utcunque inquisiverim curiosius. ut nesciam, an Andromedam istam (ita tu allêgoreîs [allegorice loqueris] elocaverint Reip. istius patres, an verò elocanda adhuc sponsum expectet. Ego satur Andromedarum, illam tibi Perseo suo occupandam relinquo. Nec enim clunispicum ambitu teneor, aut ad palatia vestra adspiro, ubi vivorum hominum posticum corylorum extremitates lancinant. Ego tenui sorte contentus sceptra paedagogorum fastidio, quae si fortè arripere suadeat lucelli spes, planè ne arripiam, facit illud Bilbilicum Epigramma:
    Quid mihi nunc tecum est ludi scelerate magister,
        Invisum pueris, virginibusque caput.
Reliqua apud Epigrammatum scriptorem lege, lib. 9. Epigr. 68. Vale, vir humanissime, & Laconismum excusa. Nec enim Asiaticus sum, sed Belga. Lugd. Bat. mense Decemb. 1627.

71.
EIDEM, STYLO GRUTERIANO.

OBlationes amicitiae tuae clarissime Grutere, minimè fastidioso stomacho admitto, quin [p. 208] potius incredibili orexi ingurgito, devoraturus eos prorsus, & in intima hypochondria pectoris admissurus, si porro suavissimis litterarum tuarum cepediis frui liceat.
[...]
Vale. Lugd. Bat. mense Decemb. 1627.

72.
IOHANNI BOR.

DIlectissime Borri,
Itane adhuc & Barlaei tui & Barlaeae tuae memor es?
[...]
Vale, & parentes, fratresque saluta. Lugd. Bat. 18 Decemb. 1627.

73.
IOHANNI SCHOTERBOS.

VErsicolus hosce, quibus abeuntem te in Britanniam prosequor, poëmatibus meis inserere decreveram, te absente, in tui ac virtutum tuarum & amicitiae nostrae memoriam.
[...]
Lugd. Bat. 27 Decemb. 1627.

74.
ARNOLDO BUCHELIO.

REverendissime Bucheli,
Capsulam hanc, quam vides, ex Angliâ ad me misit Secretarius Comitis Penbrociae, summi litterarum & litteratorum Maecenatis.
[...]
[p. 213] suum haec Sphynx invenire queat. Sed & nostri doctores, quotquot sunt litterarum, linguarum, & rei antiquariae studiosissimi ad sacrum ignorantiae asylum se conferunt. Excussi ego omnium fere linguarum alphatebe, quae in libro auodam, cui titulus, Bibliotheca Vaticana cum suis qaeque characteribs notata occurrunt. Vocem ΠANΔΩPA [Pandora virginis nomen
[...]
Rogo te, juva nos, quantum potes. [p. 214] Poëmata mea propediem videbis. Scis Typographos hominum genus esse ex lentulorum familiâ, jam à chartis, jam à pecuniis imparatum. Capsula haec cum signis cereis, ubi rem expenderis, ad me redeat. Vale, Vir doctissime, & quem novum annum ingredimur, feliciter decurre. Ita vovet reverentiae tuae observantissimus. Lugd. Bat. 28 Decemb. 1627.

75.
CONSTANTINO HUGENIO.

NOctuas Athenas mittere videbitur, Nobilissime Hugeni, qui litteratissimis Britannis hujus noctuae characteres exponere sataget. Ego me hujus Sphyngis molestiis Scepticorum formulis expediam, ou katalambánô, ouch horízô [non capio, non definio.] Etiam mecum ad sacrum, hoc ignorantiae asylum confugiunt viri doctissimi, Heinsius, Vossius, Scriverius, Codaeus, Raphelengius, & vir Antiquitatis peritissimus Buchelius, quorum omnium oracula scitatum missi. Excussi omnium ferè linguarum Alphabeta, quae in libro quodam, cui titulus Bibliotheca Vaticana, cum suis quaeque characteribus notata occurrunt. Cumque Aegyptios novis Hieroglyphicis sacra sua involvisse nulli non notum sit, potissimum ad characteres Alphabeti Aegyptiaci respexi, in quo offendi characteres hosce In Alphabeto Marconmannico hasce notas repperi, reliquos characteres reperire non potui. Adscripta vox Pandorae, nec
[p. 215]

non noctuae imago suspicionem injecit à Graecis profectos istos characteres, sed rursus sub barbaro seculo esse exaratos, arguere videtur postrema littera in Pandora: nec enim Graeci unquam hoc modo a illud finale scripserint. Est character ille Teutonicus. Graecae quoque videntur hae litterae Reliquae verò implicitae sunt & connexae, ex eo genere, quas Galli vulgò vocant entrelassez. Haec littera Graecorum est Ξ, sed claviculis dissorta. Haec nota , Graecorum est ψ, etiam claviculis aucta. Haec Graecorum est ει per abbrevationem scriptum . Vetustum autem esse morem ita scribendi docet Apulejus lib. secundo de Asino aureo, cujus verba adscribam, cum aliquid lucis his tenebris affundant: Senex quidam, inquit, de opertis adyti protulit quosdam libros litteris ignorabilibus praenotatos, partim figuris hujuscemodi animalium, concepti sermonis compendiosa verba suggerentes: partim nodis, & in modum rotae tortuosis, capreolatimque condensis, curiositate prophanorum lectione munita. Ex quo loco duo colligo: Primum, has litteras esse ignorabiles, & quisquis earum autor fuerit, crucem eum fixisse curiosius scrutantibus. Alterum, etiam veterum morem fuisse, nodis quibusdam, velut capreolis (sunt capreoli claviculi intorti in vitibus, quibus, veluti manibus quibusdam, adminicula vicina complectuntur) litteras intorquere, adversis curiositatem prophanorum. Manifesti sunt capreoli & nodi in his characteribus, [p. 216] Quare talium scribentium scopus alius non fuit, nisi lectorem curiosum celare sensum istis characteribus, & additamentis abditum. De symbolo isto Noctuae nihil attinet dicere. Notissima enim sunt, Noctuam sacram Palladi & laureo ramo insidentem symbolum esse victoriae, & Pandorae historiam insculptam fuisse basi statuae Palladis, uti videre est in Hieroglyhicis Pierii, in titulis Noctuae, & Pandorae, & apud Gesnerum, Plinium, & Becanum: kaì taûta mèn dê taûta. [& haec quidem hactenus.] Vale, Vir praestantissime, & me amare perge. Ut hic annus felicibus auspiciis tibi currat Deum ardentibus votis precor. Lugd. Bat. 30 Decemb. 1627.

76.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

IAm amoris tui in me aciem hebescere, & pristinos isto igniculos magis magisque extingui comperio. Trimestre est & amplius ex quo nihil de te à te audivi, licet te litteris meis non ita pridem ad festivitatem compositis ad scribendum provocaverim. In quo proposito si perseveres, paria facere statui, nec posthac quicquam à me litterarum expecta. Subit animum meum illud Philosophi: Minus studiis esse inter dignitate impares amicitias. Legati nostri, in Galliam & Angliam missi, heri Hagam reversi sunt, nec enim illos navis conscendere patitur glaciei vis, quae Mosae ostia obsedit Viderunt [p. 216] adversus
[...]
Lugd. Bat. 28 Ian. 1628.

77.
EIDEM.

NOn dubito, quin longiore silentio bilem tibi moverim, Haestrechti Nobilissime, sed facit anni tempestas, ne ab ejus motu aut orgasmo, ut Medico vocabulo utar, valetudini tuae metuam.
[...]
Vale, & bene rem gere. 1 Febr. 1628. Lugd. Bat.


[p. 220]

78.
DANIELI IOHANNIS SNECANI.

VIr doctissime,
Petis à me obnixè, ut consilio meo institutum tuum juvem.
[...]
Lugd. Bat. Cal. Febr. 1628.

79.
CONSTANTINO HUGENIO,
jam patri.

HAbes, Nobilissime Hugeni, quod coelo imputes, cui à nobiliore sexu patrium no- [p. 222] men auspicatur Lucina. Quanquam enim & sua sit sequiori, ut vocant sexui majestas; nec fas sit eam inter Naturae errores & parekbáseis [hallucinationes] haberi: tamen non levibus te rationibus subnixum putabo, si gaudii plusculum ex filii natalibus conceperis. Quid enim? Virum gignere praestat, quam feminam, nisi minus sapienter Plato Diis gratias egisse putandus sit, quod marem se, non femimam fecerint. Philippi Macedonum regis vox fuit, aequo se animo nori, cum filium relinqueret. Fuit eadem Antonini Pii, Croesus, cum Cambyses se cum patre Cyro conferret, amicis affirmantibus illum patre praestantiorem, respondit: Nondum patri aequandum, qui nondum genuisset filium. Et cur creationis ordine feminam praecedit mas? nisi quia illa propter hunc, non hic propter illam. Cur, cum Virum nominat Scriptura, hominen nominat, cum feminam, feminam? nonnt quia ille kat’ exochên [per excellentiam] uti rationis excellentiam, ita & hominis sibi appellationem vindicat? Marem genuisti. Magnas ergò spes ale. Forte qui in cunis jam vagit, Fabius erit, & lapsas res aut consilio aut opere restituet. Marem genuisti. Ambibitiosa paupertate gaude. Fortè qui jam fari nescit, & ut Homerico epitheto utar, nêpios [infans] est, Gallicus erit Hercules, qui orationis lenocinio captivos ducet animos auditorum. Marem genuisti. Frontem exporrige: fortè qui jam ab ubere pendet, aut curam impendet populis, aut otia Musis. Filium genuisti. [p. 223] Plus te patrem esse puta. Amat similitudinem sui natura, & tunc conatus suos quam maxime probat, cum, quod in unoquoque genere perfectissimu est, consecuta fuerit. Genuisti filium, sed ex te: hoc est, virutis tuae simulacrum, haeredem eruditionis tuae, humanitatis surculum; in quem, si ex traduce est anima, patrem jam totum transfudisti: si non est, patrem alterum cura, educatio, doctrina efformabunt. Filium tibi peperit uxor; jam parvulum, ut animi magnitudimen tui operis esse scias; jam tenerum, ut animi fortitudimen ab aetate & annis speres: jam nudum, ut fidei Christianae indumenta non nisi coelitus arcessas: jam ignarum vitae, ut Christo soli vivere, jam ignarum mortis, ut eidem mori discat. Tolle pondus dilectum, cui Dei Patris amorem obsignavit publicum regenerationis lavacrum. Excipe ulnis puerum, in familiae simul tuae subsidium & solatium, quem in familiam suam jam adscivit Ecclesia mater. Osculum frige ridenti, quem flentem ad se vocat ille, cujus voce vocati sunt parvuli, sanguine redempti, suffragio beati. Ubi caput contrectaveris, oculis jam imperare incipe, ne vanitatem vidant: auribus ne ad Sirenum hujus seculi cantus attendant. A lingua exige taciturnitatem, à genis verecundiam, à fronte modestiam, à pectore candorem. Breviter, à parte tui totum te. Quot fasciis ligatur, quot involvitur involucris, tot humanae vitae calamitatibus nascetem jam, involutum puta: [p. 224] quot rursus evolvitur, tot per prudentiam primum, mox per mortem evolvendum cogita. In cunis rotari cum adspexeris, inconstantiae exempum, fortunae pilam & lusum, invidiae & calamitatis trutinam adspice. Cetera pituita sunt & bilis. Ubi nativitatis tempus subit, cum Vere & Mundo hunc mundi dominum ac Microcosmum natum esse subeat. Ubi locus, tantum ab Aulae corruptissimis moribus eum alienum cupias, quantum aulae vicinior est. Ubi nutrix, fac ut huic vitae hujus incremanta, tibi sanctioris debeat. Ubi puerpera, ubi mater: ne sine, ut illa ipsum deperiisse, tu minus sapienter amasse credi possis. Habes sobolem, spem conjugii & ut cum sene Plautino loquar, tium litterarum A. M. O. apotélesma, [consummationem,] familiae non alienum hospitem, parentium gaudium, domus tibicinem & fulcrum. Habes ubi cogitatio, ubi & vultus tuus conquiescat, cum ab Aula & rebus gravibus domum redis. Si frontem tibi corrugaverit indignatio, illa vel solo risu tibi eam explicabit, vel placido manum contactu aequam reddet. Si supercilium dejecerit moeror, illa eriget. Nescio enim, quod stultitae lenocinium datâ operâ prudens Natura tenellae aetati adjunxit, ut aliquo voluptatis velut authoramento educantium intercurrentes molestias & melagcholikà páthê [tristitiae intervalla] delinire queat. Praecipuè tunc, cum gravis senecta incommodis suis nos circumvenit, & ad pueritiam novam revocamur. Nonne cum puel- [p. 225] lis lusit Lysander? cum Achille Chiron? cum Theodosio & Gratiano Ausonius? ut dilutis animi curis veluti juvenescerent, & hoc vitae oblectamento, veluti melle & saccharo edulcarent, morosae aetatis pikrían. [amaritudinem.] Fingunt poëtae, Auroram succo suo juventutem Tithono suo produxisse. Sed fingunt tantum. Qui enim citra fabulam hoc praestare possunt, liberi sunt. Fingunt Circem suâ virgâ in quas vellet formas vertisse homines. Fingunt idem de Medea & Venere. Sed ho mythos dêloî [fabula significat] tuum illum Constantinulum, qui te quoque refringet, & nunc, cum minime constans est, & tunc, cum verum erit dicere;
        — sequiturque patrem non passibus aequis.
Ab illo herbas pete quibus repubescas, illus mille precamina sunt, quibus elapsa tibi tempora quodammodo restitues, ille nepenthes & soporiferum istud moly suppeditabit. Ex hoc fonte poculum Lethes, & tot malorum obivionis hauries, quod frustrà apud inferos nequires, cum domi tibi suppetat. Verum non gaudii solum, causas cum prole tibi dari crede, sed & timoris ac spei. Timebis utique, ne minus sollicitè hoc pignus curet nutrix. Timebis, cum à Glycerio ostium crepuerit, & profusior cachinnus vagientem turbaverit. Timebis, ne aut epilepsia distorqueat bene positum os: aut aphtae gutturis angustias occupent, aut ventrem ex novi alimenti cruditatibus nata tormina lancinent. Denique, ne morte acerbâ in primo vitae lumine ante diem [p. 226] extinguatur. Sperabis contrà, ut puer virum, vir senem sapiat. Sperabis, ut cum tenello corpusculo adolescat liber & magnus animus, ut in omni fortuna aequam servet mentem, & sapientiae documenta, si liecebit, explicet in diviniis; sin minus, in exilio; si poterit, sanus; sin minus, aeger. Sperabis denique ut Regem agnoscat SS, Trinitatem, Leges, Fidem & Charitatem:
...
Iam Petrarcham audi. Si filium habes, solamen habes ambiguum, curam certam, sollicitum gaudium. Si bonae spei infans est, si blandulus, si festivus; o ne istae blanditiae vertantur in lachrymas. Res est dulcissima, fateor, infantuli adspectus, et ut est apud Statium, Siderei vultus, et verba ligatis Interrupte modis, quae dum [p. 227] audiuntur, mulcent; sed dum audiri amplius non possunt, cruciant. Cogita fieri posse, ut arundineo insistas baculo, vel in caducum te inclinaveris parietem, quod dicere solitus fuit Adrianus Imperator, cum Aelium Verum puerum adoptasset. Et moneo, parcius uti gaudeas, ut si dolendum fuerit, parcius doleas: & fortè canendum tibi illud Maroneum:
    Ostendunt terris hunc tantum fata, nec ultra
    Esse sinunt.
Intempestive gaudet agricola, quandiu in flore est ager. Fructus expectandus est, & tempestatum, grandium, zizaniorum metu frenandum gaudium. Sed longius feror, quam institueram, & dum grandia loqui concipio, & cum ingenio contendo, penè rupturam facio. Abrumpam itaque Socraticum sermomen, & ne me Demean esse putes, & cun Catone nunquam risisse, moneo, ut uxorem dilectissimam, jam puerperam, osculo subinde recrees. Nec enim alia praesentior Medicina ad leniendos partus dolores. Fidem mereor, nam Medicorum quoque filius éuchomai eînai, [exopto esse.] Vale, Hugeni charissime, & à Iuvenali praeceptum accipe:
    — Foribus suspende coronas
    Iam pater es. Lugd. Bat. Cal. Apr. 1628.

80.
ADRIANO BLYENBURGIO.

QUi brevi nuper Poëmate nuptiis tuis gratulatus fui, Blyenburgi charissime, jam [p. 228] Poëmatum meorum mitto farraginem, ut si isto salivam tibi movi, hâc ipsâ tamen expleam. En quo discordia civem Perduxit miserum. Qui Theologiam antehac & Philosophiam, graves disciplinas, professus fui, nunc poëtaster factus sum, & dum aliis luculentae fervent messes, velut inter arbusta cicadae cantillo.
[...]
Lugd. Bat. Cal. April. 1628.


[p. 229]

81.
CONSTANTINO HUGENIO.

INgeniosè admodum, nec sine sale praefaris, me Hugeni, & insignem istam in me agroikían [rustcicitatem] notas, qui Libellum tibi meum absque litteris miserim. Non istud Rhetorum schema: Sic sane oportuit mi Barlaee.
Quasi dicas, minime oportuit. Parum aberat, quin cum Augustu Caesare reponeres: Nesciebam me tibi tam familiarem esse. Subrisi verò, cum non minori dexteritate facti mei culpam in te transfers, quasi aut tardiusculam tuam responsionem, aut intermissam aliquando, hoc vindictae genere ulcisci voluerim. Quam verè ait Comicus: In amore haec omnia insunt vitia, irae, metus, suspicio. Nimis meticulosus es, qui me tantillâ re offendi putas: aut minus tibi sum rerum humanarum intelligens, qui nesciebam, & publicis te negotiis districtissimum esse, & amicorum officia ad stateram argentariam non esse expedenda. Quare ulterius amicitiae tibi jura laxabo. Per me licet, non rescribas posthac, nisi postquam ter te meis litteis interpellavero. Expectasne benigniorem legum interpretem? Non sum is, apud quem tam sollicitè & operosè culpam silentii diluere necesse habeas. Non tenentur Principes legibus, nec tu mecum comparatus. Inter dignitate impares hanc vult esse aequalitatem Philosophus, ut major beneficiis minorem, minor obsequio, observantia, cultu [p. 230] majorem sibi devinciat. Illud fecisti tu non semel. Posterius ut à me fiat, quavis occasione annitar. Heros, heros, Tune illud tuum Epigramma in Manes Auriacos scriptum mendum vocas, & tenebras juxta lucem positas? Ad Philosophum iterum te revoco, qui & illam eirôneías [ironia tropus Rhetoricus quasi illusionem dicas] speciem damnat, quâ quis virtutes, resque laudatissimas depreciat. Si tu maculam istud indigetas chartis meis adspersam, ego Lemniscum additum coronae pactili. Si tu imprudentiae me insimulas, ego prudentiam interpretabor, ex tanti viri commendatione gloriolam aucupari posse. Scis, qualibus mercibus suspendi soleat hedera. Tolle è libello meo titulos Regis, ac Principum, tolle celebria ista nomina, Grotii, Hugenii, Realii, Hoofdii, perierunt impensae typographo. Si secus judicas, amblyôpês [ hebes oculis] es, nec illapsum tibi phlegma in oculos, sed in mentem. Eam tamen constantem in amore mei serva. Tibi illam incolumem in corpore incolumi diu praestet vitae mortisque supremus arbiter. Lugd. Bat. Idibus Maji, 1628.

82.
CORNELIO VANDER MYLE.

LUculentum poëticae commentationis argumentum mihi suppeditasti, Nobilissime Myli, dum libelli mei fata & casus enarras.
[...]
Lugd. Bat. 10 Cal. Iun. 1628.

83.
ABRAMO DOMINICI.

Ex quo à me discessisti, Vir doctissime, percuncatati sunt propius de te, & rerum tuarum statu vigi magni.
[...]
Vale. Lugd. Bat. 1628.

84.
IOHANNI SCHOTERBOS.

VEnit ad Te tandem, Vir Ornatissime, libellus meus, trans mare & fluctus Britannicos, sed serius quam volebam.
[...]
Vale. Lugd. Bat. 1628. 1 Iul.


[p. 235]

85.
FOPPIO AB AITSEMA.

LItteras tuas paternae erga filium sollicitudinis plenas, mihi tradidit idem ipse, Nobilissime Aitsema.
[...]
Vale. Lugd. Bat. ipsis Idibus Sextil. 1628.

86.
IOHANNI à MATHENES.

DUm Poëmatum meorum libellum amicis hic illic offero, occurit etiam inter eos N. T. ad quam tam exile munusculum iret. Omnibus enim iis hoc ipsum deberi putabam, à quorum nominibus ac titulis Libello huic meo gratiam laudemque quaesivi. Accessit & illud, quod Carminum lectione subinde refici Te intelligerem, & gravissimas occupationes hoc [p. 237] studiorum genere diffindere. Occurrent fortè hic quaedam, quae placere poterunt, sive suave Tibi fuerit Nassoviorum laudes decurrere, sive Epithalamiorum lectione debita amantium officia recognoscere, sive Sacrorum contemplatione animum ad coelestia erigere. Uni argumento non institi, sed delegi varium & multiplex, ut multos delectarem. A Te qua fas est veneraitone precor, ut quo affectu humaniores litteras prosequor, hunc autoris N. T. addictissimi fetum excipias, qui si Tibi placuerit, operae precium me scriptiones fecisse arbitrabor. Vale, vir generosissime, & me ama. Lugd. Bat. 14 Aug. 1628.

87.
DOMINICO MOLINO Veneto.

ITane, Illustrissime Moline, ludicris istis versibus, & incondito Epigrammate merui, ut litteris me tuis compellares? & umbraticum doctorem spendoris tui, dignitatisque radiis illustrares? Felicibus aliquoties auspiciis Musas meas extrusi, & placuisse potui iis, quibus Respublica nostra magnam felicitatis suae partem debet. Sed cum nostratium judicia ab affectu magis quem raitone profecta credi possint, honesta exterorum de me testificatione magis erigor; & Tua imprimis, à quo aestimari quantivis precii esse putant ii, qui ante me testimonio tuo & hic & alibi inclaruerunt. Utinam vero laudibus tuis, vel publice de studiis bene merendo, [p. 238] vel privatim de Te, respondere possem. quorum alterum cum per ingenii, alterum per fortunae tenuitatem praestare nequeam, fruar tacitus apud me officii & propensissimae meae erga Te voluntatis conscientia; & inter auspicatos illum referam diem, qui cantatum Venetiarum Patrem, Reipublicae augustissimae Atlantem, Principis sui Nestorem, & litteratum grande illud columen, mihi conciliavit. Et quanquam probe mihi conscius sum, non esse me aut praeconiis, aut praeconibus tantis dignum; tamen ut è trivio homines sibi & aliis crescunt ab alloquio & comitate magnorum virorum, sic & mihi fit, cum te Magnifice Moline, mihi admoves propius, & esse aliquis videbor ab aestimatione vestra. Sed ne, cum quali homine negotium tibi sit, nescias, audi ingenuam confessionem. Virtutem ex toto pectore, eruditionem pro ingenii modulo sector. Fortunam matrem primum, mox novercam expertus fui. Dicam ex Marone:
        Et nos aliquod numenque decusque
        Gessimus.
Philosophiam, litterasque humaniores in Academia hac professus fui. Verum quae Rempublicam nostram superioribus annis concussit tempestas, me publica sede dejecit, non perduellionis reum, sed quod mitiorem illam de Praedestinatione sententiam scriptis asseruerim. Nec tamen aut animum despondi, aut dissentientibus fidem meam gratificatus fui. at contra, for- [p. 239] te minor, recti fiducia erectior, in hunc usque diem, per Dei gratiam, steti; gratus paucis, iisque melioribus; ingratus iis, quibus placere nec studui, nec etiamnum studeo. Ecce breviter, & candide me aperui Tibi, nec enim aestimatione mei par est falli Excellentiam Tuam. Hipparche olim, virgo nobilis, cum Cretetis cujusdam mendici amore flagraret, nuptiasque ejus efflictim poscerert, ille in medio plurium coram virgine & baculum & peram (Cynicorum haec insignia erant) & gibbum in dorso, & quicquid erat naevorum in corpore ostendit. Haec mea sunt, inquit, ô virgo. Si talis placeo, ducam te. Hujus exemplo me Tibi revelavi. Si talis placeo, obsequio me Tibi, & virtutum tuarum grata veneratione probare pergam. Tu, Vir summe, ne despice infimae sortis hominem, & qui Sol es, in tuo isto orbe, favoris tui ac benevolentiae luce semotum à Te longius Batavum irradia. & quo famam nominis tui jamdudum, amorem quoque mei abire sinas. Non peto, ut me litterarum tuarum venerando alloquio posthac digneris, supra sortem meam haec sunt. Et minor Te esse incipis, cum ad ista humanitatis tuae officia demitteris. Tantum absenti annue, & beatum me putabo. Vale eruditorum Mecoenas, & Barlaeum ama. E Musaeo nostro Lugd. Batavor. 16 Calend. Sept. 1628.


[p. 240]

88.
CORNELIO VANDER MYLE.

CHartas hasce suas ad me misit Abrahamus Dominici, iisque fuir & A. T. & alios cupit. Lugd. Bat. 16 Cal. Sept. 1628.

89.
M. OLDISWORTHO.

CUm poëmatum hunc libellum amicorum togata in publicum extruderem, Oldisworthe doctissime, omnino muneris me esse putavi, ut Te quoque ejusdem participem facerem, apud quem didici aliquid nugas meas apinasque valere. Lugd. Bat. 3 Cal. Sept. 1628.

90.
HUGONI GROTIO.

MItto ad te, Vir Amplissime, poëmatum meorum libellum, quem nec petere audeo ut legas, ne suffenus mihi videar; nec ut non legas, ne de judicii tui candore ac aequitate dubitare credar. Mitto tamen, ne officio meo defuisse videar, & communium studiorum fructum aliquem poëtarum principi invidisse. Lugd. Bat. 7 Sept. 1628.

91.
CASPARI BARLAEO,
H. GROTIUS S.P.D.

EXpertus, Barlaee doctissime, Platoni assentio, qui, post magistrum suum Homerum, Deum eo censuit esse ingenio, ut miscere gaudeat. Vale Vir doctissime. 10 Nov. 1628. Lutetiae.


[p. 246]

92.
ARNOLDO BUCHELIO.

LIbrum meum recepi, Bucheli charissime, & unà litterulas tuas illo longè gratiores; nescio enim qua animi propensione in te ac tua feror. Lugd. Bat. ipsis Idib. Septemb. 1628.

93.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

NOn sum is, Haestrechti dilectissime, qui longiore silentio tuo offendar, cum & ipse Harpocratem praeter morem meum egerim, & mearum potius partium sit, scribendi officio tuam porro gratiam demereri. Lugd. Bat. 28 Sept. 1628.

94.
DOMINICO MOLINO.

AVidis oculis epistolam tuam legi, Ill. Moline, non solum quia magni affectus in me [p. 249] testem; sed magis, quia in summa fortuna raram moderationem, & erga infimi subselli hominem insignem facilitatem, comitatemque praeferebat. 6 Non. Octobr. 1628.

95.
LEONI AB AITSEMA.

TAndem Germanos suos repetiit Aretalogus iste, postquam Britannos & Gallos adeunti spem ambitioni donasset. Vale. Lugd. Bat. 20 Oct. 1628.

96.
PETRO NAALTWYCK,
Medicinae Doctori apud Gottenburgenses.

TAndem litteras Principis intercessorias impetravimus, Naeltwici amicissime, & aulicorum morositatem importunitate expugnavimus. Eae quin votis tuis sint responsurae non dubito. Vale vir clarissime, & uxori a me salu- [p. 255] tem dicas, etiam nobilissimo Dyckio, ubi oportunum erit. Lugd. Bat. 20 Oct. 1628.

97.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

QUam luculentam hactenus mendaciis materiam subministraverunt Rupellani, quos jam deditos, jam liberatos accepimus. Lugd. Bat. 12 Nov. 1628.

98.
DOMINICO MOLINO.

SOlent gratiora esse, Illustrisime Moline, quae foris advehuntur, & cum vilescant quotidiano usu domestica, novitate sui animos detinet, quidquid exoticum est. Lugd. Bat. 17 Nov. 1628.

99.
CORNELIO VANDER MYLE.

REdeunt ad te, Nob. Myli, Italorum poëtarum chartae, quae ut ingenuè dicam, parum pensi ac salis habent, exceptâ Urbani Pontificis Elegiâ. Lugd. Bat. 17 Nov. 1628.

100.
IACOBO VANDER STRATEN.

VEnit ad Te, dilectissime Stratene, maximi istius viri Elegia, in expeditionem Argonauticam Batavorum. [p. 260] norum esse arbitror. Principum suorum imperius parere, nec leges illis ferre, sed accipere. Tales erant antè Constantinum Imperatorem. Post hunc armis & seculari roboret muniti à Christi legibus recesserunt, & oppressi opprimere, caesi cadere, afflicti affligere alios coeperunt. Vale. 9 Dec. 1628.

101.
CONSTANTINO HUGENIO.

SI quid de versibus istis tuis sentiam, Laconicè mihi pronunciandum foret, Hugeni clarissime, dicerem, placent. Iam cum Asiaticum magis dicendi genus, quam Laconicum amemus, dicam, elegiam illam tuam in Argonautas rerum ubertate & precio illis ipsis quae celebras spoliis respondere, fortè & inventione. Prorsus enim, uti Argonauta noster egregia felicitate, quae in bellis multum valet, in vellus istud aureum incidit; etiam, Tu Hugeni, mirâ ingenii felicitate in eas incidisti cogitationes, in quibus cum prudentiâ mixturam fecit erudita poësis. Ego quae de labris & calice scribis, primoribus labris gustasse contentus non fui, sed perlecta aliquoties altius animo recondidi, quò jam ante Te. De Gallici carminis genio rectius me judicabit Brosterhuysius, qui illud ipsum, uti & alia à Te profecta, aere magis Corinthiaco aestimat. Etiam, ubi Hispanizas, miror magis. Nescio an majus miraculum sit dari Chimaeram capite Leonem, ventre capram, caudâ draconem, quam hominem
[p. 261]
    Cui linguae centum sunt oraque centum.
Num Mithridati gloriam suam invides, & os illud multilingue? Hirudini natura bisulcam linguam dedit, tibi ars & exercitatio plus quam bis trisulcam. Carmen meum in Argonautam Heynium non videbis, nisi postquam dicere licebit,
    Aut portum tenet, aut plenis subit ostia velis.
Vereor enim illud, quo gaudes, proverbium de calice & labris. Nec par fuerit, prudenti me seculo ludibrium debere. Breve carmen scribere institueram & urceum moliri, currente rotâ nunc amphora exit, praepostero, quàm apud Poëtam est, ordine. Ivimus ultrà trecentos, quanquam à numero commendari frigidum sit schema. Omnes noctu sub stragulis scripsi, ubi rebus
    Nox abstulit atra colorem.
Vide qualis quantusque in occulto lateam, ad exemplum pii Aeneae,
    Per noctem plurima volvens.
Vale. Lugd. Bat. 20 Dec. 1628.

102.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

PErgis more, Haestrechti nobilissime, ultimae sortis hominem amicis tuis, & per hos terrarum Diis, commendare, ut è tenebris in lucem producas eum, quem, affectu magis quam judicio, amas. Nisi meae mihi tenuitatis conscius essem, eò fortè aspirantem, quo tuus me favor desinat. Nunc consultius arbitror, ut meo me pede metiar, & inter humiles myri- [p. 262] cas reptem, quam ut cum Phaëthonte in sublime evectus praeceps ruam. Non desinam tanta aliquatenus tibi obsequi. Quod enim suasisti ut scriberem Epitaphium manibus Serenissimae Principis, scripsi; eoque lubentius, quia nescio quo naturae genio in Regum Principumqe laudes ferar. Mirum, quantos spiritus sumam, dum circa augusta illa nomina & grandes animas occupor, & in humili fortuna positus iceor mihi cum summis Principibus coram loqui familarius, & sorte mea major esse. Ita est. quorum vultum praesens securitate & parrêsíai [loquendi libertate ac licentia] aggreior. Accedit & hoc; quod religio mihi fuerit, hoc qualecunque pitatis officium denegare principi à natalium & virtutum splendore clarissimae. Potuissem scripsisse Carmen operosius & prolixius, sed non amant longos logos Principes, nec in publica eommoda peccandum. Utinam rerum majestati responderet oratio. Accidit hic nobis, quod noctuis accidere scribit Aristoteles; quarum sicuti oculi ad fulgorem Solis caligant, ita & ingenii nostri acies ad publica illa lumina & Soles hebescit. Puto tarnen quaedam commodè à me & personis convenienter dicta esse, nisi tu secus putas, cujus ego exactissimum & limatissimum judicium magni semper feci. Amabò, fac sciam, num dignum putes tali Principe tessum meum. Nihil amicitiae nostrae des velim, nihil amori. censuram seriam laudibus praefe- [p. 263] ram. Nec dolebo si abortivum foetum exponendum suaseris. An ubique aulicum istud prépon [decorum] observaverim, dubito, cum non in aula educatus sim, sed pulverulenta Stoa. De Petri Heinii adventu nihil adhuc constat. Exercet nostratium desideria, si quisquam alius. Adeò ista sacra fames animis mortalium insedit, ut jam de Superis cogitare supervacaneum putent. In Gallia res Protestantium retrò eunt. Advocatus Parlamenti, ut ajunt, acrem in illos invectivam habuit. Ad pacis studia minus facilem se praebet Britannus, difficilem Gallus. Palatium legati nostri in Anglia conflagravit funditus, uti & aliud extra urbem, utrumque Caecilii. Oblata volunt incendia haec à nautis stipendia militiae efflagitantibus. Realius noster Viennae adhuc in libera habetur custodia. Non.ita pridem hoc ad me misit epikenotáphion [inanis tumuli carmen] suum:
    Hic situs est, quem versat adhuc sors turbinis instar,
        In dubio quonam precipitare velit.
Hagae deliberatur, Amstelodami in partes itur, Lugduni versus meditatur, & te quam maximè colit tui studiosissimus C.Barlaeus. Vale. 24 Dec. An. 1628.

103.
CONSTANTINO HUGENIO,
Iurisconsulto.

REspondet Athenaei Batavici everriculum, illum peritissimi Aulicorum ad Hieromasticha Crisin sibi probari, & addit: cum aulae [p. 264] studiis mirabili federe in illo maritasse litterarum artiumque omnium multijugam scientiam, quod non alterius, quam illius esse censet. Hypercriticum autem qui agere audeat, qui suae sibi tenuitatis conscius ad dictatorias illas voces horret. Qui fulmine icti sunt, ad omne hypérochon [sublime] pavent. Etiam, mutabo personam, me Hugeni doctissime, ad inferos depressum terrent tituli ambitionem professi, & invidendae istae praepositiones. Amavi antehac vocabulum Subregentis, quod humilitatem sapit & submissionem. Nec tamen evasi. Quid fiet mihi, si Hypercriticus audiam? Relinquamus hos titulos rei literariae Duumviris Erasmo & Scaligero, quorum ille Hyperaspisten, hic Criticum & Hypercriticum, subtilia, subtiliora & subtilissima scripsit. Aut si recentiores in scenam producendi sunt, censuram cum potestate consulari exerceat autor Aristarchi sacri, aliique, quibus in intima literarum penetrare datum. In satyrarum lectione (loquor ex animo) multo me es exercitatior, quod ex illa tua accuratissima Crisi facilè colligo. Magis me amoeniorum poëtarum lectio afficit, & studia florida, & nativo colore nitens dictio. Hos, qui saxa & lapides loquuntur, & per salebrosa & verrucosa incedere amant, mirari magis soleo quam laudare. Praeter Persium nullum poëtarum magis odi. Non puto à Romanis illum intellectum. Et quid hoc est, ita scribere, ut non nisi [p. 265] adhibita mole commentariorum intelligi possis. Placeat Martiali & Fabio, ad palatum meum non est. Amo prolem facili partu editam. Quae diu inter matrem & obstetricem haesit, nec nisi uncis & speculis adhibitis in lucem protrahitur, horribilis exit, obtorto vel capite, vel pede, aut elumbis. Hieromastiga illam ob eruditionem authoris suspicio, sed viatico multo mihi opus fuit in ejus lectione. At desinam, dum censuram declino, censorem agere, ne mihi Iuppiter ambas iratus inflet buccas, tibi nasus conrepat ab ira. Criticum verè Hypercriticum ad Hieromastiga si legere voles, epistolam lege Sigismundi Boldoni, quam mitto, una cum aliis litteris Venetorum. Ne tamen videar tibi non obsecutus, aliquid nugabor. Cur illud: Filius aut coeli displiceat, non video. Si terrae filium dicimus terra genitum, aut obscuro loci, cur non coeli filium dicere liceat colo aut illustri loco natum. Fulmen vocare aethereum sulphur Persicum est Satyr. 2.
                            — Ocyus ilex
            Sulphure decuritur sacro.
Nec ad palatum tuum est illud dolentis, Impius heu. At apud Persium Satyr. 5 legisse me memini:
                            — eheu
            Baro regustatum, &c.
In reliquis assentior. Vale. 28 Dec. 1628.

[p. 266]

104.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

VEnit ad te Hymnus meus in Christum, cujus nuper mentionem feci, & eo quidem tempore, quo memoriam Salvatoris nostri Iesu Christi quaquaversum solennibus sacris celebrat Ecclesia. Invenies hic, quod fortè placere potent, amplum attentae devotionis argumentum. Non has mihi meditationes Apollo Pythius, non Musarum chorus, non Iovis cerebro nata Pallas suggessit, sed ille, qui in caelis Christianae salutis stupendum negotium moderatus fuit, Pater. Non hîc in Parnasso obdormivi, sed per sacrosancta Prophetarum & Apostolorum vireta exipatiatus fui;
            ——— nec labra prolui fonte Caballino,
sed illo, ex quo aquae scaturientes in vitam aeternum fluunt, & ex quo bibens non sitit in aeternum. Veste indui poëticâ vitae Christi periodum, & ad carminis leges adstrinxi magnum Legislatorem. Quod sicuti facilè non est, ita veniam mihi dare postulo, si minus rigidis censoribus satisfecero. Tuum sane judicium non reformido, qui prejudicio amoris mei occoecatus, etiam quisquilias meas apinasque in precio habes. Si doclrinae genium, hoc est veritatis à me assertae capita spectes, nihil offendes, quod non vel ipsa Roma probet. Verè hîc sum Catholicus, ea canens, quae partes non sapiunt. Caruit futurâ Christi tunica, utinam & Ecclesia nomen [p. 267] ejus professa. Sed haec optare magis licet, quam sperare. Digredior, mi Haestrechci, in sacrum sermonem, dum sacra mitto, ut à pio affectu profedctm opus piis vocibus prosequar. Exemplar unum tibi inscripsi. Quid si alterum, eat eâ viâ, qua tu ire soles. Vale vir summe & praestantissime, & subinde me vel tribus lineis recrea. Ut annus hic, quem ingredimur, feliciter tibi exeat faxit seculorum & aetemitatis Pater. Ipso Regum festo 1629

105.
ARNOLDO BUCHELIO.

DUm amicos hîc illic circumspicio, doctissime Bucheli, quibus ingenii mei lusus impartiri soleo, inter primos occurris tu, vir prisci seculi, in quo pietas, candor, simplicitas, eruditio, optimo federe coiere. Nescio enim, quod eruditorum genus sterile hoc virtutum seculum proferat, in quibus eruditionem aut vana aemulatio, aut pejor invidia, aut vitae improbitas, aut impietas, veluti pestilenti aura afflavit. Rectius tu à doctrina ipsa mores capis, & egregiarum virtutum catervam Christianae pietatis vinculo in te sociasti. Quare non alienum fuerit à studiis tuis, si Hymnum hunc placido vultu exceperis, in quo pietatis ac religionis nostrae magnum Doctorem pio Encomio prosequor: Qui enim Reges antehac & Principes hujus mundi cecini, hoc officium Regum Regi me debere putavi, ne ingratus essem in eum, à quo omnis [p. 268] poëtarum vis, & haec dicendi facultas, quantulacunque ea in nobis sit, defluxit. Si regi Saulo malancholikòn páthês [melancholicum morbum] discussit citharà David, fortè & hic noster cantus senectutis tibi tristes & morosas curas aliqua discutiet. Ubi Christum creatorem leges, vitam quoque te illi & hunc spiritum debere cogita: ubi Redemptorem, subeat, & pro te solutum grande illud Redemptiones lútron. [pretium] ubi in coelos sublatum, expende hic domum tibi & aeternam mansionem parari. ubi Iudicem, animum hoc elogio erige. Nullum esse condemnationem iis qui in Christo sunt. Quae dum scribo ad terminum illum cui vicinior es per aetatem adspiro, & ad metam illam praematuris fortè votis contendo, in quâ stare per naturam videris. Climactericum annum evasisti, sed climactericus omnis est, qui fatalis, qui summus, qui Dei irrevocabili decreto designatus. Quod currentis tibi vitae pensum dum continuat divina bonitas, eandem rogo, obsecroqe, ut corpusculum à morbis, animum à suis quoque doloribus tibi immunem praestet. Vale cum uxore & familiâ totâ, nec grave sit Barlaei tui subinde meminisse. Ipso Regum, ut vocant, festo. 1629.


[p. 269*]

106.
CONSTANTINO HUGENIO,
Iurisconsulto.

MItto sacra, ut redimam profana; vereor enim, ne si diutius sileam, usucapionis erga me jure utaris, & actionem tibi arroges in rem directam. Nec enim jam, quod olim, allegare licet, sola bona Italica usucapi l. unicâ C. de ususcap. transform. cum ex jure hodierno omnes res corporales usucapiantur. nisi illud usucapionis jus tibi evertat, quod rem detineas commercio exemtam, carmina & litteras, quae sacris & religiosis rebus annumeranda, meo quidem judicio existimo. Adde & hoc, quod bona fide usucapere non possis, cum non ignores rem esse alienam, l. 32. § 1. D. de usurp. & usucap. l. 21. C. de furt. Quare coeptam (uti videtur) praescriptionem interpello, non naturaliter, sed civiliter, litem contestando, intrà statuta tempora, ne ab agendo excludar, & post immemorialem usucaptionem repetundarum jure excidam. Miseram istum chartarum fasciculum commodato, cujus proprium hoc esse scis, ut res restituatur, & quidem eadem specie Cuj. par. hîc. Vult. 1. Iurisp. 32, & quidem non deterior, l. 3. § 1. D. Commodati. Unde cum adversus commodatarium mihi actio sit, rem integram, nec deterioratam (hi flosculi sunt vestri) mihi restitui peto, aut re peremta aestimationem praestari volo. Nec video, quid regerere possis, cum à re commodata prohibitus non [p. 270] sis, nec damnum ex vitiosa re scienter commodata senseris, quod sciam. Nisi fortè aut aulae curas pro impedimentis allegare voles, aut damnum interpreteris, quod chartas istas meas volvendo bonas horas perdideris. Sed hanc rem judicis arbitrio permittamus. Nunc ad sacra illa revertor, cujus mentionem injeci. Habes, mi Hugeni, Hymnum meum in Christum, non poëseos, sed sinceri erga Christianam religionem affectus specimen. In eo Servatoris nostri laudes pio encomio exequor, quanquam quî possim dignè, cum in mysteria illa introspicientes Angeli stupeant. Ab aeternitate ejus exorsus, ad Creationis opus descendo, cum omnia per ipsum facta sint, quae facta sunt. Hinc federis gratiosi cum homine lapso initi sequestrum & mediatorem intueor. Post haec universae legis & ceremoniarum colophona, & Prophetarum oraculis designatum. Tandem Deum in carne conspicuum cano, vagientem, pauperem, fugientem, docentem, miraculis opibusque potentem, in cruce passum, à morte reducem, gloriose coelos repetentem, Ecclesiae rectorem, &, in quo desino, venturum vivorum & mortuorum judicem. Si non docta, si non poëtica, dixi pia. Dixi, ex devota sacris mente. Dixi, ut cantu persuadeam, quae apud populum aliquando gravi oratione disserui. Dixi, non in gratiam partium harum vel illarum, sed piorum & Christianorum omnium. Caruit Christi tunica futura, & meum carmen dissutae, proh do- [p. 271] lor, pacis vocibus. Vale Hugeni praestantissime, & in Epistolam hanc Iuridico-Theologicam quadrare puta illud magni vatis:
        — — — — Humano capiti, &c. aut
    Delphinum silvis appingit, fluctibus aprum.
5 Id. Ian. 1629.

107.
SIMONI EPISCOPIO.

VEnit ad te Hymnus meus in Christum, clarissime Episcopi, non ut poëticae artis documentum aliquod apud te deponam, sed ut pietatis, & Christianae Religionis sincero studio me hic & alibi probem. Dum enim domi, modo ad meam, modo ad tot praestantissimorum virorum, & tuam quam maxime sortem ingemisco, solatia communis miseriae à Deo, à Christo, à virtutibus Christianis, & vitae aeternae meditationibus peto, quae ut altius animo insideant conor vinctis verbis proferre. Ita enim fit, ut quae lecta aut audita ocyus praetervolant, diutius animo obversentur, dum metro aptantur & carminis legibus. Non ignoras mecum, quam non cuique facile sit in sacrisac profanis vatem esse, cum hic per ambages & Deorum ministeria, & fabusolum sententiarum tormentum circumduci possit oratio; illic adstrictus magis spiritus à rerum majestate & sanctitate coërceatur, & religioibs sensus verborum ambitu intexere pertimescat. quod tarnen faciendum subinde fuit, ut carmen scripsisse videar. Ubi [p. 272] particulam de solido die demere libebit, ad Hymni mei ledionem te confer. Invenies in eo summam eorum, quae facunda antehac oratione ad populum & studiosum Iuventutem disseruisti. Ab aeternitate Christi exorsus ad Creationis opus descendo, cum omnia per ipsum facta sint, quae facta sunt. Hinc foederis gratiosi cum nomine lapso initi sequestrum & mediatorem intueor. Post haec universae legis & ceremoniarum colophona, & prophetarum oraculis toties designatum. Tandem Deum in came conspicuum cano, vagientem, pauperem, fugientem, docentem, miraculis operibusque potentem, in cruce passum, à morte reducem, gloriose coelos repetentem, Ecclesiae rectorem, &, in quo desino, venturum vivorum & mortuormn judicem. Si non docta, si non poëtica, dixi pia. dixi ex devoto sacris pectore. dixi ut cantu persuadeam, quae absque numeris & modulis aliquando docui. Dixi, non in gratiam partium harum vel illarum, sed piorum & Christianorum omnium. Inconveniens quippe videbatur controversa me loqui, cum de illo loquor, qui pro nobis in coelis loquitur. Quare non alienum fuerit à studiis tuis & sacra professione, si Hymnum hunc placido vultu exceperis, in quo pio Encomio prosequor Religionis nostrae magnum primumque Doctorem. Si Saulo melagcholikòn páthos discussit cithara David, forte & hic noster cantus scelerati hujus saeuli taedia tibi discutiet, & animum reficiet justissimis queri- [p. 273] moniis gravem. Vale amicorum integerrime, nec minus amicum me puta, qui vigente persecutionum aestu minus loquutus fui. Salveant à me D. Uytenbogartius & Grevinchovius, quos jam nominare audeo, & qui calamum penee effugerat, non animum, Ryckwartius. Argonauticum meum in P. Heynium propediem expecta.

108.
EIDEM.

GRatissimae mihi fuerunt litterae tuae, Episcopi clarissime, quibus sopitos hactenus veteris amicitiae igniculos anaziopureîs, [exsuscitas] & compellandi tui desiderium, supra quam credas exacuis.
[...]
[p. 274]
[p. 275]
[p. 276]
Reperi ante paucolos dies inter scedas meas Epigramma hoc, quod rogatu fratris tui scripsi ante annos aliquot, tunc cum effigiem tuam jussisset aeri incidi:
Quem tu Leida prius, Synodus mox ipsa loquentem
    Audiit, hoc vultu vivit Episcopius.
Vivit, & externis pandens sua lumina Gallis,
    Exoptat patriae tempora blanda suae.
Tempora dant pretium, rapiunt quoque tempora doctis,
    Ludit & in magnis sors malesana viris.
Scilicet, ut Batavis pietas securior esset,
    Exul abit, pietas quo duce tuta stetit.
Sed neque jam doctas audis mala Patria voces,
    Nec fastiditi nominis ossa feres.
Forte jam convenientius fuerit dicere, Nec, nisi facta firo mitior, ossa feres. Vale & collegas tuos saluta. 5 Non. Feb. 1629.

109.
ADRIANO BLYENBURGIO.

AMplissime, praestantissime vir
Postridie ejus die, quo obvium te Leidae habui, adii diversorium tuum, uti promiseram, sed jam matutinus me praeverteras, & Hagam discesseras. [p. 277]

[...]
5 Non. Feb. 1629.


[p. 278]

110.
HUGONI GROTIO.

VEnit ad te, Clarissime Groti, Hymnus meus in Christum, cujus in nuperis meis ad te literis mentionem feceram.
[...]
[p. 279]
mense Mart.

111.
CASPARI BARLAEO,
H. GROTIUS.

LOngae morae intervenerunt, Barlaee clarissime, inter id tempus quo de Natali Dominico carmen ad me destinast, & id, quo illud ipsum tuo judicio diu à me quaesitum tandem ad manus meas pervenit; sed tamen id commode accidit, quod receptum sit à me eo tempore, cujus honori consecratum est, ita ut nunc demum à te scriptum & in ipso articulo missum videri possit. [p. 280]
**** Chartas meas Venetas recepi, clarissime Hugeni, et illis chariores lepidissimas tuasliteras, in quibus a Codice et Digestis depulsus ad Novellas et Extravagant. te recipis. Ergo iam tibi jurisconsultus videor, cui cum Flacco exclamandum verius: Dispeream, si Aut valeam stare, aut norim civilia iura. Quo fato ego Codicem et Digesta et paragraphos citaverim, narravi Brosterhuijsio, qui pene ad rupturam risit comicum illud meum facinus, aut actum potius. Offendi forte tunc, cum scribendum mihi ad A.T. esset, in mensa Theses de Usucapionibus et Commodato, in quibus cum viderem quaedam litterarum mearum argumento, et annotatos ad singulos thesium articulos textus juris, inde illa transscripsi. Codicem et Digesta non inspexi, nec unquam habui, nedum ut titulorum et rerum istarum sim peritus. Huius te rei monitum volui, ne forte apud amicos laudibus meis, heu nullis, laciniam attexas indebitam. Jam Argonauticon meum mitto, carmen non elaboratum, sed prae gaudio fusum, ne solius indignationis esse putes versum facere. Non potui circa tantas opes et tam preciosam saturam occupatus carminum esse parcus. Ignosce, vir humanissime, si tam multa scribenti exarescat vena, deficiat Aganippe, subsidat cothurnus. Uti in epilepticis paroxysmi alij alijs acriores sunt, etiam poetarum non par semper est rabies, et languct tandem furor nimium insanientibus. Lunaticos sua vexant sidera. Nec aliter vatibus suae quoque sunt tempestivitates et dilucida intervalla. Sed quam recte de Hymno meo iudicasti. Flaccesco alicubi, nec ubique, licet grandia professus, assurgo, praecipue ubi Christi aeternitatem et attributa aliaque mysteria exequor. Accidit hic mihi, quod Irenaeo Patri, qui cum unitatem cogitaret se a trinitate, cum trinitatem ab unitate circumfundi et percelli aiebat. Noctuae sumus, et coecutimus ad tanti splendoris et inaccessae lucis intuitum tenebriones. Et sensi, quam non aeque facilis sit labor, sacra tractare et profana, cum hic poetarum suppetant phalerae et cincinni, deorum ac dearum genealogiae et mysteria, quibus redimiri potest oratio; quae maiestas rerum sacrarum fastidit, nec patitur argumenti religio. Et volui alicubi minus esse poeta, ut, qui placebant meditanti, sensus theologicos hic illic exprimerem apertius. In Argonautico meo ea potissimum attigi, quae omnium sermonibus circumferri solent, de Regis Hispaniarum potentia, opum vi, expeditionis Indicae scopo et commodis, Occidentis viribus. Ultimum hoc officium Patriae et Argonautae optime de Republica nostra merito praestiti. lam alijs lampada hanc trado. Tempus est, ut senescentem et anhelantem equum solvam, ne Peccet ad extremum ridendus, et ilia ducat. Si verum est, quod Platonici dicunt, post magni illius anni revolutionem iterum versus rescribam: Alter erit tum Tiphys, et altera, quae vehet Argo Delictos heroas, erunt etiam altera bella. Atque iterum Heyniades dites mittetur ad Indos, Et Batavam in Batavis iterum meditabimurArgo. ****
[...]
Vale vir doctissime. 6 Dec. 1629.

112.
CONSTANTINO HUGENIO.

CHartas meas Venetas recepi, clarissime Hugeni, & illis chariores lepidissimas tuas litteras. [p. 281]

[...]
**** [p. 282] tiones fastidit. Et volui alicubi minus esse poëta, ut, qui placebant meditanti, sensus sacros exprimerem apertius. In Argonautico ea potissimum attigi, quae omnium sermonibus circumferri solent, de Regis nimirum Hispaniarum potentia, opum vi, expeditionis in Indos scopo & commodis. Ultimum hoc officium patriae & Heroï de patria benè merito praestiti. Iam aliis lampada hanc trado, & fatiscentem equum solvo, ne
    Peccet ad extremum ridendus & ilia ducat.
Si verum erit, quod Platonici dicunt, post magni illius anni revolutionem iterum versus scribam:
    Alter erit tum Tiphys, & altera quae vehet Argo
    Delictos heroas, erunt etiam altera bella.
    Atque iterum Heyniades dites mittetur ad Indos,
    Et Batavam in Batavis iterum meditabimur Argo.
Vale vir amplissime cum Creusa tua & Ascanio. Martii Cal. 1629.

113.
CORNELIO VANDER MYLE.

FAscisculum chartarum Italicarum, quem Molini primum, mox tuo beneficio accepimus, explicui. Dicam sententiam mála lakônikôs, [admodum breviloquio,] vidi, legi, probavi. Bonifacii epigrammata ob nativam facilitatem placent. Nec minus me affecit Boldoni epistola, ob eruditos sales & acumina, quibus haeredi petas greges, quos atratos vocat, pungit. Clarius, opinor, locutus fuisset, si Loyolitas nomi- [p. 283] nasset. Sed metuit helkesipéplous. [longum syrma trahentes.] Odam ad Cassianum de victa Rupella magni facio, ob dictionis majestaten, sed majores Pindaricum illud carmen Baptistae. At meminerit iste vir, quisquis est, Horatianum istius:
            Pindarum quisquis, &c.
Apographum Epistolae magni Senatoris legi, videtur Romam missurus Hymnum meum. Non improbo consilium, neque enim quicquam habet quod offendere possit Petri successorem, licet ut illi impensè placere studeam, causae nihil habeam. Iam antè paucos dies ab eodem Senatore plenas officiorum & humanitatis literas acceperam, quibus pro missis mihi carminibus gratias agit. Ubi rescribendi occasionem, vel levissimam nactus fuero, officio non deero. Filium tuum, ubi commodum fuerit mitte. In hic omni studio incumbam, ut moribus familia tua dignis & honestissimis disciplinis imbuatur. his tamen monitis ipsum praestrue, ut cum pietate reverentiam praeceptoribus debitam jungat, cum diligentia modestiam: ne fit polyphilos, [multorum amicus,] aut nocturnus à coena deambulator. Reliqua nostratum erunt partium. Vale. Maji 1. Anno 1629.

114.
ARNOLDO BUCHELIO.

SAepius cogitanti mihi, Bucheli doctissime, quodnam maximè efficax esset adversus fortunae iniquitatem solatium, expertus didici, effi- [p. 284] cacius nullum esse, si providentiam divinam excipias, quam quod à studiis & amicorum alloquiis petitur.

[...]
[p. 285]
Lugd. Bat. 16 Maji. 1629.

115.
IOHANNI BODAEO à STAPEL.

MIratus fui altum tuum & pertinax silentium. Iam apud anumum meum statue- [p. 286] bam, te ab Hippocratis secta ad Harpocratem aut silentiarios Pythagoraeos deflexisse. Tandem te vis magnetica commovit, non ut in arcton aut Septentrionem: sed ad Barlaeum tuum respiceres. Ac primum quidem gratulor mihi, quod ex profundo isto amoris nostri veterno evigilaveris. Inde, quod egregiarum te rerum studio, inter quas est elkustikê illa dynamis [vis attractiva] teneri te videam. Quae ego aliquando ad magneticam doctrinam & Electrica annotavi, ex Gilberto illo Anglo pleraque transcripta erant. Illud potissimun miratus fui, aquae etiam & vitro viliori, uti & crystallo, laccae, arsenico inesse vim illam attractricem; addam, adamanti, sapphiro, carbunculo, amethysto; quae ipsa non festucas modo alliciunt, & paleas, sed metalla omnia, (nota) ligna, folia, terras, aquam & oleum: ut falsum sit, succinum solas paleas & ramenta trahere. Interim hoc certum, magnetem solum ferrum allicere. Hoc quoque observa, electrum non trahere per flammam: magnetem trahere, non trahi à magnete ferrum candens; magnetem dare ferro majorem vim quam in se habet, excitando, ut opinor, vires ferri: non quavis sui parte aequè potenter trahere, sed fortissimè in polis; quae diversiats partium in electricis non observatur: contrarios polos contrarios allicere comperies, similes similes fugare. Magnetem quoque trahere comperimus per corpora densissima, electrica verò vel tenuissimo corpore inperposito non trahere. Sed longum [p. 287] foret singula annotare, & tantarum causas evolvere rerum. Ipsum Gilbertum praestat legere, & propius expendere. Hunc faxo habeas post 14 dies, nec hunc solum, sed una me. Vale. 24 Maji 1629.

116.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

IAmpridem ad te transvolassent literae meae, animi affectusque in te mei indices, Haestrechti Nobilissime. [p. 288]

[...]
[p. 289]
Hac re gratius mihi nihil accidere potest. 27 Maji, 1629.

117.
ROCHO HONERDO.

NOn ita pridem, Amplissime Honerde, raptas Occidentis opes, & magnifica Belgarum spolia cecini. [p. 290]

[...]
Lugd. Bat. 16 Iun. 1629.

118.
IOHANNI ISACIO PONTANO.

IAmdudum apud nos percrebuit fama historiae tuae Danicae Pontane doctissime, quae summa doctorum omnium expectatione jam carceres modere fertur. [p. 291]
Cal. Iul. 1629.

119.
IOHANNI CABELIAVIO.

NOn est, quod tam impotenter efflagites, doctissime Cabeliavi, uti in amicitiam recipiaris, qui scripta tua jam pridem, summo inter Europaeos Regi probasti, & tam [p. 292] augustis nominibus quotidie inclarescis.
[p. 293]
Lugd. Bat. 20 Aug. 1629.

120.
ROCHO HONERDO.

TRagoediam tuam legi & relegi, Honerde amplissime. nec enim una lectione animum explere potui. Quid dicam? à Thamara tua tantum illa abit, quantum à femina Legislator. Stupui in sterili argumento facundiam tuam, & in desertis Arabum rerum copiam. Avia Pieridum peragras loca, nullius antè trita pede. Ideoque gloriosius scribis, quo ab aliorum vestigiis minus adjutus per ardua ac praerupta graderis. An & hoc Phidiae simulacrum premere vis? & praestantissimi poëmatis fructu privare spem seculi? Quibus rationibus te hortabor, ut emancipes hunc industriae tuae & eruditionis testem? Si Theologos audire vis, cave sub modio occultes accensam Dei beneficio facem: si Politicos, utique scis, non tibi te solum, sed & patriae & amicis natum: si Poëtas:
[p. 294]
    Volet haec (tua tragoedia) sub luce videri
    Iudicis, argutum quae non formidat acumen.
Non addam, honores summos divinis vatibus à versibus venire, cum hos ipsos per aetatem & prudentiam minus aestimare didiceris. Illud scio nullum convenientius à Senatore argumentum tractari potuisse, & apprimè Legislatorem in orchestram produci, à legum judice ac interprete. Paucis ego versiculis in Nomoclasten tuum dixi, recens adhuc ab ejus lectione, & tragico spiritu turgidus. Gratiarum loco illos mitto. Nescio an prudenter faciam, quod & Venerem meum anadyoménen [è mari emergentem] unà mittam. Festivius alicubi loquitur, quam decet audire Curiam. Sed respondit pro istiusmodi Carminum genere Ausonius ad Paulinum. Et scio candidius judicaturos, quos aura illa mitior & blandior afflavit. Cogor amicorum, precibus & imperiis Erotica tractare, qui pharetratum istum puerum odi quam maximè. Vale vir summe & familarius scribenti ignosce. Lugd. Bat. 4 Sept. 1629.

121.
CONSTANTINO HUGENIO.

SEquor applausu victorem Nobilissimi Hugeni, & qua praeit fortiter agendo Auriacus, subeo pone Encomiastes. Victoriam captae Vesaliae, summo rerum discrimine, nobis indulsit Deus Opt. Max. sed plane hôs apò mêchanês, [ut è machina.] Errorem & negligentiam nostrorum in arcendo ad Isalam hoste, correxis major [p. 295] hostium error. Discimus utrique, neminem celerius opprimi, quam qui nihil timet, & parvis momentis in bello magnos casus intercedere. Epinicium hoc pari me celeritate credas scripsisse, qua Vesaliam cepimus. Nec patiebatur praeceps gaudium, ut vel prolixius scriberem, vel elaboratius. Et quia vis, ne te privem eorum lectione, quae scripturienti amico excidunt, audeo & hoc furentis animi opus judicio tuo submittere. Habent tibicines endósimos, [cantus exordium,] quo praeludere solent, & prooemium suum Rhetores. Forte & haec majoris triumphi, quem votis prosequimur, praeludia erunt. Exemplaria haec iis distribue, quos judicabis à patria, à studiis, & me non plane aversos. Vale vir summe & Martios cantus Apollineis intersingue. Si non vacat, militibus da. Inservient chartae infarciendis sclopetorum tubis. Lugd. Bat. Lugd. Bat. 3 Sept. 1629.

122.
EIDEM.

NObilissime Hugeni,
    Undique dum querulae rumpunt arbusta cicadae.
Etiam mihi interstrependum fuit. Hylas est, quem canimus, & nulli non dictus Orestes. Quod si vel quam maxime silere voluissem, non potui tamen per amicorum juges & pene importunas enstasies, [contentiones.] Qui enim an- [p. 296] tehac ultro liberalis fui in depraecandis heroum virtutibus, velut debito quodam me obstrinxisse videor, idem in posterum factitandi. Nec tamen illibenter feci id, quod feci, & publicis votis adjunxi non invitus benevoli in patriam animi testificationem. Iam septimanae sunt tres & ultra, ex quo inter praelum & manus haesit hic liber, maximè ob adversam valetudinem. Decreveram historica narratione persequi res gestas obsidionis istius, & jam pertexueram magnam historae meae partem. Verum cum intellexissem summos viros, vel proprio motu, vel superiorum mandato manum huic operi admovisse, ego prudenter manum de tabulâ; veritus, ne idem mihi contingeret, quod Marsyae apud Ovidium. Satius itaque putavi, si meo me pede metirer, & intra carminum officia starem. Praemisi Panegyricum, quem ex iis, quae hic illic historiae meae insperseram, contexi. Sequitur carmen, in quo, praeter alia prolixitas displicet. Nisi sufflaminassem furorem meum, altera parte majus evasisset. Utinam ab A.T. impetrare possem, ut Principi Auriaco exemplar à me offere velit. Nulli inscribere praeter morem videbatur, alteri praeterquam Principi nefas. Ego in maximis tuis erga me meritis hoc reponam. Iam Musas omnes, & Apollinem cum toto Helicone valere jubeo. Furori bellico finem si non imponet Sylvaducis, imponet saltem insaniae meae. Pergat Princeps Martem lacessere, ego Phoebo posthac gravis non ero, & per [p. 297] me licebit illi, vel in Patara, vel in Claro, vel in Tenedo maneat, unde poëtarum votis evocari solet. Vale Hugeni doctissime, &, quod fecisti hactenus, de studiis meis benignè judica.

123.
ARNOLDO BUCHELIO.

IAmpridem desiderium tuum explevissem, Reverende Bucheli, & ea, quae in Sylvam Ducis lusi, transmisissem, si per valetudinem primum, mox per typographorum lentas operas licuisset. Iam circa Calendas Octobris absolveram poëma meum, verum afflictione cum essem corporis statu, describendi laborem coactus fui ad hebdomadas aliquot differre. Quicquid sit, non puto damnum esse in mora. Ex re fuit patriae Sylvam Ducis cito vinci, non cani. In victoriae celeritate momentum ingens agnoscimus, in vatum suffragationibus applausibusque nullum. Mirantur plures, cur tardius prodeam, qui argumenta publici gaudii antehac solebam occupare. Praeter cuasas tarditatis, quas dixi, accedunt & aliae, à ratione & prudentia profectae. Videbam undique officinas repleri Triumphis, Epigrammatibus, Hymnis, hunc latine, illum Belgice vincta verba conari. Quare in tanta scribentium turba satius putavi, illi non misceri, ut serus actor theatri applausum solus referrem. Qui dico applausum? fortè exsibilandus docissimo hoc seculo, cui praeter papavere & sesamo sparsum, nihil pla- [p. 298] cet.
[...]
Vale. 12 Nov. 1629.

124.
DOMINICO MOLINO.

FElicissimus hic Reipubl. nostrae illuxit animus, Illustrissime Moline, qui post raptas Occidentis opes duas insuper urbes validissimas imperio nostro adjecit, quarum alter Rheno, altera Mosae jura dabat. [p. 299]
20 Dec. 1629.

125.
IACOBO VANDER STRATEN.

IN iis quae de Induciarum ac belli studiis disseris, facile me suffraganten habebis, Stratene doctissime. [p. 300]
[p. 301]
[p. 302] to. Lege per otium. Nec enim tam illustre argumenti silentio à me praeteriri fas fuit. Vale. 21 Dec. 1629.

126.
CONSTANTINO HUGENIO.

QUod Virgilio apud Augustum Caesarem fuit Asinius Pollio, Ausionio apud Theodosium Imperatorem Paulinus, Martiali apud Domitianum Priscus, id tu apud Auriacum mihi es, humanissime Hugeni. Illi nempe summis poëtis summorum Imperatorum gratiam impetravere, tu homini indigno Invictissimum Principem magis magisque conciliare pergis, & eodem facto non minus tuas, quam Principis laudatissimi virtutes illustras. Et nescio, an majus sit praemiis dignas judicare literas an praemia iisdem conferre. Illud certum est, posterius hoc priori deberi. Quamobrem quas gratias me agere necesse est, utrique agam, alteri ut autori, alteri ut datori. In hoc liberalitatem eximiam, in illo singularem studiorum amorem exosculor. Ferunt Poëtae Mercurium animas ex inferis reducere. At citrà fabulam tu is es, qui me ad tartara jam pridem depressum ad Superos revocas. Et eorum favore irradias, per quos stat, ne quid desiderent Musarum cultores. Aureum ramum ostendit Aeneae ad elysios campos profiscenti Sybilla. Tu minimè fablosum mittis, quos sensim ad eam beatitudinem vado, quae verum in terris conspici facit. Sed quam illa sunt divini [p. 303] commatis, quae litteris tuis inspargis, cujus commoda faxo olim percipias: nisi quod illud temporis epírrhêma [adverbium] spem tanti boni lingiusculè differat.
Vale Hugeni doctissime. 24 Dec. 1629.

127.
EIDEM.

ETiam te hisce naturae sacris initiari oportet Nobilissime Hugeni, & cui omnis elegantiae capacem animum illa dedit, ignorare nefas est, quae orbi nosto indulsit, pûr kaì hydôr, [p. 304] te gaia, kaì atháros êpion hypsos. [Ignis, aqua & terra, & qui terram amplectitur aër.]
[...]

[p. 305]
**** Me aliquando mirum in modum cepit rerum istarum cupido; mox obrepente ignavia, languescente etiam novitatis studio, neglexi supellectilem istam pi___pi_______ augere. Profecto non insuave, nec infrugiferum est contemplari in arcula varias rerum species, easque minus vulgares et obvias, ac ingenti compendio possidere universum. Spectabis microcosmum et animal, cui in cetera dominari datum est; imperij tui late patentis opes manu librabis et, quo voles, transferes. Illud praecipuum est, horum contemplatione animos rapi in admirationem omnipotentiae, sapientiae et bonitatis divinae. Nihil enim vides, quod non vel usu necessarium, vel opere stupendum, vel varietate mirandum sit; nihil tam magnum, quod non ad erudiendos nos descendat, nihil tam parvum ac humile, quod non ad illustrandam nominis divini gloriam ascendat. Mitto paucula, quae ex capsula mea selegi, ut doctae curiositatis contagio ad aliorum investigationem excitarem igneum tuum et quidvis sciendi cupidum pectus. Monui Brosterhuijsium conferre suam ad illam, quam adornas naturae officinam. Addi480. C. Barlaeus. (L.B.) Etiam te hisce naturae sacris initiari oportet, amplissime Hugeni, et cui illa omnis elegentiae capacem dedit animam, ignorare nefas est, quaecunque orbi indulget, pi__, ___ ____, ___ ____, ___ _______ _pi___ ____. - Me aliquando mirum in modum cepit rerum istarum cupido; mox obrepente ignavia, languescente etiam novitatis studio, neglexi supellectilem istam pi___pi_______ augere. Profecto non insuave, nec infrugiferum est contemplari in arcula varias rerum species, easque minus vulgares et obvias, ac ingenti compendio possidere universum. Spectabis microcosmum et animal, cui in cetera dominari datum est; imperij tui late patentis opes manu librabis et, quo voles, transferes. Illud praecipuum est, horum contemplatione animos rapi in admirationem omnipotentiae, sapientiae et bonitatis divinae. Nihil enim vides, quod non vel usu necessarium, vel opere stupendum, vel varietate mirandum sit; nihil tam magnum, quod non ad erudiendos nos descendat, nihil tam parvum ac humile, quod non ad illustrandam nominis divini gloriam ascendat. Mitto paucula, quae ex capsula mea selegi, ut doctae curiositatis contagio ad aliorum investigationem excitarem igneum tuum et quidvis sciendi cupidum pectus. Monui Brosterhuijsium conferre suam ad illam, quam adornas naturae officinam. Addidi nummulos aliquot veteres, omnes probos et genuinos, Caesarum vultus exhibentes, ut horum intuitu in absentis Barlaei vultum subinde reflectaris. Complures aliquando a D. Overbequio dono accepi. Quare redono libentius. Unus aut alter est nitidior, quod nolim antiquitati eius saeculoque praejudicet; ipse a situ et aerugine purgari iussi. Reperti sunt Voorburgi in ruderibus paucis retro annis. Ubi animus erit et otium excutere ac perlustrare Overbequii sacra, vacabit A.T. totus. Remitto etiam nummum tuum ex sculpto fusum. Extorsit _______ confessionem viro supradicto, hactenus illis incredulo. Miratur tantos in hac arte progressus fecisse industriam humanam. Vale, vir clarissime, et quibus recrementis sordibusque mihi carere perfacile est, si ita libet fruere, horum Semper ego optarem pauperrimus esse bonorum, dummodo tui pergam amoris benevolentiaeque compos esse. Vale iterum cum uxore et liberis. 22 Decemb. 1629. Litteras ad D. Doubletium tuis inclusas velim per famulum tuum illi in manus tradi. Ordines Generales pro ijs, quae in Sylvam Ducis lusi, ultro mihi 150 florenos decrevere, Curiae supremae senatores centum. En ut mihi dormienti dij bona conficiant.
[...]

[p. 306]
Iterum vale. 25 Dec. 1629.

128.
ARNOLDO BUCHELIO.

UTi literarum tuarum conspectu gaudebam, reverende Bucheli, ita fasciculi istius, quem tuis junxeras intuitu haerebam, velut attonitus.
[...]
Vale vir clarissime, 26 Dec. 1629.

129.
GODESCHALCO à SCHUURMANS.

LIbens, quam mittis, amicitiae tesseram accipio Godeschalce doctissime. Et ne meis de- [p. 307] sim partibus, hasce initi inter nos federis, obsides literas remitto. Quanquam verear, ne talis non sim futurus amicus, qualem tu me fingis. Quos enim in me congeris laudum superlativos & invidendas voces, amolior verecundè, & tam longè ab iis absum, quam ab ipsa ambitione. Si in carmine videor assurgere, vereor ego, ne turgidus magis sim, quam grandis.
[...]

31 Dec. 1629.


[p. 308]

130.
HUGONI GROTIO.

GAudeo, tandem post longas moras in manus tuas pervenisse Hymnum meum, & eò transmissum, quò eum destinaveram. Ea quae laeva cecinit, Tarpeio quae sedit culmine cornix, parum moror. Felicius ille ad Augustum versus scripsit, cujus hoc est:
    Saepè sinistra cava praedixit ab ilice cornix.
Nota tibi est illa de Regibus regumqe filiis querela, quam in epistolis suis toties iterat Vates Tejus arguto mixtus Aristophani. Illud operae precium refero, quod Regum maximorum inscriptionibus versiculis meis lucis aliquid ac dignitatis fenerem. Illos imitor, qui ut melius vendant solent principum vultum vili metallo insculpere. Expectas ea, quae in Sylvam Ducis [p. 309] scripsi. Sed dudum est, quod exemplar miserim ad fratrem, per quem post hac statui ad te curare ea, quae curanda habebo. Ad eundem misi nuptias meas Peripateticas, in quibus universum Philosophiam novo more de moribus loquentem audies, idque suis vocibus. Non es, Groti humanissime, ex tristibus Diis, aut eorum numero, quibus utendum lactucis, aut mollibus malvis, ideoque audeo ad te hosce ingenii mei lusus mittere ut eorum lectione mordaces tibi curas aliqua deliniam. Suave etiam est emeritis militibus arma tractare, & reficit capulares crepundiorum conspectus. Talia & has nuptias esse puta, quas non scripsi Curiis & Fabritiis, sed iis quibus mollius est jecur. Non possum à me impetrare, ut semper, & ubique gravis sim. Si non placuerit, ne lege, aut cum legeris, obliviscere, aut non oblitis, ignosce, ut Paulini scribit Burdegalensis. Vale. 29 Dec. 1629.

                131.
    GUILIELMO BRASSERO.

TRaditae mihi sunt literae tuae, amplissime vir, sed apertae, cujus culpâ non facilè dixerim. Quaeris, an mea opera ab Amstelodamensibus desideretur. Ita passim audio, & constans haec est fama inter eos, ad quos haec res non pertinent. De me quicquam decretum esse ex fide dignis auctoribus nondum intelligere potui. Scis humanum genum avidum valde esse auricularum. Fovent rumorem, tum qui benè mihi vo- [p. 310] lunt, tum qui malè. Illi, quia, nescio quo praejudicio, meliore me fortuna dignum putant; Hi, quia serio cavent, ne non semper miser sim. Quid ego? bene ago & laetor, reliquam summo Numini commisa volo. Quid sit futurum cras fugio quaerere. Et uti magnas vanasque spes non alo, ita nec omnem abjicio prorsus. Nihil peto, nihil ambio, vero philosophantium more.
    Interea, quo fata trahent, retrahentque sequemur.
Sum similis fundo, quo cum nullum habent possesorem, primi erit occupantis. Amicitiam nuper contraxisse videmur mutuum ignoti. Ubi denuò nos casusve Deusve junget, dexteram dabimus fidemque. Vale. 31 Dec. 1629.

132.
CONSTANTINO HUGENIO.

PEnè obstipui, cum legerem versiculos tuos, carminis mei interpretes. Qui nuper editi, autore Graphiario, mihi utcunque placuerant, lecta tua paraphrasi prorsus displicere coeperunt. aliter sues, aliter catuli olent. Ex pauculis illis filamentis suis facilè conjicere potui, quale totum hyphasma [contextus] futurum fuisset, si pertexuisses. quod ut fiat, petere non ausim, tum quod sciam gravioribus te & magis seriis distringi, tum quod indignus sim, cujus panno tam insignis superinducatur purpura. Vis, Hugeni humanissime, ut candidus impartiar, quae per ocium mihi excidere solent. Ecce, iterum Andria aliquid apportat novi. Seria non mitto, sed ludi- [p. 311] cra & festiva, nuptalia voli dicere, à quibus abesse debet ambiotiosè tristis oratio. Non hic, ut elegantissimi Petronii verbis loquar, leges piratas cum catenis in littore stantes, non tyrannos edicta scribentes quibus imperent filiis, ut patrum suorum capita praecidant, non flebile Iphigeniae fatum, sed molles, & festivas Philosophi allusiones, & allegoricos sensus. Rhetorum praeceptum est, de rebus gravibus graviter dicere, de humilibus humiliter. Non cuivis pedi quivis quadrat calceus, nec cuivis argumento convenit circumductus & elaboratus sermo. Cum haec scribere coepi, coepi ridere, & ridendo progressus in risus desii. In nuptiis grandia loqui velle plusquam ridiculum fuerit. Piscatores eam escam appendere solent hamo, quam scierint appetituros pisciculos. Plus laboris fuit describere, quam scribere. Et licet non soleam meis subscribere superbum illud ex tempore, apud te tamen akibdêlon [sincerum] amicum profiteri audeo, extemporaneum hunc esse discursum, nec mirum, cum ossibus & nervis careat, nisi tu, Trebati, dissentis. Vale. 11 Febr. 1630.

133.
PETRO C. HOOFT.

VErsus tuos, Vir clarissime, quibus magno exercitus nostri Imperatori geminam victoriam gratularis,* perlegi aliquoties. Nec enim una lectione exhaurire potui, reconditos omnes sensus, aut acumina ejus assequi. Odisti profa- [p. 312] num vulgus, & ab his sacris arceri vis corvos poëtas, & poëtrias picas. Omnia in te sublima esse video, mentem, stylum, arcem, in qua imperas, adde & nomen ipsum. Ex illa uti infrà te posita desuper vides, ita & humi repentes versificatores despicis. Per nubes graderis, sideribus proximus. Inter Latinos tonant Statius & Claudianus, inter Graecos Pindarus, inter Gallos recentioris aevi Bartasius. Tu per Belgicorum vatum capita verticesque incedis, & humiles myricas despicis aëria cupressus. Aliquot retrò annis paradigmatis vice inservivisti Belgii vatibus, qui quoties à Baviis & Maeviis secerni volunt, tuum cothurnum induere student, & grandiloquum illum sermonem affectare. Sed video hisce imitatoribus accidere, quod ranae Aesopicae, quae cum turgidum bovem inflando imitari conaretur, rupturam fecit. Liceat de te canere, quod de Thebano vate cecinit Flaccus:

            Hooftium quisquis studet aemulari,
            Belga, &c.

Vis, ut hallucinationes tuas & paraptômata [lapsus] indicem. Sed non sum is, qui sandalium Veneris reprehendere audeam. Nec sum in amicorum scriptis adeò Lynceus, ut aut observare possim, si quid occurrat minus planum, aut etiam reprehendenda obelisco configere velim, si vel possim, quam maximè. Multa in isto tuo carmine scripta acutè, graviter, appositè. Si fortè paronomasia aliqua frontem corruget, ju- [p. 313] dicii mei culpam interpretari malo, quam scriptoris. Vale vir clarissime, & me saepius heroicis tuis ac lucernam redolentibus lucubrationibus bea. Lugd. Bat. 12 Mart. 1630.

134.
CONSTANTINO HUGENIO.

DIc mihi Constantine,
            -- pecus cujum? anne Ratalli?
    An potius Croti? nuper mihi tradidit oútis [nullus.]
    Addiderat literas eruditas satis, ut quae arguerent ab optimo parente profectum esse hunc foetum, quem ipsi exponere libuit, ut aliorum opera lucem videret. Ego, qui (prô pudor) linguam Gallicam non magis calleo, quam sus poëticam, aliorum judicia percunctor, ut quid de opere hoc statuere debeam, si non meis, aliorum saltem oculis cognoscam. Legit paraphrasin hanc vir Cl. Rivetus, ut pote linguae Druidum peritissimus, qui & illud sibi negotii dari passus fuit, ut non invitus à stribligine vindicaverit patrium idioma, plane uti novum vultum induerit epistola. Iudicat idem vir, sic edi posse. Sed priusquam hoc fiat, consultum putavi tuam super hac re sententiam exquirere. Suspicor non levibus indiciis autorem esse Doubletium nostrum. Quid de opere tu judices, quem auctorem designes, scire aveo. Legi polemikòn [bellicum] poëma Hoofdii nostri aerobatoûntos kaì tòn hêliòn eisorôntos. [gradientis per aëra & solem aspicientis.]
    Multa Muydensem levat aura cycnum,
[p. 314]
    Tendit, Hugeni, quoties in altos
    Nubium tractus. Ego apis Batavae
            More, modoque.
    Grata carpentis thyma; per laborem
    Plurimum circa placidas amoeni
    Fluminis ripas operosa parvus
            Carmina fingo.
    Tu canes majore poëta plectro
    Principem, quandoque trahet feroces
    Impares ferro domitosque gleba
            Nuper Iberos.
Ita enim libet ad Horatium parôideîn. [imitatorium canere carmen.] Vale. 15 Mart. 1630.

135.
CORNELIO VANDER MYLE.

HAbes libellum, nobilissime Myli, de quo nuper inter nos sermo, Catechesin puta Excalvinisatam.
[...]

[p. 315] Vale vir nobilissime. 16 Mart. 1630.

136.
GREGORIO DOUBLETIO.

VIr amplissime,
Venit ad te, foetus hic exposititius, non ut te patrem designem, verum quia inops consilii, quo me vertam, nescio.
[...]

Vale. 17 Mart. 1630.


[p. 317]

137.
IOH. UYTENBOGARDO.

EGregie conscientiarum libertatem vindicare pergis, Vir clarissime, adversus eos, qui numellas illi & compedes parant. Vale vir doctissime & humanisime. E Musaeo nostro. IV Non. Maji, 1630.


[p. 321]

138.
ARNOLDO BUCHELIO.

LItteras tuas ipso Attico melle suaviores, nectare dulciores, non exosculatus modo sui, Vir amplissime, verum quo amantes se mutuo solent, altè in animum recondidi. Video te meminisse istius rei, super quam non ita pridem tibi aurem vellicaveram. Quid rependam profusae tuae erga me humanitati!
[...]

Vale. 3 Non Maji, 1630.

139.
IOHANNI CABELIAVIO.

MUnus tuum sale ac fumo conditum, ab Arctoo, uti opinor, orbe profectum, non exosculatus solummodo fui, Cabeliavi humanissime, verum in sanguinem jam & succum converti, imo parten mei feci. E Musaeo meo. Lugd. Bat. Ipsis Non. Maji, 1630.

[p. 324]

140.
CONSTANTINO HUGENIO.

IMperaveram jampridem mihi silentium, uti ex adjuncto Epigrammate vides, & Musis omnibus totique Heliconi valedixeram. Verum uti in magno dolore, praesente patris periculo, silentium rupit Craesi filius, ita mihi ingens patriae gaudium fibulam poëticam laxavit. Dum illa feliciter rem gerere pergit, ego minus feliciter persevero canere. Illud in Sylvam-Ducis operosius est. Quid ni? majoris etiam operae fuit, illam vicisse. Olindam impetu cepimus, impetu celebravimus. Anne & hoc est orationem rebus accomodare? Cum hac transiret antè pauculos dies Nobiliss. Mylius. Ecquid, inquit, jam silebis Barlaee, & indictum sines Pernambucum? Affirmavi ego, & vilem esse annonam carminum meorum respondi. Omne rarum & minus & minus parabile in precio esse, obvia & frequentiora vilescere. Verum postero die, cum vix è somno coepissem connivere, & oculis detersissem nocturnum humorem, coepi Olindam invadere, & carmen scribere deductum, uti Maro vocat, minus operosum ac tenuis spiritus, uti Flaccus loqui amat. Languent animalia post immoderatam venerem, ob exhaustum spirituum fontem. Nec minus crebro opere fatiscit Apollinis vis, & oestrum, quo vatum mentes incalescere solent. Quod de amica sua scripsit Horatius, ego de Poësi verius dixerim, vix illiga- [p. 325] tum me triformi Pegasus expediet Chimaerae. Si porrexerim in hoc studio,
        Tandem resident cruribus asperae,
        Pelles, & album vertar in alitem
        Supernè, nascenturque leves
            Per digitos humerosque plumae.
Vale, mi Hugene, en diu vive, mearum
            Grande decus columenque rerum.
        Ah te meae si partem animae rapit
        Maturior vis, quid moror alterâ!
            Nec charus aequè, nec superstes
                Integer. ille dies utramque
        Ducet ruinam. non ego perfidum
        Dixi sacramentum. ibimus, ibimus, &c.
Vide, ut Horatiana crepem, qui jam totus sum in ejus lectione, & mordacem rumino Flaccum. 3 Non. Iun. 1630.

141.
SIMONI EPISCOPIO.

VIr clarissime, & doctissime,
Vix verbis exprimam, quam bilem moverit Theologis nostris Anti-censura vestra. Vale Vir doctissime & charissime. 8 Id. Iun. 1630.

142.
GREGORIO DOUBLETIO.

TAndem paraphrasis haec Epistolae Principis ad Principem maritum prodit eis phaós êelíoio [in sdolis lucem] postquam judicia, eaque rigida satis, experta fuit. [p. 331]
Illud addam, Typographum me inconsulto ordinem Epistolarum immutasse. Fortè hoc consilio quia praeludere ad Principem videtur Epistola illa ad Witzium. Adde, quod Deos compellare nefas sit absque mediatore. Vale. 10 Iun. 1630.

143.
NICOLAO REIGERSBERGIO.

QUoties tuum, quoties magni istius exulis, affinis tui, nomen animo meo recursat, rationum abunde mihi suffici video, ne cognatum tuum negligentius habeam. Accedunt praeclarae ingenii dotes, morum adhaec modestia & probitas, quae faciunt ut propius adolescentem complexus fuerim. Benè habebit, si initiis respondeant successus, & praesentibus futura. Ea est Academiae hujus facies, ea vitae studiosorum ratio, ut qui vita satis integra huc se conferunt, facilè ab aliorum consortio pessimisque exemplis labem trahant. Diceres non ad studiorum mercatum eos missos, sed ad Sybaritarum collegia aut Lapitharum convivia. Adeò hic & diuturnis compotationibus comburuntur dies, & nocturnis grassationibus horrent compita. Vis causam? distentis nimium loculis ambulant, idque parentum indulgentia. Hinc peccandi fomenta capit juventus, cerea in vitium flecti. Quod moneo, ut cognatum ab istoc vitae genere, in quod facilis lapsus, deterreas, non quod moneri ipsum sit necesse, sec ne aliquando [p. 332] sit necesse. Studiorum methodum ipsi praescripsi, qualem suadere videbantur progressus ejus. Tecum enim sentio, nihil turpius esse, quam ab illiteratis tractari Iurisprudentiam, ac cruda studia in forum propelli. Ideoque cum utriusque linguae initiis mediocriter instructus sit, pergo amoeniore ipsum succo perfundere. Horatii elegantiora ipsi praelego, Odas, Satyras, Epistolas, singula cum delectu. Historias Romanas, uti privatim legeret, mandavi. Homeri quoque lectionem imperavi, ne Graeca dedisceret. Styli exercitia, orationum nempe & epistolarum perpetua esse volo. His adjunxi Logicae explicationem, ne dum ad scientias contendit, trónon tês epistêmês [modum perveniendi ad scientias] ignoret. Audit & Ethicam, ut quae iuris principia aperit, & virum bonum format, qualem quàm maximè esse oportet Iurisconsultum. Atque haec inter oracula Academica consulit, & Professorum lectiones frequentat, ut sapere discat & rerum cognitione abundare. Hac ergo methodo Iuvenis studia formare occoepi, donec aetas, & profectus, aliud suaserint. Vale vir amplissime. 14 Iun. 1630.

144.
GREGORIO DOUBLETIO.

EX quo semel apud Te depudui, Vir amplissime, pergo gnaviter esse impudens. Hoc est, cum mihi persuaserim, grata tibi esse ea, quae scripturienti huic calamo excidunt, audeo [p. 333] iterum atque iterum tibi obtrudere malè natos foetus, quos lambere non vacavit mihi, utpote festinos partus amanti. Vale. Ipsis Cal. Iul. 1630.


[p. 334]

145.
FOPPIO AB AISSEMA.

IAm in animo habebam, Nobilissime Aissema, Poëmatia haec post tuum à me discessum edita, per filium ad te transmittere. Vale. I Iul. 1630.

146.
SIMONI EPISCOPIO.

BEne habet, Vir clarissime, excussisti veternum Quatuor viris. Distributae iterum in capita operae, & quisque quam nactus est Spartam graviter ornare occoepit.
[...]
Vale, ipsis Kal. Quinctil. 1630. saluta tòn presbytên. [senem.]

147.
FOPPIO AB AISSEMA.

QUia vis, ut judicium meum de capitibus istis ad te missis exponam, Nobilissime ac doctissime Aissema, morem geram. [p. 344]


148.
JACOBO PETITIO.

REsponsum ad literas tuas distuli, Petiti suavissime, in id tempus, quo in urbem vestram confluere solent convivae annales, & Bibulorum (illustris ea Romanorum familia fuit) plena sunt omnia. [p. 345]
Nunc est bibendum, nunc pede libero
Pulsanda tellus, nunc saliaribus
        Ornare pulvinar Deorum
                Tempus erat dapibus, sodales.
Antehac nefas depromere Caecubum
Cellis avitis, dum Capitolio
        Dux ille dementes ruinas,
                Funus & imperio parabat.


[...]
Vale. 10 Aug. 1630.

149.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

NObilissime Haestrechti,
Cum non habeam, quod scribam, oculis tuis auribusque dignum, hoc unum scribam, me benè valere, & memoriam tui noctu ac interdiu animo circumferre.
[...]


150.
IACOBO VANDER STRATEN.

AMplissime, doctissimeque vir,
Poëmata mea, quae jam pridem sparsim [p. 348] edita vidisti, in fasciculum collecta mitto. Ita Deos imitor, Triptolemum, Cererem, Floram, qui sparsas fruges herbasque conservare amant. Accessere tamen & quaedam hactenus inedita. Libellus mole est exiguus, sed argumento magnus, qui praeterquam quod à sacris ordiatur, juxta illud veterum, Ab Iove principium, etiam patriae nostrae triumphos, & celebratas toto orbe victorias exequitur. Illa dum feliciter pugnat, dum fines suos ultrà Oceanum promovet, dum Hispanicae potentiae nervos incidit, sequor ecomiastes, totumque Helicona cieo, Musisque facundiam suam extorqueo, ne sine vate ac virtutum tantarum teste pugnasse Batavos credit posteritas. Sed quam vellem hoc studiorum genere me expeditum. Videor jam porrò publico debere similes panêgyreis, [laudum celebrationes solemnes,] & qui saepius in patriam officiosus fui, obstrictus quasi judicor idem factitare in posterum. Tu,mi Stratene, mecum opta, uti Inducias aliquando celebrare liceat, neglectis classicis ac belli furoribus. Eas nos sperare jubet Legatus Regis Britannorum, cujus orationem in confessu Ordinum super ea re habitam puto jam te vidisse. Urger Rex brevem & categoricam responsionem. Dux Neoburgicus Hagae adhuc moratur. Transiit hac Princeps Auriaca Aquisgranum ad fontes Spadanos profectura. Vehitur lectica à multis Italorum & Hispanorum more. Solatia valetudinis à balneis & fontibus sperat, ne saepius abor- [p. 349] tiat. Tanti interest proletarios esse Principes, hoc est plurium liberorum patres, quo pluribus munimentis (ut Taciti verbis utar) insistant. Domi nostrae per Dei gratiam omnia salva. Vale. 28 Aug. 1630.

151.
JACOBO PETITIO.

AMplissime, doctissimeque vir,
Cum à vobis discederem, commodum Amstelodamum veni, ut funus reverendi viri D.A. Borrii una prosequerer, quem ingenti pullatorum syrmate extulimus. Mirabar ego tantam in illa urbe reperiri hominum epieikôn [aequi bonique amatorum] frequentiam. Inter primos ego nigrum agmen duxi. Is scil. homini, extero honor debebatur. Ponè me sequebatur facultatis dignitate prior Episcopius, aliique ejusdem cum defuncto ordinis. Omnia placidè absque turbis transacta. Credebam & hoc esse aliquod libertatis ejus, quam speramus, documentum. Nec enim ante & tuto vivere, & tuto mori licuit Remonstrantibus. Exempla non desunt eorum, qui mortui poenas dederunt, à quorum cadaveribus ferale lucrum reportarunt avidae Praetorum manus. Gratulamur nos & seculo, quod mitescere jam incipit, & illi, qui jam excessit, viro, quem post labores jam manet suum otium, post pericula securitas, post exilia coelestis patriae non impedita fruitio. Senem illum compellavi pollôn antaxion allôn. [unum [p. 350] multis aliis aequiparandum.] videtur mihi inverso naturae ordine à senio vires capere, & veluti juvenescere. Vidi quoque publica Pacificae gentis delubra, minasque Murorum ingentes, & spem surgentis Iuli, ut ad Maroneum illud alludam. Faxit Deus ne aliquando ferocientes Danai exclament: convellimus altis Sedibus, impulimusque. Nummos illos triumphales expectat sibi mitti Overbeecquius. Petit etiam unum sibi cudi rector Screvelius. Precium tibi reddi curabimus. Quae mihi humanitatis officia praestitisti, cum istic essem, memori mente cirunfero. Rependam, ubi potero. Domino de Haestrecht libellum hunc poëmatum meorum velim tradas, ea lege, uti eundem tradat egregiae virgini Mariae Schuurmans. Cum apud vos essem, ipse decreveram illi exemplar de manu in manum tradere, sed quod illi destinaveram, cessit Nobil. Ploosio. Vale vir charissime, cum uxore ac liberis. Fratres Borrios saluta, nec non ocreatum meum amicum, quem jam nominavi. Forum Valckenburgicum jam fervere incipit equis & equabus non unius generis. 10 Sept. 1630.

152.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Quae res Italis poëtis bilem jam pridem movit, etiam mihi stomachum concitavit. Perstrinxi nebulonem istum versibus Lycambeis, [p. 351] ne inultum quoque per me sinerem magnum Petrarcham. Non potuit moderatae orationi locus esse in tam enormi scelere. Monachum istum, quà Monachum exagitare nolui, ne iniquius in totum ordinem destomachatus fuisse videar, Unius ub noxam. Si N.T. ita visum, per me licet, uti videant Veneti, etiam apud nos charum esse istius poëtae nomen. Librum istum Monumentorum antehac mihi non visum evolvi cum voluptate, qui maximorum mihi virorum memoriam, & eximiae multorum doctinae, virtutumque non vulgarium exempla ob oculus posuit. Quos enim vivos in scriptis venerati sumus, eorum mortuorum quoque recordatione non leviter afficimur. Monet quoque sepulchrorum conspectus, utcunque magnarum animarum domicilia claudant urnae, nominis tamen claritate illas Libitinam effugere. Aveo scire, per quem libellus meus Duci Neoburgico exhibitus sit. Ubi reversus fuerit, fortè expediet memoriam refricari. Si Iesuitarum hac in parte audit consilia, nihil est quod sperem. Sciunt & mihi foenum esse in cornu. Non favent nisi suae religionis hominibus, malo more, qui literarum studia ex partium studiis aestimat. Vale vir summe, cum uxore ac familia omni. Nos per Dei gratiam valemus rectè. Lugd. Bat. 22 Sept. 1630.


[p. 352]

153.
THEODORO GRAEVIO.

CHarissime Gravi,
Is qui hasce literas tibi tradet, vir est non vulgari mihi junctus necessitudine, vitae adhaec famaeque illibatae.
[...]
Vale & parentem saluta. 28 Sept. 1630.

154.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Catechesin istam Ponificiam propediem videbis verè Catholicam, & orthodoxam. Lugd. Bat. 5 Oct. 1630.

155.
IACOBO VANDER STRATEN.

NEc tu meis, ne ego tuis votis obsecutus sum, Stratene doctissime. [p. 355]
[p. 356]
Vale. 17 Octob. 1630.

156.
IOHANNI UYTENBOGARDO.

REverende Vir,
Sparsus hic fuit per urbem nostram rumor, D. Polyandrum nonnulis intimae admissionis (uti putabant) amicis dixisse: Quicquid mollius leniusque scriptum reperitur in specimine, à se profectum esse reliqua asperiora collegarum esse. [p. 357] Vale Vir ampliss. & doctissime. Lugd. Bat. Kal. Decemb. 1630.
    Specimen paucis his placet plures exsibilant & meritò.

157.
EIDEM.

REverende Vir, & Frater in Iesu Christo observande,
Objecerant inter alia Pamphilo Collegae sui, procul dubio futuram, uti à Remonstrantibus publico scripto ipsis exprobrarentur ea ipsa, quae hic illic, ut lenior videretur, effutiverat. [p. 358] Vale Vir doctissime & charissime. 6 Dec. 1630.

[p. 359]

158.
EIDEM.

REverende vir,
Professores nostri lecto Prodromo gravulantur sibi super rotunda vestra quoad Trinitatis dogma confessione, sperantque futurum, uti laudabili ac felici successu hic litterarius conflictus decurrat.
[...]
Qui dierum curas partitur cum Pro- [p. 361] fessoribus, discat noctes partiri cum conjuge. Illi meis verbis gratulare seras Nuptias. Raptim, 19 Dec. 1630.

159.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Redit ad te Catechismus iste Catholico-Romanus, jam factus Catholico-Reformatus. [p. 362]

[...]
Vale Vir nobiliss. & mei studiosissime, uxorem, filios, filiasque meis verbis saluta. 21 Dec. 1630.
    Potuissent ex mente Remonstantium hic illic quaedam accuratius dicta fuisse. Sed nolui hic agere nostram causam, sed Reformatorum potius adversus Pontificos. Non sine causa hoc moneo.

160.
SCHOLARCHIS
Scholae Amstelodamensis.

UT Petrum Poppium A.A. vestris commendem, rationum momenta operosè non conquiram.
[...]
Valete Lugd. Bat. 1630.

161.
D. OSDORPIO.

DOctissime Vir,
Commendavi amicorum rogatu Amplissimis Scholae vestrae Curatoribus Petrum Poppium, uti locus aliquis inter tuos hypoêretas [subditos tibi praeceptores] esse possit. Nec gravaberis opinor tu suffragatione tua nostris verbis pondus addere. Collegam habebis moribus facillimis, indole optima, & qui filius toûtou patròs éuchetai eînai. [illius patris gloriatur esse.] Scientiae abunde habet ad Grammaticas lectiones; aetatem quam revereatur pueritia prudentiam, qua moderetur impositos discipulorem mores. Nec dubito, quin ex eorum sit futurus ordine, qui officii sui esse sciunt lectes accipere, non ferre. Inaudivi cum malignis istic quorundam ingeniis te luctari. Sed haec ad animum noli revocare. Levius fiet patientia, quicquid indignatione corrigi nequit, aut si illa frustra sit, non deërit tibi magistratus severius [p. 364] perium, quo tumor ille paedagogicus deprimi possit. Vale. Prid. Cal. Ian. 1630.

162.
ARNOLDO BUCHELIO.

LIbrum istum Caesaris Vannini, quo me beasti, doctissime Bucheli, per otium à capite ad calcem perlegi, idque eo avidius, quod magnum aliquid polliceri videtur Inscriptio, Amphitheatri Divino-magici, Christiano-physici, & Astrologo-catholici. Quam haec sunt sesquipedalia & veluti torno elaborata nomina. Inde autoris nomen, qui Iulium Caesarem appellatione refert, magna expectatione animum meum erexit. Rem quod attinet, ita judico, illum felicius cordatiusque philosophari, quam res sacras asserere. Probanda sibi sumit religionis kephália [capita] sed non iis semper argumentis, quibus ea fulciri fas est. Frigida probatio, tacitae improbationi vicinior est. Hoc etiam agit, ut paradoxa subinde adstruat, sed addita salutari clausula, nisi Ecclesia Romana secus statuat. Hanc toties aggerit, tamque sollicitè, ut suopte judicio videri possit heterodoxa adstruere. Meticulosae illae limitationes & cautelae animi signa sunt sibi male conscii, & subdolè praevaricantis. Turpiter passim adulatur Loyolitis, quos veneratur, non quod diligat, sed temeat. Nec deest tamen quod in scriptore isto probem, dictionis perspicuitatem, orationis facilitatem, & rerum Philosophicarum peritiam non [p. 365] vulgarem.
[...]
[p. 366]


163.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Satyram istam Tiberinam, oppositam Satyrae, Dii Vestram Fidem, filius tuus legendam mihi tradidit.
[...]
Raptim è Musaeo 9 Ian 1631.

In Anti-Satyram Tiberinam.

    Litigat Adriacis Tiberis contrarius undis,
        Et Satyra dgnam seque suosque negat,
[p. 368]
    Nec solam se Roma nocens peccare fatetur.
        Crimina non haec sunt nostra, sed orbis, ait.
    Ipse Theoninum dentem dum exasperat autor,
        Nec satis obscurus, nec satis acer, hebet.
    Pagina laxa fluit. nec sat mihi fellis in illa est.
        Hoc video vati deesse, fricare nequit.
    Degenerat mala Roma iterum. quae mascula discit
        Crimina, jam Satyras scribere dedicit.
                                                C.B.

164.
IOH. UYTENBOGARDO.

REverende vir,
Omnia in schedula placent, tum discursus ille de spirantibus & non spirantibus, tum libelli colophon. erudite, apposite, ac non sine sale aliquo auctor suas artes reponis.
[...]
[p. 370]
Haec raptim. Vale vir summe & nos ama, 15 Ian. 1631.

165.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Spirant literae tuae eundem erga me affectum, quem in literarum studiosos jam olim prolixe effudisti. Si naturae tuae genium spectem, & insitam erga Musarum alumnos facilitatem, proprietate quadam tibi regimen illud in hac Academia debetur, quo tam gloriose tot annis functus es. Saepius Professores isti, quos reliquos habemus ex publico naufragio, quoties ad amiliare cum illis colloquium devenio, in haec verba erumpunt: Desideramus Mylium. Ego inter illos postremus non sum, qui per N.T. precium inveni apud eos, qui literas aestimare [p. 371] didicerunt. Ex eodem illo tuo affectu provenit, quod libelli iítius censuris meis interpolati autorem immodicis laudibus prosequaris. Nec gratiam, nec gloriam ex isto opere aucupor. Bene volo Ecclesiae Reformatae & doctrinae tot martyrum, ac Patriae Patrum sanguine confirmatae. Utinam ex libello illo fructus aliquis redeat ad illos, quos Romanae Curiae splendor excoecat. Si ita prudentioribus visum, per me licet, prodeat in lucem. Sed unice cavendum, ne autor publice innotescat. Quae Utenbogardus annotavit emendavi, excepta prima censura. rationes ob quas retineri malim verba textus Pontificii, ipsi transicripsi. Quicquid sit, levicula illa sunt, nec delere gravabor, si in sententia perstet. Sed an non N.T. consultum putat, uti libellum illum perlustrent & examinent Sylvae-ducenses Ecclesiastae? Scio nasutulos illos esse, & rigidiores in Pontificios, cum in hoc negotio prudenti ac circumspecta moderatione opus sit. nihil largiri volent, cum tarnen largiendum aliquid sit, ne in omnibus dissentire videamur. Ista enim arte pelliciendi sunt. & quantum indulserit oportet ille Gentium Doctor, cum in has adorandae & fsuspiciendae mansuetudinis, & aequitatis voces prorumperet, se omnibus omnia factum, ut aliquos Christo lucrifaceret. Abunde tamen à nobis cautum, ne cum Christo Belial, cum luce tenebrae permixtae putentur. Quaá porro agenda sunt prudentiae Tuae commito. Ego foetum expono. Tollat in usus vel suos, vel [p. 372] pubIicos, qui volet. Heri Amstelodamo domum reversus sum, ubi mihi ac D. Vossio de aedibus prospectum. Theologi nostri per D. Curatores hoc agunt, ut vocationem Vossii eludant, non quod tantus ejus sit amor, sed ut Amstelodamensibus incommodent. Quaeso consilliis tuis praeclara Reip. Amstelodamensis coepta promove. Interest ejus, uti viro isto potiantur. Vale Vir nobiliss. & generosissime, & Barlaeum tuum amare perge. Lugd. Bat. 15 Ian. 1631.

166.
IOH. UYTENBOGARDO.

[p. 375]


167.
EIDEM.

REverende Vir, & nostrorum méga hérkos Achaiôn, [magnum munimentum Graecorum,] hoc est, Remonstrantium, habes, quae obiter in libelli hujus foros conjeci.
[...]
[p. 379]


168.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
[p. 380]


169.
IOH. UYTENBOGARDO.

[p. 383]


170.
EIDEM.




[p. 388]

171.
CONSTANTINO HUGENIO.

NE crede, doctissime Hugeni, me gruum more dormire, ut qui anêr [vir] minimè boulêfóros [consiliarius] amem éudein pannúchion. [dormire per totam noctem.] Multo minus eo situ dormio, quo Imperatorem mori oportere judicavit Solymae domitor. Nec enim hanc dormientis posituram ferat, quae mihi à latere est, cum nec Hectoris Andromache, nec Catonis Portia hanc posituram amaverint, graves alioquin feminae. Quae de tribus istis Epigrammatis meis disertè paratragôideîs, [tragicè exaggerans addis,] missa facio. Digna profectò non sunt, ob quae vel Bellerophon esse velim, aut mantís kakós [vates malus.] Titivillitia sunt, & antiquum Barlaei tui brekékekex. [eadem cantilenum ranarum more.] Sed quam tu lepidè ab atomis physicorum ad atomos deflectis poëticas, easque mihi obtrudis, ut Fabium tuum, loquacem satis, exerceas. Age, quia ita vis, sequar. Ad Calendas usque Maji libet tibi & genio obsequi. Ubi in magna ista urbe versari dabitur, grandia me cogitare oportet, inter grandes. Quod si habendi scabiem, qua laborant istic cives, mihi affricuerit Diva Moneta, actum erit de Musis. Atomorum, quos vocas, libros tibi relinquam, dummodo corpora trinae dimensionis aurea & argentea convasare possim. Sed ne audiat haec fortuna. Ne mihi, ut Mycillo Lu- [p. 389] cianico imponat, cui dives illud & aureum somnium abrupit galli cantus. Redeo ad atomos tuas, quarum prima est:
    Adverte Stoa, versor in tuo sacro,
    Quis liber & non liber, & tamen est liber?
Respondeo cum Horatio:
    Quisnam igitur liber? sapiens, sibique imperiosus,
    Quem neque pauperies, neque mors, neque vincula terrent,
    Responsare cupidinibus, &c.
Cum ipsa verò Stoa è Paradoxis Ciceronis, mónos ho Sophòs eleuteros, kaì pâs ándrôn doûlos [solus sapiens liber, & omnis insipiens servus.] Meam sententiam si vis:
    Advertat aulae cultor & decus grande,
    Tu liber & non liber & tamen liber.
    Liber parente nata libera proles,
    Non liber uni mancipatus Heroi.
    Equitumque rursus jure liber, Hugeni.
Vale Vir suavissime & charissime. 12. Mart. 1631.

172.
C. HUGENIO trium filiorum patri.

PAucula haec ad triumviratum tuum & trium liberorum jus lusi, Hugeni paterrime. Tribus liberis videbantur convenire epigrammata tria, quae quinque distichis decurrunt, ut ea vobis quinque inscripta videri possint. Vide, ut rationalis sim, qui non sine ratione versus tibi annumerem. In numero jam stas perfectissimo, [p. 390] ternione videlicet, qui primus principium, medium & finem habet; & Diis pariter hominibusque sacer est. Si acquiescas, auspicatum fortè erit. Si excesseris, non metuam valde, ne sit inauspicatum. Si ratione gererentur Aphrodisia sacra, nae ex myrto coronam ferres trium natorum ex ordine pater. Iam non magis hoc naturae eventu sapis, quam desipui ego trium natarum ex ordine pater. Sed loquar seria. Det Deus, ne isti in fatum Curiatiorum adolescant, ne Triumvirorum societate Reipubl. graves sint, neve tría káppa kákista. [ tria pessima κ] imitari velint. Quin potius illos sua virtus certet tergeminis tollere honoribus, aut si contemplativum vitae genus placeat, discant scribere versiculos similes ejus, cuius hoc et: Tres sumus imbelles numero. Vale, Hugeni dilectissime, cum uxore, quae tecum vivere amet, tecum obeat libens. Lugd. Bat. 20 Mart. 1631.

173.
IOHANNI UYTENBOGARDO.

LIber iste, quem de Magistratus in Ecclesiasticis jure scripsit D. Vossius Roterodami inter chartas D. Grotii in Curia asservatur. Dum enim in viri istius aedes involatum fuit ab Harpyis, etiam hunc autoris foetum ibidem repertum tenebris damnavit publicus furor. Fortè, si res tanti fuerit, per Consulum aliquem repeti posset. Interim mitto autoris adversaria, quae non difficulter impetravi, ut si usui tibi es- p. 391] se queant, iis fruaris ad lubitum. Ultimum illud responsum, quo Professoribus respondistis, Medusae caput est, ad quod rigent, ceu catoche correpti. Nihil culpant, nihil quiritantur. Silent, & quae apoplecticorum signa sunt pathognomonica, sensus omnis & motus expertes sunt. Nec video, qua apologia fortem illam apoplexiam & aphônían [vocis defectum] solvant. Mihi adeò arrisit ista replicatio, ut legerim bis. Responsiones ad argumenta illa, quibus malè de SS. Triade sentientes anathemate percuti volunt, aptae sunt & nervosae. Non es ex eorum scriptorum numero, qui eloquentiam levibus & inanibus sonis corrumpunt. Res graves tractas graviter; levicula ista, ut gravia videri possint. Anna, perenna, ex veteri formula. Non alius idoneus magis antagonistes Facultati opponi potuit. dynamin Theologikên adynaton [facultatem Theologiam omni facultate destitutam] facis & asthenê. [invalidam.] Decretum illud Ordinum de captivis Pastoribus non omni ex parte placet. Video quorundam callidis consiliis moras quaeri, usque dum Saturni ac tristes Dii meridianum nostrum teneant. Quorsum enim ista collatio, nisi ut novis declarationibus vexentur miseri, & in arctum compingantur conscientiae eorum, quorum corpora hactenus arctè habitarunt. Vale Vir reverende, & foecundum concute pectus, 26 Martis, 1631.


[p. 392]

174.
EIDEM.

REverende vir,
Hesterno die, cum convivio hic celebriori Doctoris cujusdam interessem, una cum IIII viris, multus mihi fuit variis de rebus cum Walaeo sermo, post turbatos, ut solent, mensae ordines.
[...]



[p. 393]

175.
ARNOLDO BUCHELIO.

IAm ultimum te affabor, Bucheli doctissime, ex illo loco, quem studiis meis facilem primum, mox difficilem expertus fui.
[...]
[p. 394] epécho. [judicium suspendo.] Iam vale mi Bucheli, & ubi rescribes per otium, non ad Rheni sed Amstelae accolam literas mitte. Domus mihi obtigit in vico nobili quem de* Spinsteegh vocant, in qualem credo Achillem deflexisse, cum castris Graecorum se subduxisset. Inter Maenadas & Thaidas habito, loco à Philosophiae studiis non alieno, nempe, ut illas sapientiores, has meliores reddam. Lugd. Bat. 16 April. 1631.

176.
CONSTANTINO HUGENIO.

CUm literae tuae mihi traderentur, Hugeni nobilissime, jam Leidam reliqueram, vetus Musarum mearum hospitium. Eam discedens apud animum meum sic allocutus fui:
        Leida vale, nostris statio gratissima Musis,
            Iam studiis facilis, jam minus aequa meis.
        Leida vale, & multos qui se tibi credidit annos,
            Iam precor augurio prosperiore juva.
        Imus in Amsteliam, sic fatis volvimur, urbem,
            Quoque vocant Procerum vota, Deusque sequor.
        Vivere sic nostrum non una fide morari est,
            Patria virtuti creditur omne solum.
    Ipsis Calendis Maji huc appuli, cum uxore & reliquis familiae meae consectariis. aliquot dies disponenda suppellectile periere. quae causa fuit, quod citius non responderim, à charta Y calamo destitutus. Iam
        Quaeque suis stant vasa locis, tabulaeque librique,
            Et peragunt munus mens pluteusque suum.
[p. 395]
Ad docendum omnia hic adhuc imparata. Nec mora in damno erit, contendentibus inter se Leidensibus & Amstelodamensibus, de Iure publicè hic docendi. Illi Academiarum hoc proprium esse volunt, & sibi privilegio regio concessum. Hi inter Scholam illustrem, qualem habet Brema, Steinfurtum, Hardervicum, Daventria & Academiam sive Scholam privilegiis à suprema potestate donatam, distinguunt, & jure promovendi, immunitates ac specialiis fori gratiam, necnon studiorum Universitatem Academiae tò eînai [essentiam] dare contendunt. Alterutra pars judicio Curiae Hollandicae aut stabit aut cadet. Ita visum Principi. Sed stipulati sunt Amstelodamenses, uti intra mensem decidatur quaestio. Intereà mercantium hic vultibus adsuescam, & Yam Amstelamque mihi conciliabo, ne his invitis procedant novi hospitis studia. Aliquot post me diebus venit huc cum familia omni D. Vossius, eandem mecum fortunam inter Mercuriales experturus. Faxit ille, qui Sapientiae omnis ac doctrinae fons est & largitor benignus, ut haec coepta nobis ac Reip. huic benè feliciter cedant. Quod de juvene isto nobili scribis, ita habe. Decretum nobis convictores non alere, praeterquam eos, quibus jure naturae alimoniam debemus, quos Aristoteles partes nostri esse dicit, Poëtae parentum laetas propagines & ekphymata [germina] vocant. Si tamen me adolescentis commendatissimi ingenio obstetricari posse putas, non deëro officio meo, & [p. 396] sentiet commendationis tuae non leve apud me fuisse pondus. Uxor iam per viginti annos culinae & foco affixa otium divos rogat. Quid, quod planetarius liberorum numerus omnes domus meae stationes occupaverit. Non tam laxis hic tectis habitatur, uti alibi. Ingens hic terrae & artis [= aëris?] est precium, & quorum cupiditati non sufficit Universum, vix habent, ubi pedes honestè tegant, ut cum Hebraeis loquar. Leidam meam,* hoc est Musarum secessus, doctorum vultus, ambulacra amoenissima, & quae sunt aliae urbis istius illecebrae, frustra hic requiram. Nec tamen, si cum familia rationes ineam piget susceptae vocationis. Quicquid hic desiderabimus, Tu, mi Hugeni, litteris, affectu, & honesta mei recordatione supplebis. Vale. 10 Maji, 1631. Amstelodami.

177.
IOHANNI POLYANDRO.

MItto, vir clarissime, quod petiisti, Epigramma in Nuptias tuas secundas, & quidem ejus genii, qui Hymenaeo convenire putabatur. Captavi sensus fesivos, quia Epithalamium scribendum erat, non moriso argumenti poëmation. Qui Socraticum sermomen in nuptiis exigunt, sapere mihi velle videntur, ubi desipiendum est. Illud audeo dicere, ex benevolo verga te ac sponsam tuam affectu me haec scripsisse & áneu dólou. [sincere.] Arbitrii tui erit, illud aut premere, aut aliorum gratulationubus subjunge- [p. 307] re.
[...]


178.
FRANCISCO LEEUWIO.

VIderis ambigere, ornatissime Leeuwi, utrum Amstelodamum sis concessurus ad studiorum mercatum, an alio.
[...]


179.
PETRO CUNAEO.

VIr clarissime & cognate dilectissime,
Tandem à publico contemptu me vindicarunt Amstelodamenses, & qui privatus plures jam annos tansegi, ipsorum beneficio in lucem protractus sum. Migravi felicibus, ut spero, auspiciis in hanc urbem, ubi mercatu compita & fora fervent. Hoc jam agendum nobis, uti Mercurio cum Apolline benè conveniat, & literarum splendore magis splendescat opum fulgor. Aedes nactus sum commodas satis & amplas, loco à turbis & strepitu forensi remoto. In eas hoc Epigramma lusi:
        Thaidas & rabidos inter jam versor Orestas,
            Et geminum cingunt nomina tanta latus.
        Hîc sua dediscunt affrenes ausa puellae,
            Parte alia furiis aestuat aula suis.
        Ut magis haec sapiat, vivant moderatius illae,
            Non poteram poni commodiore loco.
        Quas obeat partes Sapiens hîc invenit. illinc
            Proximus insanis, proximus inde malis.
[p. 399]
Ad docendum omnia hic imparata repperi. Iam operi se accingunt architecti. Locus lectionibus designatus Academiam vestram magnitudine aequat. Intereà feriamur nos, dum oraculum Curiae Hollandicae expectatur, utrum nempe fas sit Amstelodamensibus Scholam publicam aperire, nec ne. Postero quam appulissem die, Praetor urbanus Grootenhuysius, jussu ac nomine Consulum, mihi adventum gratulatus fuit, ut & post aliquot dies adventanti D. Vossio. De te plurimus hic inter Senatores sermo, omnium ferè vocibus designaris. Non loquar explicatius. Hoc, quantum in me erit, agam, ut sive loco moveri possis, sive non, uberior saltem Amstelodamensium opera ad te rivulus dimanet. Sed pereat haec periodus inter nos, quam facile apud Te intimae admissionis amicum extorsit benignior affectus. Petiit à me D. Polyander Epithalamium. nec denegavi. mitto, ut legas, sed ea lege, ne rideas. Vale Vir clarissime & amicorum candidissime. Ubi Amstelodamum excurrere lubebit, quod ut lubeat, rogo, cave aliud tectum subeas, quam hoc meum. puto enim & amicitiae & cognationis jure hunc honorem mihi deberi. Idem de uxore ac liberis intellectum volo. qui omnes à me ac uxore mea salveant. Amstelodami, 20 Maji 1631.


[p. 400]

180.
EIDEM.

VIr clarissime & cognate dilectissime,
Prodeunt denuò Poëmata mea, sed typis elegantioribus excusa, fronte picta, cauda, ut vides privilegiata, ut jam quantivis videri possint. Tibi cum nihil hactenus nugarum mearum negaverim, etiam hoc qualecunque chárisma [donum] offero: non ut poëticae artis documentum aliquod apud te deponam, verum ne quod amici officium in me desiceres. Addidi exemplar D. Heynsio inscriptum, quod velim per occasionem ipsi exhibeas, aut per filium, si mavis, mittas.

[...]
Amstel. 23 Iun. 1631.

181.
IOH. ISACIO PONTANO.

IAm nuper preaclaro illo tuo opere me beasti, clarissime Pontane, in quo magnitudinem rerum gestarum pari industria & labore mihi aequasse videris. Dignus & Regum favore, qui regibus digna scripis, & luci asseris res ab hominum memoria remotissimas. Nobis non ea scribendi vis, est, nec animus tantis laboribus exantlandis par.
[...]


182.
LUDOVICO KINSCHOT.

TAntum tibi animi ac fiducia esse, Amplissime Kinschoti, ut post primas nuptias ad secundas transire audeas, equidem gaudeo. Similis ex iis, qui à primo naufragio superstites, denuò procellosum mare conscendunt. Etiam iis, qui equo in acie excussi, arrepto alio pugnam restaurant. Nec tamen sine Theologorum exemplo facis, quod facis. Qui tecum quoque huic uni possunt succumbere culpae. Ala fateor mens fuit Vespasiano Imperatori, qui ne Tito ac Domitiano filiis novercam superindu- [p. 403] ceret, secundas nuptias odisse & fugisse dicitur.
[...]


183.
HERMANNO CONRINGIO.

ET gaudii pariter & doloris materiam mihi praebuerunt literae tuae, Conringi doctissime: Gaudebam, cum de honesta tibi condicione prospectum intelligerem. At dolebam eò tibi abeundum, ubi & corporibus gravis incubat Mars, & conscientiis rigor Ecclesiasticus. Expertus didici, nulla vincula durius premere, quàm quibus generosissima illa animae vis, qua [p. 405] sapimus, qua Deo vivimus, invita constringitur.
[...]

184.
SIMONI EPISCOPIO.

VIrum istum consularem, clarissime Episcopi, probè novi & probum. Primos pueritiae annos cum illo transegi, ea in urbe, quae ad Helium ostium sita est, cui animi mei culturam omnem debeo, & sementem ejus, quam nunc refero, messis. Schola nostra lentis passibus procedit, tum ob operariorum negligentiam, tum ob litem à Leidensibus illi motam. Haec cum Curiae arbitrio permissa sit, expectamus verbum irrevocabile. Interea ociamur & feriamur, & mercantium vultibus adsuescimus. Mirum, quan- [p. 407] to hic fastu incedant Phryxaeae istae oves. Vix meus sum, quoties Pelopas istos adspecto & Midas, grandesque gradum grandire Lucullos. Non sola scientia inflat. Etiam splendidioris luti possessor quantivis se precii putat, prout turgent loculi, turgent isti terrae filli, & cornua sumunt. quod noto, ne me temere scripsisse putes, me mercantium vultibus adsuescere. Iuvenem, quem mihi commendas, quod attinet, hoc te scire volo, nullos me in convictum meum studiosos posthac recepturum. Uxor convicturum quotidianis molestiis Leidae attrita otium divos rogat. Etiam aedium ea hic est ratio, ut pluribus alendis minus idoneae sint. Scholae nostra fama jam Suecos aliquot & Polonos nobiles huc excivit. Aderunt & aliunde alii, ubi lectionem fiet initium. Privatim docere occaepi. Sed ex Cathararum genere adsunt pauci. Cavent à nobis, tanquam ab ulcere. Audio denuo à Synodicis nova fulmina in vestri ordinis homines cudi, quibus in vos arment Ioves hypsibremétas, tà hypértata dômata échontas. [ex alto tonantes, & summa tenentes domicilia.] ergo si tauri essetis, evaderetis sine noxa. Vale. 12 Iul. 1631.

185.
IOH. UYTENBOGARDO.

INgenti me gaudio perfudit, clarissime Uytenbogarde, allatum ad nos de liberatis captivis nuncium. Bene habet, tandem luci ac libertati pristinae restitutos lucis ac libertatis Evangeli- [p. 408] cae praecones. Quod à Procerum patriae nostrae facilitate impetrari non potuit, ab ingenio tandem impetravere. Et hoc recte. Libertatem juris naturalis esse perhibent Iurisconsulti. Illi ergo studere fas est, quotquot naturam ac sui amorem non exuere. Excessere omnes adytis, aut potius carcere, alteri adhuc inclusi, è quo liberationem tantopere optavere Platonici, tantopere andrôn apántôn Sôkratês sophôtatos. [omnium hominum sapientissimus Socrates.] Ex illo humana industria erepti sunt; ex hoc sola mors eruet, ubi summo liberatori visum. In illum reverti possunt, in alterum illum, ubi semel exierint, redire non dabitur, captivitatis puta titulo. Ego liberatis, & aëre nobiscum liberiore fruentibus gratulor, nec futurum spero, ut posthac patria nostra pergat paradoûnai. [prodere.] Videbaris postremis tuis ad me litteris aliquid petere velle, si quando tertiam Poëmatum meorum editionem adornarem. Fac sciam, quid velis. Nihil est quod tui causa, & non suscipere libenter, & perficere cupiam. Voluissem in iis meminisse Herois istius, cujus sanguine ferrum irrubuit, necnon tui & aliorum. sed non licuit, quoad Leidae mihi vivendum fuit. Optime novi, quid officii mei sit. sed alibi metus, alibi muneris ratio prohibent facere, alias facienda. Vale Vir clarissime & prudentissime, cum uxore & familia. Amstelod. 24 Iul. 1631.
[p. 409]

In liberationem Captivorum Remon-
                    strantium.

 QUos tristes tenebrae, formidatique penates
    Ferrataeque diu detinuere serae,
Absolvit nox una viros. Sic, victa dolore,
    Ipsa sibi pietas repperit arte viam.
(5) Et quod non potuit precibus, jam perficit astu,
    Fortunae vindex ingeniosa suae.
Claudite, Idumaei, vasta sacra funera petrâ,
    Et tumulum armiferis cingite militibus,
Claudite vos Christo famulantia nomina, Belgae.
    (10) Et captos totis cingite fluminibus.
Nil agitis. cessere duci custosque, foresque.
    Iam famulis, illo vindice, claustra patent.


186.
THEODORO SCHREVELIO.

LIteras tuas una cum Poëmate mihi tradidit Martialis quondam editor Lentulus. liber hac periphrasi communem nostrum amicum designare, ut in curandis etiam tuis eum lentum fuisse scias. Quas enim ad me exaravisti 30 Iunii, mihi traditae sunt 25 Iulii. Ipsius ergo negligentia factum, ut suavissimis tuis Elegis tam diu caruerim, quorum lectione visus fui mihi non solum juvenescere, alter veluti Phaon, verum propius tibi jungi, & totus intra pectus tuum recondi. Vis judicium feram de carmine, de autore, de utroque? Illud acrior tuus erga me amor secundo pectore extudit, expolivit eruditio sin- [p. 410] gularis,
[...]
**** amore dilexerimus, [p. 411] qua fide, concordia, facilitate una vixerimus, etiam ringentibus iis, quibus ob amicitiam nostram & quotidianam familiaritatem oculi doluerunt. Expectas, ut per ferias caniculares ad vos excurram, sed qui audeam, cum hactenus fuerim desidiae Professor, nec ullo adhuc merito me Reip. huic probaverim. Gloriosius ad suos reverti solent Duces, ubi aliquid indole sua dignum dederint. Etiam me forte tibi gratiorem stitero, ubi non nomine solum, sed re Professorem compellabitis. Tu potius feriis vindemialibus, quae vestrae sunt, huc gradum accellera. Praemonitus de adventu occurram venienti ad eum locum, ubi Harlemenses tui jus dicunt, ub scaphae terras trajiciunt, & saltum faciunt. Vale Vir doctissime & amicissime, uxorem liberosque plurima imperti salute. Etiam D. Professorem Heurnium, Doctore Delmanhorstium, D. Altena collegam tuum, aliosque Pomeridianae sectae viros, saluta. Amstelod. 26 Iul. 1631.

187.
IACOBO PETITIO.

DUplex tuum munus, anni primitias, accepi Petiti dilectissime; alterum meo, alterum uxoris meae palato, delitias fecit. Videris anno aliquo meae palato, ac veluti emphyteusi veterem amicitiam obsignare, ne ejus forte oblivio subeat. Laetor autem praesentis tuae benignitatis causant prokatarktikên [inchoantem] fuisse felicem uxoris tuae partum, quae dum filium effu- [p. 412] dit,

[...]


188.
ABRAHAMO DOMINICI LEEUWARTIO.

LAetiorem catastrophen exspectaveram istius actus, quem coram spectavimus.

[...]
Vale. 10 Aug. 1631.


[p. 414]

189.
SIMONI EPISCOPIO.

ADhuc inexorabiles sumus uterque, Episcopi clarissime, ego & uxor.

[...]

190.
ANTONIO OETGENS VAN WAVEREN.

AMplissime vir,
Gratulor te cum legationis tuae sociis incolumem in Stormariorum metropolim appulisse, quo Federatorum Ordinum jussis deestinabaris.

[...]


191.
PETRO CUNAEO.

VAlde me perculit casus optimi juvenis Thomae Honerdi, utriusque nostrûm amici, quem apud Genuates in sacras manus incidisse scribis.

[...]


192.
EIDEM.

VIr amplissime, cognate dilectissime,
Vidimus hic maledicum istud carmen I. Westenburchii, Aretalogi Dordraceni, adjectum Thesibus Polyandraeis, quo non solum in Remonstrantes, vulgi hactenus fabulam, verum etiam in Rectores hujus urbis impudentius debacchatur.

[...]



[p. 419]

193.
IACOBO NIENDALIO.

DOctissime Niendali,
Coepit non leve tui esse apud me precium, cum disticha illa pauca fortè legerem, quae Itinerario D. Erpenii praefixisti. Videbantur mihi sapere erectius ingenium, nec carere acumine ac genio, quem in Poëtis quam pluribus desideramus. Itaque judicavi jam tum, si studium hoc excolere diligentius animus tibi esset, praeclarum aliquid te ac dignum tua indole scripturum. Nec fefellit me mea divinatio. Scaldis tuus devictus fidem facit, nihil de te sperari posse, quod non ipsam spem superet. Ostendisti illo poëmate, nec à poëtica inventione te destitui, nec à dictione, nec à gravibus istis sonis, quos Epicum carmen exigit. Perge isto pede, & summorum poëtarum, quos prisca aetas tulit, vestigiis insiste. Illos postquam admirari coepi, senti me non parum in istis studiis profecisse. At jam canendo fessus barbiton ad Palladis aedem suspendi. Tu prodi in theatrum & emerito succede novus vates. Argumentum suppeditabit Patria, Princeps, & felicitatis publicae privataeque donator Deus. Vale Niendali doctissime & humanissime. Amst. 20 Nov. 1631.

194.
PETRO CUNAEO.

IAm vidisses me, virorum doctissime, & cognatorum charissime, nisi ex relatu, nescio [p. 420] cujus, intellexissem, apud vos esse Avunculum tuum D. Regemorterum, qui cum venire non soleat


[p. 422]

195.
EIDEM.

BInas tuas literas accepi, Cogatorum charissime, & celeberrime, quarum prioribus adjunxeras pyxidem unguentariam pro quo munere gratias tibi agit uxor & uxoris maritus, quem non potes non nosse.

[...]


196.
EIDEM.

VIr clarissime ac cognatorum dilectissime,
Non sinunt me diutius elinguem esse publica gaudia, quibus luculentam materiem praebuit haec aestas, sub Principe feliciter forti & prudenter audaci.

[...]


197.
EIDEM.

COgnatorum clarissime & charissime,
Venerunt ad nos filii tui salvi & incolumes.
[...]
Vale vir clarissime, & uxorem, socrum, liberos & amicos per occasionem saluta. Raptim. Amstelod. 20 Sept. 1632.

198.
ROCHO HONERDO.

ARionem tuum inter aequoreos Deos canentem legi, amplissime Honerde.
[...]
Vale Vir amplissime & doctissime. Salveat à me uxor, & filius mediis elapsus Achivis, Loyolitis volebam dicere. Amstel. 16 Octob. 1632.


[p. 427]

199.
PETRO CUNAEO.

COgnatorum & doctorum celeberrime,
Poëma amplissimi Senatoris Honerdi Hagam ad autorem remisi, additis literis, quibus quid de Arione isto sentiam, exposui.
[...]
Vale vir clarissime & amicorum amicissime. 18 Oct. 1632.

200.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

NObilissime Haestrechti,
Scribit Horatius ad Iulum Florum in haec verba:
        Iuli Flore, quibus terrarum militet oris
        Claudius, Augusti privignus scire laboro.
Ego verò non minus scire desidero, quibus terrarum oris degat Haestrectius meus, vir ad [p. 428] omnia summa natus, & ejus capax fortunae, cujus nec ipsos heroas pudeat.
[...]
Vale amicissime, & fac videam propediem valetudinis tuae indices literas. 14 Nov. 1632.


[p. 429]

201.
VINCENTIO FABRICIO.

LIteras tuas, doctissime Fabrici, una cum Oratione tua mihi tradidit vir officiosissimus Vichevortius.

[...]


202.
PETRO CUNAEO.

QUanquam quod scribam non habeam, illud tamen scripsisse operae precium fuerit, me per triduum ex oris ulcusculo laborasse.

[...]
[p. 431] E Gallia demum profugit regis frater, novas iras colligens, ob necem Ducis Montmorancy. Ego Principi ad suos reduci gratulor. Vale. 10 Dec. 1632.

203.
CONSTANTINO HUGENIO.

BEnè habet, Nobilissime Hugeni, quod carmen meum Dîs Superis, inferis & terrestribus gratum fuisse nuncies. Licet quos tu inferos Deos vocas, apotheosi donare soleat & inter indigetes referre Romanus antistes. Nec tamen repugno inferos dici, qui in inferos imperium exercent, & pallentes animas modi evocant Orco, modo ad tristia tartara mittunt. Te verò ex eo loco subductum gaudeo, ubi vel peste vel armis itur ad generum Cereris. Saepius tui cura animum momordit, atque haesit sub pectore fixa:
        Sive quis Antilochum narrasset ab Hectore victum,
        Sive Menoetiaden falsis cecidsse sub armis.
Non quod credam te inter bellatores stare, sed quia castrensi morbo plurimos exstingui rumor est. Hactenus te servavit Apollo, & ut porrò servet propitius Deus rogo ac precor. D. Brosterhuysium, quem mihi commendas, totum in animo gero, & ubi oportunum erit, luculenta commendatione tradam iis, penes quos potestas est distribuendi munia publica. Factum etiam id ante per occasionem. Sed lentis hîc maxillis, non editur quidem, sed decernitur. Expectandus alius fabarum jactus. Non loquar explicatius. Mitto [p. 432] lachrymas, quas in amicissimi viri obitum fudi. Is Hamburgi fide conjugali egregiae Virgini obstrictus statim à sponsalibus obiit. Vale Vir praestantissime, & Barlaei tui memoriam sine subinde recursare animo. Amstel. 14 Decemb. 1632.

204.
ADRIANO PLOOSIO.

FEriae jam sunt apud nos, nobilissime Ploosi, & sicuti de rebus Patriae jam loqui cessant Irenarchae, etiam nos fibulam professoriae linguae ad dies aliquot imposuimus. Quare liberior & expeditior circunspicere coepi, quibus mihi ex officio scribendum putarem. Inter eos occurristi inter primos, quem & publica & privata merita arctius mihi junxerunt. Et licet nihil habeam curis tuis dignum scribere, tamen libuit, ne non scriberem. Intellexi in eorum te esse numero, quibus demandatae partes de induciis deliberandi. Grandis profectò illa provincia est, odio non minus quam gratiae obnoxia. Imus enim & hîc in partes Batavi, dum aliis pacis, aliis belli studia placent, aliis lorica, aliis toga, aliis tuba, aliis tibia; his clypeus, his pilea. Audio hic discrepantes valde & dissonas nostratium super hoc argumento voces. Quibus induciae displicent, his ferè nitumtur praesidiis: Illas ab hoste peti, quia adverso se Marte fractum videt, & terras suas excursionibus nostrorem patere: pacis artibus uti, ut magis no- [p. 433] cendi

[...]****



[p. 435]

205.
IOH. ISACIO PONTANO.

CLarissime Pontane,
Nihil est, quod non tua causa libens & facere & suscipere cupiam. Iunxit nos, praeter alia, artium ac disciplinarum liberalium commune studium.
[...]****
[p. 436] ram. Etenim de nuptiarum forma cogitanti minus oportunun fuerit de formis elementorum disceptare. Vale doctissime & amicissime Pontane. Amstelod. 10 Ian. 1633.

206.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime Hugeni,
Intellexi ex praestantissimo viro Iacobo vander Burch, desiderari scriptorem, qui res superiore anno ab Illustrissimo Principe ad Mosam praeclarè gestas, seculo donet. Quod ut fiat necessarium prorsus arbitror, ne tantum facinus nesciant ii, quorum bono illud susceptum, confectumque est. Me quod attinet, istiusmodi Spartam nactus sum, quae lectionibus publicis privatisque adeò me fatigat, ut vix in ullum amoenioris studii diverticulum deflectere liceat. Etiam interpellationes amicorum eas mihi horas suffurantur, quas magis seriis meditationibus largiri cuperem. Quod si Atlantis est, humeros prius suos explorare, priusquam eos coelo fulciendo commodet, sanè sentio ego, quam sim isti oneri impar. Mediocre poëma pangere concessum mihi, sed historici laudem plane refugio. Prudentia hic opus & stylo ad res istas idoneo, & hoc cavendum quam maximè, ne poëtam in historia agamus, quod Floro multis locis contigit. Etiam D. Heynsii exemplo didici, quam difficile sit res gestas enarrare gravi oratione, assuetis canere. Forte unus hoc [p. 437] dissimulare potest Grotius. Et quis ego, qui illud argumentum tractare audeam, hoc seculo, quod vel ob leviter malè sectum unguem stomachatur. Nec est cujusvis Iovem effingere, aut Principe nostra digna loqui. Non haec mihi vis, aut tantarum rerum capax animus. Loquar com Horatio: mihi nulla rura, ac spiritum parvae tenuem Camoenae Parca non mendax dedit. Hoc demenso contentus, statui me meo pede metiri. Non omnibus omnia concessere Dii, aliis polemikà érga, [bellica facinora,] aliis kitharên [citharam] inquit Homerus, & aoidên. [cantum.] Petiit olim ab Horatio Agrippa, uti sua & Caesaris bella scriberet. sed excusavit se prudenter Flaccus; illa Oda, cui initium: Scriberis Vario fortis. quanto magis nos, vir magne,
                —— neque haec dicere, nec gravem
        Pelidae stomachum cedere nescii,
        Nec cur sus duplicis per mare Ulyssei,
            Nec saevam Pelopis domum
        Conamur, tenues grandia. dum pudor
        Inbellisque lyrae Musa potens vetat
        Laudes egregii Principis & ducum
            Culpa deterere ingeni, &c.
Certè alium vocat iste labor, cui pectore pleno defluit historicae felix opulentia venae. Non deero meis partibus, sive induciae belli portas claudent Induciae, sive eas claudi non sinet publica Federati Belgii prosperitas. Vale. 3 Febr. 1633.


[p. 438]

207.
ERYCIO PUTEANO.

AMplissime doctissimeque Puteane,
Legi Stateram tuam, qua Pacis & belli momenta rigidè ponderas. In ea nescio, an pietatem magis tuam, an facundiam, an prudentiam mirari debeam. [...]

208.
PETRO CUNAEO.

COgnatorum charissime & doctorum clarissime,
Cum nuperrimè libros Ethicorum Aristotelis auspicarer,
[...]


209.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Iam pridem filiae tuae nuptias celebra- [p. 441] sti, quod non nisi sero, & post peractas nuptias rescivi. Nunc filii Tibi charissimi exequias celebras. Ita laeta tristibus temperat sapientissimus rerum humanarum moderator, nec adeo sinceram vult esse voluptatem nostram, quin sollicitum aliquid illi intervenire patiatur. Ego Tibi ex animo condoleo, ut qui juvenem illum ob eruditionem, modestiam & morum gravitatem unice amaverim; etiam ob indolem, quam à parentibus optimam acceperat. Habuit illum jamdudum Gallia, sed non reddidit. Vidit, sed patriae suae, proh dolor, invidit. Libet enim jam plusculum Lipsianízein. Nescit nimium dolere, quisquis pius, quisquis Christianus est.* nec potest non dolere, quisquis pater est. Hoc affectus est, illud religionis. Levius sit patientia, quicquid ab homine corrigi nefas. Primum mortalitatis solatium est, moriendi necessitas. Atque ut amandi sunt liberi, quia naturale; sic, quia naturale quoque est eosdem mori, in hoc, ut in caeteris rebus, cedendum naturae. At, putas non vivere filium? Certe, non aliam vitam sapientis esse credidit magnus ille Socrates, quam eam, quae anima est à corpore separatae. Putas mortuum esse? non arbitrantur Philosophi illos mori, qui vixerunt bene. Pergunt expeditius & serenius vivere, qui sine corporis impedimentis vivunt. Quibus vita per scelera & omne flagitiorum genus acta est, in vivis mortui sunt, utcunque illustri loco positi. Luges natum genitor. at, cum audies ab Anaxagora, te mortalem [p. 442] genuisse, lugebis minus. Disserebar inter familiares suos Philosophus ille, de rerum natura, earumque ortu ac obitu. cumque de filii morte nunciaretur, postquam paululum tacitus substitisset, conversus ad illos, Sciebam (inquit) me mortalem genuisse. Parentis partes sustines, & inter patriae patres assessoris. Hujus est infracto esse animo; illius, moderatè affici iis malis, quae mala esse neque gravis & mascula Stoa. Qui ob filii mortem lugent, ob hoc lugere videntur, quod non lugeant illos filii. Si durum est, amisisse bonum; illud juvet, hactenus non habuisse malum. Minus enim malus est, quod ex parte vitae humanae conditio est, ut aegrius feramus malorum praesentiam, quam absentiam boni. Hic siquidem solo damno, illic sensu miseri sumus. Si filii adspectu te frui nolunt Superi, volupe erit, virtutum ejus meminisse. Fuit tuum istud depositum. at magis Dei. Deposuit apud te educandum, & in patrias artes erudiendum. repetit in spem patriae educatum adolescentem is, qui prior dederat. Nec credendus est inique repetere, qui sua, non nostra repetit. nec credendum est, praematurè repeti, qui ad mortem maturus fuit, ex quo natus fuit. Quo quis citius in portum applicat, eo celerius vota exsolvere debet. Navigantibus similes sumus, qui dum longius, oborta tempestate, navigare prohibentur, in proximos sinus deflectunt. Flores plurimos videmus, quod in ipsa akmê & vigore tempe- [p. 443] stivum est. Sed malles domi obiisse, inter amplexus tuos & matris, inter fratrum & sororum* voces ac postrema officia, inter amicorum circumstantium fomenta & auxiliatrices manus. At, si Mathematicis fides, sive Bruxellis, sive Romae, sive Hagae obierit, domi obiit. Si terra punctum est, si puncti nulla sunt intervalla, sane domi moritur, quisquis ullibi. Verum ut gravius quid & exactius loquar, nemo moritur domi, qui scit se hic in terris coelo, hoc est patria extorrem esse. Omnis nostrum mors, exulum est, non indigenarum, hospitum, non civium. Nec ignoras, doctissime Myli, qua oratione apud Ciceronem Cato & Laelius filiorum desideria solentur, quid animi fuerit Pericli, Xenophonti, Paulo Aemilio in istiusmodi casibus. Noluit se miseram vocari Livia, amisso Druso. noluit major Cornelia, amissis filiis. Felices potius se dixere, quod tales genuissent. Fateor, gravissime tulit M. Antoninus Imperator, Philosophus dictus, sortem suam, quod Commodum filium haberet. Ea nota sunt Augusti carcinomata, qui optasse fertur, coelebs vixisse, & sine natis. Talem si amisisses, doluisses merito non rediisse ad meliorem mentem. Iam, cur pium lugeas? qui inter beatos vivit, & extra vitae hujus Symphlegadas & aerumnas in tuto est. Naturae beneficium est, malam sobolem abstullise. ejusdem quoque beneficium est, bonam accepasse. Gaude, quod habueris reverentem Dei, parentum, praeceptorum. Scio qualem formaverim, qualem praece- [p. 444] ptis institutisque Philosophiae abundantem dimiserim. Nolles forte tabe periisse. At tabidi sumus, quotquot vivimus. In quibus calor humidum, quo constamus & nutrimur, depascit, ad tabem omnes eunt; & desinunt vivere, simulac incoeperunt vivere. Illud discriminis est; in quibusdam vitalis flammula extinguitur citius, in quibusdam tardius. Alii ad mortem imus, alii festinamus, alii repimus. Nemo non vivendo & moritur, & tabescit, & marescit. Adhaec senes fere uno modo moriuntur, adolescentes infinitis. Et parum interest, quo genere mortis pereat, qui fato & divina voluntate perit. Non curat, qua porta exeat, qui urbe exire cogitur. Qui tabe pereunt, causas mortis suae soli Deo & naturae imputant. Qui naufragio, qui gladio, qui incendio intereunt, cum fortuna & coecae sortis iniquitate imprudentius ligitant. Qui filios habent, jam sollicitos dies, jam noctes agunt, jam spes suas futurae conjugi, jam venturis honoribus donant. Ab his curis securos nos reddit sola mors. Fles morientem. at non flebas nascentem, cum idem vitae & mortis sit principium. Non est quod tuam, aut quod illius sortem deplores. Ille iter vitae inter Virtutem & Voluptatem ambiguum sub pedibus calcat. Tu charo oneri & pignori quod timeas, non habes. Fortunae minas evasit, & lenocinantis mundi illecebras ac pestilens contagium. Qui offenso pede lapidem loco discutit, & thesaurum invenit, modicum dolorem lucro solatur. Qui moritur, [p. 445] mortis sensum coelestium bonorum luculenta possessione discutit. Nulla mors misera est, quam felicitas ista animae excipit. Praeoccupavit filius tuus mortem, cujus longior mora aeternae beatitudinis dilatio est. E vinculis, è carcere (loquar iterum Socratice) in libertatem abiit, ex angoribus & doloribus ad gaudia. Quid iniquius? quam amici causam lugere, ubi is se in libertatem ex ergastulo vindicaverit. Emensus est stadium, in quo currimus & sudamus etiamnum. Metam prehendit, palmam tenet, coronam victor habet. Parta victoria, nemo Duces, nemo milites miseratur, sed publicis potius gratulationibus excipit. Ultimos in scena actus majore hilaritate exequuntur Poëtae. Felix ergo & laeta & gloriosa est vitae catastrophe, quae placida, quae pia hominis Christiani morte finitur. Si pergimus dolere, & plangere, invidentibus propiores habebimur, quam faventibus. Nec enim tam bonis frui desiit, quam majoribus gaudere cepit. Superest Filius alter, manu & consilio promptus patriam juvare. In hoc vultus tuus & animus conquiescat, quoties ab illo, quem coelum tenet, oculos avertes. Animum hactenus, Vir summe, firmavisti constantibus exemplis, nec mentem solidam concussit tibi majorum malorum vis. Non succumbes filii jactura, qui Reip. nostrae, qui Auriacis consilia tua commodavisti, fidem probavisti. Et jam quoque te patriae cura totum habet. Illi integrum te ac incolumem serva, quae consilii tui animique eget. [p. 446] Caesarem respice, qui audita filiae morte in Britannia, tertio die Imperatorem agere perrexit. M. Aurelium intuere, qui postquam quinque diebus filium luxisset, ad publica munera rediit. Fertur Q. Martius Rex amisso unico filio spei maximae, statim à rogo curiam repetiisse. Tulere filiorum mortem fortiter Horatius, Pulvillus, Bibulus, Sext. Pompejus, L. Sulla, aliique. Sed quid ad clarissimorum virorum exempla te voco? cum etiam obscuri homines suorum obitus non modo fortiter ferant, sed etiam praematura morte ipsis consultum putent. Minus ajunt eos peccare, & parcius affligi, qui decedunt ocyus. Sed desinam, praestantissime Myli, anxie conquirere rationes plures, quibus dolorem tuum castigem. Habes haec omnia in promptu. Tantum repetere volui, & serie quadam enarrare, quae animo tuo altius recondidit prudentia, religio, doctrina. Ut autem videas, me haec ipsa, quae soluta oratione disserui, ad numeros quoque loqui posse, en Elegos aliquot, quibus eadem dico, sed lege vincta. Vale Vir nobilissime, & hunc meum erga Te, filium, tuosque affectum exosculare. Amstel. E Museo nostro, 6 Non. Maji, 1633.

210.
N.N. C. Barlaeus S.P.

AMicissime N.N.
Gratias tibi ago maximas, quod doctissimi istius & acutissimi scripti lectionem mihi indulseris. Ego clarissimi Puteani institutum [p. 447] pium & saluberrimas voces exosculor.

211.
ADRIANO PLOSIO.

NObilissime, praestantissimeque vir,
Gratias Tibi ago maximas, pro scripto, quod Stateram Pacis & belli inscripsit autor. [p. 448]
[...]


212.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

AD literas tuas respondere distuli, partim ut alias elicerem; partim ut prius tuum silentium pari silentio ulciscerer.
[...]


213.
EPISTOLA ad N.N.

VIr amplissime, & doctissime,
Quam jam ridet Batavus, inter duos scriptores, Puteanum, & hunc Anonymum medius.
[...]


214.
EIDEM.

VIr clarissime,
Exhibitus mihi fuit heri libellus hoc titulo: Erycii Puteani Belli & Pacis Statera à Iusti [p. 458] Lipsii manibus in Elysio adaequata. Video unum Puteanum contra insurgere omnia Tela Latinorum. Hydram renasci dicas. Uno capite resecto pullulant alia.
[...]


215.
CASPARO BARLAEO, IOH. BEVEROVICIUS S.D.

QUaesita mea per Epistolas, V.C. & prudentum Responsa de Vitae nostrae termino jam typis expressa ad te mitto.

216.
IOHANNI BEVEROVICIO CASPAR BARLAEUS S.P.D.

SOllicitas, amplissime Berovici, eruditorum caveam, & in arenam producis viros virtutis ac doctrinae fama celebres.


[p. 476]

217.
ALBERTO VAN SCHAGEN.

NObilissime generosissimeque Domine,
En epithalamium, quod nuptiis Filii tui inscripsi. Debui hoc tibi, tum ob publica in patriam merita, tum ob singularem humamitatem, qua me antehac Rhenoburgi amplexus es.* Debui fili tuo, ob veteris convictus memoriam.


[p. 477]

218.
ADOLPHO VORSTIO.

ITa est, doctissime Vorsti, avidè satis arripio occasiones scribendi carminis, praesertim, quod publici sit argumenti.

219.
AXELIO OXENSTEIRN.

ILlusttrissime Oxensteirni,
Mitto ad Te Tumulum invictissimi summique Principum. Maluissem laudare vivum, quem vivum dilexit sua Suecia, horruit Austria, [p. 479] suspexit quaquaversum Europaeus orbis. Nunc ita volentibus fatis mortuum Encomio prosequor, cujus virtutibus cum minus esset orbis, spaciosius coelum recepit grande illud depositum. Scio non egere poëtarum laudibus tanta aevi decora. Sed nec fastidiunt gratae posteritatis benevolas voces. Amant in hominum animis vivere, quos publicae utilitatis & securitatis assertores Deus constituit.

220.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

ACcipio condicionem, nobilissime Haestrechti, nempe ut aliquandum invisam Dominum & Dominam de Poelgeest.

221.
CORNELIO VAN BEVEREN.

MAgnifice Vir,
Mitto ad te Tumulum Serenissimi Suecorum Regis. Non debebat iste heros indictus abire, dignus praecone qualis Achilli obtigit. [p. 482]

222.
ARNOLDO BUCHELIO.

IAmpridem est, quod Antiputeanum scriptum virulentiae, fastus Hispanici, & stoliditatem plenus legi. Iudicio tuo subscribo. Quod ut videas me & ante sevisse, in libellum, qui Puteani habet Stateram, Antiputeanos duos, [p. 483] quorum posterior incipit p. 185. de Statera Puteani judicium meum leges p. 175*, de Antiputeano pag. 195†. Etiam breviter perstrinxi autorem Staterae Puteani à Lipsii manibus, ut vocant, adaequatae. Digni non sunt operosa & seria refutatione crassiores Brabanti.

223.
JACOBO VANDER BURCH.

VIr amicissime,
Ex literis tuis ad amicos datis intellexi, te in ea urbe morari, quae orbi dedit pessimi Imperatoris matrem.

224.
PETRO CUNAEO.



225.
CONSTANTINO HUGENIO.


[...]


226.
EIDEM.



227.
THEODORO SCHREVELIO.





[p. 480]

228.
IACOBO CATSIO.

AMplissime vir,
Quanti poëmata tua semper fecerim, norunt illi, qui me familiarius norunt. Vivo in ea urbe, quae Poëtas Belgicos habet sublimes & cothurnales, quorum dictio non est publici saporis. Mirabilia magis & stupenda loqui amant, quam utilia. Per nubes graduntur, & despectui habent aquae potores. Adversus hos saepe pugnare soleo tuo exemplo, qui utile misces honesto, ac dulci, & utrumque mira perspicuitate effers, ut legi ea & intelligi à nemine non possint. Quin tale carminibus tuis argumentum eligis, cujus lectione melio hilariorque abit lector. Hoc est, Philosophiam Socratico more è coelo [p. 492] & astris in domos familiasque deducere. Nec aliter locutum puto Herculem Gallicum, qui facundae vocis cathenulis duxisse dicitur populum, quo vellet. Aristoteles meus primam dictionis virtutem dicit esse saphêneian. [perspicuitatem.] Primus quoque post tot veteres sapientiam professus est verbis propriis & perspicuis, cum quotquot ante ipsum Philosophati fuere, Sapientiae arcana vel Poëticis fabulis, vel allegoricis commentis, vel Cimmeriis numerorum tenebris involverint. Alia tibi mens est. Scribis, ut intelligaris, doces ut prosis in meda plebe, in foro, in compitis, in thalamo, in mensis; in quavis aetate invenis, quod probes, quod taxes, quod corrigas. Concionantem te audiunt domi, viri, feminae, nuptae innuptaeque puellae. Tantoque gratior es, quanto concionaris suavius, mones blandius, reprehendis occultius. Libri tui pro Homiliis sunt, & pars suppellectilis preciosissima. De aliis non loquar. Illud scio, tantu messe librorum tuorum in mea domo precium, ut uxor mea, femina sic satis cara & prudens, verspertinis horis tanta attentione eos legere soleat, ut & mariti lecti obliviscatur. Saepe ad leges tuas provocat, adversus quas peccat subinde anômalos [communem excedens regulam] cupido. Sententias tuas loquitur, monita tua objectat non semel. Quam laetor te spem nobis facere novi operis de casibus conjugiorum memorandis. Petis, ut Latinis versibus exequar, quae Belgicis rhythmis donasti. Verum qui possim à modestia [p. 493] mea impetrare, ut meam paginam jungam tuae. Loquar citra adulationem. Solus nonnihil lateo, ut putrida quercus in tenebris. Tibi junctus exploderer à theatro, & positus juxta Solem vix Mercurius essem. Qui cum gigantibus ambulant, nani videntur, quamvis mediocris sint staturae. Et ea est animi mei indoles, languet in praescripto argumento. impetu quodam deferri amat & liberrimo pede in id, quod tractandum sumit. Accedit, quod nihil tractem illubentius, quam Amores. Scribo interdum Epithalamium amicis id efflagitantibus, quorum preces pro imperiis sunt. Sed vellem magno ista officia redimere. Deterret etiam me operis magnitudo, amo discursus breves, nec uni argumento libet diutius inhaerere. Quare velim propius scire, quae tua mens. Cuperem tibi obsequi, modo sine professionis meae detrimento fieri possit. quae non patitur, ut me laborioso operi manipem. Expecro, ut propius aptius institutum. Vale Vir clarissime. Amstel. 10 Ian. 1634.

229.
IOHANNI PILIO, Iuris studioso.

GRatias tibi ago maximas, doctissime Pili, quod pro pauculis versibus toto me carminum opere bees. Debebat ille tuus patruus diutius vixisse. non carent genio & nervis eruditae ejus de Ambitione commentationes. Quidam Poëtae vocum suavitate & verborum torrent luxuriant. quae si demas, skeletòn [aridum] [p. 494] sunt & exangue corpus. [p. 494]


230.
IANO BODECHERO.

[p. 495]


231.
IACOBO CATSIO.

CLarissime vir,
Traditae mihi sunt per tabellarium literae tuae, ipsis Cal. Decembris exaratae. Respondissem citius, sed obriguit prae frigore manus & calamus. Ut tardior sim factus, non meo sed coeli vitio. Iam cum gleba & glacie resolvor. [p. 495] Accepi ab amanuensi tuo apographa tuarum Commentationum in nuptias Cratis & Hipparchiae, necnon Tryphosae & Iocastae expostulationes adversariae. Has jam ante legi. Illas cum stupore legi. Lecturus iterum atque iterum, ut totius historiae ideam praesentiore animo circumferam. Quid dicam? omne punctum in hoc scribendi genere refers. Misces utile dulci, & quae prima vatis laus est, rebus loqueris convenientia. Nescio, quid illis addi à me possit. Ero imitator. Premam praeeuntis vestigia. Et si à via deflectere me contingat, revocabit me aliquis è machina Deus. In Cratis historia excuti debet Cynismus, & dogmata baculo ambulantium philosophorum. In virginum non virginum historia excutienda erunt aliqua quae in amore elucent vitia, clementiae quoque & severitatis certamen. Feriamur jam hebdomadas duas, tresve. Per hoc tempus captabo intervalla Musis apta. Sum scriptor valde desultorius, nec ovis incubo more gallinarum. Informes partus desero per biduum aut triduum, ut alacrior postea redeam ad desertam prolem. Interea versiculus hosce arrhabonis loco habe, & animi mei candidos obsides. Ultro in magnorum virorum laudes rapior, & injussus amo istiusmodi argumentum. Si ingenii culpa merita tua detrivi, peccavi inofficiosae humanitatis titulo. Vale vir summe. 1634.


[p. 497]

232.
EIDEM.

EA est nominis tui apud me reverentia, clarissime Catsi, ut diutius tergiversari non audeam. Facile impetrabis à me, quae si voles, imperare tuo jure potes. Qui publicis meritis Remp. sibi obstrinxit, inter singulos me quoque debendi reum habet. Sum facilis flecti, & jam diu est, quod à moribus meis secreverim pertinaciam. Videor quoque jam propius percepisse mentem tuam & instituti rationes. quamobrem muto sententiam & opellam meam, quam exigis, offero liberalissime. Libet periculum facere in narratione una aut altera, ut si placuerit specimen, spes sit placere posse reliqua. Si alias non imnino invitis Musis lusi, forte & hic aderit vocatus Apollo. Expectabo conjuges tos sive tragico, sive comico eventu celebres. Mirum, furens quid femina possit, praesertim cum mollis flamma est medullas, &c. Illa in veterum orchestra detonuit, primum Graeco, mox Latino ore. Illa soccum induta populo exhibuit percinctum fecibus os. Illa viris regnisque terribilis fuit, tot bellorum causa & incentrix. Quicquid cupit mulier vehementer cupit. Medocritatem nescit, omne extremum amat & praeceps. Quo quidem à rationis est defectu & affectuum impotentia. In his dum versaris, sequar vestigia tua, ita tamen, ut digredi liceat, & circumferre animum per obvia Pieridum loca. [p. 498] Libertas cum juris sit naturae, Poëtis eripi non debet. Suavius in silvis canunt aviculae, quam si carcere includas. Experiar, quid possim. Molestias, si quae fortè occurrent, discutiam argumenti novitate, carminum tuorum suavitate, quae mihi iter monstrabunt, qua eundum. Facilè saltat, qui saltanti choro pedes aptat. & canit confidentibus, qui praecinentem sequitur. Libris poëmatum tuorum valde recreasti uxorem & liberos. Illos inter keimélia [monilia] habent. quoties à domesticis curis respirant, ad illos deflectunt, ut se recolligant. Gratias omnes tibi debent, & per me agunt. Vale Vir amplissime. 29 Ian. 1634.

233.
JOACHIMO VICOFORTIO.

[p. 499]
Vale. 4 Feb. 1634.

234.
CORNELIO VANDER MYLE.

REdeunt ad te, Nobilissimi Myli, chartae Venetorum. Ille [Leo Allatius] qui syllabum istum autorum contexuit, bonam operam praestitit Philologis & Criticis: Ego malo videre aciem militum dispositam & directam in Hispanos, quam aciem & seriem librorum. Itali jam li- [pag. 500] bros scribunt & illos in alphabeti ordinem redigunt. At veteres Itali, regna, urbes, provincias in ordinem redigebant. Adeo à priscis moribus degeneravit Itala tellus, ut quae bellis olim excelluit, jam è libellis quaetat gloriam: quaeque armis pugnavit pro Romulae gentis majestate, jam chartis eam asserat. Autor [Lelius Guidiccionus] Arae maximae, hoc omni studio conatur, ut gravitert loquatur, quia de re sacra loquitur, ad Romanaae Ecclesiae Praesulem. Verum dum nimis est in illo carmine prolixus, hic illi diffluit, ut solet languere ambulatio vel cursus. Horatioi monitum est:
    Ut primo medium, medio non discrepet imum.
Carmen illud Matthaei Vayrae est laudabile. Convenientia loquitur Quiringo. D. Vossius adscriberet jucidium suum, sed is ex pedibus laborat. Podagricus est, quo morbo nec mulier, nec eunuchus laborat, secundum Hippocratem. Legi historiam Canis Praetorii. Magnus campus panditur Epigrammaturm scriptoribus. Sed mihi non vacat bonas horas istis ineptiis terere. Incidi in hoc alicujus:
    Dum miseros duro vexat sub Consule cives,
        Et male damnatas sorbet egenus opes:
    Deplorat cineres & mollis fata catelli,
        Et pecus invisum bestia Praetor amat.
Et hoc alterius:
    Excepi fures latratu, mutus amantes;
        Sic placui domino, sic placui dominae,
[p. 501]
Alius hoc lusit:
    Quis dubitet, quantus sit relligionis amator,
        Qui tanta sepelit relligione canem.
Etiam hoc legi:
    Viderat alma Themis condi ferale cadaver,
        Custodemque suum justa parare Cani.
    Moxque ait: heu quo nostra ruis Respublica: jura
        Quae fuerant hominum, sint ea facta canum.
Circumfertur & illud:
    Ennius emeruit Calabris in montibus ortus
        Contiguus poni Scipio magne tibi,
    Tityrus emeruit canibus Leidensibus ortus,
        Contiguus poni praetor inique tibi.
Vale Vir maxime, & dicacium poëtarum hos partus ubi exceperis, neca. Ego rem ludicram tanti non facio. 4. Mart. 1634.

235.
JOACHIMO VICOFORTIO.

AMplissime vir,
Traditae mihi sunt literae tuae media nocte hora duodecima. [...] Vale & Zulechemi Dominum saluta. 10 Mart. 1634.

236.
CONSTANTINO HUGENIO.

MAlè mihi cessit censura mea, aut si mavis, candida rusticitas. Adscripsi Epigrammatis tuis, Bonum, melius, optimum. Vereor, ne nunc alius adscribat, Censor malus, pejor, pessimus. Helenam quaevis corporis parte fuisse pulcherrimam, nunquam credidit Menelaus, nunquam Paris. At optimum istum & praestantissimum Senatoruem judicare, omnia & singu- [p. 503] la [...]
[p. 504] Si semper canis optima, aut verum non est illud: Carmina proveniunt animo deducta sereno: aut semper serenus sis oportet. Possem plura adferre pro gradibus comparationis, sed nugarum satis est. Epigrammata, quae postrema misisti, legi & relegi. Sunt optima. Cavebo mihi posthac à gradibus, ne gradibus dejiciat à sexagenario Senatore. Clarissimum Honderdum suavissimae inter nos litis autorem saluta. Vale. 16 Mart. 1634.

237.
JACOBO PETITIO.

GRatias tibi ago, amplissime Petiti, quod anni mihi primitias consecraveris. Liceat mihi dicere: Quid meruistis oves placidum pecus? Si viveret Pythagoras, quam indignaretur tibi, quam mihi. Tibi, qui imbelle animal innocentiae symbolum, tot usibus celebre, victimam fecisti petacis gulae. Mihi, quod ausus sim viscera in viscera recondere, & sanguinem sanguine pascere. Lege orationem Pythagorae apud Ovidium pro animalium causa, & Plutarchi de eodem argumento discursum. Fortè disces solis herbis vesci, & beta, malva, lactuca, cichoreo contentus esse. Quarum anima non est in sanguine. Me quod attinet, absolvo te à crimine, & ubi causam animalium aliquando dicet redivivus ille Samius, habebis me facti tui patronum. Tempestive misisti munus istud, ut videri possis bis dedisse. Nos armo isto [p. 505] ovillo sacra fecimus Lucinae, & placavimus difficilem, exemplo veterum Romanorum, qui caesa jungebunt federa porca. Mitto uxori capsulam cum conditis Cydoniis. Eam optem feliciter peperisse, ne solus ego aut beatitudine ista, aut miseria fruar. Vale amicorum cordatissime, & difficillimis mihi temporibus probate. 6 April. 1634.

238.
FREDERICO GUNTHERO.

MAgnifice vir,
Festivè alloqueris, postquam festivam meam de Re Orationem dignatus es legere. Ita fit, ut qui crepundia contrectant, incipiant repuerascere, & minus esse tetrici. Voluissem me magis seria & digna te dixisse. Sed talis sum, sine jocis & risu vivere non possum, non magis, quam Gallus sine scabie & Graeculus sine frictione. Quàm benè famae meae consuluit Aristoteles, quod inter virtutes, quas non nisi undecim habet, Comitati & Urbanitati locum fecerit. Nam qui has inter opera carnis numerant, haberet me pro homine minus spirituali. Nec ob hoc indignor. Ne tamen me putes semper esse gelôtopoiòn [risum excitantem] & nihil crepare solidum, en Mercatorem Sapienten, en Bonum Principem, en Amorem Sapientem. Tituli graves quid non pollicentur? Illa de Bono Principe dissertatio dicitur Romae Purpuratis placuisse, à Machiavellismo, uti mecum [p. 506] credis, valde alienis. Nisi me haeresi (loquor ex illorum sententia) imbuisset mater, potuissem Apostolicam benedictionem mereri. Ego Florentini istius scribendi & loquendi formulas semper odi, licet & sectatores urbique & instituti sui vindices acerrimos inveniat. Quod nuperrimè scripsi, quam tibi neglectus jam fastiditur Achilles, scripsi hoc sensu, non quod saluberrima Homeri praecepta fastidias, sed quod loqui Reges, Principesque jam informas, fastidias de illo autore jam publice verba facere. Eloquar an sileam doctissime Gunthere:
    Me si fata meis paterentur ducere vitam
    Auspiciis, nullique dies horasque locare,
juberem plorare scholas, cathedras, pulpita, Platonem & Aristotelem. Unicam amplecterer meretriculam, non Thaidem, non Laidem, non Phrynen, aut Floram, sed Poësin. Quod superest rogo, ut hanc de tua humanitate conceptam fiduciam & ex fiducia natam parrhêsían [loquendi libertatem] boni consulas. Adeò audaces sunt humaniores literae, ut putent eos, quos communia studia junxere, vita, moribus, alloquio arctius jungi debere, & prorsus synkrêtízein. [pari more vivere.] Tu Vir praestantissime, qui ingenium excellens non per rem & reculas, sed civilem sapientiam circumduxisti, facile hoc à te impetrabis, ut & serium amicum ferre possis & jocularem. Ubi de Rege tuo & regii heredis nuptiis aliquando erit loquendum, dices,
[p. 507]
                — Quantum mutatus ab illo,
    Qui potuit nuper de re jocularia fari.
Vale. 6 April. 1634.

239.
ADRIANO PLOSIO.

NObilissime vir,
Gratulor tibi natam filiolam, & puerperam post novem mensium fastidia peperisse. Absolvis me ab officio carminis, quod promiseram. Causam nescio. Etenim, sua quoque laus muliebri sexui debetur. Sine quo miserrima esset viris vita. Canit Serenam & Mariam Claudianus, Stellam & Violantillam Statius, alii alias. Et quanquam nihil ob aetatem dignum gesserit filiola, tamen bene natam esse laudabile arbitror. Ego haec proli tuae opto & voveo: ut primos infantiae dies transigat sine epilepticis convulsionibus: ut dentiat absque dolore: ut adolescetula formam induat, nec appetibilem nimis, nec aspernabilem, ut nubilis formam ornet modestia & pietate: maritum nacta nec imperare velit, nec servire: mater facta prolem neque perdite amet, neque negligenter habeat: annis confecta vitae se melioris spe, vitaeque bene actae consciente soletur. Habes voti mei summam & compendium. Ubi filiolo te aliquando beabit uxor, liberabo me promisso. Caseus iste Limburgicus adeò me exhilaravit, ac si Limburgi essem factus Dux. Non potuisses me gratiore tibi muner devinxisse. Plinius [p. 508] multa

240.
ROCHO HONERDO.

[p. 510]

241.
CORNELIO VANDER MYLE.

[p. 512]

242.
IOHANNI OXENSTERNIO,
in Angliam Legato.

[p. 513]

243.
CORNELIO VANDER MYLE.

[p. 515]

244.
CONSTANTINO HUGENIO.

SCripsi tibi nuperrime, Hugeni, de Nihilo, scripsi de Aliquo. respondisti ad utrumque, ut jam scribendum sit de Neutro. Etenim inter audacem Stoicum, qualis fuit Zeno, & timidum Scepticum, qualis fuit Pyrrho, neuter est Peripateticus. Dicunt Theologi, inter Christianae religionis partes, Libertinos esse neutros, Iurisconsulti asseverant, quaedam bona esse Titii, quaedam Sempronii, quaedam esse neutra, qualia illa sunt, quae primi fiunt occupantis, & per usucapionem desinunt esse neutra. Medici statum valetudinis nostrae alium dicunt esse salubrem, alium insalubrem, alium neutrum. Policitorum problema est, an in publicis diffensionibus & bellis civilibus, satius sit neutrum esse, quam stare à partibus. Grammatici, quorum primum meminisse debebam, nomina habent & verba neutra. Inter Europaeos ea sunt morum animique indole Hispani & Belgae, ut neuter alterum diligat. Philosophorum alii Universalia à rebus prorsus abstrahunt, alii non nisi voces & conceptus esse contendunt, Aristoteles neutum. Cum Critici litigant & disputant de punctis, commatibus, asteriscis, [p. 516] sapiens est neuter. Quidam mulieri credunt quidam gremio, Ego, juxtra vetus proverbium neutri. In Germania Suecorum rex odit neutros. odit & Caesar. Qui in confiniis Gelriae Brabantiaeque habitant, student esse neutri. In litibus componendis magnum est momentum neutrorum. tales enim oportet esse arbitros & judices. Nuper cum me cum amplissimo Honerdo commisisses, tu subridebas neuter. Logicus fallacias Sophistarum edoctus, si rogetur, ut est apud Agellium, An desierit furari nec ne, respondebit neutrum. Si me roges, an malim pacem an bellum, respondebo, neutrum, quia vellem nec opus esse bello, nec post bellum pace. Si roges, an libentius edam an bibam, dormiam an vigilem, movear an quiescam, respondebo neutrum. quia vellem esse Intelligentia Peripatetica, quae nec edit, nec bibit, Si quaeras, an Canonicus esse malim, an Vicarius, parum abest, quin responsurus sim, neutrum, quia videntur & hujus & illius ordinis homines esse immortales. Vale Vir amplissime, & licet in amicorum dissensionibus te cupiam esse neutrum, nolim tarnen esse tunc, cum de conferendo vicariatu agetur. Amstel. 6 Iun. 1634.

245.
EIDEM.

NOn evades, nobilissime Hugeni, sacro isto neutro. Cum enim silendi ac loquendi ambiguus, neutrum te facturum scribas, ego utrum- [p. 517] que exigo. nempe ut nec sileas semper, nec rescribas semper. Pertinax tanti amici silentium aegerrimè ferrem, & tabescerem propediem, tanquam destituta rore suo cicada. Si, ut semper rescribas, exigam, valde rerum tuarum viderer ignarus. Scio, nec te semper scribere posse, cum maxime vis, nec velle, cum potes. Sed quia utriusque feci mentionem, age utrumque libet conari, ut de utroque serium quid in medium afferam & joculare. Utrumque in multis laudabile est, in multis vituperabile. Cum officia nostra exigunt Domini duo, utrique obedientiam suam probare, non est Evangelicum. Cum virgines duae juveni adblandiuntur, utramque amare, utramque est odisse. Cum venator duos sectatur lepores, neutrum capit, quia captat utrumque. Cum uterque vitula dignus est & Damoetas & Menalcas, facile est Palaemoni arbitri partibus fungi. Cum quaeritur, an eloquentiae laudibus excellat Cicero, an prudentiae, respondebo, utriusque: an in Poëtarum ordine primas mereatur Homerus, an Virgilius, dicam, utrumque. Cum religionis Christianae res agitur inter gentes, peccant, qui utrumque faciunt, hoc est, qui circumcidunt & baptizant. Misera est Reipublicae facies, cum proceres utraque pestis adflat Ambitio & Avaritia. In scholis male adolescentibus consulunt, qui utrumque Ramum & Aristotelem conjungi suadent. nec enim opus limum bibere & nauteam, cum limpidissimi fontes suppetunt. Inter mercatores quidem [p. 518] utrumque faciunt, pecunias locant, & aliunde accipiunt. Illud, ut divites videantur, hoc, ut credas non esse divites. Illud eximium, cum Princeps est utrumque: basiles agathòs, [Rex bonus], & kratêòs stratêgès. [fortis bellator.] Inter sceleratos, cum uterque alteri crimen imputat, palam est utrumque fecisse, inquit Quintilianus. Inter amicos bene se res habet, cum uterque utrique cordi est, ait Terentius. At male se res habet in certamine, vel bello, cum Entellus Daretem super utraque quassat tempora. Sed ut Socraticum philosophandi morem repetam. Annon apud Homerum Achilles et Ulysses utramque paginam faciunt? Annon apud eundem Vulcanus utroque pede claudicat? Annon exercitati sit militis utraque manu pugnare? Novi, inquit ille apud Homerum,
        Clypeum dextra laevaque movere.
Annon timidi sit militis, utroque pede fugere, ut est apud Aristophanem; & ut de hostibus nostris quaeram, Annon Algerios & Duynkerkanos, Afros inquam & Morinos, utrosque in praedonum gente ponis? In culina certè utrumque usui est, & sorbere & flare; in agris idem lignum utrumque est, pastori pedum, & agricolae mensura. amphóteron [utrumque] inquit Callimachus, kéntron ****. In mensa utrumque malum, et graecari multum, et pergraecari. Vale, Hugeni clarissime. 18 Iun. 1634.

[p. 519]
        Consentire meis studiis se crediderim te,
        Fautor utroque tuum laudabo pollice ludum.

246.
ROCHO HONERDO.

inter [p. 521] sapientum apophtegmata hoc celebratur: gámeis ek tôn homoíôn. [ducito tibi similem.] & ut est apud Varronem: Cascus cascam ducit. Non probo improbum improbo similem, quique amat vulpinari cum vulpibus. Sed mittam ilia literatorum commenta. Nos Batavi, quam amamus similes esse Gallis vestitu, Sybaritis luxu, Romanis gloria, GrEcis pecuniarum cupiditate. Quam similia jure belli factitant, Marchio de Aycona, Sc Ordines, quoties aut ialvi condudus literas alii aliis negant; aut prastores, concionatores, sncolas fedibus controverts expellunt. Casiar alibi & Suecus simili furore vastant agros, urbes expugnant. Quam pergit sibi similis esse Hispania, cum Arschotanum Ducem ad fè invitât, & venientem carceri includit, ut olim Legatos Belgas. Tu, vir maxime, perge similia prioribus Epigrammata scribere. Perge eorum me compotera facere, ut si coner simile, non reperiar tibi prorsus dissimilis. Vale Vir amplissime, 8c, similem Tui elegantioribus studiis Hugenium, & dodiilimum Schottum à me saluta. Amstelod. 20 Iun. 1639.

247.
ADRIANO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Audio uxorem habere Te, hoc est, in Sapientiae castra transiisse. Semper enim ab iis dissensi, qui amantes insanire contendunt, & Cupidini oculatissimo oculos fascia velant, qui- [p. 522] que puerum esse fingunt, ipso Hercule robustiorem Amorem. Tanto nos magis sapere arbitror, quanto ad honestas nuptias adspiramus ardentius; tanto esse ingeniosiores, quanto hanc rem conficimus felicius. **** Etenim sine conjuge nonne vagi sumus & erronés? nullius, prasterquam universalis naturae, peculium, fortuna; & incertae ibrtis pilaludibnumque? Vxorem naâi, poflïdemur propius, amamur, curamur, fovemur tenerius. Illamgaudiiomnis, illam dolorum fociam habemus. Condoler, medetur, subvenit laborantibus; & cum maxime vultblandiri, fobolem nos suam appellat, etiam tune, cum aut fobolem ipsi in spe habemus, aut in cunis rotamus magni patres. Epidetus Philofophiam omnem duplici prxcepto absolîvit; Sustine & Abstine. At haec à nullo hominum ordinerigidius observari, quam à conjugiibus, mecum propediem diices. Grscorum Poëtarum princeps, è quo tanquam fonte perenni: Posteritas lotices Sofhue deduxit in hartos, cum Iovem describere vult Patrem vocatdeoium & bominum. At talis fine conjugeeflTe n on potuit. Sagacissima natura cum vite marit ït ulmum, cum stipite fabam vel convolvolum, il e lenta haec arbusta destituta suo tibicine lang ueant. Nec minus fapienter ab eadem appositus uxori vir, & viro uxor, ne alter sine alterius fulcra flaccescat & collabatur. Viderunt hoc? lim providi poetas, ideoque ne ipsum ccelum corcorrueret, LunamVeneremque interpofuerunc orbibus, hoc veriti, ne fine formina; adspe&u volvi nollet morosior Saturnus, imperiofior Iupiter, bellicofus Mars, vafer Mercurius, 8c fervidislsmus Sol. Theognidis & Phocylidis quot numeras verlus, tot prudential moralis audias prascepta. Et inter hxc nonne de ducenda coujuge canunt? Theocritus, quanquam multa appositepaftorescanentes inducat, nullibiest suavior, quam ubi scribit: xupcic-fct mit?.* A’pçuJ)M’S, &c. abeo procatttm ad??dem, &c. Et quis ille est, qui apud Maronem diciturconjugis in gremium laceas descendisse? Idem est, qui rubente dextera in arces & urbes fulmina jaculatur. Crates Thebanus, homo toto corpore deformiS; gravissimus alioqui rerum divinarum & humanarum Profeflbr, Hipparchiam nobilem foeminam uxorem duxit, ut hac quoque parte Sapiens videretur, quod contemptissimocorpori uxorias voluptates i m pet raffet. De Socratehoc jam dicam: ilium Sapientiam non è coelo in domos familiasque, ut Cicero perhibet, sed è querube Xantippes cubili in Scholas introduxifle, & Philofophias pra&icae objedum, nonvirtutes, sed illam iplàm iuam Xantippen credidiffe. Poetas quoque Grasci & Latini nullibi docbus 8c acutius loquuntur, quam cum ad conjugum officia alludunt.Quod Ii Sapientia? pars est non nimium fàpere, nihil est, quod virilis ingenii gravitatem & duritiem magis condiat, quam muliebre ingenium, cui dal luptates indignas clamitant viro Sapiente. Concedo, cum in porticu aut Stoa philosophandum est. Novit hoc Seneca & docuit nonsemel.? minus in thalamo qusfivit, ubi Paulina effet. Vrgent, ccelibes làcris vacare liberius, pugnare animofius, navigare fidentius. Quafi prosana eiïet res osculari conjugem (acra fide obstricbm: aut minus animóle pugnasièt Hetor, memor Andromacbes & Aftyanacbs: aut timuisTet ex Aulide navigare Protesilaus, relida domi Laodamia. Sed uxor, inquiunt, & liberi alendi siint, quibus carere possis, ut partis fruaris uberius. Vah Ibrdidas voces. Cur non potius gloriosum putant & regium imperare uxori & liberis? Qui patersamilias est, rex est conjugis, liberorum & famulorum. Calebs nulli imperat, praeterquam canibus aut felibus, si quos forte domi alit. Homerus Vlyfîèm regem vocat Itachaj. Sed il regno isH eximantur Tres imbelles numero, fine viribus uxor, Laërtesque fenex, 7elemachusque puer, & paueuli subulei, valde accideris regni istius iubditos. Sunt, qui in maritalem ordinem adicribi cuperent, sed metuunt.ne aut filium gignant.qualis fuit Commodus, aut filiara, qualis fuit Iulia & MefTalina. At debebant hi homines adeo metuentes futuri, jejuni ire eubitum, & prandio ccenaque abstinere, ne quem concoquent chylum, pituita fiat molestior, aut atra bilis. Cur non potius sperant futurum, ut ex Vespafiano naicatur Titus, ex Drufö Germanicus, ex Annxo Seneca nepos 526] temnentem placide fert, quantivis est pretil. Te, qui ob inopiam minus aestimas honestam conjugem, ne teruncio emerim. Tralatitium illud est & Hppis notum, quod à libertatis periculo sumitur adversus conjugii praestantiam argumentum. In libertatis se regno vivere jacsitant, quamdiu suntajapor, [coelibes{\ servituti affines, cum conjugio illigantur. Nesciunt insani, licentiam eñe, non libertatem, nulli amores deberé: degeneres esse mundi sncolas, quos posteritatis cura non tangit: frustra le viros esse, & tales fados: & ut allegorice loquar: errores esse máximas planetarum, ab una eclsptica aberrantium: SoKs viam esse tutiorem certioremque, quia una est & simplex: Lunas viam dissicilem, & litigiosam, quia eis ultraque eclipticam digreditur. Non gravaré subscribes nuic meae sententiae.NobilistimeMyli, qui conjugii caufam exemplo tuo asleris. Gratulor institutotuo, gratulor conjugem tibi obtigisse, , qualem optasti piis votis, qualem optavere parentes gravissimi optimique. Merebantur talem domus tua, virtus, dotrina, prudentia. Praecepta connubialia apudtenon conquiram. quia non sum preceptor amandi. ** Illa, cum vacabit, legere potes apud Plutarchurm in nuptiis Polliani & Eurydices. Hoc solum addam: non esse, quod tibi metuas à mala conjuge. Nescio enim, qua Dei Opt. Max. clementia incideris in tò agathòn. [bonum.] Agatham ducis, quae se tibi probabit non uno bonorum genere, sed triplici. [p. 528] non explicabo me. Meministi horum, ex quo Moralem aliquando tibi Philosophiam domi meae praelegi. Fruere, felicissïme, Agatha tua, sive Bona Dea, cui nolo te offerre flores, fruges, serta, Romanorum more, sed unum hoc, quod praeceptori Socrati obtulisse fertur Aeschynes, hoc est, Teipsum. Vale Vir nobilissime & praestantissime, & me tui tuorumque amantissimum redama. Amstel. 28 Iunii, 1634.

PARTIS PRIMAE
FINIS.
Continue

[p. 529]

CASPARIS BARLAEI

EPISTOLARUM
LIBER.

PARS ALTERA.

[Vignet: Indefessus agendo].

AMSTELODAMI,
Apud JOANNEM BLAEU.
M. DC. LXVII.


[p. 530: blanco]
[p. 531]

CASPARIS BARLAEI
EPISTOLAE.

248.
IOANNI OXENSTERN, Legato.

PErgo, illustrissime Oxensterni, inter publicas curas nugamenta mea tibi obtrudere, & Poëtam agere. Ubi argumentum grandius nactus fuero, componam vultum & calamum ad gravitatem. Dum alii ad te de Regum Prinpicumque Europae bellis perscribunt, quis Germaniae status, quid Gallus, quid Britannus, quid Hispanus moliantur, ego epigrammata tibi mea impartior. Si Neptunus essem, mitterem tridentem, si Pallas hastam, si Mars gladium, si Iupiter fulmen. Iam pauperculus Poëta, mitto pauperculos, rancidos, & macilentos versiculus. Volo te ridere, & si fortè non omnia ex animi voto erunt, cantu meo te recrare absens. Refert Homerus, Achillem ex acie reducem citharam & fides sollicitudine aut offensa recreasse. Idem facito. Haec ut ludicra accipe, sed ab animo profecta in cultum tui prorsus devoto. Nascuntur haec sub manu, citius fortè, quam scribuntur. Fructus praecoces sunt, ideoque fugaces, quales tamen & magnatum mensae non fastidiunt. Princeps noster militibus suis veter- [p. 532] num excutit. Et jam hybernis evocat ignavam Martis sobelem. Ubi belli signum dederit, redibit in praecordia prisca virtus, & Nassovius, uti spes est, aliquid tanta dabit indole dignum. Vale Vir summe, & me ama. I Iul. 1634.

249.
ARNOLDO BUCHELIO.

NOndum memoriam mei, & rerum mearum curam deposuisti, humanissime Bucheli. Inter senectutis incommoda, inter studiorum labores, de meis commodis cogitas, & ea, quae in spe habeo, pergis votis tuis officiisque urgere. Non dubito, quin fatalem casum fortissimi Regis Gustavi mecum doleas. Fortitudini, vigilantiae, & rei militaris peritiae addiderat summi Numinis reverentiam, quae hodie in Principum aulis inter postremas virtutes non uno loco habetur. Iam, ut opinor ego, animo praeconceperat adire Italiam, & Gothica signa inferre Tiberi. Verum non fuit hoc in fatis. Regum timendorum in proprios greges, Reges in ipsos imperium est Iovis. Germania secum luctari pergit, nec jam vasto corpori facilè quies erit. Distractis hic illic exercitibus, dividuntur miseris populis calamitates & mala. Haeret Suecus in Imperii Romani visceribus, nec, uti se res dant, cotigat de abitione. Atque ista quidem bella nostrorum bellorum refrigeria sunt & sufflamen. Mitius nobiscum agitur occupatis alibi Austriacis. Speraveram nobis hac aetate [p. 533] otia, sed videmur pertrahi in bellum. Non tamen magnos fore motus arbitror. Hispani tragici sunt actores, amant pulsare orchestram, ut terreant spectatores. Quam malè sibi consuluerunt Brabantini proceres. Serò discunt, nimium deliberando amitti Sagunthum. In Frisia tumultuatur plebes ub exactiones novas. Mirum est iis, quibus bella placent, displicere ad bellum requisita. Haec vulgi indoles, Reip. salutem verbis amant asserere, non loculis. Nasutiores dicunt, exactionum satis esse, sed malè rem administrari. Etiam hodie dari Verres, qui everrant provincias. Ego querulas istas voces non magni facio, & sto à partibus magnatum, quibus populi commissi & tanta negotia curae. Desidero te videre, amicissime Bucheli. utinam impetrare à te liceat, uti me invisas. Videbis urbiem immensis spaciis diffusam, quae nondum est en akmêi. [in vigore.] Si non veneris propediem ad me, venar ad te. Iam enim in procincta est us cum Sole oriatur canicula. Vale Vir prudentissime & dilectissime. Uxorem meis verbis saluta & amicos. Amstel. 3. Iul 1634.

250.
HENNINGIO ARNISAEO.

FAcit, amplicissime Arnisaee, fiducia amicitiae, quam cum amplissimis viris D. Overbeequio & Vicofortio antehac coluisti, uti audeam ad te transmittere hunc chartarum fasci- [p. 534] culum. Videbar enim mihi per illorum latus tibi quoque jungi debere, quos ego amicissimos mihi indies experior. Cum nuperrime hic esset magnificus vir Fr. Guntherus Regi vestro à secretis, & sermo incidisset de nuptiis Principis Daniae, subiit animum epithalamio prosequendi augustos thalamos. Nec sine exemplo hoc feci Claudiani, Ausonii, Statii, qui magnorum Principum nuptiis fausta cecinere. In Romanorum triumphis non tam grata erant Imperatori gratulantium Quiritium voces, quam exterorum populorum applausus. Fortè, dum Dania omnis gaudio dissolvitur, non ingratum fuerit audiri illic Federati hominis & Batavi gratulationem. Si minus digna Regum majestate locutus sum, conatur tamen fui assurgere, & ea in medium proferre, quae à loco, tempore, familiisque augustissimis non omnino credentur esse aliena. Scis fictiones Poëtarum proprias esse, & per fabulosa eos Deorum & Dearum commenta ire. Ita prosunt, ita delectant. Veterum haec Philosophia est, & quod non ignoras, primos Sapientiae natalis Poëtis debemus. Vale Vir maxime, & me, quem communia Philosophiae & Medicinae studia tibi junxisse debebant, iis accense, quos amas. Praestantissimum D. Guntherum, regni vestri decus & ornamentum, si illic est, meis verbis reverenter saluta. Amstel. 8 Iul. 1634.


[p. 535]

251.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Remitto Psyllanthropomachiam doctissimi Bonifacii, in qua pugna cum pulice commissus est bellicosissimi Antenoris nepos. Certè minus mihi gloriosum videtur, Venetum cum pulice pugnare, nisi forte grande sit facinus, cum exercitu pulicum confligere.Herculi negotium fuit cum hydris, tauris, leonibus. Perseus aversus maris immanem belluam depugnavit. Theseus adversus Minotaurum. Sed quis heros cum pulice velit congredi. At scio hic non ad corporis robur, sed ingenii attendendum esse. nec videndum, quid pulex possit, sed quid scriptor ingeniosissimus. Eleganter pugnam hanc exaggerat Poëta, & facete disertus est. Placet amoris & pulicis comparatio, aliaque plurima. Verum hic illic autor ad quarundam syllabarum quantitatem non advertit. Notavi ego in margine hoc signo x. producuntur brevia, vel abbreviantur longa. Transivit hac Illustr. Oxensternius die Dominica proximè elapsa Hamburgum petiit, ob viarum incommoda. Nihil à Britannis impetrare potuit. Pacis se studiosos esse profitentur, non bellorum. D. Grotius Francofurti est, &, uti videtur, illic sedem figet. Laudo cancellarii insitutum, quod tanti viri rationem habeat. quem jampridem, magnis rebus virtus eruditioque destinavere. Vale praestan- [p. 536] tissime vir, & me ama. Uxorem, filium filiasque saluta. Raptim, 28 Iul. 1634.

252.
EIDEM.

NObilissime Myli,
Accepi tuo dono Postulatum Osnaburgensem, sive potius nummum Postulati, quem tamen non postulaveram. Neque propterea tecum super Postulato statui expostulari, ne videar postulatum & desideratum adeò generi humano aurum sprevisse. Nec puto aliam ob causam Postulatos haec nomina amare, nisi ut liberalius aurum possideant. Illud tamen assevero, nunquam ex Infantis mei collo suspensum iri hunc Postulatum. Metuo enim, ne parvulus, in quem aliquid originalis superbiae transfudit Adamus, conspectu tantae dignitatis nominum, Postulatus quoque esse cupiat, qui irrita hactenus Vicariatus spe contentus fuit. Mallem ego vicarii cujusdam effigiem aeneam collo circumdare, ut discat ab incunabulis mediocri sorte esse contentus. Fuit hic Illustrissimus Dominus de Beaussi, Regis Galliarum Legatus, quo cum loquutus fui, quo cum ambulavi, nesciens me tanti herois latus claudere. Mox apud D. Vicofortium tantorum Deorum epulis accubui. Veneror in isto viro gravitatem temperatam leni comitate, judicium acerrimum, utriusque linguae Latinae & Gallicae facundiam, rerumque veterum & recentiorum, exterarum & dome- [p. 537] sticarum scientiam. Non desinam benè sperare de rerum nostrarum statu, quoad videbo talium virorum consiliis fulciri Federatorum Rempublicam. Ubi occasio feret, me meaque officia illi trade, imò totum me mancipi. Scripsi Venerem Cimbricam, sive Epithalamium in Nuptias Principis Daniae. Mittam propediem. Vale Vir nobilissime, cui pro Postulato non postulato gratias agit uxor, & uxoris maritus. Dominum vander Myle, Filium respondendi reum, filiasque meis verbis saluta. Amstelod. 13 August. 1634.

253.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime Hugeni,
Quaeris tuâ epistolâ, quid rerum agam? respondeo, quod amico suo idem quaerenti respondit Flaccus: suaviter, ut nunc est inquam, & cupio omniae quae vis. Ago threptikón ti, aisthêtikón ti, [vegetativum aliquid, sensitivum aliquid,] & logikón ti. [rationale aliquid.] ut credas eundem esse operationum & actionum mearum ordinem, qui fuit olim generationis. Arist[oteles] libr[o] I de generat[ione] animalium, ait hominem primò vivere vitam plantae, inde animalis, inde hominis. Ego ne à principiis meis dissideam eodem ordine operor, quo mea me gravida gestavit mater in alvo. threptikàs actiones quoad necesse est sollicite curo, ut sine quibus nec sentire licet, nec ratiocinari. Hinc ad sensus mo- [p. 538] tusque operationes accingor, ut visum recreem, amo legere in Virgilio invectivam Didonis in Aeneam, in Ovidio orationes adversarias Ajacis & Ulyssis, in Claudiano initium poëmatis in Ruffinum, in Catullo nuptias Pelei & Thetidis, in Horatio libellum de arte Poëtica. Auditu minus grata jampridem percepi, nempe Ratisbonam cessisse Caesari, famere exercitum Suecorum, Saxonem retro pedem movere, Improvisum aspris veluti qui sentibus anguem Calcat: Hostem Trajecto ad Mosam obsidione minari, sed differre, donec exercitum junxerit Cardinalis Infans: nos spem in Gallo & copiis Hassicis ponere: domum Austriacam de vindicanda sua incolumitate jam seriò cogitare. Illud olfeci, pejus his per aetatem mensibus olere aquas Amstelodamensium, quam Neomagensium, melius aulam quam forum piscarium. Non ita pridem ad nuptias vocatus, gustavi pastum ficis jecur anserîs albi. Et leporum avulsos lumbos, &c. Verum cum apponerenter post secundas menses Plutonis ista ambrosia, quam Caviariam vocant, & ferentes muria encrasicholi, tetigi singula dente suberbo, hoc est fastidienti similis. Quoties affectibus obsequor, amo tria in terris, uxorem, liberos, amicos, duo odi maximè, Hispanum & paupertatem. tunc laetor valde, cum literas tuas & elegantissimos characteres adspecto. Et ne me zôóphyton [spongiam] putes, ambulo indies gnaviter, ne longiore situm putrescam. Ubi verò hominis partibus defungi libet, hoc feriarum [p. 539] tempore non vacat Philosophari, aut in cathedra disquirere,
    Quae mare compescant causae, quod temperet annum,
    Stellae sponte sua jussaene vagentur & errent,
    Empedocles, an Stertinii deliret acumen.
Verum solutus curis istis tria jam ago: garrio in officinis & urbanus sum: equito cum Satrapis Muydensibus & magnificus sum: Empiricum refuto & dogmaticus sum. Scis jam opinor quod agam, secundum omnes animae partes & dunámeis [facultates.] Te duo velim porrò agere, amare me & scribere saepius. 24 Aug. 1634.

254.
In liberatum obsidione Trajectum ad
Mosam, per tentatam Bredae
obsidionem
EPIGRAMMA,
ad quod Epistolae tres sequentes spectant.

QUod genus hoc belli est? quaenam nova nomina Mavors
    Parturit, & titulo deteriore favet?
Cinxerat attonito bellacia moenia Tungro
    Cantaber, & portas, effere Mosa, tuas.
(5) Sederat ad clarae Fredericus moenia Bredae,
    Et patrias armis dux repetebat opes.
Ne malè pugnet Iber, Tungros obsessaque linquens
    Moenia, vult Bredae consuluisse suae.
Ne Batavus malè pugnet, amat secedere Bredâ;
    (10) Et satis hoc, Mosae consuluisse, putat.
[p. 540]
Hic speciem fugientis habet, magis ille timentis.
    Hic votis abiens excidit, ille tenet.
Exercet Bellona duces. fugit, horret uterque
    Ille urbi, castris Dux timet ille suis.
(15) Ergo abeunt ambo. Tu dic, Victoria, cujus
    Sit, tanto rerum turbine, causa prior?
AURIACI respondet. Iber, quam deserit, urbem
    Non habet, Auriacus, quam sibi servat, habet.

                                                    C.B.

CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Mitto Tibi accusationem N. Constantini Hugenii super Epigrammate meo, quod nuper scripsi in liberatum obsidione Trajectum. Offendit illum, & Te, ut scribit, quod dicam, Fuget, horret uterque. quasi haec ignominiosa essent Principi. Sed cur non attendit ad alia; quod dicam, non fugisse, sed spieciem habuisse fugientis, quod voti sui factus sit compos, quod Bredam concesserit, ut Trajectum obsidione levaret, quod consilio discesserit, & secesserit, postquam Mosae consuluisset, quod urbem isto stratagemate servaverit. Haec non videtur observasse. Solem invehitur in illud fugit horret, quae dicta sunt ex populi perverso judicio, & de fuga, quoad speciem, & de fuga utili & salutari. Totum carmen directum est in honorem Principis, adversus malevolorum judicia. Apologiam meam lege, quaem D. Hugenio misi. Aequum [p. 541] enim est ut apud eundem me defendam, apud quem immeritò accusatus sum. Amstel. 1634.

[Cf. Huygens CH1634:058]

In Barlaei lapsum de fuga Imperatorum
utriusque exercitus ad Mylium.

UNde meus, Myli, malè dormitavit Homerus?
    Unde, quod hic gestum non fuit, ille refert?
Trajecti, Bredae, quod Iber, quod victor Iberi
    Fecerunt, fuga sit? non fuit umbra fugae.
(5) Fato, consiliis lentè concessit uterque.
    Mentior. hunc vatem fugit uterque Ducum.

                                    CONSTANTER.

255.
CONSTANTINO HUGENIO.

NOn est necesse, ut me pluribus & anxiè defendam, nobilissime, dilectissimeque Hugeni. Non conquiram ambages aut Sophismata, quibus me expediam. Pro me loquatur Epigramma meum, & res plana erit. Persto in sententia. Pilatus sum. quod scripsi, scripsi. Non sum lapsus, non cespitavi, sed recto stant carmina talo. Multo minus dormitavi, cum ista scriberem, licet humanum hoc, nec à me alienum esse putem. Scripsi summo manè, post longam dormitionem, quo tempore nihil minus, quam dormitare solent homines. Nullam hic agnosco licentiam aut audaciam Poëticam. Nihil (da viniam si mihi Suffenus videar) scripsi consultius deliberatiusque. Volui ego hoc Epigrammate Principem Auriacum tueri adversus non [p. 542] solum vulgi & malesanae plebeculae, sed & cordatiorum quorundam ignominiosas voces, qui Principis à Breda discessum praecipitem & inconsultam fugam interpretabantur. Fuit haec vox publica, tum illorum qui patriae malè volunt, tum illorum ex parte, qui ille benè volunt. Audivimus non semel indignabundi, contradiximus, & pro honore Principis (licet hic defensoribus istis non egeat) stetimus. Fuit insuper animus hoc ipsum Epigrammate testandi in quo ad hoc unum alludo: Principiem Auriacum dum malè & falsis nominibus fugisse, & horruisse dicitur, voti sui compotem factum; Breda decessisse, postquam Mosae consuluisset. Ideoque fugam ista falso dictam, salutarem fuisse & utilissimam, utpote servata jam aut liberata ex parte Trajecto ad Mosam. Quorsum enim illa admirantis verba? Quod genus hoc belli est? in quo nempe vulgus Principem fugisse clamitat, cum profuerit & viceris. Quorsum illa? Quaenam nova nomina Mavors Parturit? nempe, ut fugisse dicatur victor, male rem gessisse, urbis alibi vel in totum vel ex parte liberator. haec enim profectò nova nomina sunt. Quorsum & illud: & titulo deteriore favet? titulus iste deterior est, quod optimus prudentissimusque Princeps fuga dicatur sibi consuluisse, sub quo tamen titulo deteriore, utpotè falso, nobis favit Mars, liberata nempe urbe ad Mosam obsessâ. In hoc vertitur Epigrammatis cardo, quod Princeps malè audiat, re benè & ex voto gesta. Non [p. 543] sunt Vatis verba ex sua sententia loquentis, Fugit, horret uterque, sed vatis insurgentis in istas calumniantium voces, qui fugisse exercitum nostrum criminabantur. Vates illum titulum vocat deteriorem, miratur Martem talibus appellationibus occasionem dare. Ubi ex sua sententia loquitur, dicit: Auriacum habere speciem fugientis: hostem speciem magis timentis, At species rei opponitur ipsi rei, species fugae, fugae. Nec inficiandum, discessum abitumque utriusque exercitus & hostilis & nostri speciem habuisse fugientis & timentis, apud illos, qui hic & alibi longius à castris ignari consiliorum Principis vivunt, & priusquam de liberatione Trajecti quicquam percrebuisset. Rursum, ubi ex sentientia loquor, dico: Principem vota sua tenere, hostem excidsse, Principem urbe Bredanâ discesisse, postquam Mosae consuluisset; eam deseruisse, sed habere aliam, quam sibi servavit. Quomodo haec dici à me, ex mea sententia possunt, & simul Principem fugisse & horruisse? asústata [quae simul consistere non possunt] haec sunt. Dicis Principes ustrosque concilio concessisse. Dixi & ego apertissimè: Ne malè pugnet Iber, obsessa moenia linquit, ut Bredae consulat. Ne male Batavus pugnet, Breda discedit, postquem Mosae consuluit. Interim hae subitae, licet deliberatae, abitiones non sine turbine aliquo & motu acciderunt. Dura, inquis, sunt ista verba, fugit horret uterque. Esto, sunt durissima. Populi sunt voces, aut fuerunt potius; malevolorum sunt verba, & etiam, qui ignari erunt re- [p. 544] rum, quae istic apud Bredam, & alibi apud Mosam agebantur. Planum est id quod dico, ex primo Epigrammatis disticho, cuius mentem, ut suspicor, minus adsecutis estis. Fingite etiam amici, me dixisse, Principem fugisse, sed fuga salutari, utili, non fuerit hoc ignominiosum Principi. Licet vatibus, in Epigrammatibus potissimum, oppositum ponere in apposito: licet illis dicere, mortem alicuius esse salutarem, lucem obscuram, decus esse dedecus. Qui haec non ferunt, totum Martialem expungent necesse est. Habent Graeci & Rhetores schema, quod oxymôron vocant, hoc est, acutifatuum, quo idem de seipso negatur, aut praedicatum subjecto repugnat. Hoc prima fronte fatuè dictum putatur, & propius attendenti acutè dictum cognoscitur. Hujus generis sunt: avarus non habet quod habet, nullum in limine limen erat; eloquentia obmutuit, deceptaque non capiatur, ut est apud Lucretiam, & apud Plautum, innumeri numeri, apud Scaligerum docta ignorantia, apud Ovidium, & ne sit scelerata facit scelus. Terentii est, cum ratione insanire, Ejusdem, id aliquid nihil est, coactus tua voluntate es. Catullum audi, Non est Dea nescia nostri, Quae dulcem curis miscet amaritiem. Haec si illis licent, cur mihi non liceat in eodem Epigrammate scribere, Principem non fugisse, sed voti sui compotem factum, & tamen fugisse? non fugisse, quia abiit postquam servasset, fugisse, quia abiit postquam servasset, fugisse populi judicio, aut ad speciem. Cur non liceat dicere, [p. 545] fugisse, sed ita ut fugiendo profuerit? deseruisse urbem, sed ita ut adhuc habeat, quam servavit: hostem vero nondum habere urbem, quam deseruit. Habent istiusmodi antitheta & oxymôra acutifatua] emphasin suam & elegantiam, ut si dicam Parthum fugiendo vincere & fugare; Fabium cunctando restituisse rem. Non fugit me uterque Ducum, nam jam ante ex litteris tuum amplissimum D. de Willem datis intellexeram, Principem eo consilio Bredam concessisse, ut hostem Trajecto avocaret. Quibus lectis fiduciam sumsi scribendi Epigrammatis. Concludo itaque me non esse lapsum, non dormitasse, & Epigramma illud esse meum, cum istis, Fugit horret uterque, non praeter ista. quod oportuit demonstraase, hoper edoi deixai, inquit Aristoteles.
    Vale nobilissime ac candidissime Hugeni, ac saepius istiusmodi mihi criminationes intende. Scripsisti ista non seriò, sed ad vexandum dogmaticum Philosophum, more Scepticorum. Quod si non satisfecero, si perges scribere,
    Hunc vatem fugit uterque Ducum,
regeram ego,
    Barlaei mentem noscit uterque Ducum.
Adeò me ostendisti, ut nova tibi mittam Epigrammata, quae heri lusi. Amstelod. prid. Cal. Sept. 1634.

[p. 546]

Ad Categoriam nobilissimi clarissimi-
    que viri, CONSTANTINI HU-
    GENII, super ficto lasu Casparis Barlaei Responsio.

Humanum est labi, fateor. dum scribimus, eheu,
    Saepè solacismum barbara Musa facit.
Cespitat omnis homo, mi Constantine. quid? ipsi
    Dormitant vatum, nomina magna, Dii.
(5) Non tamen haec fractis nutant Epigrammata lumbis,
    Non Bavius spreta fallitur arte tuus.
Si fugit Auriacus, postquam servaverat urbem,
    Haec fuga nulla fuga est. cum ratione fugit.
Dicite vos fugisse, mali. non fugit. abivit.
    (10) Haec solum speciem res fugientis habet.
Sic fugere, est vicisse. fugam ne credite cives,
    Quae fuit accepti nuntia certa boni.
Saepius hoc titulo fugiat, modo sublevet urbes.
    Et patriam, populo falsa loquente, juvet.
(15) At vox dura, Fugit. sit vox durissima, voci
    Dummodo praedurae sit comes ipsa salus.
Sic fugiens Romana fugat trux agmina Parthus,
    Sic Fabius duro nomine victor abit.
Dum populo Romaeque suae Cunctator habetur,
    (20) Hos, titulo quamvis deteriore, juvat.
Sic vixisse mori est; sic aegrotasse, salubre
    Dicitur, & Veneris dulcis amarities.
Si damnant mea verba Duces, si damnat Iberus,
    Auriacus nescit schemata, nescit Iber.
(25) Sed dum Bredâ alius, Mosâ movet alter abitque,
    Bellorum melius perdidicere Tropos.        C.B.

[p. 547]

256.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Post missam Apologiam meam ad Censuram Domini de Zulechem, scripsi paucis in haec ferè verba: Cum sciam aulicorum aures tenellas esse facilesque offendi, & sententiam perdere malim, quam amicos, dele illud, Fugit, horret uterque, & substitue discedit uterque. Hoccine est culpam & lapsum fateri? Minimè quin potius ista correctione aulicorum infirmitati, & nimis anxiae sollicitudini volui succurrere. Ea enim sum morum facilitate, ut versus meos depravare malim, quàm iis displicere, quibus me plurimum debere fateor. Scio, quo sensu, & qua occasione scripserim illud fugit horet uterque. Cum enim hîc clamitarent benevoli juxta ac malevoli nostros fugisse, ego ita fugisse dixi, ut servaverint Trajectum, hostem verò fugisse, ut Trajecto potitus non fuerit. Ad Apologiam meam haec respondit nobilissimus Hugenius:

C.B.C.H. fugam gratulor.

        In populum conjecta fuga est; ignosco poëtae
            Censor, habet speciem, nec fugientis habet.
        Aufugit, & credi fugit aufugisse. quid ad me?
            Dummodo confessi sit fuga facta fugae.
Quem per istum confessum designet, nescio, an se, an me. Quod de vicariatu mones, non [p. 548] ausim facere; ne videar summo viro nimis esse familiaris, aut ipsius curae diffidere. Elogia ista clarissimi Pighetti, acuta sunt & plena genii. Vale Vir praestantissime, & uxorem liberosque à me saluta, & censorem rigidissimum D. Hugenium. Amstel. 1634.

257.
NICOLAO BAUGY.

ILlustrissime Domine,
Memor istius humanitatis, qua me nuper cum hic esses, amplexus es, facile à me impetravi, ut in Gallias abeunti valedicerem. Illud doleo, tum demum me in amicitiam tuam receptum, cum dirimenda illa potius videtur, ob discessum tuum, quam colenda diu. Permitte quaeso, ut quò corpore non possum, literis meis versiculisque transvolem. Non alias alas Dii Poëtis concessere. His freti Regum, Principum, Legatorum aulas adimus, frequentamus, licet longe ab iis positi. Nullus me timidius aulas adit, & coram affatur positis in luce viros. Rursus nullus me audacius eosdem alloquitur vel carimne vel epistola. Non erubescunt literae, nec respondendum ex tempore iis, qui & plus Poëtis sapiunt & regaliter respondent. In talem amicum incidisti, illustrissime vir, si modo inter sorte dispares amicitiae locus esse possit. Expungam potius amicitiae nomen, & obsequio majore me tibi devinctum dicam, ex quo ad colloquium tuum sermonemque humanissi- [p. 549] mum me admisisti. Faxit Deus, ut sospes incolumisque in Gallis appellas, Regisque Christianissimi commodis, goriae tuae, & amicis diu supersis. Vale Vir summe, & licet non nisi magna pro animi tui magnitudine amare possis & soleas, me tamen inter eos habe, quibus imperare quidvis possis & velis. 6 sept. 1634.

258.
CONSTANTINO HUGENIO.

ITane vacat, clarissime Hugeni, in castris & Virginum meminisse & Antiquitatum? simul & in juvenculae Puellae laudes & decrepitae Romae obsoleta sacra diffundere spaciosissimum ingenium? modò praestantissimam Virginem Annam mariam à Schuermans in lucem vocas. Modò detrita & semesa Latii momumenta. Cum de his loqueris, videris mihi cum Evandri matre Carmenta loqui. Cum illam laudas, res tibi est cum virgine divâ. Quae, quia nil nisi divinum sapit & excellens hominibus nubere non vult, & Deos amasios expectat. Debebat aut nulli illa, aut docto nubere, ut mixtis magnae indolis ingeniique principiis, Apollines nobis aut Pallades gignat. Elogia illa, qua supellectilem antiquariam doctissimi Smithii descripsisti, ejus genii est, ut notam Optime mereatur. Miratus sum, & mirati sunt una mecum quos ad haec sacra admisi, te in castris, ubi nulli stant ordine vates,
    Nec dominos monstrat pergula certa librum,
[p. 550]
Illa scripsisse, quae antiquorum nobis ritus ceremoniasque propriis verbis nominibusque exhibent. Opinor te recentem ab eruditis Smithii discursibus venisse, cum illam scriberes. Majestati Romanae aptissimia verba conquisivisti. Et visus mihi fui inter veteres Quirites stare, sum legerem phaleras, phialas, uncias, periammata, cymbala, lapides, genios, annulos, stylos, calices, capeduncolos &c. Verum cum mentionem facis, ignis aeterna lampadibus contenti, libet quaerere causam aeterni ignis. An putas Daemonum studio & cura conservatam flammulam, & ideo sepulchris inscriptum, Dis manibus! an putas flammulam haesisse in filis incumbustibilibus, qualia dicunt fingi ex ligno asbéstôi [inextinguibili,] aut lino carbasio, cujus meminit Pausanias? An probabilius putas, oleum in flammam, flammam in fumum, fumum iterum in olei ejusdem naturam transiisse, & ita veluti per circulum duravisse & flammulam & alimentum? An credis fuga & metu vacui non extinctum ignem! eo quippe exstincto necesse fuisset aëren vicinum refrigerari, refrigeratum condensari, condensatum abire in minorem locum. Obstructo autem sepulchro, cum non potuerit subire novus, vacui metus incubuisset naturae. An putas flammulam illam non semper arsisse, sed aperto sepulchro & subeunt aurula, materiam concepisse flammam, utpote oleosam & aptam accendi? An mecum verisimilius arbitraris, flammam duravisse in [p. 551] longum tempus, imò in secula aliquot, ob olei viscositatem, lentorem & resistendi vim maximam, non tamen durasse in perpetuum, sed aliquando exstinctam fuisse? Fortè hujus rei causam nobis aperiet Smithius, harum rerum scrutator sedulus. Gratulor ego rei antiquariae, quod te cultorem sui nacta fuerit. Ego in isto sapiaentiae genere aliquando insanivi. Habeo nummos aliquot melioris notae, probos plerosque, quos tibi dono mitto, ut pergas plures petere. Ubi Othonem aeneum repereris, crede, te reperisse rem preciosissimam, & maximi valoris. Auro rediment hic aliqui, si probum nactus fueris. Vale. Amstelod. 16 Sept. 1634. [= XV Kal. Nov. 1634.]

259.
IOHANNI BEVEROVICIO.

NOndum videris termini tui terminum acquivisse, doctissime Beverovici. Adeò fecundum est liti ingenium, ut refecto uno capite, repullulent alia. Plurium de vitae termino sententias conquiris, nec difficulter invenies, cum & contradicere ament mortales, & suam quisque Helenam Gygi ostentare non erubescat. Rogas, an priori meae epistolae quicquam velim addere. Nihil prorsus. Quin potius vellem quaedam expungi, ea nempe, quae morosiores quosdam offenderunt. Non scripsi illam, ut quenquam offenderem. Nec unquam putavi fore, ut essent qui ferre non possent festibum dictum. Scripsi potius, ut recrearem illos, qui- [p. 552] bus salubre est ridere. Sunt in eruditorum quoque gente mikrócholoi [amarâ bile perciti] & anôcholoi [redundantes bile] sunt & atrabilarii, prioribus pejores, quibus joci, risusque aliaque animi corporisque oblectamenta pro remediis praescribi solent. Nonne malum Saulo Regi spriritum discussit cithara? nonne Heraclito supervixit Democritus? ut jam inter modos & media prorogandae vita non postremum habeam, Bene agere & laetari. Uti temperamentis differimus homines, ita & studiis & scribendi genere. Placent ejusdem cibi condimenta varia. Alii sedulcare amant, alii aceto & pipere perfundere, ut stupido palato sapiat mordax edulium. Prout arteria aspera, vocis instrumentum, magis minusque talis est, vocem edimus magis minusve raucam, aut canoram. Insipidi sunt, quibus praeter fabam, lentem, betam nihil sapit. Nolui in ista epistola in arcana Theologorum inquirere. Sed quia medicus medico scribebam, hoc volui ostendere, nihil medicorum commodis decedere, sive quis terminum vitae mobilem, sive immobilem statuat, cum utriusque sententiae assertores pari studio medicina utantur, tanquam benè diutiusque vivendi medio & conditione. Non rident in re seria, qui verum dicunt sine supercilio. Non vacat semper eructare voces ad fastidium graves. Qui amaris, qui acidis, qui stipiticis vesci amant, prandeant soli, sibique servent severas dapes. Conviva illorum esse nolo, nec volo ut sint mei. Sic sine lite epu- [p. 553] labimur, & ego & illi, & discedemus saturi absque ulliusinjuria. Non fuit, nec est mihi animus cum quoquam contendere. Offensam amicorum deprecari malo, quam exasperare. Hostem quisquis me suum putat, fallitur. Mihi si quis sit, nolo ut amplius sit, nisi irasci velit non irato. Praestat adelphizein, [fraterne agere,] quàm iambizein. [invectivis uti.] Haec scribo propterea, quia scio me ob Epistolam illam vapulare apud eos, qui Urbanitatem operibus carnis annumerant. Qualis est Ultrajectinus Theologus, quem missum facio, qua nolo cum pedibus certare, ut qui longius absunt à rectae rationis sede. Vale Vir clarissime. I Octob. 1634.

260.
NICOLAO CROMHOUT.

MAgnifice vir,
Cogor apud te in gratiam alterius depudere. quamobrem non aegrè feres, si literis meis te interpellem, quas sola mihi extorsit pietas. Curiam vestram veneror & suspicio, nec minus illum qui illi praesidet. Religio mihi foret A.T. affari, nisi ut affarer suaderet religio. Si pro vidua me loqui dixero, veniam debeis intercessori, & dictum satis. Pendit illi lis in foro vestro, resque eò, ut ait, perducta est, ut controversiarum sacculus à, responsionibus, replicationibus, duplicationibus (quae voces, nedum res, supra sapientiam nostram sunt) instructus sit. In judicium genibus jam posita causa [p. 554] est, & litis expectatur decisio. Unum petit. ne longior mora in damno sit. Mavult festinum partum, quam lentum. Ignosce. femina est. mater est. Nescio ego, quid petere debeam. Senatorum prudentissima consilia praecipitari, non est meum urgere. Et tamen illa vellet illos festinare & sententiam dicere. Tu vir maxime, tantum dona favori, quantum dari patitur lex in codice, tantum dona viduae, & meo erga te amori, quantum scies ab optimis curiae moribus & consuetudine vestra non esse alienum. rogatus rogo. Optaret vidua, se, quam fieri potest citissimè, hac lite expediri, quae jam in triennium excurrit. Qui humanitatis benevolentiaeque officiis tot tibi obtrinxisti Batavos, etiam poëtam rogantem noli adspernari, quem amasti oim, & amas etiam nunc. Vale vir magnifice, & hanc ex humanitatis tuae fiducia conceptam libertatem, pietatis in viduam & desertam Creüsam tituso* excusa. Amstel. 13 Nov. 1634.

261.
CONSTANTINO HUGENIO.

CUr me iterum, amplissime Hugeni, revocas ad sterile illud & exangue nihil? differis de eo multa skeptikôs [scepticè] & skôptikôs. [scopticè, id est mordaci stylo] skeptikôs, [sceptice,] ubi acutus esse vis, & gratiarum actiones aulicas verè dicis esse nihil. skôptikôs. [mordaci stylo,] cum rectius facturos putas vi- [p. 555] ros magnos, si se ad aliquid potius applicent, quam ad nihil. Verum impossibile est viros magnos, quos tu Nihilistas vocas, de aliquo philosophari, nisi primum norint, quid sit nihil, cum hoc prius fuerit aliquo, nempe non mundus mundo, non princeps principe, non philosophus philosopho, non vicarius vicario. Ideoque Horatius volens definire virtutem, per negationem eam definit; cum inquit, virtus est vitium fugere. Quasi dicat virtus non est vitium. Qui libellos supplices offerunt Ordinibus, prius in margine legunt invisum nihil, nec nisi post laesam & victam patientiam nanciscuntur aliquid. Mercatores novi naufragium passi mercaturam à nihilo auspicantur. Advocati recens Curiae initiati; quoties causa cadunt, itidem à nihilo statum juridicialem ordiuntur. Dido, cum in Aeneam invehitur, nonne à nihilo incipit?
    Nam tibi Diva parens generis, non Dardanus, auter.
Quod si hos omnes non puduit à nihilo auspicari suas res, cur aegre fers philosophos nihilistas de nihilo prius disserere, dummodo postea ad aliquid se applicent. Est & aliud quod in literis tuis ferre non possum. Illud nempe, quod scribas te me aestimare, ut nihil magis. O hominem nihilo minorem. Nihil magis amatur ab Hugenio, quam Barlaeus. Sed quomodo nihil amas, quod amari nequit, cum bonum non sit, quia nihil in se rei habet. Et quomodo nihil magis amas, quam me? ergo flocci me & nauci non facis, minus sum, quàm titivillitium, [p. 556] quam umbra, quam gry, haec enim aliquid sunt. Itane nihil magis amas me? & tamen literas mihi scribis, versus mittis, amicos concilias? mihi inquam, rei infra nihilum abjectae, & minus quam nihil amabili? si dicas me in verbis suis Spohistam agere, regeram ego, hoc esse proprium nihilistarum. Nec mirare me de nihilo saepius scribere. Quia nihili sum possessor. Nihil aula dat, nihil recipit. Excusas silentium tuum & rariores literas. At ut videas quam sum erga te indulgens, per me licet totum trimestre sileas, dummodo tum scribas mihi obtigisse ab aulae Principe illud speratum aliquid, quod nosti. Vals. 1. Dec. 1634.




262.
ROCHO HONERDO.

AMplissime vir,
Petiisti per amplissimum virum D. Petitium, intimâ mihi amicitia à multis retro annis junctum, ut aliquid ad te darem litterarum. Sed quid vis me scribere? de Nihilo? At ilud argumentum vexandi me & nigro carbone notandi, elegit sibi nobilissimus Hugenius, cui jam insigni elogio Nihilista vocor. Quam injuriam aegerrimè ferrem, nisi idem epitheton meruisset Marchio d’Aytona, coeptâ obsidione frustratus. Et forte etiam nos (non audeo clarius loqui quod sentio) in Galliâ propemodum dicemur Nihilistae. Et si contingat, quod Deus avertat, Suecos remigrare in Gothiam suam, [p. 557] solatio erit cum tantis heroïbus ignominiosi Nihilistarum vocabulo vapulare. Vis scribam de gradibus comparationis? At inglorium est, litteratum studiosos per eandem lineam contentionis ferram reciprocare. Vis scribam de rebus Patriae nostrae & momentis pacis vel belli? at illa non magis capio quam sus poëtica. Praesertim hoc tempore, quo Legati eunt & redeunt, ignaris (ita garrit querulum in superiores vulgus) Dominis. Dicam aliquid de Cardinali Infante. Ajunt eum mirâ gravitate & supercilio partes suas tueri, hoc est, Gubernatoris Belgii. Non aperit caput quoties in publicum prodit, ac si è Persiâ aut Oriente adventaret. Pauca loquitur, & suaviter, Menelai exemplo, de quo Homerus, paûra men, allà mála logiôs. [pauca quidem, sed admodum argutè.] Accepi, cum puer essem, à parente meo, Carolum V Imperatorum cum Antverpiam intraret, perhumaniter salutasse S.P.Q. Antverpiensem. Philippum verò Secundum filium, nondum tunc ex ephebis egressum, operto capite adspectasse, hinc Patris, illinc Senatus officiosam humanitatem: Atque hoc facto ita excanduisse Carolum, ut adspectante Senatu & populo alapam impegerit filio, additis his: Hoccine te docuit Vives? Fuerat enim hic, uti scis, Philippo morum studiorumque rector. Si vera sunt, quae de Cardinali Infante narrantur, videtur Philippízein. [Philippizare.] Sed quid censes, vir prudentissime, venisse eum, ut pacem [p. 558] adferat, an bellum? Ego de pace vel induciis despero. Bellum metuo ut afferat. Est enim pupuratus. Rubet purpura & ad sanguinem proximè accedit. Verum istiusmodi enthymemata vocant Logici eikóta, [probabilia,] non tekmêria. [certa indicia.] Quamobrem vestra judicia audire malim, qui novistis, quid Rex reginae in aurem dixerit. Sed qui pessimus est Aulicorum mos, tacent ac silent omnes, tanquam jurati amanuenses, nec quicquam earum rerum quae publicè geruntur, & ad nos quoque pertinent, impertiunt umbraticis Doctoribus. scribunt multa & acutè de nihilo, de gradibus Comparationis. Sed an res Patriae surgant cadantve sibi sciunt Sum in eadem vobiscum navi, viri gravissimi & amicissimi. Si pereundum est, eadem fortè, qua vos evadam tabula, aut mergar vobiscum: si in portu navigamus, solvam vobiscum vota Iovi liberatori. Videte, quam seria jam scribam. Et facio hoc serio, ne putetis nihil mihi esse curae, praeterquam putidum istud & rancidum nihil. Addam aliquid, quod ad Petitium meum spectat, valde exercet Curia vestra hominis optimi patientiam. Invitus discit virtutem illam ex vobis, quam tantopere laudant tristes Stoici. Ubi litis suae videbit finem, jubebit, ni fallor, Hagam méga kláiein. [multum plorare.] Vale, vir praestantissime, & doctissime. Nummorum tuorum historia an in spongiam incubuit? Raptim. 12 Decemb. 1634. Amstelod.


[p. 559]

263.
GULIELMO STAACKMANS.

Immeritò de cymbula, tempestate, & comitibus sorditis quereris, mi Staackmanne. Cymbula fuit, quae Caesarem vexit, cum Dyrrachium peteret. Cymbula fuit quae Athanasium vexit, cum Arianorum fugeret furorem. Perinde est, qua cymbula vehatur sapientis anima, quae fragiliore vehi non potest, quam qua vehitur semper. Si corpus erigere non potuisti ob depressos cymbulae foros, erexisti altius mentis vim, qua in istis angustiis exarasti divinissimos versus. Cur quoque iniquam voces tempestatem nescio, quae cum cymbula sublimius sustulit vatem, & inter turbidos fluctus sivit scribere deductum carmen. Quod si in procelloso mari non defuit Hippocrene, quanta à te expectabimus, ubi ad Castalium fontem, & Agannipen domi considebis tranquillior. Fecit tempestas, ut collectus in se animus sibi vacaret, quem aëris serenitas & maris malacia foras evocare solent. Fecit illa, ut Alcyona impetraveris à Musis. Non scripsit elegantiores elegos Ovidius quam inter decumanos fluctus. Testes sunt, Di maris & coeli, &c. Et quae illa tempestas? quae facetissimis te commentis meditabundum detinuit? & inter pericula passa fuit cogitare de aliorum amplexibus. Si comites habuisti sordidos, Stoicismum cogita. In pediculosa sodalitate illustrior fuit [p. 560] Virtus tua, & patientia repperit, quos ferret, magnanimitas quos non contemneret, comitas cum quibus rideret; eruditio, quos superaret. Quid tu judices equidem nescio. Ego cymba vehi malim, quam equo. Neque enim illic opus freno, quo compescam recalcitrantem caballum, nec calcaribus, quibus incitem tardigradum. Non illic cervix est, quam frices; non ungula, quam ferro armes; non dorsum, quod ephippio insternas, non venter foeni & avenae indigus. Sedes inter socios. Loquentes audis homines, semihomines, rudes, sagaces. Sapientiam mixtam dementia. Audis ridicula saepe. Ventos nullos percipis extra spirantes. Vides comptos, laceros, vigiles. Hic stertentem aliquem, hic dormitantem, hic oscitantem. Breviter humanae vitae fabulam & scenam. At hyeme navigasti? quid tum? jussit Patria, cujus commodis invigilasti. Omne tempus oportunum, quod Reipub. impeditur. Pro te inquit apud Claudianum Stilico,
        Solstitio Meröen, brumâ calcavimus Istrum.
Hac via ad nominis immortalitatem grassaris, quam homines appetimus avidissimè. Epithalamium quo calamitates amoribus, hosque illis erudite permisces tradidi novis nuptis. riserunt magis & minus doluerunt. Aulam Principis e parte conflagrasse jam intellexeram. Benè habet, quod pepercerit flamma iis, è quorum salute salus publica dependet. Ruinosi palatii jactura reparabilis est, at non Principis in Bata- [p. 561] vorum gloriam & tutelam nati. Vale Vir amplissime. 24 Dec. 1634.

264.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime Hugeni,
Audio aedificare te, hoc est, metuere, ne scrinia tua & loculos araneae intexant. Si unquam, jam Philosophia tibi opus, non speculativa solum, sed & practica. De speculativa nihil scribam, nam audio te Vitruvium legere, ex quo disces, ubi & quomodo aedificandum, qua partium symmetria & ordine. Ad practicam te attendere nunc cupiam, & virtutes hasce, magnificentiam, mansuetudinem, temperantiam, magnanimitatem, justitiam, constantiam urbanitatem, prudentiam. Magnificentia opus, ut opus sumptibus, sumptus operi respondeant. Mansuetudine, ne facile irascaris architectis lentis & mendacibus. Temperantia, ne nimis aedifices delicatè. Magnanimitate, ne nimis ambitiosè; justitia, ne umbra proximum aut stillicidiis laedas. Adhaec prudentia, ne ita aedifices, ut junctam viae domum mordax populus sibilet. Constantia, ne inchoatam domum, molestiarum toedio, derelinquas, ne verum sit de ea dicere: pendent opera interrupta, minaeque murorum ingentes, &c. Monitum hoc Hesiodi est in libello, Perì tòn érgôn kaì hêmerôn. [De operibus & diebus.]
    Mêdè dómon poiôn anepíxeston kataleípein.
[p. 562]
    [Neque domum extruens imperfectam relinquito.]
Tandem urbanitatis meminisse te velim, cellulamque exstruere, in qua mecum & cun Vander Burchio & Brosterhusio rideas, absque offensa conjugis, & vagientis infantiae. Occurrunt plura. Hoc cavendum aedificantibus, ne domum nimis ament, more illorum, qui domo egrediuntur, nunquam vel ingrediuntur, nisi cum attenta frontispicii admiratione, ad quod subsistere solent meditabundi, quasi à lapidibus veniam intrandi impetraturi. Etiam ubi domum propriam inhabitabis, noli semper desidere domi, ne oikourían [domus custodiam, id est vitam otiosam] tibi exprobret Plutarchus. Verum minus ab hoc incommodo tibi metuo, quandiu Principi jus erit te evocandi. Sed cur adificas, mi Hugeni? an ut habites? non defuit Diogeni, ubi habitaret, nec aedificavit unquam. An ut commodè habites? etiam in conducta commodè habitabis. An, ne pecunias situ marceant? an accidet idem lapidibus & trabibus. An, ne in jus vocari possis, juxta illud Caji Pandec. lib. 4. tit. de in jus vocando. Plerique putaverunt nullum de domo sua in jus vocari licere. Quibus gemina habet Paulus lib. i. tit. de regulis juris. Sed illud jus jam exolevit. Et qualem quaeso quantamque domum aedificabis? Si magnam, bene mereri voles de gliribus & muribus. Si parvam, diceris nimis arcte habitare, & minus esse magnificus: vis aedifi- [p. 563] care firmam & perennem, quae seculum ferat, eris ludibrio Chinensibus, qui domos aedificant quae ad vitam domino sufficiunt, de nepotibus securi. Si invalidam, metuo, ne summa fiant ima, & tuo damno probes, gravia cadere deorsum. Et ut pergam te exercere, dico impossibilem esse quam ordiris oikodomên. [aedificationem.] Aut enim aedificas, quod aedificatum est, aut quod non est aedificatum. Si prius, actum agis. Si posterius, aedificas non ens. Nam tale est id, quod non est aedificatum. Insuper aut aedificas domum, in loco, in quo est, aut in quo non est. Si in loco, in quo est, cur aedificas? Si in quo non est, aedificas domum quae nullibi est. Unum addam contra Vitruvium: monet ille, parietes debere esse perpendiculares, & parallelos. At nego dari posse in rerum natura duos parietes perpendiculares & parallelos. Ratio est, quia gravia omnia seruntur ad centrum, & in hoc conincidunt. Quamobrem necesse est partes parietum inferiores sibi esse viciniores, quam superiores. alias numquam possent in centro concurrere. Vale mi Hugeni, nec posthac Nihilistis objice suum nihil, sum enim philophatus de domo. 25 Dec. 1634.

265.
HERMANNO CONRINGIO.

CLarissime doctissimeque vir,
Traditae mihi sunt Irationes tuae, qua- [p. 564] rum priorem Principis tui Cancellario, prosteriorem mihi inscribis. Non videmur benè compositi eodem libello, Professor cum Cancellario, doctor umbraticus cum viro illustri & in luce posito. Sed facilè à me facti veniam impetrabis, qui tuo hoc omne in me affectui imputo. Aliàs non soleo tantis viris comes ire à latere. Nec meae sortis est jungi iis, qui propius terrarum Deos tangunt. Gratias tibi porrò ago & debeo maximas, quod nomen meum Germanis vestris ignotum novi paxillo suspenderis. De rebus Germaniae quae scribis, tristissima profectò sunt. Licet illa gravius accidant coram spectantibus, quàm è longinquo audientibus. Vides belli aleam modo huic, modo illi ex voto cadere: aut providentiam potius divinam summa imis mutare. Illud doleo te aliosque pacis studiis devotas animas, inter bellorum illic strepitus & tumultus vivere, & eo loco de Natura vera facere, ubi in segetes & culta novalia, hoc est, naturam ipsum grassatur barbarus miles. Optarem tibi hîc otia. Sed scis apud partium studiosos rigidius expendi fidei, quam scientiae eruditionisque momenta. Moderatiorum uti minor numerus, ita autoritas vix ulla. Nimis candidè & dextrè philosopharis, quàm ut possis hic Lutheranis tuis placere. Non credis, corpus dari sine termino: non credis proprietates separari posse & transfundi: non credis idem corpus posse esse in pluribus locis: non credis penetrationem cor- [p. 565] porum esse possibilem, aliaque. Haec bonae mentis axiomata excutienda tibi forent, si te probare voles Augustanis nostratibus. Nimis te dicerent Aristotelicum & rationibus è naturae lumine petitis inhaerere. Tecum tamen sentio, & laudibus, quas in Aristotelem copiose & luculenter congessisti, subscribo non invitus. Ita est. Nemo veterum huic par, sive rerum copiam, sive scribendi perspicuitatem & nitorem sive disputandi vim methodumque spectes. Sceptici nihil dicunt. Academici probabilibus insistunt. Platonici magis mira quam vera dicunt. Pythagorici in numeris nugantur. Epicuraei sensum pluris, quam rationem faciunt. Stoici in definiendo nimis sunt audaces, nimis etiam in vita civili gravis. Noster Philosophus probabilibus necessaria, seriis jucunda, vera mirabilibus miscet. Rationem adhaec sensui & hunc rationi sociat. Denique dum allii theoretica solum sectantur, aut practica solum, ille theôrêtikós est tôn óntôn, & praktikòs tôn deóntôn. [speculator eorum quae sunt, peractor eorum quae decent.] Quae in Regem Sueciae scripsisti, hic imprimi posse despero. Supersitite Rege & res feliciter gerente, grata erant famelicis Typographis, quotquot in eum scribebantur Encomia. Iam erepto terris invictissimo Heroë, minor est virtutum ejus fama, minor praeconum gratia. Vale Vir clarissime & doctissime. Raptim Amstel. 26 Dec. 1634.

266.
JOACHIMO VICOFORTIO.

FActum consulto, amplissime Vicoforti, quod dies aliquot sine meo alloquio transire passus fuerim. Dum enim justa optimo parenti solvis, dum exequias celebras, mortuum effers, dum recens dolor stupet, & solamina vix admittit, distuli ea stylo officio desingnare, quae in animum tuum simul ac meum (unus namque is ambobus est) effundere decreveram. Amisisti Parentem in terris, quem beatior aliquando salutabis inter superos. Deseruit ille mundum hunc ante te, quem intraverat ante te. ut jam nec de morte, nec de ordine conqueri possis. Satur hujus scenae ad ea loca ivit, ubi eadem semper erit nec mutabilis coelestis scenae facies. ubi opes caducas & fluxas aeternitate, vitam fragilem immortalitate, famam denique civis boni divinis honoribus commutavit. Decessit hinc vitae tuae olim dux, mortum magister, & pietatis inter suos domesticus doctor, ideoque levior tibi debet esse ejus mors, ex cujus vita fructus percepisti uberrimos. Feliciter excessit, te superstite, & fratribus sororibusque tibi junctissimis, in quibus renascitur indies, & eas vidit gliscere virtute, quibus vivus maxime excelluit. Non jam aegritudo tua franget aegrum, non affliget tua calamitas imbecillem, non dolebit ob dolores tuos, nec mors tua funerabit senem tui amantissimum. Bene secum ictum putavit, quod libe- [p. 567] ros genuerit sibi, Christo, Virtuti. sibi in auxilium & oblectamentum Christo in peculium, Virtuti in exemplum. Vixit, quantum per humanam imbecillitatem licuit, pie, caste, sobrie. Nec obiit alius, quam vixerat. Quae monita pater quondam dederat filiis, ea moriens avus dedit nepotibus. usque adeo, ut cum loquentem destitueret fracta naturae vis, voces tamen extuderit integra relligio. quae tunc in sene & pro sene verba fecit, nec de rebus terrenis loqui passa fuit coelo Deoque proximiorem. quam haec fuit suavis, quam pretiosa apud Deum, quam plena solatii mors, in qua moriens cum creatore sermones habuit, & de Redemptore suo loqui maluit, quam de mundi hujus, quae plurimos occupare solent, quisquiliis. Salutari catastrophe absolvit vitae hujus Actus. Laudabili Epilogo desiit esse facundus; & postquam de salutis suae momentis perorasset, desiit in pium Dixi. Vis spatii quicquam intercessit inter loquentem & morientem. quia enim ad Deum suum & patrem ibat, cogitationibus se divinis implevit. Ita mori, mi Vicoforti, est in Domino mori. ita mori, est novam ac meliorem vitam ordiri. sic discedendo accessit ad eum, cujus sanguine est redemptus, spiritu sanctificatus, verbo regenitus. Non illum avaritia, non ambitio, non saeculi praesentis fastus aut sordida voluptas transvorsum rapuit, licet ad has mundi phaleras generis humani coeca cupditas obstupescat. Simplicitate, candore, religionis sincero [p. 568] studio, occupationibusque honestis se totum involvit. Reliqua mortalis aevi studia, impedimenta esse credidit mentis in coelos profecturae, & remoras in pietate proficientium. Gratulare potius sic mortuo, ac beatibudiem è longinquo illi apprecare, cujus praeludia etiam hîc in aerumnarum valle positus in se sensit. Sunt ea, tranquillitas guadiumque animi, pax cum Deo, gustus desideriumque futurorum bonorum. Vidimus aliquando sedentem, scribentem, vidimus ambulantem. Sed dubium, an vivum an mortuum: an hominem, an umbram hominis. Adeo jam tum cum vita & morte pepigisse videbatur, ut in uno corpore, eoque exsucco pene & exangui, simul habitaret aliquid utriusque. Nunc mortalitate omni exutus, totus vivit ea parte, qua sapuit, qua credidit, qua honesissime vixit. Cur tot laboribus defuncto invideas quietem? cur post emensos humanarum calamitatum fluctus aegre feras in portu eum navigare? & post confectam hominis Christiani militiam rude donari ac bravium reportare? Cur mercari amplius volet, cui lucrum est Christus. Quid mercari pretiosus, quid dignius possit, cui merces est Deus. Cur se bysso amplius & serico implicet, quem jam bysso (ut est in Apocalypsi) investivit Agnus albo & mundo. Cur ulli mercator debere cupiat, cui majus debitum remissum in coelis. Cur esse creditor, qui nulla bona ultra in spe habet. Nec opus ili adire vendentium & ementium frequentatam toties panegyrim, qui [p. 569] jam in beatarum animarum coetum receptus est, ubi nec venditur, nec emitur, nec debetur, sed ex gratia habetur, quicquid habetur. Ea quoque aetate ereptus est tibi, qua vita nostra morbus esse incipit. Eo senectutis gradu infra quem plurimi deficimus. Eo morbi genere, qui placidissimus est & doloris expers. Graeci máransin vocant. Latini marcorem. Eo mortis genere, ut nec acerbam illam nec crudam dixeris. Ea denique alacritate, qua migrare hinc solent viri, Christiani, ac cives boni. Nec decepit Te natura nam septuagenarium vidisti. Et si diutius vivere concessisset, miseriarum illa ac malorum potius fuisset prorogatio, quam bonorum. Ille, quia futura fidei oculis prospexit, & aeterna animo complexus fuit, vim abstulerat praesentibus malis. Hoc cogitandum, quamdiu habueris, non quamdiu habere potueris. In praeteritum tempus potius animum mitte, quam in futurum, & ejus te recordatione recrea, cujus ususfructus tibi fuit charissimus. Ingrati est, beneficii à Deo accepti finem, injuriam interpretari. Habuisse parentes bonos in bonis maximis est. At carere iis nunquam velle, inhumanum est. Non dat illos Deus ad satietatem. dat ad usus & officia necessaria, quibus cum defuncti fuerint, suo illos jure repetit. Nec volo, te non sentire dolorem praesentis funeris; sed non volo, te non ferre. Optimo pietatis & ratinis temperamento dolere parentis obitum potes, & eundem dolorem vin- [p. 570] cere. Ut vincas, non ad sacra solum, sed & liberalia studia & sapientium praecepta te confer, quibus animum imbuisti jam inde à teneris, quaeque ad usum jam referre prudens didicisti. Illa quoties fati necessitatem, morentium exempla, mortalis aevi aerumnas, futuri felicitatem, vitaeque bene actae conscientiam ob oculos ponent, supervacuam pectori tuo vexationem eximent. nec poterunt in tam denso rationum examine obloqui multum degeneres querimoniae. Haec cum perpendes, Vir prudentissime, acquiesces non invitus summi Numinis decreto, quo voluit te lugere patrem, ne ille lugeret Te. Quod superest, dilectissimi patris memoriam venerare, famamque inculpatam in pretio habe. Ita qui vivus liberorum suorum commodis studuit, mortuus adhuc prodesse poterit. Vale integerrime, & pias amici tui voces pro solatii parte habe. reliqua à pietate, eruditione & prudentia tua facile impetrabis. E Museo nostro, Amstelodami, 27 Decembr. 1634.

267.
PETRO CUNAEO.

PAulo ante, quam literae tuae mihi traderentur, perlatum ad nos fuit tristissimum nuncium de inopinato obitu filioli tui Nicolai. Scripserat ea de re ad filiam vidua D. Arminii. adeò me perculit iste familiae tuae casus, ut nihil possit magis. Uxor filiaeque in lachrymas profusae suum ergo vos affectum testatae fuerunt. [p. 571] Ego sensi mihi mota tas pláchna eléous, [viscera misericordiae,] & longè steti citra Stoicismum. Utinam vel consilio, vel opere possem afflicto tibi succurrere. Hoc agendum tibi, ut pectus munias contemtu humanarum calamitatum. Minus nocent praevisae. Et profecto minus dignum est viro bono, nimis metuere mortem, quos singulos ocyus, segnius manet. Scio facile esse sanis, consilium dare aegrotantibus. Et tamen dandum. Erigit vox amici, & levat aliqua obsessum aegritudine animum. Non conquiram operosè solatia, quibus domi abundas. Puerulo tuo bene est. Decessit peccandi ignarus: & vitae hujus aerumnis subductes doloris tibi materiam non praebebit. Satius est, ut illum lugeas tu, quam te ille. Puerperae ratio habenda, ne se debilem adhuc, & minus integram nimio dolore affligat. Si è lectulo emersisset, suaderem, uti secederes Warmondam vel Wasenariam. Vale, & me porro de familiae tuae statu certiorem fac. Si quod à me praestari tibi voles officium, impera. Non deero tibi, cuius propensissimum erga me affectum non levibus documentis comperi. 29 Dec. 1634.

268.
WINANDO SCHUYLIO.

LIberasti fidem promissi tui, amplissime Schuyli, quanquam nullo meo merito provocatus, ad promissa descenderis. Subridebam, cum adspicerem quadratum tum munus, [p. 572] ex quo colligebam te memorem esse compotorem. Nec tamen hoc nomine te odi, licet celebri proverbio exosi soleant esse mnêmones sympótai. [compotores memores.] Gratulatus aliquando fui patriae nostrae ob victam Limburgum. Iam privato nomine mihi gratulor illam provinciam nobis cessisse, quae caseos praebet palato meo gratissimos. Sed cupio ex te scire, cur Limburgenses rustici caseos suos quadrata forma induant, nostrates rotunda? Fortè norunt Limburgenses agricolae rusticum quadratum dici, ob formam proximè ad quadratam accedente, cun aulici, nobiles, & albae gallinae filii soleant esse graciles, corpore tereti, minusque saginato. Et ut aliam dem causam, forte legerunt Limburgenses agricolae apud Aristotelem, viros sapientes & scientiae cubo subnixos, necnon etiam bonos quadratos, tetragónous, vocari. Sapientes quidem ob demonstrationis certitudinem. Nam uti rotunda facile morentur loco, ita quadrata mole sua stant. Quam ob causam cubicam figuram scientiae symbolum esse voluerunt veteres, prout haec ab opinione & levi credulitate discernitur. Bonos etiam, quia hi tenaces propositi, nec adversis nec secundis, à virtutis studio dimoveri possunt. Nostrates Batavi in rotundam formam cogunt caseos, quia metuunt, ne si quadratos faciant laedantur & impingant anguli. Deinde rotunditas signum est simplicitatis, innocentiae, sinceritatis, quae virtutes in Hollandis & Zelandis [p. 573] admodum sunt conspicuae. Quod si Geometriam nossent, adderent tertiam causam, nempe hanc, quod figura circularis, ob simplicitatem, & capacitatem, sit perfectissima. Si alias caus divinare potes, volupe erit eas intelligere, cum una erimus. Vide, mi Schuyli, quantus sim artifex, qui pro caseo delicatiore, verba tibi reddo & voces. Isto mercandi genere non facies rem. Sed quid hoc rei est, quod cum mittas unum, promittas secundum? Vis periculum facere modestiae meae? an liberalitatis esse apud me Professor? Si dicam caseum tuum placuisse, videbor expetere secundum. Si negem placuisse, videbor contemnere utrumque. Quare sileo, & tibi ultroneo datori gratias ago maximas, pro caseolo quadrato, de cujus forma tunc ulterius philosophabimur, cum Limburgenses te beabunt pluribus. Vale. 29 Dec. 1634.

269.
IOANNI NEOPORTIO.

AMplissime vir,
Gratulor felicibus Scholae vestrae auspiciis, quae tanto sunt auspicatoria, quanto plures orchestra vestra habet actores, & tu illis praefatus es disertius. Accedit, quod urbem vestram tradendis capessendisque disciplinis natura destinasse videatur, in qua coeli solique clementia leniri possunt studiosorum ingenia & Canonicorum ordines otio abundant. ut nihil dicam de iis, quibus graviora studia diffindi [p. 574] possunt, ambulacris, quae & intra & extra urbem habetis amoenissima. Miratus non semel fui haec consilia non citius animis vestris insedise. Illud in oratione asseveras, jam olim hac de re cogitasse Adrianum VI Pontificem, qui cum multa alia quoque in votis habuerit, nihil eorum praestitit, quae maxime expetiisse visus fuit. Quod de Bibulo consule, C. Caesaris collega olim dictum, etiam de Adriano verè dixeris, Illo Pontifice nihil gestum esse. Erat quippe ad omnem ferè rem timidior, & popularis aurae captator summus. Orationes Professorum vestrorum inaugurales tuo dono accepi & legi. Pignus mittis non privatae solum, sed & publicae, quam inter Scholas urbesque socias vigere oportet, amicitiae. Eodem collimamus, ut Reip. Ecclesiaeque suppetant praesidia, quibus illa insistant. quare aequum erit animis jungi Professores, quos studiorum similitudo cognatioque junxit. De oratione tua vix audeo apud te eloqui, quid sentiam. Eam laudem meretur, quam merentur optimae, quaeque Arpinatis ore loquuntur. Professorum vestrorum quisque professioni suae apositè dixit. Ipsorum laboribus benedicat omnis boni largitor Deus, urbisque vestrae institutum laudabile in ejusdem bonum & nominis sui gloriam vertat. Vale Vir amplissime & doctissime. 30 Decemb. 1634.


[p. 575]

270.
PETRO CUNAEO.

GRatissimae mihi fuerunt literae tuae priores, quibus scribis tibi totique familiae tuae benè adhuc esse, nec minus gratae fuerunt posteriores, ejusdem argumenti. Ea est summi numinis clementia, ut paterne castiget, & suum in nos rigorem temperet lenitate. Novum annum mecum ingressus es, illum tibi tuisque felicem comprecor. Ut autem felix sit, ibo per singulos menses, & quid agendum tibi, quid cavendum exponam distinctius. Mense Ianuario togam compone, foco te admove, & victu utere calidiore. In Februario, cum ciconiae adventant, corpus leniore pharmaco move. & quia frigidior hic est mensis, perge Vestam habere in precio. Mense Martio noli quicquam movere, sed cibo utere puriore & minus excrementitio. Est enim is mensis verè Martius, & valetudinis arbiter maximus. Verum, Candidus auratis aperit cum cornibus annum Taurus, ab evacuationibus noli abhorrere. tunc enim constricti per brumam humores calore blando resolvi incipiunt, ut utile tunc sit, natura sequi, quo vergit. Percam & rhombum pisces ama. Majo mense passerem piscem cum acetosa tibi commendo. Adhaec ambulationes & exercitia medica. Neque enim temere huic mensi praeesse dicuntur Gemini, Castor & Pollux, ille equis, hic lucta nobilis. Exercitiis annumerem etiam [p. 576] illam áskêsin, [exercitationem,] qua Maja genuit Mercurium. Cum Sol Cancrum subit, nec nimiis studiis animum, nec corpus forti diaeta aut medicina afflige. Est enim tunc debilior natibus calor, quam ut magnis laboribus sufficiat. Prcellos marinos & cuprinos latos per hoc tempus noli fastidire. Ad Leonem cum Sole progressus cave à prugationibus & venae sectionibus. Thôrêxis, hoc est generosi vini potio salubrior haustu frigiae. Si mitylis delectaris, jam iis fruere. Per Augustum, cum Pallas diverticula amat, ad me deflecte. Non leve valetudini momentum adferunt facetiores amici. Et nihil sedentariam vitam amplexis consultius, quam alibi respirare. Ab aromatibus licet abhorreas, noli abhorrere Autumni frigore primo. quo tempore crudi fructus & putredini obnoxii calefacientibus digeruntur. Ubi octavus imber ingruet, fuge vina feculenta & mustea. His enim de causis fit, ut Autumnus febres & testamenta resignet. November longiusculam amat dormitionem, & cutem adstrictam. December lactucas, portulacam, & frigida quaecumque esse non vult. potius calidis vescitur, rapa cineribus cocta, vel pyris igne tostis. Si vegetus es & athletica valetudine, non dissuadeam dentes subinde exerceri in asello majore. His praeceptis si addideris bonae mentis officia, animum aequum & hilarem, nae felicissimus tibi ibit & desinet hic annus. Quod si festiviora haec esse putas, quam tu te & me deceant, scito, me inter [p. 577] Medicorum esse filios, qui ita loqui amant. Hujus facultatis non possum prorsus oblivisci, ut quae mihi apud licitatores Gallos stetit XL coronatis. Vale amicorum integerrime. nec his, quas praescripsi legibus, ita inhaere, ut nefas putes ab iis deflectere. Non in oratoria solum, sed & diaetetica, laudis est subinde dissimulare artem. 1 Ian. 1635.

271.
CORNELIO VANDER MYLE.

CHartas Venetorum, nobilissime Myli, evolvi. Pyctomachiae dictio sic satis mascula est, quamvis argumentum tractet ludicrum & puerile. De reliquis versibus dicam cum Martiali,
    Sunt bona, sunt quaedam mediocria. &c.
Terruit nos fama secundi incendii, quo chartas omnes, & rationum publicarum libros conflagrasse ferebatur. Verum gratum fuit ex literis tuis intelligere, non esse tam immane damnum, quam ad nos detulit rumor. Non potui non, ut tibi obsequerer, etiam ad secundum incendium alludere. tanta incendii istius fuit vis, ut vates longe positos accenderit, & incalescere alibi fecerit Hippocrenen, frigoribus penè congelatum. In casum ridiculum Principis junioris hoc Epigramma lusi:
    Parvule cur diris Princeps erepte favillis
        In gelidam prono laberis ore nives?
    Cur, quem flamma nequit, laedunt contraria flammis
        Frigora, & alterna sors mala sorte premit.
[p. 578]
    Optima vaticinor. flammis duratus & undis,
        Spartani nobis militis instar erit.
Filio tuo Adriano Mulio Praefecturam oppidi Guilielmopolis obtigisse gratulor. His honoribus illum jam olim destinavi, ob modestiam & prudentiam. Sollicitudine opus majore quo majus momentum est oneris, quod suscepit. In limitaneis munimentis salus patriae potissimum vertitur. & stat jam per ipsum ut nos securius dormiamus. Molesta satis, & minus tranquilla est gubernantium sors, & plurimarum tum militum, tum civium quaerimoniis & litibus exposita. quae mala facile affabilitate, aequitate, morumque lenitate superabit. Istud Senecae cogitabit:
    Praetstat timeri Caesarem, at plus diligi.
Fortior custodia est ab amore civium, quam ab armis & metu. Quae non scribo, ut viro prudentissimo praescribam, sed ut scias, quibus illum virtutibus ornatum esse nos credamus. Vale Vir summe, cum uxore & liberis. 4 Ian. 1635.

272.
PETRO C. HOOFT

SUperiore anno mihi leporem, jam perdices mittis, magnifice Hoofdi, ut duplici me tibi munere devincias, uno caelesti, altero terrestri. Verum, qua es prudentia, nec temerè tunc leporem, nec sine ratione nunc perdices mittis. Vis exprimere ingenium meum, quod & lepori multa habet similia, nec minus perdicibus. Non solet lepus annumerari animalibus efferis, & in [p. 579] pugnam natis. nec ego me inter Atridas, aut Pelidas, aut Lapithas censeri patiar. Mite mihi ingenium dedit natura; & quod non cum leporibus solum, sed & cum magno Achille habeo commune, sum valde, pódas ôkùs, [pedibus celer] praesertim cum res in cuspide ferri est posita. Mira est lepori velocitas, ut vel intactae segetis per summa volare possit culmina, ita praeceps nimis mens, ire nequit modesto gradu, sed velut ebria ruit, praesertim cum pangendum est carmen. Ideo informes edo fetus, quia lambere non vacat. Referunt historiae naturalis scriptores lepores clausis palpebris vigilare. Idem factito ego, cui familiare est, noctu clausis palpebris meditari versus, quos sub stragulis, ne elabantur, annotare soleo in pugillaribus. En leporinum Barlaeum. Dicam aliquid de perdicibus. Scribit Plinius tantam in illis esse concipiendi facilitatem, ut vento à maribus delato, quin voce & superno volatu, absque contactu, concipiant. Non minore facilitate concipit Poëta, qui dum coelum adspicit, & aërem captat meditabundus, divinis furoribus impletur. Ajunt perdicem amare sociam, & raro solam volare. Etiam Poëtae sodalitates amant. Laudatur docilitas perdicum, nec minus vatum, quibus ingenium est flexile ad omne argumentum. Odoricus de Foro Iulii inquit: In regionibus circa Trapezuntem, quae Pontus olim dicebantur, vidi hominem ducentem supra 4000 [lees: quatuor] millia perdicum. Is iter faciebat per terram, perdices per aërem volabant, [p. 580] quas ducebat ad quoddam castrum, nomine Tanega, quod à Trapezunte distat trium dierum itinere. Hae perdices, cum duci ipsarum homini quiescere aut dormire libebat, omnes quiescebant circa eum, tanquam pulli gallinarum. Cum vero sic quiescebat, capiebat de illis, quantum volebat numerum, reliquas ad locum, in quo prius erant, reducebat. Haec ille. Sed opinor hunc scriptorem cum Aenea per eburneam portam egressum,
    Qua falsa ad coelum mittunt insomnia Manes.
Tibi amplissime Hoofdi, duplici nomine gratias debeo, tum quod rarioribus me ferculis recreaveris, tum quod minimè morosam scribendi materiam mihi subministraveris. Vale. 20 Ianuar. 1635.

273.
ADRIANO PLOOS.

NObilissime praestantissimeque Ploosi,
Non dubito, quin de incendio Hagiensi primo & secundo certior factus sis. Celebriores quippe solent esse calamitates, quae celebrioribus accidunt. Et uti in oculos magis incurrunt templa & aulae Principum, ita quae secunda vel adversa illis accidunt, clamare solet fama potius, quam narrare. Gaudeo nihil incommodi passos utriusque sexus Principes, & quod chartis publicis accidit damnum non carere solatio. Pervasit ad nos incendii flamma, meque languidum & repentem Poëtam eminus accendit. Et [p. 581] licet pertinacissimo hoc frigore penè obriguerim, sensi facibus Aulicis me incaluisse, & rediisse ad ingenium. Lusi quaedam Epigrammata, flammularum instar nata, quae Hagam ad amicos misi. Quae ut perpetua sit, impertior subinde N.T. otia mea. Etenim, ex quo me favore tuo & benevolentia complecti es dignatus, magnum fuit amicitiae tuae apud me precium. Ubi foco adsibebis, & fessum patriae curis animum reficere voles, ista lege. Nec ingratum mihi fuerit, si amplissimo viro D. van Hilten blandè aurem vellicaveris, uti memor esse velit litterarum illustrissimi Principis. Non est plenae felicitatis sperare bona, sed possidere & frui. Vale Vir maxime, & Dominam de Thienhoven, liberosque saluta. 10 Feb. 1635.

274.
PETRO CUNAEO.

DOlemus iterum & condolemus durissimae vestrae sorti, cognatorum charissime, eoque magis, quo tolerabilior fuit mors filioli, quam haec vagientis infantuli. Utique iniquius mortales ferimus, quae hominium culpa obveniunt mala, quam divina voluntate. Pluribus nocuit ista nutricum somnolentia. Ut beatas praedicem matres, quibus proprios lactare infantes concessit benignior natura. Uxorem meam adeò commovit hoc vestrum infortunium, ut totam noctem insomnem traduxerit. Interea, dum Li- [p. 582] bitina crebrior funestam tibi reddit domum, sapientium praeceptis animum robora, quae scis* Senecam copiosissimè impartiri Helviae & Polybio. Nascimur, mi cognate, inter mortes & funera. Inter eadem educamur & vivimus. Nec dissimilis est prologo suo vitae humanae catastrophe. Cum judicamur, inquit gravissimus Apostolus, à Domino judicamur, ut cum mundo pereamus. Patientiam Iobi, inquit alter, audivisti & finem vidisti. Illum tibi familaeque tuae salutarem largiatur clementissimus Deus, vitae, mortis, rerumque omnium nostrarum sapientissimus arbiter. Totus eram in commendando Ryckwardo, cum commodum supervenerunt literae tuae, quae maximum pondus commendationi nostrae attulerunt. Cogor abrumpere epistolam, cum prae manibus habeam Oratiunculam de Animae humanae admirandis. Inter illa admiranda est Animae immortalitas, à qua solatia maxima petuntur adversus mortem, etiam illorum, quos
                                            — limine primo
        Abstulit atra dies & funere mersit acerbo.
Vale Vir clarissime & amicissime, & uxorem liberosque saluta. 15 feb. 1635.

275.
CONSTANTINO HUGENIO.

ALiquandiu scripsimus sine epistolis, & obtrusimus alii aliis versus sine praefatione. Nec enim opus erat glossemate super moecho priore, & posteriore, cui allegoriae tu primus [p. 583] occasionem dedisti. Laetor me ex ista arena subductum, & novis uncis pertractum in flammas Aulicas. Ubi cum flamma latius grassari potest Poëtarum licentia. Fingunt Poëtae Vulcanum, (quod nomen clarissimus meus collega arbitratur profectum à Tubalcain, fabro ferrario, cujus mentio fit Genes. 5.) claudicantem, ob hoc, quod inaequales sunt ignium flammulae. An ob hoc elegeris claudicantes jambos, ubi de Vulcano loquendum fuit, nescio. Fabulantur iidem Poëtae Vulcanum aliquando ambiisse nuptias Minervae, sed repulsam passum, ob morositatem Iovis. Nunc voti sui compos factus est. Postquam tu Minerva esse voluisti, quae sapientiae suae poëticae vim illi desponsavit. Sed quam initurus sis gratiam apud Venerem zelotypam tute videris. Scazontes, tum quos mihi, tum quos aulicae calamitati inscripsisti, exactissimi sunt & graves. Cum illos scriberes calamum, non in Mosam aut Rhenum, sed Aganippen tinxisti. Ego qui te praeeuntem sequi soleo, à te, ut vides, claudicare didici; reddo pro libellis scazontes scazontem, licet disparis à tuo genii. Pro libellis Puteanicis gratias tibi ago maximas. Expungam propediem debitum novo nec inamoeno discursu de Animae admirandis. Vale, & summos viros D. Mylium, Ploosium, Catsium, Honerdum, Reygersbergium saluta. 20 Feb. 1635.


[p. 584]

276.
CORNELIO VANDER MYLE.

NIsi odiosum esset nobilissime Myli, doctos inter se comparare; dicerem Aloysium inter Poëtas Italos excellere, solo Pontifice Urbano excepto. cujus in Lyrico carmine laus maxima est. In Heroïco carmine Claudianum hîc illic imitatur Aloysius, sed non ubique, quod si saepius hoc faceret, major esset Poëmatum ejus majestas dignitasque. In Epigrammate non est infelix. Maximè placent ea, quae in Imperatorum vitas scripsit. Ea, quae in laudem B. Mariae Virginis lusit, acumine non carent. Sed valde dubito, an sit ex honore venerandae Virginis, eam non solum cum profanis Reginis comparare, verum etiam cum talibus, quae meretriculae fuerunt: qualis fuit Cleopatra, Leda, aut violatae pudicitiae Dido. Die lunae proximè elapso Orationem habui de Animae humanae Admirandis. Mittam, ubi excusa fuerit. Domino Hugenio misi Scazontes in docitissimos ipsius Scazontes, quibus me provocavit. Nescio, an videris. Digni sunt, qui doctorum omnium manibus terantur. Singulas aedium partes suis nominibus indigetat, ac si totum Vitruvium imbibisset. Carmen est grave, numerosum, plenum acuminum. Libellum Aloysii ab ipso repete. Misi illi una cum meis literis & versibus. Hic mercatorum animos non leviter erexit victa Pariba cum arcibus. Totam penè Brasiliam tenent [p. 585] nostri. An Hispanus dormit, stertit, stupet? Nobis videtur minari proxima aestate. Cardinalis fortè aliquid dabit indole sua & purpura dignum. Interea Scipiones nostri in Brasilia campis spatiantur apertis; & belli hic nostri amaritudinem saccari dulcedine leniunt & edulcant. Vale praestantissime Myli, & uxorem liberosque saluta. 24 Febr. 1635.

277.
JOACHIMO VICOFORTIO.

CApita epistolae tuae sunt ostrea, neptes Richelii, mensae Gallicae, Dux Aurelianenses & Oxensternius, res divertissimae, quarum aliae edunt, aliae nubunt, aliae nuptias rescindunt, aliae Martem iniquam,aliae Venerem propitiam experiuntur. Eduntur ostrea. Edunt Galli. Nubunt dictae neptes, nuptam repudiat Aurelianensis, Regis frater; iniquo Marte pugnat Oxensternius, Germanique. Quae de ostreis scribis, probo. Licet non sim ex eorum numero, qui
                                    — Circaeis nata forent, an,
        Lucrinum ad saxum, Rumpinove edita fundo
        Ostrea, callebant primo deprendere morsu.
Alii cruda amant, alii elixa. Ego praefero illa, quae ad exemplum Martyrii Laurentiani, flammis sunt ustulata, & cydoniorum succo adspersa. Mensae Gallicate opiparae fuerunt. Sed nihil ad luxum Tiberii, quo in mensa apposuit tres mullos emptos tribus millibus nummum. Dicere solebat Caligula, aut frugi hominem nasci opor- [p. 586] tere, aut Caesarem. Aurelianensis veniam facti sui mereri posset, si qua facilitate causas repudii invenire posset, sponsae ablata virginitas restitui posset. Oxensternius adversim fortunam superare animi magnitudine didicit, non elatior esse secundis, nec dejectior adversis. Cedendum subinde bellorum tempestati, donec adspiret Favonius, qui è Gallia flare incipit. De Richelii neptibus nihil dicam, nisi hoc unum, operae precium fuisse illas elocari, ob dotem. Poterit hanc amare impensius, quae Pulaurentium amat minus. Leida redii, ivi rediique iratis dîs hominibusque; in itione infesta fuere grando, venti, nives, pluviae. In reditione incidi in aurigam lentum, morosum, durae cervicis, penè dixerim non uno dignum suspendio. Post meridiem te invisam, & itineris mei labores enarrabo propius. 1 Mart. 1635.

278.
CONSTANTINO HUGENIO.

CUm Scazontes tuos, in fine polysyllabos, legerem, correptus fui catalepsi sive catocho. Is morbus est, quo aeger detentus repentè in eodem permanet habitu, sive stans, sive sedens, sive clausis, sive adapertis oculis. Non aliter in carmen illud praestantissimum intentus obrigui, ut vix aliò flexerim oculum. Iam verò ab isto me morbo liberasti acriore literarum tuarum sale. quo negligentiam meam, quam ego morbum interpretor, perfricas. Redii ad [p. 587] me, & discusso isto rigore crepo perlustrare Epigrammata de causis incendii. Allusio ad causas & kaûsin [incendium] lepida magis est, quàm gravis. Eam alia paranomasia Belgica prosecutus est Mostartius noster. Videbis ex schedula inserta, quanta ingenia in occulto lateant. At nullius epigrammatis argumentum convenientius, quam illius, quod sic clauditur: Creditur cum nudo Marte cubare Venus. Illud tuum est. Incidit mihi simile quid. Sed non ausus fui tractare argumentum ob amphiboliam. Suspiciosa valde est aula, & laedi facilis. Quia verò Philosophum lacessis, inveniam nullo labore nodum in scirpo. Dicis Principem non non fuisse lapsum in terram, sed terram centri virtute traxissse Principem. Quasi gravia extrinseca moverentur virtute. Natura, inquit Stagirita, est causa & principium motus & quietis, ejus in quo inest. Si terra traheret, facilior esset tractio corporis minus ponderosi, cum hoc resistere magis valeat, quam magis ponderosi. At parum moror hanc controversiam; sive enim terra trahat lapidem deorsum, sive gravitas intrinseca trudat, sive aër à tergo trudat, possum ferre dissentientem. Tibi & clarissimo Honerdo si quando obdormiscere vacabit in Parnasso, sumite me socium. Vobis concedam in fastigio altum stertere, contentus recubare in vallibus. Amplissimo Honerdem aliquid reposui, ut provocem egregium Poëtam. Quae scripsit in incendiarios deos, ipsam Heben, non decrepitam senectam sapiunt. Adeo [p. 588] nervosa sunt omnia & succi plena. Non est exhaustus iste senex, sed plenus genii, & vigoris. Eum meis verbis saluta reverenter. 3 Mart. 1635.

279.
EIDEM.

NObilissime Hugeni,
Dum tu ad leges Salicas regem salire scribis ingeniosissimè, ego pergo ad leges metricas & epicas salire. Tamque inverecunda mea est saltatio, ut insiliam in te, qui prior insiliisti in me. Quam cuperem in hoc nostrum tripudium pertrahi senem Honerdum. Etenim, ut habet proverbium, salva res est, cum saltat senex. Mitto Orationis meae exemplar. Titulus speciosius est & grande aliquid promittere videtur. Crede hoc ab arte esse, ut pelliciamus emptorem & lectorem. Tu phaleras istas non curas. Nec scripsi tibi haec, iisque, qui Epidauriis serpentibus acutius videnti: Satis fuerit, tetrica Aristotelis dogmata amoeniore phrasi expolivisse. Vale, 4 Mart. 1635.

280.
ARNOLDO BUCHELIO.

REverende, doctissimeque vir,
Antè dies non ita multos Orationem habui de Animae humanae Admirandis. Cum enim mihi explicandi essent libri Aristotelis de Anima, visum fuit auditores praefatiuncula quadam excitare, reique ipsis commendare dignitatem. [p. 589] Tu verò cum inter illos sis, quos ob elegantiora studia amavi & colui jamdudum, benigne excipe hominis tibi addictissimi conatus, & illi perge lingua animoque favere. Illud credas velim, me non solum Orationem tibi mittere de anima, sed una animum meum, tui observantissimum. Sed quantis, mi Bucheli, bellis implicabimur? quantas minas spirat iste Infans Hispanus. Cuperent Batavi esse infantem opere ubi est nomine. A Gallo nihil est, quod sperem. Moras nectit & tergiversatur. Expectavimus aureos montes. Iam, ut audio, vix sebaceam candelam mittet. Nempe bello Germanico impeditus, non habet quod donet Federatis. Nobis nostro succo vivendum & belligerandum erit. Imò Gallorum tum veteres tum recentes copiae nostris stipendiis militabunt. Quare in Achivos denuò cudetur faba. Ego acquiesco & ferre porrò patienter discam, quicquid corrigere est nefas. Vale Vir clarissime. 10 Mart. 1635.

281.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Quem coram vides, Ioachimus Vicofortius est, vir eleganter doctus, & humanitatis omnis insissima Idea. Ejus in me officia tot tantaque sunt, ut per illum hîc suavissima mihi sit vita. Tradet tibi Orationis meae aliquot exemplaria, quae quibus debeantur ex inscriptione cognosces. Famuli tui operam imploro, qui eas [p. 590] deferat. Quod filioli mei obitum doleas, humanum est, quod solatia addas, Christianum. Amicorum est, mutuis & gaudiis & doloribus affici. Quid in ipsius obitum scripserim, legisti. Quae ad meos versus reposuit Zulechemi Dominus, haec sunt:

In tumulum filioli C. Barlaei.

DIsce quid hic jaceat, quanti spes quanta parentis,
    Quanti quam felix cura magisterii,
Quo praeeunte puer, nondum puer, incipit infans,
    Infans exanimis verba diserta loqui.
[Cf. Huygens CH1635:028]
Meum epitaphium, quo ad Iacobi nomen alludo, tale erat:
Hic situs est fratris non supplantator Iacob.
    Plnta cui nullam languida pressit humum.
Quod puer haud potuit, jam vult me dicere; tactum
    Hoc etiam superis succubuisse latus.
Detulit ad nos rumor, N. Tuum & D. Catzium Curatores Academiae Lugduno-Batavae constitutos. Si verum est, habebunt quod sibi gratulentur Professores. Nominis enim tui, & singularis erga Professores humanitatis fama Academiam istam adeò implevit; ut Tibi ista dignitas perpetua videri possit. Velim scire quid hujus rei sit. Legatus Suecorum Iohannes Skyte hîc est, Gustavi Regis disciplinae olim praefectus fuit, his officiis emersit, uti Adrianus Pontifex Caroli V, & olim Ausonius Gratiani Imperatoris gratitudine. Vale Vir maxime, & uxorem Dominam vander Myle, liberosque saluta. Filia, [p. 591] Domina de Loose, an denuò prolem expectat? Nolo iterum vates esse, ne me fallat mea vaticinatio. Raptim Amstelod. 11 Mart. 1635.

282.
IOACHIMO VICOFORTIO.

CUm manus tuae lineamenta ex literarum inscriptione agnovissem, dixi mecum: Hic vir hic est. Ita adsolent miseri amantes se imagine absentis amasiae oblectare, & captare umbras, cum res nequeant. Sed quid audio? vir doctissimus D. Demorius id sibi negotii dari patietur, ut Orationem meam de Animae admirandis reddat Gallicè? Ergo cognoscent propediem mecum Galli, quanta insideat animae sui ignorantia. quae si in Batavo crassior est, in Germano inflatior, in Hispano saevior, in illis tota flamma est. Cognoscent & hoc: quid Galliam toties colliserit, quid sceptris insidietur, domi, foris. quid illud sit, quod in ipsis loquitur disertissime, pugnet calidissime, salutet officiosissime. Nam & haec ab anima sunt. Verum, hoc velim in versione observare virum prudentissimum, ne se verbis meis adstringat, sed paraphrasten agat, ubi necesse erit. Nec enim lepores Romanos de verbo ad verbum expressisse conveniet. hoc agendum, ut pro Latinis flosculis reponantur Gallici. E.g. eleganter à Martiali dictum in hominem delicatum:
    Aprum amat & mullos & sumen & ostrea.
quod quin propria phrasi & proverbio exprimere queant Galli, non est dubium. Rerum no- [p. 592] novarum quod scribam non habeo. Soleo enim ex tuo fonte bibere, & tuis uberibus lactari. Nunc quia alibi moraris, silent meae cannae, uti immotis follibus templorum organa. Vale, & Zulechemi Domino, Braserto, ac Demorio me totum trade. 18. Mart. 1635.

283.
NICOLAO BAUGY.

DUm Gallorum & Federatorum Legati ultro citroque commeant nobilissime vir, facile literis meis impetrabo salvum conductum. Nec tamen bellorim tibi consilia aperiam, aut Martis, sed studiorum & pacatissimi Apollinis. Ex quo enim coepisti meas esse aliquid puutare nugas, permisi, ut per amplissimos viros D. Brasertum & Vicofortium subinde ad te transvolarent schediasmata mea, aut potiùs ociosae mentis modo seriae, modo ludicrae commentationes. Est haec humanae dementia non levissima species, ut quae scripsimus nobis, aliorum quoque juris esse velimus: non satis est ea autoribus probari, aliorum insuper applausus emendicamus miseri. Inflat gallinas hordeum, cicadas ros, chamoeleontem aura. literarum studiosis pro hordeo & rore est gloriolae studium. Haec aura sublevantur altius, & hoc pabulo pinguescere sibi videntur. In plures haec scribo, nec excipio meipsum. Nuper de Animae humanae admirandis peroravi, non ut tantae mihi rei scientiam arrogarem, sed ut publicè ignorantiam profiterer meam. Celebris [p. 593] est Sorboneneiusm fama. Verum aut ego vehementer fallor, aut puto totum Sorbonam eadem illa ignorare, circa Animan, ad quae stupui hactenus. mitto N.T. exemplar, qui comes it cultor virtutum tuarum animus. Defixisti in me nuperis sermonibus humanitatis tuae memorem aculeum. & ad huc incalesco à benevolentiae radiis, quibus me abiturus fovisti, & irradiasti coram. Gratulor N.T. novae dignitatis titulos, quos in te contulit Galliarum Majestas Illam tibi felicem & diuturnam esse velit divina clementia. Hactenus similis suisti Hamaxobiis, quique in plaustir vagi habitant. Hi sedes mutant pro aëris clementia vel inclementia. Tu Regia voluntate è Gallia Viennam, hinc Bruxellas, hinc Hagam translatus denuo Galliam tenes. Ita movemur omnes & jactamur variè, donec aut hic in terris quies brevior, aut in coelis perpetua concedatur. Tranquillius jam vivis, & domi, & inter tuos & coram Rege, in urbe maxima, ad Sequanae ripam, quae omnia & singula felicitatem tuam commendant. Accedat his amicorum peregre habitantium in te propensissimus favor, inter hos movissimus Barlaeus, qui tanto te colit impensius, quanto in amicitiam tuam receptus fuit serius. Vale. 24 Mart. 1635.

284.
IACOBO CATSIO.

AMplissimo Catsi,
Effluxit hyems, quam mihi terminum [p. 594] suscepti operis praefixisti. Quare memor officii, mitto Hymnum Salomonis epico carmine à me redditum. Maluissem ipse finxisse novum Poëma, quam sacrum illud reddere. Nec enim aut latius vagari ad singula ausus fui, nec rigidius intra verborum cancellos stare. Si fecissem illud, derogassem non parum majestati sensus allegorici, & recessissem longius à phrasibus sacri textus. Si hoc, minus fuisset grata carminis lectio. Quare moderationem aliquam adhibui. Hoc conatus fui, ut singulorum penè versuum sensum mysticum una indicarem, quò pari passu iret litera & spiritus, allegorica & spiritualis significatio, typus & res typo signata. Mysticum sensum interdum paucis, interdum pluribus verbis expressi, prout se res dabant, quod facile erit observare minus oscitanti lectori. Totus Hymnus plu quam aenigma est, cum me ipse quidem literalis sensus proprius ubique esse possit. Quas dedi explicationes conjecturae sunt piae & probabiles. Nec enim in hymni hujus interpreatione omnes eadem dicunt Theologi. Felicior interpres est, quisquis ingeniosius conjicit. Tu vir summe mecum judica, tunc Poëtas minus Poëtas esse cum à diis & deabus & profanorum vatum elegantiis abstinere coguntur, aut ea exprimere, quae religionis Christianae propria sunt. Aliter Eginardus loquitur: aliter Salomon. aliter Emma, aliter Ecclesia. Ubi sacrorum mystas decet vestitus gravis, absque redimiculis, ita sacra ipsa decet oratio simplex, [p. 959] non compta & calamistris ornata. Non eget fuco divina veritas, nec cincinnis voces sacrosanctae. Si quid mutari veles, asterisco nota, non semel petii operum anágnôsin. [lectionem.] Vale Vir summe. Prid. Cal. April. 1635.

285.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

NE me putes vetus Latium odisse, revertar ad Latimum sermomen. quo, ni fallor, me loquentem audire mavis, quam si Belgicismos tibi meos obrudam. Fui per dies aliquot Trajecti ad Renum, ubi cum te non reperirem, poenituit suscepti itineris. Occurrit mihi Domini de Renesse filius, qui se jam tertia prole gloriabatur patrem. Gratulatus illi fui jus tium liberorum. Si inter Romanos vixisset, patuisset illi locus un theatro. Scribis triumphatum fuisse Antverpiae super adventu Cardinalis Infantis. non invideo. Sed metuo, ne iste triumphus caro aliquando stet Antverpianis. Amant Principes mulgere urbes opulentiores, & tensa nummis ubera. Annon satius fuisset dissimulare magnificentiam, ut cum de pecuniar umexactionibus instituuntur querelae, fidem illae mereantur majorem. Est iste Antverpianorum mos. Irritant Principum suorum cupiditatem, & postea negant petentibus, aut inviti dant. apud nos omnia ad bellum spectant: magno apparatu futuris castris providetur. In Gallo (loquor humanitus) omne praesidium. Is bello Hispanum peti- [p. 596] turus dicitur. Sed multis nostratium minus verisimile videntur. Nos promissis erigimur & spe sumus magni. Legati nostri in Poloniam abeunt, ut inducias Suecum inter & Polonum trahant, & in annos plures continuent. De successu nihil ausim temerè statuere. quae sub deliberationem cadunt, ardua sunt. Polonus Prussiâ volet discedere Suecos. Sed hi illecti protoriis luculentis, difficulter avelli poterunt ab opimo cadavere. Dum litigant Principes, ego, mi Haestrechti, sum securus. nec enim aut regnis aliorum inhio, nec ut mihi eripiantur, metuo. Philosophiae studium felicitatis nostrae pars est, opes veritas; honor, honorum contemptus; voluptas, voluptatum usus modicus & honestus: amici praesentes, libelli: absentes Tu cum paucis aliis. Haec dum mihi supersunt & integra sunt, Persarum vigeo rege beatior. Ubi exercitus suos eduxerint Principes, scribendum erit saepius, nec deerit argumentum. 9 April. 1635.

286.
CONSTANTINO HUGENIO.

AEgerrimè, cum hic esses, à te discessi. Sed evocarus per literas amicorum Ultrajectum ob causam matrimonialem, non ausus fui hoc officium negare. Non patitur amor moram. nisi ratione regatur, furit. Si retardes, instat acrius, donec fruatur. Istic cum essem, incidi fortè in bibliothecam hospitis mei, ibidemque repperi prosodiam hanc, quam nu- [p. 597] per à me poscebas. Non vidi accuratiorem & pleniorem. Autoris nomen est Pantaleo, sed non is, qui cum fratre Leone Sophismatis à compositione & divisione exemplum fuit. Utuntur illo saepe dialectici. Quae de lumine & coloribus scripsit Anonymus iste, placent valde, neque ubique dissentio. Probat aquam esse causam nigredinis, à qua opinione dissentio, licet probabiliter ea de re disputet, cur enim, si aqua est causa nigredinis, umbrae & umbrosa omnia nigricant? nec enim umbrae madent. Lucretii verba sunt,
            Nigras discutit umbras.
Cur in coelo, propè Polum Antarcticum, apparent nubeculae nigrae? cum tamen humoris omnis expers sit coelum. Cur Aethiopum vultus magis nigrescunt? cum exsiccentur magis, idque circa extimam cutim, in quam calor agens indesinenter humidum absumit. Cur, quae maximè humida sunt, ut lac, vinum, minus nigra sunt; quam illa, quae minus humida sunt, magisque nigra, ut carbo, pannus, terra? Cur corporum pariter siecorum, & pariter humidorum, sensu indice, alia nigricant, alia albicant, ut creta, & stannum rude. Cur charta candida existens in cineres conversa nigricat, cum exusa minus sit humida ob adultionem? accidit idem linteis exustis. Cur albicant vultus Septentrionalium, nigricant Meridionalium? cum illi humidiorc, hi sicciore vivant climate! Cur uvae intensiore calore nigrefcunt, cum calor exsiccet? Hos scrupulos qui exemerit mihi, facile in opposi- [p. 598] tam me sententiam pertrahet. Aristotelis sententia est, nigredinem esse à dominio terrae & ab opacitate. reliquorum colorum causam esse elementorum pellucentium victoriam. Verum de his coram. Vale. 10 April. 1635.

287.
IOACHIMO VICOFORTIO.

HEri cum Legatis Illustrissimorum Ordinum in Poloniam abituris pransus fui. Quid animi mihi putas esse, qui dignus jam habeor tantorum epulis accumbere Divûm. Fuit mihi de poësi & amoibaîois [alternis] versibus multus cum clarissimo Honerdo sermo. Nihil minus est, quam morose doctus, aut intempestivè severus. Petiit, ut Epigrammate prosequerer Legatos. Feci hodie summo mane. mittam proxima hebdomade. Iam non est ocium. Ecercitus noster ex hybernis undique excitur. Arnhemi prima statio est. at Princeps ex podagricis doloribus decumbit. Cuperet lectica vehi in castra, sed non patitur morbus. Hic ubi desaevierit, nulla erit in duce mora. Urget quippe militem praesentia Turni. De Gallorum supetiis quid dicam. pergo epéchein. [judicium suspendere.] Spectant undique veluti è specula Principes, quid dignum tanto apparatu simus daturi nos, quid Gallus, quid Infans. Intereà dum nihil agunt illi, sed moliuntur & suo quoque more comuntur,
        Amemus, Ioachime, nos amemus,
[p. 599]
        Rumoresque minasque Martiales
        Omnes unius aestimemus assis.
Vale cum uxore & fratribus. 20 April. 1635.

288.
ROCHO HONERDO, Legato.

ILustrissime Honerde,
Vides etiam nunc, quanta sit Musarum fiducia. Prosequor vos Epigrammate, quos operiose Poëmate debuissem. Nec fortè displicebit consilium. non amas longos logous, [sermones,] praesertim Poëtarum, quorum voces pro cupediis esse debent & bellariis. qualia parcitas commendat & paucitas. Alloquutus sum vos universim & viritim. Ita ferebat genius, quem ducem sequimur. Ubi in navi composueris res, & jacebis mollius, ista lege. & si vacabit, acutiore stylo confige semianimes foetus, quos heri non parturii, se fudi potius inter amicorum interpellationes, & domesticos strepitus. Vale Vir summe & me ama,
            Sic te Diva potens Cypri,
            Sic fratres Helenae lucida sidera
            Ventorumque regat pater. Nosti cetera.
25 April 1635.

289.
IACOBO CATSIO.

NOndum gratulatus A.T. sui curatoris dignitatem. Facio id jam nunc, magisque gratulor Academiae & studiosae juventuti, cui [p. 600] Ephorus moderatorque datus, non amore solum studiorum, sed & doctrinae facundiaeque laude clarus. Iam eris Professoribus Leydensibus, quod Paulinus fuit Ausonio, Mecoenas & Pollio Virgilio. Pallas femina est, innupta est, ideoque tutore eget. nec reperiat aptiorem, quam Catsium, Apollinem suum. Cogitatis jam de vocando Professore Philosophiae, qui Burgersdicio succedat. Scio plures nobilissimis Curatoribus commendari, nec ullius laudibus virtutibusque derogo. Est inter illos Franciscus Duban Gallus, cujus rationem haberi, meo quidem indicio, ex re fuerit Academiae. Ea est aetate, qua se à contemptu vindicare potest. Ea morum modestia & facilitate, ut collegam homilêtikòn [affabilem] habituri sint Professores reliqui. Ea verò eruditione, ut cum Philosophia eloquentiae & humaniorum artium studia junxerit. Philosophiae partes varias variis in Galliae locis professus fuit. Et potuisset istic emergere, viamque sibi ad meliorem fortunam sternere, nisi displicuisset & ordo, quem elegerat, & quae olim erranti placuit, religio. De fide & vitae ratione propius judicent Theologi Leydenses, inter quos vivit. Omnino arbitror illum Academiae vestrae honori & decori fore. Quare, si quod est erectae eruditionis apud vos precium, est autem maximum, audito hunc loquentem publicè, & qua valeat dicendo & docendo gratia experiamini. Eligi in Professorem non cupit, priusqum se vobis, Professoribus, & studiosis pro- [p. 601] baverit. Vale Vir amplissime, & in Patriae ac Academiae decus commodumque diu vive. 2 Maji, 1635.

290.
IOACHIMO VICOFORTIO.

IAm scire desidero, amicissime virorum, num incolumis in Stormariam appuleris, una cum Creusa, affine tuo & cognata Marietta. Singulis pene diebus Solem respexi & Aeolum. Illum non semel increpui, quod te iter faciente caput nubibus aliquoties, abdiderit, neque lumen suum cum virtutum tuarum lumine, confuderit. Nec minus succensui Aeolo, quod spiraret acrius, & uxoris tuae flammeolum discusserit importunius. Etiam illud me male habuit, quod infestam subinde senseris pluviam. Sed ista pluvia bene cedat Iunoni tuae, quae ni fallor, te pluvium Iovem magis amat, quam pluviam? Sed cave haec illi interpreteris. Eleusinia sacra sunt, quae revelare nefas. Saepe me optavi vobis itineris socium, non ut magis esses severus, sed ne rideres parcius. Ubi intellexero vos sospites Hamburgum venisse, Taurum Neptuno, Aeolo asellos marinos mactabimus. Quod de tauro dico, voto & destinatione me facturum promitto, non re. Preciosa nimis forent taurorum sacrificia. Princeps noster à podagra penè convaluit. quod ad me perscripsis nobilissimus Mylius, indignatur aegros sibi esse pedes, cui bellaturiunt manus. Heri Haga discessere stabularii omnes & [p. 602] equi.
        Bella ô, bella, horrida bella,
        Et multo video, spumantes sanguine campos.
nisi tanta incoepta remoretur aliquis casusve Deusve. Fert rumor Gallormum copias in agro Leodiensi stare. Non credunt baryképhaloi. [quibus grave caput est.] Nec tamen arbitro frustra fore Regum Principumque super communi bello deliberationes. Affinis tuus Wesenbecius, ante pauculos dies, fratres tuos & me convivio excepit. Miror, si dextra tibi non tinniit auris. adeò crebra tui hic facta mentio. Non dubito, quin & nostri memores sitis vos. Si istis officiis saginari possent galinae meae, quas alit hortulus meus, levarer hordei impensis. Vide de quam magnis rebus tecum loquar, postquam à serio argumento destituor. Vale candidissime & tuos saluta. 6 Maji, 1635.

291.
CORNELIO VANDER MYLE.

TRansmisit ad me, nobilissime Myli, Dominus Zulechemi Diploma illustrissimi Principis, quo ducentorum florenorum annuorum mihi gratiam facit. Meum erit captare occasiones, quibus affectum vicissim meum erga illustrissimum Auriacum, & domum Nassovicam tester. Aristoteles noster in Ethicis docet, inter inaequales, puta Pricipem & privatum amicitiam coli posse, si Princeps se privato probet beneficentia; privatus Principi reverentia, obsequio, cultu, fide. Sic ad aequalitatem revocari [p. 603] mutua disparium officia. Tibi gratias egi & ago etiamnum, quod toties mei apud Principem dignatus fueris meminisse. Quem doleo jam cum podagricis doloribus luctari. Debebant sani incolumesque esse pedes, cui bellaturiunt manus. Sed mala ista licet molestissima sint aegris, praesagium habent longioris vitae. Nec enim humor in corpore peccans, in partes magis ignobiles trudi potest, quam in pedes, feriantibus interim & immunibus à malo partibus principibus, cerebro, corde, hepate. Remitto chartas Venetorum. Poëmata Gadii erecta sunt, & minus vulgaria. Sed magis placebant Epigrammata nuper missa. Sylvas Gadii magni facio, sive Carmina ista Pindarico more scripta, mixtis carminum generibus. Pighetti de Cardinali Richelio elogium non est magni laboris. Amant Heroës & viri magni operosius laudari. Uxor mea ex acerrimo gravissimoque morbo jam per octiduum decubuit, non sine vitae periculo. Quater illi secta vena, clysteres injecti quinque, praeter purgationes supernas. Suffocationes uterinae in causa sunt, aliaque mala. Dolores capitis summi nullis medicamentis cedunt. Iubent tamen Medici me bono animo esse. Deus Opt. Max. illam sibi mihique restituat. Debilis est admodum, fractis partim vi morbi, partim crebriore medicina viribus. Vale nobilissime Myli, & me amare perge. Dominam vander Myle, uxorem Tibi dilectissimam, filiam generumque saluta. Raptim. 13 Maji, 1635.


[p. 604]

292.
THEODORO SCHREVELIO.

VIx animus mihi est scribendi, dilectissime Schreveli, cum illum totum penè expectoraverit conceptus ex gravissimo uxoris meae morbo dolor. Dubia adhuc est valetudine, spemque simul meam & metum exercet morbi pertinacia, quae modo remissionis aliquid aegrae concedere videtur: modo vires capit & illam simul ac me dejicit. Heri muationem insignem observabimus, licet non optimam. Qui enim humor capiti hactenus incubuit, gravissimorumque dolorum causa fuit, dextrum nunc crus occupavit, quod immobile jacet & stupet. Constat adhuc mens & ratio. Ad rogata respondet appositè, sed non loquitur, nisi rogata. Ego dum domesticam scenam intueor, deploro sortem feninini sexus, cui tot calamitatum causa conjugium est. Scilicet hoc precio uxores sunt & matres, ut spectaculum se praebeant non unius miseriae. Nec tamen incuso povidentiam divinam, in cujus abdita dum se recipit animus, cessat queri, & coelestis sapientiae consiliis tacitus acquiescit. Literas tuas solatii & Christianae commiserationis plenas accepi, & ad animum revocavi. Iam philosophia opus, non theoretica illa, sed practica, quae adversus domestica nos mala, morbos, dolores, mortem roboret firmetque. Erigo me quà possum argumentis à fatalis horae necessitate, divinae volun- [p. 605] tatis sanctitate, & melioris vitae sorte, quam speramus Christiani, depromptis. Cum aegram aspicio, dejicior non parum: cum circumstantes liberos, erito me, & patientiam mihi impero ac fortitudinem. Tu summe Deus propitius sis aegrae, sive eam superesse diutius velis, sive meliori in fede locare. Vale amicissime & integerrime, & dolenti condole. Uxorem liberosque aliosque amicos saluta. Raptim. 23 Maji, 1635.

293.
CORNELIO VANDER MYLE.

LEgi cum voluptate dissertatiunculam eruditam & amoenam Gabrielis Naudaei, de Medicorum mendaciis officiosis. Omninò sum in illa sententia, licita esse, non minus quam licitum fuit obstetricibus Aegyptiis simili mendacio fallere Pharaonem, Exod. I. Disputant tamen super ea re Theologi & Philosophi. Illorum non pauci omne mendacium damnant, & mortale esse volunt, juxta illud, Lingua quae mentitur, occidit animam. Horum nonnuli urgent, voces institutas esse ad significandas suas res, mentientes vocibus ad alienam significationem abuti. Sed & hi & illi superstitiose rigidi sunt, cum actionum secundae Tabulae regula sit Charitas proximi, cujus in istiusmodi officiosis mendaciis salus commodumque quaeritur. Iocosa & perniciosa meritò damnantur. Ad illud, quod leges pag. 9. non potui non subridere. Citat versiculum hunc:
[p. 606]
                            — Quod Medicorum est,
        Promittunt Medici, tractant fabrilia fabri,
quem Divi Hieronymi esse ait in Epistolis, cum sit Horatii Flacci Epist. lib. 2. Epistola I. qui certè Poëta nihil minus fuit, quam Divus & Hieronymus, quod mecum credis. Exemplaria duo Orationis meae de Animae Humanae admirandis mitto, ut ad illustrissimum Molinum transmittas. Gallorum primis successibus gratulor. Multum est in limine belli rem benè gerere, uti pessimum in limine impingere, quod nuper Cardinali Infanti accidit, frustra tentato munimento Philippino. Uxoris meae morbus magno meo, & liberorum dolore, nihilo adhuc est mitior. Quin potius, nisi Deus avertat, magna mala afflictissimae matri minatur. Ex summis capitis doloribus qui miseram excruciarunt, & subsecuto abortu, nata est mentis & rationis quaedam diminutio. Nec enim loquitur, nisi rogata. Rogata non respondet, nisi Verbulo. Adhaec brachium & crus dextrum stupent, & sine motu jacent. Nec tamen paralysis est, cum partes doleant. Deus Opt. Max. matronam optimam, & oeconomam sagacissimam pristinae incolumitati, meo familaeque meae commodo restituat. Vale Vir nobilissme, & uxorem liberosque à me saluta. Amstelod. 26 Maji, 1635.

294.
DOMINICO DE FEENSTRA.

NEc de morbo, nec de morte parentis tui quicquam inaudiveram. Primus tu rem tristem nuncias, quae licet te matremque propius tangat, me tamen non leviter affecit, qui amico privatus jacturam feci ingentis boni. Amicitiam mecum coluit candidè & prudenter, ut non necesse sit te de literis, scriptisque ad me missis sollicitum esse. Solatia si à me petis, cogita ea lege omnes nos nasci, ut moriamur. Et bene cum illis actum esse, qui vixerunt bene. Talium mors instar victimae est gratae in naribus Domini. Ivit ad ea loca, ad quae viam monstravit auditoribus suis & sibi. Ivit fide in Christum, ivit pietate & sincerae religionis studiis. Repetiit servum suum Dominus, quem vineae praefecerat; & repetiit eo tempore, quo invenit operantem & docentem. Tuum erit forti & Christiano animo hanc domesticam calamitatem ferre, quae per vices omnium est. Si vestigiis optimi doctissimique parentis institeris, si eundem bonae conscientiae callem presseris, eris matri solatio & subsidio. Et videbitur in te renatus pater, qui divino consilio denatus est. Quod doctoratus inn jure gradum expetis, rem facis tua indole dignam, animoque ad majora contendenti. Illum tibi tuisque salutaren esse velit summus artium ingeniique largitor. Carmen quod petis, mittam tempestivè. Vale lu- [p. 608] venis doctissime, & si me amas, Deum, pietatem, doctrinam ama. 2 Iun. 1635.

295.
CORNELIO VANDER MYLE.

MAximus justissimusque dolor habet familiam meam, me ac liberos. caret illa rectrice sua, ego charissima conjuge, liberi propensissima matre. Iam convalescebat, per aedes bacillo innixa ambulabat, ut de morbo triumphatum videretur. Cum ecce elapso proximè die Martis, qui hujus mensis fuit 19, novo paroxysmo circa meridiem corripi coepit. Medicorum alii apoplexiam validam esse judicabant, quibus ego assentior: alii catarrhum suffocantem illapsum in pulmones & cor. Videbamus aegram, sensu, motu, rationis adhaec usu privatam, aderat stertor anxietasque pectoris summa, quae omnia intra horas duas, frustrà adhibitis clysteribus & cucurbitulis, illam exstinxerunt, sine ullo doloris, qui appareret, sensu. Steterunt mecum attoniti Medici, nec causam tam subitae & funestae mutationis conjicere potuerunt. Non conquerar impatientius. Quia à Domino factum est istud, qui vitae in nos mortisque habet arbitrium. Iam philsophia è schola & pulpitis in domos transferenda. Iam quae aliis suggessi solatia, mihi quoad possum ingero. Verum cum nihil humani à me alienum putem, per intervalla afficior valde, ut de me quoque verum sit dicere, Sic fatur lachrymans. Erigo me liberorum causa, quo- [p. 609] rum interest, me non dejici animo. Heri qui 22 fuit Iunii eam extuli. Nolui haec N.T. ignorare, quam non minus rebus meis adversis, quam secundis affici scio. Inter hos dolores haec paucula semianimi exciderunt:
        Scribere chara tuos cupiebam Barbara manes,
            Dum mediis coepi versibus ipse mori.
        Ne pergam, clamat soboles. superesse parentem
            Sit satius, quam te, me moriente, cani.
Vale Vir summe, & Dominam vander Myle liberosque saluta. 23 Iun. 1635.

296.
EDUARDO HERBERTS.

ILlustrissime Domine,
Tradidit mihi librum tuum de Veritate doctissimus Doreslaus. Exosculatus sum munus istud literarium non uno nomine. Precium illi conciliat autor, titulus, & ille, per quem voluisti ad me deferri opus gravissimum, exactissimumque. Gaudeo in Britannia Philosophari Barones, & ad studia nostra se demittere grandes illustresque animas. Gaudeo philosophiam non illis solum cordi esse, qui longa stola ambulant, hoc est, umbraticis doctoribus, sed & viris in lucem positis, quosque dignior fortuna secrevit populo. Nec minus recreor augusto Veritatis vocabulo, ad quam assurgat ipse è curuli sella Cato. Demersam illam in profundo puteo dicebat Plato: inveniri non posse Pyrrho, probabilem solum esse Academicus: inve- [p. 610] niri posse, certamenque esse & immobilem Dogmaticus. Tu, vir summe, dogmaticorum sententiae affinis, non inveniri solum eam posse doces, sed & oculis lectorum nudam objicis. Legi pleraque. nec aliena te dicere & sentire ab Aristotele & Peripateticis statuo, licet alia forma orationis, & mutatis vocabulis, quorum majestate & elegantia gratior es lectori, & admirabilis magis. Ubi dissentis, facilè te dissentientem fero, cum & hoc inter Veritates communes sit, non idem omnes sentire. Philosopharis liberè, nec in aliorum verba juras, non ut solum in territorio tuo, sed & Philosophorum regno Baronatum exerceas. Qui uti libertatis civilis est studiosissimus, ita pari libertate de vero judicat, nulli vel beneficio vel metu obnoxius. Quibus stipendiaria est veritas, anxiè loquuntur; & licet sentiant secus, linguam calmumque falso mancipant. Ideò utilia sibi loqui malunt, quam vera. Tu in libertatis regno natus ea scribis, quae nec foedam servitutem, nec licentiam effrenem sapiunt. Simul & candide philosopharis & prudenter: acutè & religiose: doctè & piè. Pro libro animum hunc doctrinae tuae admiratorem devoveo. Tu Doreslaum, quem ob eruditionem, facundiam, probitaes & canodrm dliexi semper, amare perge. Ita me, ita illum, virtutesque quas recensui, tibi devincies. Vale Baro illustrissime, & nobilitatis splendorum sapientiae radiis porrò illustra. Amstelod. 24 Iun. 1635.


[p. 611]

297.
ADRIANO PLOOS.

LIterae tuae afflicto familiae meae statu, & gemitus mihi expressere, & solatia attulere maxima. Nec enim his locus, nisi cum dolemus. tunc autem dolemus, quoteis sublati ex oculis boni memoriam refricat officiosa amicorum pietas. Amisi conjugem & matremfamilias laudatissimam, tot liberorum parentem, quos dum adspecto, conjugii suavissimos fructus & matris in singulis imaginem contemplor. Non incuso Deum, quia suo jure suum repetiit. Non naturam, quia mortalem eam genuit. Accidit mihi, quod quibusvis accidere potest. Si divina oracula consulam, cingor nube rationum, quibus animum ad patientiam componam. Si humana, sufficit vel unus Seneca moderando dolori. Si ad Poëtas deflectam, est apud Statium Poëma in obitum Priscillae, quod fractum moerore pectus validissimè mihi munit. Illud disco, non magni esse laboris de mortis contemptu, & patientia philosophari, at illam sibi imperare, maximi. Aliud est Stoicismum acutè dictis interpolare, aliud vita exemploque profiteri. Quàm cordate ubique de rerum adversarum tolerantia disserit Cicero. at quam impatienter fert suorum obitum. Quanquam me philosophum voces, possum tamen, quae mea est imbecillitas, valde affici. Quanquam Theologum, sentio nihilominus Theologiae responsare conjugalem flammu- [p. 612] lam. quanquam Poëtam, agnosco lubens, jam cum vena languere pristinam animi vim. Disertus satis sum in leniendis amicorum malis, at in meis penè obmutesco. Illud tamen à Theologiae studio impetravi, ne volutati divinae velim obluctari: à Philosophia, ne mihi immodicum dolorem exprobret ratio: à Poësi, ut malorum sensum jucundissimis studiis pergam lenire. Accedunt his monita tua & amicorum, quibus tanquem fulcris erigor, ne collabascam. Tibi, vir summe, gratias ago maximas, quod subductum te publicis curis mihi solando impenderis. Expertus disco me à te amari seriò, qui in utraque fortuna vel gratularis laeto, vel condoles afflicto. Vale. Ipsis Cal. Iul. 1635.

298.
PETRO CUNAEO.

CUm hinc discederes, cognatorum charissime, à mortualibus uxoris meae p.m. petebam, uti liberos tuos ad nos mitteres, non solum ut amicitiae inter nos dudum cultae haeredes sint ex te & me nati, verum etiam, ut recentem adhuc tristitiam tum meam tum liberorum, praesentia sua, alloquiisque discutiant. Erit illis hîc benè. At, quod maximè velim, ipse cum uxore veni, cum voles, & apud me, quandiu voles, morare. Feriae instant, ut totus tibi tuisque vacare possim. Audio vires apud vos indies capere luem epidemicam, ut omnino consultum sit, te aliò transferri, & aëre frui salubriore. [p. 613] Urbs haec nostra, licet populosissima, ab isto malo immunis etiamnum esse creditur. Excipiam te sobrie & frugaliter. Si voles, ex praescripto tuo edes & bibes. Nec deerunt amici, quibus tempus fallamus. Ego hac urbis vestrae facie cavebo diligenter, ne vos invisam. Magis jam de valetudine mea sollicitus sum, quàm ante, idque liberorum causa, quorum solatium omne in uno me repositum videtur. De rebus publicis nihil scribam. Lentius procedunt res nostrae in Brabantia, nec promovemus multum. Votis juvamus conatus Principis, quando aliter non possumus. Vale. 7 Quintil. 1635.

299.
THEODORO SCHREVELIO.

QUae mihi sufficis solatia, Schreveli doctissime, istiusmodi sunt, ut levando quidem dolori faciant, at non penitus tollendo. Altius namque animo haeret pristini amoris, & conjugalis flammulae memoria, quàm ut eam exuere possim, etiamsi velim maximè. Amisi thori sociam, prosperae & adversae fortunae consortem, quae difficillimis temporum nequaquam animo dejecta, me familiamque virtutibus, supra sexum suum erectis, suffulciit. Non ignarus es harum rerum. prudentiam ejus domesticam, liberorum curam, in me affectum perspexisti. Doluisti non semel nobiscum. Rursum gratulatus es non semel meliori fortunae redditos. Et quod amicorum est, credidisti tibi benè esse, [p. 614] cum esset nobis, nec non malis nostris, tanquam communibus, ingemuisti. Sentio, sentio quam longe absim à Stoa, quam non sim anáisthêtos. [sensus expers.] Quocunque oculos verto,
        Ante oculos morientis imago est,
        Et mecum totos ambulat illa dies.
Haec humana sunt, & fragilitatis nostrae certissima documenta. Nec minus sapientiae praeceptis castigo querulum amorem, & illud cogito; Depositum nos Dei esse; peculium suum repetere Creatorem, cum libet; mortis necessitatem vitae nostrae condicionem esse & terminum: illam tot mundi hujus malis calamitatibusque subductam, Deo & Christo Servatore propius frui: aliter necti copulam conjugalem, aliter solvi. Illud duorum esse, hoc singulorum. Et quae alia vel sanctior scripturarum doctrina, vel naturali lumine subnixa ratio suggerit. Ab omnibus illud non aegrè impetro, ut flaccescentem subinde animum erigam, dolorem flagellem, ac divinae providentiae fatoque acquiescam. Vale Vir clarissime & amicissime, & amare perge amicum veterem, & sine fuco tui studiosissimum. Uxorem liberosque omnes saluta. 15 Iul. 1635.

300.
CONSTANTINO HUGENIO
de conjugis obitu.

EX quo in Eburones, Tungros, Grudios movit illustrissime Princeps, me domestica calamitas exercuit, praestantissime Hugeni. Iam [p. 615] victoriarum spe erigebar, jam argumenta Panegyricae laudationis animo praeconcipiebam, cum Deo Opt. Max. visum fuit, charissimi me pignoris acerbissima jactura mactare: Turtur sum sine compare, sine vite ulmus, sine socia ambulator. Cum Auroram adspecto, doleo miser Tithonus non exurgere Thaumantiam meam. Cum diem oculis usurpo, queror cum Apolline Leucothoen meam, terris eheu defossam, non ultra vivere. Cum advesperascit, frustra quaero Venerem meam Adonis. At cum nox mumdo incubat, Morpheus sum, & veteris maritae vanis amblexibus haereo. Ita omne mihi tempus per moestas cogitationes, suspiria, & querelas abit. Testes sunt querimoniarum libri, lachrymarum prandia & coenae, singulutuum cubile. Excussus à manu calamus, quo Principem, quo te virtutesque tuas ceccini, aret plane nec sepiam imbibit:
    Iam querimur crassus calamo quod pendeat humor,
    Nigra quid infusa languescat sepia lymphâ.
Chartae, ut lineas Poeëticas fugiant, in rugas se & plicas contrahunt. Languet ingenii vigor, & velut amissa Polla olim Lucanus, caret incentrice sua tuus vates. Ruunt sine lege numeri ob ereptam Terpsichorem. Periit accentuum dicrimen, quia omnes mecum baryptonoi [gravitoni] sunt. Nullus sibi pes constat, quia vacillat meus. Horrent syllabae, quia omnes luctus nostri consciae stupent & mutuae sunt. In Heroico carmine destituor ab amoeniore dactylorum saltu. [p. 616] In jambis plus quam postremâ syllabâ claudico. In elegia hac ipsa sum flebilior. In lyricis nimis sum remissus. In dithyrambicis non uno loco sto, nec epanodon, aut stropham, vel antistropham scio. Quis Apollo veteres dabit in carmine vires? Quae Pallas dicet extinctam Pallada? quae Thalia sufficiet dicendis ejus laudibus, quae pia fuit sine fuco, casta praeter seculi morem, modesta sine affectatione, facunda sine garrulitate, faceta cum oportuit, prudens ad invidiam sui sexus, re familiaris administra in exemplum, mariti amans sine petulantia, liberorum citra indulgentiam. Si Orpheus essem, revocarem hanc Eurydicen, si Admetus essem, facerem ego, quod fecit Alcestis,
        Spectares subeuntem fata maritae Barlaeum.
Si Antonius essem, non minus Barbarae meae, quam ille Faustinae, divinos honores decernerem. Nuper à gravioribus studiis animum remissurus, deflectebam in amoeniores Pegasidum recessus, modo in Anacreonticos lusus, modo in Veneres Catullianas, Tibulli vel Propertii delicias; aut quoties placerent recentiora, in Secundi Hagiensis basia, aut Otiorum tuorum libros. Iam postquam laeta omnia displicere coeperunt, malo haerere in Tristibus Nasonis, Statii epicediis, vel lachrymis I. Scaligeri. Quin adeò delector fatali apparatu, & flebili scena, ut cuperem mecum flere amicos omnes, & ad animum revocare, quae me solum tangunt. Cuperem videre Belgas atratos omnes, squallidos, luctu & [p. 617] moerore fractos, ut rerum undique miserandarum adspectu fruerer liberalius. Cuperem perpetua note tegi Solem, nec illum diem unquam candidum mortalibus oriri, quo mea lux, mea vita, mea voluptas occidit. Cuperem illam horam praesidi coelo, & fastis aeternum expungi, quae postrema fuit dilectae meae, & suprema meis gaudiis. Utinam memorem mihi vitae anteactae mentem extingueret Lethe aliqua, ne meminisse queam, ô mea Barbara, tot blandiloquiorum, soliloquiorum, solatiorum, quibus erexisti fatiscentem non semel maritum. Tu à studiis festo imperasti remissionem. Tu toties scribentem in lectulo tulisti patienter, & thalami officia donasti Apollini. Tu meditabundo optimarum saepè cogitationum argumenta suppeditasti. Tu à Scholarum spinosis quaestionibus morosiorem recreasti sereniore vultu. Et inter haec ibas inter liberos mater sedula, quae ad animi & corporis cultum faciebant, curabas gnaviter, ne domui suus nitor, proli sua elegantia, mensae frugales epulae deessent. Fuerint grandes Corneliae, Semproniae, Porciae, Claeliae, Liviae. Etiam hic Dî Deaeque habitant. Mihi non minor illis heroinis fuit mea Barbara. Mihi inquam, nec enim matres Gracchorum magni facio, aut eas, quae curtum torquent enthymema, aut historias sciunt omnes. Illa Porcia mihi est, quae maritum audit. illa Cornelia, quae soboli vacat. illa Sempronia, quae tenui deducit stamina fuso. illa Claelia, quae carceribus fidei conjugalis constringi amat. Illa [p. 618] Livia, quae sine dolo & fraude blanditur. illa Faustina, quae rem familiarem auget, nec sordida est. Talem dederunt fata, talem abstulere. At quot virtutes ejus cogito, tot damnis, tot doloribus premor, quos si confundere velim, prope est, ut ab onmibus obruar: si distinguere, pluribus modis miser sum. Quot excellebas honestae matronae muniis, tot mereris vatum encomia, quae solverem ipse grandi Poëmate, nisi hinc maritalis modestia obstreperet, hinc silentium imperaret crudus recensque dolor. Nec desunt tamen, mi Hugeni, solatia. quibus levem haec mortalitatis dispendia. Adsunt ad manum Epictetus, Seneca, Tullius, adsunt Boëtius, Petrarcha, è quibus disco: nihil immortale ex mortalibus nasci; crudelitatem fati, si ita Christianos loqui sit fas, aequalem esse omnibus: stolidum esse, nil profuturo gemitu pectus deducere: accusari posse fata, non flecti, non mutari: non debere Philosophum, qui consolator est aliorum, moerori indulgere: sapientis esse, iis carere posse, quae amavit maximè: contumacissimum etiam luctum tempore atteri. & quae sunt alia, quibus aegrae mentes ad sanitatem revocantur. Adest ad manum Codex sacer, qui, praeter illas Ethnicorum graves sententias, providentiae divinae motus occultos edisserit explicatius: fidei vitaeque honestioris praemia promittit morientibus, & resurrectionis spem indubiam* facit piè defunctis. Docet ille Dei, Angelorum, & tot sanctissimarum animarum con- [p. 619] spectu frui mortuam: non illic mortalitati, non egestati, non querelis, non lachrymis locum fore. Fulgere pios ut sidera; laetari sine intermissione, opulentos esse sine desiderio, honoratos sine ambitione, voluptatis sempiternis frui sine fastidio. His curis, his me meditationibus immergo indies. His munimentis circumeo animum, ne qui invenit introitum dolor, figat domicilium. Quae dum hic aguntur, tu in hostico stas, & Fortunae militaris, aestus suos Euripi instar reciprocantis, spectator es. Vides non esse verum, quod minus providè dixit Silius:
            — fati modum in sceptris esse.
Efficacior humanis consiliis est divina voluntas. Et tamen indignor Remi turbae, quae Principum virtutes ex sola aestimat felicitate. Bellorum eventus non aliter, quam Mathematicorum conclusiones putat ex anagkês symbainein. [ex necessitate evenire.] Ego gaudeo illustrissimum Principem incolumem ad suos rediisse, quo sospite vel recuperabimus, quod omissum est, vel feremus aequius. Vale, praestantissime Hugeni, & ex hac epistola duo collige: Primò me inter suspiria domestica & privatos gemitus tui non dememinisse. Deinde me Poëtam esse posse sine numeris & metro. Amstel. 4 August. 1635.

301.
CORNELIO VANDER MYLE.

MOn ita pridem meorum te malorum participem feci nobilissime Myli, & condo- [p. 620] luisti. Nunc, quae humanarum sunt calamitatum vices, me de tuis certiorem facis; ut aequum quoque sit, me tibi condolere. Non coacervabo solatiorum acervos adversus vitae hujus aspera, cum è gravioribus malis emerseris, generosa animi constantia, & recti conscientiâ. Contrahitur, fateor, in arctum nepotum tuorum spes. Sed illud cogita, superesse adhuc utriusque sexus vegetum germen, & hinc filium cum Raaphorstia, inde filiam cum Loosio, de posteriatate seriò cogitare. Me quod attinet, minus semper ob filiarum obitum dolui, quam filiorum. Credo enim spe miseriarum vivere muliebrem sexum, quem conjugis incommoda, partus, lactationes, aliaque mala indesinenter exercent. Uxoris è curru lapsus meritò te terruit, aliorum miserandis exemplis. Facile enim ista rerum perturbatione, cum currus habenas non audit, matronarum vestes fluidae curruum transtris inhaerent, non sine discrimine. Scimus quid Hippolyto acciderit olim, & aliquot retrò annis filiae Consulis Delphensis vander Wel, quae simili casu tragice periit. Sed gaudeo uxorem convaluisse per Dei gratiam. Interea his tuis meisque privatis malis supervenere publica. Quae tanto sunt graviora, quanto ad plures pertinent. Non debebant istiusmodi Arces, è quibus patriae salus pendet, tam negligenter curari. Securitati praesto est exitium. Doleo optimi Principis institutum quorundam socordia eludi. Vacillat Ducis fama aliorum culpa, & dum malè res ge- [p. 621] runt custodes suppedanei, malè audit summus. Illustrissimo Molino pro misso exemplari gratias age. Non fuit ingratum videre, aliquod esse nostri precium apud Transalpinos. D. Vossio collegae meo tradidi schedulam istam. Respondet, exemplaria Saxonis Grammatici difficulter haberi posse. Vale. 14 Augusti, 1635.

302.
VOPISCO PLEMPIO.

QUo tempore vos belli rabies exercuit, doctissime Plempi, me domesticus dolor habuit, ob obitum dilectissimae conjugis, quae levi apopliexiâ correptâ, mox superveniente forti, fatis cessit. Hoc casu attonitus à me impetrare non potui, ut, quae debebam amicis, styli officia solverem singulis. quamobrem ignosce tardius respondenti. Sensi in me verum esse, parvas curas loqui, ingentes stupere. Quae de Lovaniensium scribis fortitudine, equidem invideo, & miror magis. Armis ducum vestrorum bellicaeque laudi nihil derogo. Sed, mea sententia, fame nostrorum vos evasiise potius, quam vestra virtute arbitror. Quicquid sit, evasistis hac aestate. de futura spondere non ausim vobis majorem securitatem. Nec tamen credas velim me bellaturire. Non sum pullus Martius, utpote in umbra & scholis educatus. Cuperem, ego Martem in Thraciam suam relegatum, aut alligatum Caucaso. Collidimur Belgae & mutuis odiis atterimur. Principum causa, agitur, sed damno [p. 622] Achivorum. Aleam Martis vide. terruimus modo vos. jam intercepta arce Schenkiana, terribiles estis nobis. Dirimit exercitus noster Vahalis, quos modo dirimebat Dilia vester & Dimera. Sed vatem audi. quae res nostros Brabantiam relinquere coëgit, propediem vos Clivia abiget. Odit cupidus jejunia venter. Thenensem lanienam tantum abest ut probem, ut ingemiscam ad ejus memoriam. quod in illustrissimum Principem causam derives, vereor ne à partium sit studio. Quibus belli res propius perspectae sunt, Praefecto urbis Thienensis miserae urbis fatum imputant, ut qui praeter belli morem, oppidum vel adversus primam incursionem impotens, dedere post tot sollicitationes noluerit. nec potuit jam haerente in portis & muris milite, sistere furorem suorum Princeps; tam ab omni crudielitate alienus, quam illi affinis olum fuit Tabi dominus. Clarissimi Fromondi Vestam legi, & quanquam in illius sententiam magis inclinem, videor tamen mihi observasse rationes nonnullas, quae verborum magis apparatu venustae sunt, quam robustae. Nimiis animis pro ista causa certant hinc Fromondus, inde Lansbergius. Posset terra moveri non mota Philosophantium bile. posset coelum quiescere commissis placide dissentientium calamis. Me quod attinet, sive hanc sive illam opinionem amplectar, cicum non interdum. Et nisi autoritas Ecclesiae vestrae obstaret, idem sentiretis cum Galilaeo. Pro Vesta nihil habeo, quod [p. 623] reponam vobis dignum. Quae tamen nuper super Animae natura disserui mitto. aliter videbis Philosophum loqui, aliter, qui declamat. Inscripsi exemplar unum tibi, alterum Puteano, tertium Fromondo. Vale. 2 Sept. 1635.

303.
HENNINGIO ARNISAEO.

POstquam amicitiae mihi dexteram porrexisti clarissime Arnisaee, non dimittam te, sed tenebo arctius. Facit candor tuus ut te amem, doctrina ut venerer, & tês hygeías [sanitatis] studium, ut te colam suspiciamque. Non est verum de nobis illud Hesiodi, kaì kerameûs kerameî &c. [& figulus figulo &c.] Maria, terrae, montes, sylvae dirimunt nos, ne alius in aliorum commoda involemus. quamobrem minus metuendum, ne livor Medicorum ídion páthos [peculiaris passio] amicitiae nostrae obstrepet. Dabit illi perpetuitatem virtus tua, & diffusa late eruditio, & perspecta maximo regi fides, cujus dum pro salute vigilas, publicum in uno asseris. Sunt, qui felicitatem Daniae aestimant ex securitate, quia mari cingitur. Sunt qui ob Freti celebris oportunitatem eam laudant: alii bellicosae gentis fortitudinem, & priscam & recentem exaggerant. At, me judice, Dania felix audit Gunthero & Arnisaeo, quorum ille regni curam, hic regnantis habet; ille legationes obit fideliter, hic curationes, ille Mercurio tutus, qui Deorum jussa per auras fert, hic Apolline Medicorum deo. [p. 624] uterque verò literarum ac eruditionis laude Cimbrorum imperio decus firmitatemque addunt. Facitis ambo, ne barbaries, posthac exprobretur genti vestrae, quam melle Attico & Latiis leporibus edulcatis, ut mitescat prorsus, & coeli solique asperitatem exuat: lenior est Septentrio per vos, & culturam indies admittit. ut jam quoque Orpheos canere, & Amphionis urbes condere verum sit. Animos vobis addit regius favor & fulgor, quos in nobis dejiciunt mercantium strepitus & degeneres curae. Nec minus inter has ipsas libet interdum de rebus magnis gravibusque in Schola nostra loqui, & philosophantium studia Musaeo lepore perfundere. Nuper de Anima dixi, cujus vim indolemque tam me ignorare fateor, quam se scire venditat Peripatus. non dixi ea morositate, qua in scholis Aristotelem interpretamur, sed admiscui dulcia, ut auditorum animos aliquo verborum lenocinio captos, pertraherem in rei gravissimae attentam considerationem. Mitto A. T. exemplar, alterum magnifico D. Gunthero tradi cupiam. tertium illustrissime Cancellario. fortè non molestum fuerit viro summo, ab occupationibus publicis legere, quid sit, cujus beneficio Rex imperat feliciter, vos consulitis fideliter. Vale. 23 Sept. 1635.


[p. 625]

304.
CORNELIO VANDER MYLE.

ILlustrissimi Molini periodos pathêtikàs [affectuosas] quabus ob uxoris obitum mihi condolet, ex literis tuis excerpsi, & selegi mihi. Inter suspiria quotidiana volupe est videre, tanto viro me meaque esse cordi, & purpuratos solatia transmittere homini atrato jam & squallido. Ubi rescribes, istud pietatis officium, à viro maximo profectum, tua facundia exaggera & praedica. Dignas gratias referre non possum, quas tamen facile N. T. exequitur linguae Toscanae elegantiis, & phrasibus, quas ignoravi hactenus. Ad clarissimi Bonifacii versus allusi. Dicit se coelibem ignorare, quid sit amor. Nolo contradicere. Debent ex officio & ordinis regula hoc ignorare Canonici, saltem non scire practicè. Praefert Bonifacius amorem sacrum connubiali, ego amo utrumque. Nihil vetat, cum Deo consecraveris animam, legitimae conjugi devovere animae capsulam. Ita sentimus nos, salvo interim Transalpinorum judicio. Vale. 30 Sept. 1635.

305.
PETRO CUNAEO.

COgnaturum charissime,
Post tuum in Zelandium abitum, nihil de reditu tuo intellexi. ut nesciverim hactenus, ubi locorum vivas. Iam ante biduum ab [p. 626] amico accepi, te cum familia omnia in praedium cognati tui Sixti secessisse. quare officii mei esse putavi, ut per literas de tua tuorumque percunctarer valetudine. Expectavimus ut liberorum aliquos ad nos mitteres, aut venires ipse, sed excidimus hac spe. Nunc non minus suspecta tibi erit urbs nostra, quam tua Leida. Per mediam urbem sparsa est lues, & sine discrimine pauperum divitumque domos pulsit. Pauciores adhuc afflavit familias, sed quas afflat, delet penitus. At quam me miseret vestrae urbis, in quam grassatur inclementius, ut civibus panolethrían [internecionem] minari videatur. prudenter facis, quod affecto te aëri subducas, licet audiam Theologos aliosque paucos Spartam suam tueri. Rogandus Deus ut talem velit terris avertere pestem. quae non vitae solum sed & morientium bonis gravis est. respiciet ille aliquando pro sua clementia urbem afflictissimam, & flagellum irae suae cum misericordiae sceptro commutabit. Studiosorum vestrorum magna pars Ultrajectum abiit, alli Groningam, alii Franequeram, aliqui huc concessere. Sed hi aliò jam abitum parant, postquam & nos tangere coepit iste dolor. mortalitatis & fragilitatis nostrae scenam inter haec mortualia videmus. elata hic sunt superiore hebdomade cadavera 205; sed quid hoc ad numerum vestrum, qui jam 1400 excessit. Ego, ut tibi tuisque bene sit, ex animo opto & voveo. Non debebat isto tibicine privari Schola [p. 627] Lugdunensis, nec ista face Themis Batava. praestat abire te ad tempus, unde redire possis, quàm unde negant redire quenquam: prophylaktikà [praeservantia] probe nosti. nec opus est, ut te horter ut ab aëre sepertino, stomacho jejuno, cibisque putredini obnoxiis abstineas. Nos cum familia omni recte adhuc per Dei gratiam valemus. nec minus valet collega meus cum suis. 30 Sept. 1635.

306.
PETRO C. HOOFT.

QUas superiore anno misisti perdices, Hoofdi clarissime, aequissimis animis accepi, nec invitis dentibus intrivi. erat enim munus illud tuum tempestivum valde & oportunum. At mihi viduo jam perdices mitti, alienum est ab omni ratione. Salacissimam mihi mittis avem, Veneris symbolum, & hieroglyphicon, cujus adspectu memoriam mihi refricas earum voluptatum, quibus ágamos [coelebs] careo. quod quid aliud est, quam salivam movere homini famelico, qui quod edat, non habet. Potius misisses tristem & feralem bubonem, homini tristi & afflicto: avem noctivagam & solitariam homini solitario & sibi viventi. misisses potius philomelam, aut prognen, aves querulas, viro querulo & misero. misisses infaustam strygem, infausto mihi. Cygni, columbae, perdices, passeres, tuae aves sunt, utpote conjugibus dicatae, quorum oscula, [p. 628] murmura, amplexus, gaudia ad istarum avium exemplum componi solent. Ululae contra, vespertiliones, noctuae, meae aves sunt, utpote ululatibus, stridoribus, gemitibus assuetae. quod ut credas verum esse, mitto exemplar epistolae, quam ad Zulechemi Dominum dedi, quae luculenta est testis sortis meae, & vitae perdicum similiumque deliciarum non indigae. Aque hinc causam collige, cur à meridie domo abesse soleam, ubi supellex quondam uxoris voluptas, ubi viduus thorus, ubi proles orba matre moeroris materiam indies subministrant. Cum se Sol medio axe subduxit, & ad occasum vergit, occupant me viri amicissimi Vicofortius & Schuylius, qui, ne doleam minus, lepores mihi apponunt, carnem succi melancholici, cum sciant me talem esse, & similibus gaudere naturam. si vel hoc die me invisas, non ero domi. Nam apud Vicofortium sum, virum à virtute ad omnem honestatem, à Pallade ad elegantiorem doctrinam, à comitate ad jocos salesque innoxios factum. Hic iam convivamur, sed sine te, non leporum, sed leporum patre. Si perdix es, fruere nostris gaudiis eminus, ac sine contractu. Hoc enim modo volunt perdices concipere. Sed quid de gaudiis loquor, qui tristia omnia & cogito interdiu, & somnio noctu. Erit forte dies, mi Hoofdi, cum nubilum mentis meae discutiet laetior Iuno.
    Tunc tua Barlaeae festiva fronte Camoenae
        Fata canent, fatis prosperiora meis.
[p. 629]
    Tunc tibi perdices & fercula lauta reponam,
        Et tanti praesens hospitis hospes ero;
    Accipe promissi, versus quos mittimus, arrham,
        Hoc precio nobis tot redimentur aves.
Vale. 20 Oct. 1635.

307.
EIDEM.

MAgnifice Hoofdi,
Oratores aliud nacti argumentum, alia recitatione detinent populum. Comicus, pro fabulae ratione actus suos format & scenas. Satrapae, prout peccavit reus, magis minusve terribilia loquuntur. Ego, quamvis nec Orator sim, nec comicus, nec Satrapa, tamen hos ipsos imitabor, & nactus leporem post aves, non de avibus, sed lepore loquar. Non citabo Gelliam Martialis, quae ex leporum esu vultus formosiores reddi dicebat. Non reponam Terentii jocum, Tute lepus es & pulpamentum quaeris? verum hoc nomine gloriar, illud mihi missum animal, cui Cleopatram Aegyptiorum reginam comparat Horatius, illa oda, quam in Actiacam victoriam scripsit. Dicit Imperatorem pressisse Reginam,
    Accipiter velut molles columbos, aut leporem citus
        Venator in campis nivalis Haemoniae.
Nec illud parum ad muneris tui commendationem facit, quod ejus capturam in felicitatis rusticae partem ponat idem Poëta,
    Pavidumque leporem & advenam laqueo gruem,
[p. 630]
        Iucunda captat praemia.
Quid, quod grande sapientiae argumentum mihi objicias, cum didicerim, non in scholis, sed divitum mensis, optimos esse armos leporinos, juxta eundem Flaccum,
    Foecundi leporis sapiens sectabitur armos.
Quod si cum lepore misisses galeam, ego galeatum leporem misissem illis maris ducibus, qui foedo nuper exemplo fugientibus magis, quam persequentibus fuerunt similes. Attamen gaudeo me non esse Hebraeum, cui leporem edere nefas, licet enim ruminet, ungulam tamen bifidam non habet. Quod si viveret Heliogabalus, pilos leporis tui, uti & plumas perdicum illi pro dono mitterem, solitus quippe erat & has & illos habere in deliciis, & sub alis gestare. Sed libet causas scrutari, cur leporem miseris. an quia ut illi auditus est sagacissimus, vis Philosophos attentius audire sapientum voces? an quia ut ille insomnes ducit noctes, putas me quoque lucubratorem. An, quia ut effoeminatissimus est lepus, credis me lepusculo tuo molliorem? An, quia ut ut ille solitudine gaudet, mihi quoque solitariam sine compare exprobras? Quin & illud scire cupiam, cujus mihi generis leporem miseris. Varro tria numerat, unum Italicum, primis pedibus humilem, posterioribus altum, superiore parte pullum, ventre albo, auribus longis: secundum Gallicum, idque plurimum candidum, quales in Noricis sunt Alpibus: tertium Hi- [p. 631] spanicum, simile cuniculis. Dum de his deliberas, exercebo dentes in lepore tuo, cujuscunque tandem generis sit. magnam sane rem misisti, quae ventri materiam alimenti, mihi Philosophandi, amicis ridendi praebuit. Nec tamen iis annumerari volo, de quibus Horatius in Satyris scribit:
    Sunt quorum ingenium nova tantum crustula promit.
Vale. 7 Nov. 1635.

308.
PETRO CUNAEO.

SCriberem saepius, cognatorum charissime, si tam esse meus, quam sui tunc, cum essem ex parte alterius. puta conjugis. quoties amoenioribus studiis me applico, aut scribendis literis, intercursant cogitationis pristinae sodalitatis, quam conjugium appellant. Faciunt illae, ut dum nimis memor sum vitae praeteritae, minus memor sim amicorum. Quamobrem veniam mihi dabis, si tardius literis tuis respondeam. Quam saepe te longius abesse à Libitinae domo, ubi Charontis cymbulam usque adeo implent Leydenses mei, ut sub pondere illa gemat, & multam accipiat rimosa paludem. At volupe est audire, remisisse se nonnihil mali vim, & placatius esse Numen, Peccatis nostris offensum. Illic, ubi es, aëre frueris salubriore. quare noli festinare & intempestivius repetere fatalem locum, ubi de feretris & sepulchris li- [p. 632] tem movent superstites. Perlatum ad nos, vos literis Curatorum excitos ad professionem. at non debebant tam rigidi esse exactores publicorum officiorum, viri sapientissimi, in tanta doctorum penuria, quorum sane carior est annona, quam fullonum & vespillonum. Praestat, meo judicio, Palladis sacra differri ad tempus, quam certissimo discrimini objici ejus mystas. Consultius est militem in bello subinde fugere, quam stationem mordicus tueri & perire. qua es prudentia discernes facile Senatusconsulta ab occultis naturae vocibus, quae amorem nostri suadent. Et quis locus Doctoribus, remotis auditoribus? nisi voces esse velint clamantes in deserto. De pace aut induciis deliberant partium delegati. Vidi literas, quibus scribitur Graphiarium Ordinum Generalium ultro citroque commeare, & propediem expectari aliam publici status faciem. Faxit Deus, ut bellorum satias aliquando capiat Magnates. Et capiet, cum incerta bellorum, cum calamitates publicae, cum ambitionis vana spes, cum vicinorum afflictae res, cum pacis commoda animis subibunt imperantium. Scribo hoc, non ut consulam sapientioribus, sed ut scias, me non esse Achillem aut Diomedem. Potius cum Penelope dixerim: Non Priamus tanti totaque Troja fuit. Dixissem fere me Palamedem esse, sed nolo esse, ne simili fato peream. tibi haec scribo, qui mecum togam praefers armis, & laureae linguam, qua vales ad invidiam. 15 Nov. 1635.

[p. 633]

309.
THEODORO SCHREVELIO.

SAlva res est, mi Schreveli, vivis & vales. Nec enim mortui aut Dominum laudant, aut versus scribunt. Tu utrumque facis. Si, ut Maro ait, carmina vel coelo possunt deducere Lunam, te teste, carmina vel terris possunt avertere pestem. Placuit mihi poëma tuum, sed displicuit ferale argumentum. ingemui non semel ad charissima amicorum nomina. Nomina inquam, quia haec sola supersunt. In quoscunque incidi Leidenses, quaesivi diligenter de te familiaeque tuae statu. Hactenus vobis perpercisse procul jaculantem Apollinem intellexi. Et si quis amici tui precibus locus, parcet porrò. Nescio, quo in urbem vestram affectu ferar, cujus ego malis non minus, quam propriis condoleo. Quare & gaudere me scias, cum desaevire luis vim scribis. Desaevit & hic per Dei gratiam, licet mortuorum numerus vestro longe fuerit minor. Filia Doctoris Tollii, quae cum matre & vitrico huc concesserat, simili fato periit. Eadem dies & sanam vidit & mortuam. Vigilandum est & orandum singulis, cum horam nesciamus, qua venturus est Dominus. Optaveram te Autumnalibus feriis videre. Sed detinuit te, uti opinor, communis mali metus, & familiae cura. Versus tuos pios, graves, nec invita Minerva scriptos distribui amicis. Omnes tibi gratias agunt, & annos optant Euboi- [p. 634] cos. Vale cum conjuge & liberis. 24 Novemb. 1635.

310.
CORNELIO VANDER MYLE.

HAbes quae petiisti exemplaria Orationis de Oculo, praesantissime Myli, nec inamoena illa est, nec inerudita. Oculis opus est, ut intelligatur oculus; cum saepe in hoc argumento caecutiant etiam oculatissimi. Inter omnes sensus nullus aeque admirabilis ac visus, sive oculi fabricam, sive species visibiles, sive videndi modum, vel per receptionem vel per emissionem radiorum spectes. Sed de his ipsum autorem disserentem audi. Nondum gratias N.T. egi, pro missis clarissimi Bonifacii versiculis. Id nunc facio. Nihil habeo quod rependam, praeter hos Hendecasyllabos, de Perdicibus, quos ad Satrapam Muydensem nudiustertius misi. Velim scire, an Zulechemi Dominus Hagae sit, an in Batonis, ut vocant, insula, ubi Schenckii moles patriae molesta est. Addo exemplar Tragoediae Grotianae, quam Belgicè reddidit I. Vondelius. Die Iovis proximo ex orchestra ab actoribus recitabitur. Oblitus pene eram quaerere, ubi vivat Dominus de Thienhoven. Vale Vir maxime, & Barlaeum tui tuorumque observantissimum si non in amicorum primis, saltem in postremis habe. Raptim Amstel. 24 Nov. 1635.


[p. 635]

311.
ADRIANO VANDER MYLE.

Ex literis parentis tui intellexi, nobilissime Myli, uxorem tuam Agatham filiam tibi peperisse. Quamobrem non potui non hunc tibi conjugii fructum gratulari. Fortè feliciorem te crederes, si filium peperisset. At ego rationibus pluribus evincam, filiam filio, feminas maribus digniores esse. Est philosophorum, non vera solum & probabilia, sed & paradoxa tueri. Tria sunt bonorum genera, honestum, utile, jucundum. Singulis praestat mulier. Honestior est, quia minus temeraria quam vir, magis temperans, quam vir, magis prodiga, quam vir; magis mansueta, modesta, minus ferox quam vir. Patientiam desideras? nulla major, quam feminarum, quae concipiendae, gerendae, pariendae, educandae prolis molestias naturae lege ferre coguntur. Nec minor in iis humilitas, ut quae viro obsequentes sunt, & ad eorum nutum non invitae se componunt. Non obliviscar de religione dicere. Hic laudem viris praeripit muliebris ardor & zelus. Templa vide, plus illic togarum, quam palliorum, plus vittarum, quam braccarum, plus peplorum, quam pileorum. Qui primi sacrum Tumulum adiere? virine an feminae? Mariae erant, Magdalenae erant, tardius Andreae, tardi venere Simones. Qui vagantes Apostolos hospitio excepere? Lydia fuit, Timothei mater fuit. Ubi viros sa- [p. 636] lutat Paulus, etiam meminit Tryphinae, Triphosae, Olympiae, Persidis, Iuliae, feminarum virginumque. Si objicias, Apostolos viris scripsisse, dicam ego, Ioannem Apostolum secundam Epistolam inscripsisse Electae dominae. Si regeras, Deum sub typo Iacobi & Esaui arduas res adumbrasse, respondebo etiam Saram & Agaram typos fuisse coelestium rerum. Ut non videam, quo merito plus sibi honestatis vendicare debeat vir, quam femina. Quod si de utilitate controversiam moveas, inutilis res visa est Creatori vir absque conjuge. Sine illa vita virorum, vita est exulum & erronum. Sine muliere languent, jacent, gemunt, suspirant. Sine muliere laceris incedunt caligis, lutosis calceis, vestibus immundis. Sine muliere friget culina, friget lectus, imperant ancillae, male custoditur domus. Mulierem si tollas, desinit vir esse caput, esse maritus, esse pater. Non habet, quod osculetur, quod amplexetur, cui arrideat, cui se totum credat, sanus, aeger, interdiu, noctu, rebus secundis vel adversis. Sine muliere nec Respublica, nec Ecclesia, nec exercitus, nec popina, nec textrina, omnibus numeris perfectae sunt. Nullibi non necessaria est muliercularum officiosa sedulitas. Denique si de delectabili bono loquendum sit, multis parasangis viros vincunt feminae. Nos morosi sumus, illae comes: nos superciliosi, illae gratiosae; nisi fortè officii sui oblitus maritus, justam offensae causam praebuerit. Tota vita, expertus loquor, sine [p. 637] muliere tristis est, infestiva, invenusta, molesta, breviter, dolor & mors. His adde haec solatia, non perituram tibi in bello filiam, non in mari, non in Arabum sylvis desertisque, quò viros propellit avaritia, vel ambitio, vel temeritas. Non litigabit in foro, more caussidicorum, non è suggestu despumabit in superiores, more quorumdam Theologorum: non multas illustres animas ad Orcum mittet, more Medicorum. Non erit Hippolytus, non Bellerophon, non Paris, non Priamus. Felicem te praedico, cui filiam indulsit Lucina. Faxit Deus, ut cum adoleverit, Saram referat modestia, Annam precum indefesso studio, Esteram amore populi & civium, Lydiam comitate & facilitate erga Dei praecones, matrem formosam, castam, modestam, pari forma, castitate, modestia. Tu, mi Myli, judica, quantum mihi debeat sexus muliebris, cujus patrocinium tantis animis suscepi. Ubi filium tibi peperit uxor, agam virorum causam. Philosophus omnis ambidexter est, quoties vel vexare adversarium, vel amicum exercere vult. Vale & conjugem matremque saluta. 4 Dec. 1635.

312.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Jam ante octiduum, non de morte, sed morbo illustrissimi Molini inaudiveram, ex literis Venetia ad mercatorem D. Suiers datis. [p. 638] Quibus fidem fecere tuae, tristissimi nuncii testes. Amisit in illo viro Respublica Veneta tibicinem, quo nitebatur; oculum, quo sibi utilia prospiciebat: cor, cujus se fidei committebat: decus lucemque, qua domi forisque fulgebat. Nec minus Respublica literaria, Patavina praesertim, in eodem viro Mecoenatem amisit, quo gaudebat; Apollinem, cujus se hortatu monitisque erigebat: Palladem, cujus se aegide tuebatur; purpuram, qua spendescebat; curatorem, à quo fovebatur tenerius. Expecto ut in lacrymas se solvant Venetorum eruditae mentes, Patavini, Tarvisini, aliique, quibus vivus praefuit & profuit. Aequum est praecedere Italos, & Heroi domestico parentare. Forte illorum lachrymis victus potero inter postremos plorare. Mitto amoenioris argumenti epistolam ad filium, jam patrem. Istis lusibus & reficio me, nec illi ero gravis. Vale Vir maxime, & qualis Venetis fuit Molinus, perge talis esse Batavis. 16 Decemb. 1635.

313.
CONSTANTINO HUGENIO.

QUi has tibi litteras offert, nobilissime Hugeni, vis scire ecquis sit? nondum dicam. Ubi natus? ubi morimur omnes. A quibus educatus? ab Apolline, Musis, & Gratiis. Quo lacte? veritatis, comitatis, elegantiae. In quo gymnasio? bonae mentis. Quo seculo? quo orbi imperat ignorantia, ambitio, avaritia. Qua [p. 639] aera? anno à Moriae natalibus inobservabili. Ubi habitet? ubi non Nitzliputzli Mexicanorum deus, sed nummus pro idolo est. Ad quod flumen? in quo delicatuli excrementa sua comedunt in anguillis. Ad quod insigne? Aratri, sed cui nullus insudat taurus. Vis & scire, quid agat? favet bonis. Quid non agat? nulli maledicit. Quid sit? legatus meus à latere. Quid non sit? pater. Quid amet? virtutem. Quid non amet? aulam. Quid calleat? sorte sua esse contentus. Quid nesciat? fallere. Quid optet? pluribus prodesse. Quid metuat? amicorum offensam. Quando doleat? cum gaudent improbi. Quando gaudeat? cum non dolent probi. Quot calleat linguas? unam, simplicitatis & candoris. Quas oderit? adulatoriam & sugillatoriam. Quae illi delicae? Romanorum & Graecorum. Quid novissimè in illis amet? antiquissima. Qualis sit in foro? minus credulus. In templo? cum ratione. In conviviis? officiosissimus. In aula? metuens futuri. In cubili? nescio. Vis & scire, quam mercaturam exerceat? lucrandi bonos. Quid numeret? virtutes tuas. Quid ponderet? beneficium acceptum. Quo se pede metiatur? suo. Quo sit vultu? ingenuo. Quo supercilio? nullo. Quibus oculis? probis. Quo pectore? aperto. Quali incessu? modesto. Quo habitu & vestitu? quo ocreati Achivi incedebant. Vis jam scire, quis sit? dicam. Vicifortius est, tui meique studiosissimus & amantissimus. Vale & nos ama. 25 Dec. 1635.

314.
IOHANNI BOR, Medico.

DOctissime & amicissme vir,
De morte parentis tui jam ante inaudiveram, uti solent amicorum commoda & incommoda ad amicos nullo negotio dimanare. Condolerem tibi magis, nisi scirem gratias te debere Deo, quod non nisi senem & grandaevum patrem amiseris. Mihi ante depositam praetextam ereptus parens uterque, tibi jam secundum conjugi & plus quam viro. Ut, si loquendum humanitus, melius tecum, quam mecum egisse fata videantur. Miratus saepe in parente tuò fui integram vegetamque rationem, ac bonae mentis robur, & languente corpore erectum spiritum. Amavi in illo candorem, humanitatem, & quo in patriae incolumitatem ferebatur, affectum. Familiare illi erat in prandio & coena preces Reipub. nostrae necessitatibus accomodare, & universali precationis sacrae formulae inserere tà hékasta. [à singula] Libens illa audivi coram non semel, fateorque me non pauca pietatis officia ab ipso didicisse. Iam Deo & Christo propius fruitur, quem coluit, in quem credidit. Mortuus est in Domino, qui vixit in Domino. Curas nostras & Principum motus ex alto despicit, securas unice, quid nos mortales terreat. Hoc agamus ambo, mi Borri, ut ab optimo & venerando sene exempla capiamus vitae honestioris sanctiorisque. Sic enim & vivus & mortuus [p. 641] proderit. Tu imprimis animam genitoris tui, quae jam in benedictione est, pia recordatione venerare, & quo subsequendum erit, mihi tibique vota praemitte. Vale, & uxorem officiose saluta. Liberis meo nomine osculum commoda. 14 Ianuar. 1636.

315.
PETRO CUNAEO.

PErscripsit ad me vidua D. Arminii de obitu filioli tui Iacobi, pueruli elegantis & festivi. Memini, quàm esset gelòtopoiòs, [visum excitare promptus,] quoties questiunculas moveret, non sine genio, etiam de rebus sublibimus, & puerilem captum excedentibus. Mallem mihi gratulandi vobis causas offerri, quam condolendi. Licet non desint causae, ob quas familiae tuae gratuler. Quam fatali hac anni tempestate à luis contagio incolumen servavit divinus favor. Non leve adversus humana mala solatium est, malorum communitas. Nisi omnium esset mors, juvenum pariter & senum, meritò naturae controversiam moverent morituri. Nescio qua aura afflet Zelandia peregrè advenientes. Etiam me aliquando, cum in istas partes habitatum concessissem, febris corripuit & exercuit per semestre, postquam exsuccum me, exanguemque pene confecisset. Non accumulabo rationes, quibus dolorem tuum leniam, cum ea omnia in promptu habeas, quae consolando homini facere possunt. Capit patientia tua robur à ca- [p. 642] lamitatum domesticarum consuetudine. Nec potest mortis esse contemptor, nisi qui suorum mortem ferre didicit. Haec privata sunt. Reip. nostrae fortunam optarem tutiorem esse. Quanquam enim in Germania leviculis praeliis victores Sueci animosiores sint, nihil haec ad rei summam. Instant nobis Caesareanae copiae, & in confinibus undique haerent. Nisis arcem Schenckianam primo Vere aëris aliqua praecox clementia reddat, metuo Trajecto ad Mosam, urbibusque magno aere victis. Dicitur hostis à pecuniis esse instructissimus, ut jam nobis terrori sit, qui proxima aestate Brabantiam magno terrore concussimus. Belli nostri apparatus ad defensionem componi videntur. De induciarum successu despero. Non placent Iovi. Et lactat nos vana spe Hispanus, eaque postulare dicitur, quae sine publica infamia concedi nequeunt. Nec desinit turbare pacis consilia Gallus, cui opus est occupatis vicinis, ut Lotharingiam teneat. Anglus de Palatinatu recuperando consilia init, sed per Legatos, hoc est, inermes. Vale cum uxore & liberis. 16 Ianuar. 1636.

316.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

FEcit domesticus dolor, nobilissime Haestrechti, quod tibi longo tempore non scripserim. Illius cum te participem esse vellem, tu Hagae Advocatorum limina pulsabas, & offas ob- [p. 643] jiciebas procuratoribus Lentulis, ut loqui vellent & scribere. Quaesivi te apud Dominam de Poelgeest, solusque moerens & querulus summo mane Alpheno Coudenkerkam ivi, rediique circa meridiem ad D. Overbeequium. Ut verum dicam, male precabar Curiae, ut quae divortium inter nos fecerat. Malè precabar litibus, quae amicitiae nostrae pene lethale frigus induxerant; malè precabar Grobbendonckio, qui te clientem fecerat, & ex homine libero aulae mancipium. Ita mihi periit aestas, Haestrechti, sine conjuge, sine te, sine solatio. Interea caesus est in Eburonibus Sabaudius, discerpta miserè Thiena, vastata Brabantia, nostri rediere sine gloria, intercepta arx Schenckiana, & versae rerum vices. Nihil alienum à belli & fortunae militaris indole evenit. Meretrix illa est, & pantomima, & prorsus comica, vultu, pede, nutu tota versatilis & inconstants. De induciis despero. Obstant Brasilia, Gallus, honestium fiducia, Caesaris felicitas, aliaque, licet Saxonis res in angusto sint. Bello nec servabimur nos, nec hostis. Arx Schenckiana securitatem nostram flagellat, non tamen penitus tollit. Cardinalis Infans feliciter satis auspicatur imperii habenas. Fuisti Bruxellis & apud amplissimum D. Deckerum frontem explicuisti. Scribis illum mirificè meis versibus delectari: miror etiam illic viris magnis placere Batavorum ineptias. Si filotêsías [benevolentiae] pocula in sanitatem Barlaei tui bibisti, non invideo tibi [p. 644] istud gaudium. Ego vicissim hic, ne me putes ab omni humanitate exaruisse, ad tuum nomen hausi spumantem pateram. Rogas ubi? apud Vicofortium meum, quem si propius nosses, unum hunc omnibus tuis Canonicis, & regularibus & irregularibus praeferres. Ubi Ultrajectum reversus fueris, me invise, & viduitati meae condole. Ni feceris mittam tibi divortii libellum. Multa habeo, quae in sinum tuum effundam. Sunt quae risu tecum excipere volo, sunt quae lachrymis proseqar. Iam exacti sunt anni aliquot, ex quo non vidi te. Quae haec in amore remissio est? quis torpor? Vale heros cordatissime, & amicorum frigidissime. Amstel 28 Ian. 1636.


317.
PETRO CUNAEO.

COgnatorum charissime,
Noli conqueri, quod scribam rarius. Vis me, scribere, ut scribam? non audeo non seria tibi scribere, qui ubique serius es, & rerum aestimator gravissimus. Chartas rerum inopes scio te aversari. Si momenta Reipub., hostium molimina, legatorum arma nossem certius, scriberem crebrò. Iam ciu & benè valeamus nos, Dei beneficio, nec sinistri quicquam de familiae tuae statu resciscam, gratulor tacitus & tibi & mihi, & silentio tanta gaudia involvo. D. Vorstio fasces Academici benè feliciterque cedant. Non debebat illic lascivire juventus, recenti [p. 645] adhuc tantae cladis memoria. Nuper orationem habui de Coeli admirandis, Physicam auspicaturus. Excitandi interdum sunt animi studiosorum, & minus moroso sermone ad Philosophiam pelliciendi. Vidi librum de Mari clauso, magno molimine & apparatu à Seldeno scriptum. Sed non difficile erit tibi, cui has partes demandatas ajunt, clausum Mare aperire, utpote & historiae veteris, ac juris divini pariter humanique peritissimo. Dignum est te argumentum, quo demereberis Batavos omnes, & quotquot fortunam libero Mari experiri amant. Vale cognatorum charissime, & tuos saluta. 3 Feb. 1646.

318.
ARNOLDO BUCHELIO.

AMplissime vir,
Ignosce, quod praeter morem meum dudum fuerim silentarius. Fecit privatus familiae meae luctus, ut mihi & amicis defuerim. Nunquam me invisit amicissimus Petitius, quin de te & valitudine tua inquiram sollicite. Ex quo enim tibi innotescere coepi, eo me sensi in te affectu ferri, quo filii solent in parentes. Admiscuit eruditioni tuae benignus Deus morum suavitatem, quam ista aetate in plerisque desideramus. Hic pellicior & pertrahor usque in amorem tui, & reverentiam sedatae ac minimè morosae senectutis. Diu est, quod de climacterico anno mihi scripsisti. Illi jam accessisse arbi- [p. 646] tror octavum novenarium. Interea studes, & minimè ociosus es, & immerentem me omni officiorum genere prosequeris. Experior, mi Bucheli, verum esse in te, studia senectutem alere, & vitae fatiscentis taedia discuti optimarum rerum lectione. Mihi, quamvis tetrico philosophorum ludo includar, subinde libet in amoeniores literarum hortos deflectere, & leporis aliquid aspergere gravitati Aristotelicae, ut sapiant auditoribus, quae docemus. Habui nuper Orationem de Coeli admirandis, cum Physicam essem praelecturus. In ea, dum res philosophicas tracto, hoc conor agere, ut Philosophi voces phrasesque dissimilem. Si legere vacabit, invenies plurima, quae in summi numinis te admirationem rapient, praeterquam, quod & piè & non sine paraenesi claudam. Vivimus in ea urbe, in qua virtutem post nummos plurimi sectantur. Itaque vapulare interdum necesse est, ambitionem, avaritiam, intemperantiam, luxum, vitia magnis civitatibus familiaria. Cognato tuo D. Vorstio fasces Academici obtigerunt. Gratulor illi honorem hunc, qui virtutibus ipsius debetur, quamvis ob stuudiosorum inordinatos motus non careat suo onere iste honos. Vale, & conjugem meis verbis saluta. Amstel. 12 Feb. 1636.


[p. 647]

319.
JOACHIMO VICOFORTIO.

AMplissime Vicoforti,
Dum tu aulae vacas, ego illum fastidiose disco spernere. Splendorem istum non fero, noctuis similis, quae tenebras amant & latibula. Quam suave est vel Hugenio missitare versiculos, vel tibi, vel matronis supra sexum eruditis. Hac conditione non permutem Divitias operosiores. Est domi meae D. Overbeequius, cui dum domum meam aperio, aperio litibus, in quas adversariorum improbitate pertrahitur. Parum abest, quin fiam causidicus, aut forensis rabula, adeò auribus meis obstrepunt crediti & debiti vocabula, ut videar dikaiológos, [juris defensor,] & mercurialium contraversiarum arbiter. Advocati non semel mihi, & meritò, exprobant rerum istarum imperitiam, quoties obloqui audeo, & interpellare exercitata litibus ora. Fero patienter verbera haec, & Asini Apulejani exemplo excipio tergore graves ictus. Recitent illi leges Codicis & edicta Imperatorum. Mihi non obtusum adeò est pectus, quin videam aequi & iniqui discrimen. Miseret me illorum, de quorum bonis disceptant isti Rhetores. Non eguit ipsorum opera Diogenes, cui de pera & dolio nemo, quo sciam, litem movit. Nec audies unquam Barlaeum ire in partes, aut litigare pro rostris. Placet illud Bilbilici: Lis nunquam. Nobilissimo Hugenio [p. 648] trade hos versus ingeniosissimae Tesselae. Non carent genio, nisi me aut affectus aut coeca admiratio inumbrant. Addidi epigramma meum. quia ut proverbium habet,
        Mulier pudica non it sola.
Vale & citò redi. Ita placabis Dominam, mihi placebis. Amstel. 16 Mart. 1636.

320.
CONSTANTINO HUGENIO.

QUantos tu, mi Hugeni, fluctus in simpulo excitas, quanta fulmina è pelvi das. Quia Epigramma molliusculum effudi in laudatissimam Tesselam, quia ad Belgicos ejus rhytmos verba reposui minus severa, credor tibi amare. Non sum lapis aut stipes, cum illi assideo. Nec quoque sum naphta, qui sine propiore contactu concipiam flammam. Refrixi, amicissime, capit cum aetate & annis incrementa prudentia. Ipse Horatius, Naso, Catullus amatores strenui, tandem necesse habuerunt canere,
    Nunc arma, suspensumque bello,
    Barbiton hic paries habebit.
Illa ut scis,
    Vatis amatoris Tessela scripta manu,
magna gravitate praesentem vitae statum tuetur, & pro eo verba facit. Ego ne videar modestam simulationem observasse, laudo institutum, sed constantiam me ut plurimum in istiusmodi votis desiderare affirmavi, cum femina nec Capitoli saxum sit, nec Mathemati- [p. 649] corum cubus, nec ex Parcarum aut Fatorum ordine, quae immobilia habentur. Sunt plurima, quae in ista matrona veneror & suspicio. Est aliquid, quod displicet, cujus nota est . Quod si non animo fixum &c. Huic uni forsan &c. Deterrent me à secundis nuptiis acerrimae Hieronymi invectivae, praeter novercalia odia. Et videntur gentiles illas permisisse magis, quam probasse. Saepe indignor genti nostrae, quod illud à se impetrare nequeat continentiae robur, quod sibi imperant, quotquot monasticam vitam amplectuntur. An aliud ipsis putas esse jecur, quam nobis? an precum assiduitate putas contundi carnis petulantiam? an vigiliis & jejuniis exarescunt? an fascino utuntur & medicatis herbis? quicquid sit, vivunt patres illi tranquillius, nec necesse habent suas epistolas inserere Heroidum epistolis. Quae in Pontificis manum deletoriam scripsisti, acutissima sunt. Praeripuisti mihi aculeos, ut vix audeam aliquid reponere. Quaeris quid sentiam de Sebastiano Bassone, Aristoteles mastyge, vox est praetera nihil. Aristotelem non intelligit, cui oppedit verius, quam contradicit. Legi ante annos XII, & habeo autorem in Bibliotheca mea. Gloriolam quaerit ex adversarii celebritate. Si viveret Aristoteles, Hippocrati curandum in Coan insulam mitteret. Petis, ut omissis controversiis theses ipsius elegchtikàs [adversarias] excerpam. At nullas habet, mi Hugeni, & quas habet; aut falsum dicunt, aut non [p. 650] contradicunt Peripato. Ex Andabatarum est gente, qui adversarium sibi fingunt, & velati coecis ictibus feriunt. Ajax est lorarius, qui dum in sues saevit, putat se Achivos caedere. Cum multa in illo scriptore leges, ignorabis multa, & post fastidiosam lectionem, discedes è convivio non satur, sed famelicus, aut potius anórektos. [sine appetitu.] Vale. 25 Mart. 1636.

321.
JACOBO PETITIO.

AAcademiae vestrae natalibus non interfui, Petiti amplissime. Non defuere susceptores natae Palladi, aut testes tantae rei. Potui abesse à strepitu, & fremitu tumultuantis plebeculae, quae Oratores vestros nec intellexit, nec ut intelligerent alii permisit. Tintinnabulis illa & campanarum sonitu magis detinetur, quam declamationibus. Pridie diei, qui solennis fuit Athenaeo vestro venit huc D. Cunaeus, cognatus meus, potuissem alias ad vestra spectacula pertrahi. Desideraverant multi videre Processum Musarum, Apollinis, Facultatum, qualis exhibitus fuit olim Lugduni in Batavis, quo tempore hujus Academiae investitura celebraretur. Nimis fuistis graves & expertes ceremoniarum & phalerarum, quibus Remi turba gaudet. Non est aliena à Sapientiae studiis omnis dementia. Non temere veteres Minervae ululam consecravere. Ego ordinum vestrorum praeclaro instituto gratulor. Benè se habent [p. 651] Respublicae, quas literarum & humaniorum artium cura tangit. Non aliis aequè praesidiis illae insistunt, quam illis ipsis literis & artibus. Saluti namque civium Theologia consulit, valetudini Medicina, bonis opibusque Iurisprudentia, Etiam majus erit doctorum precium, ubi pluribus opus. Cuperem scire, an pellexeris ad te clarissimum Sylvium. Etiam, an istic sit Haestrechtius noster. Heri me ad solemne prandium pertraxit mercatorum flos delibatus, & fori nostri decora, Vicofortius, Bartelottus, Schuylius, Calandrinus aliique, quibus cum convivari & jocari malo, quam mercari: cras nobis redeundum ad lectiones. Quare caperanda frons est, & ad gravitatem componendus calamus, vultus, & oratio, nec nugandum ultra. Tu vale, & cum pulchra fecerit te prole parentem conjux tua, fac sciam, quò me teste, illa Christianismo initietur. Vale amicissime. 29 Mart. 1636.

322.
JOHANNI BEVEROVICIO.

DAvus sum, mi Beverovici, non Oedipus. Ex periphrasi tamen, qua hominem illum non indisertum describism hariolor illum apud aulicos loqui. Quia nomini parcis, parcam & ego. Sacer est, hunc tu Romane caveto. Fertur Galliarum rex Henricus IV dixisse, malle se sex Bullonios hostes, quam unum Monachum. Veneror istius ordinis Homines, partim [p. 652] quia ejus olim pars fui: partim quia nocere possunt, illo telo, quo se ulciscuntur feminae, hoc est, lingua. Nolim tamen paucorum vitia tot ordini imputari. Erasmus noster non semel ait, se malos monachos taxare, non monachos, malos Episcopos, non Episcopos. Si uno Scripturae loco, ut Theologus iste pro concione dixit, decidi potest controversia illa, multiplicasti entia sine necessitate. Nec tu solum, sed quotquot operosius illud argumentum tractarunt, horas perdiderunt optimas. Sed fruatur ille suo textu. Soli loquuntur, qui ex sacro umbone loquuntur. Remoto hoste facile est triumphum canere. Crescunt tuae disputationes de vitae Termino novis doctorum judiciis. Lis secunda sui, qua desinit, incipit. Vidi etiam apódeikson [demonstrationem] meam, magno labore refutasse Pedanium. non indignor. patienter fero modeste contradicentem. Nihil reponam, nec enim vacat certare cum pedibus, ut qui longius absunt à rectae rationis sede. Aries est cornupeta in quosvis incursat, obvios, non obvios. Mitto Orationem meam de Coelo, quo dignus es ob probitatem, eruditionem, & singularem humanitatem. Nec tamen volo te virtutibus mereri augustum illud domicilium. Nolo impingere insanas Theologorum theses. Sed cum dignum te coelo pronuncio, gratiae te hoc & indulgentiae divinae debere agnosco. Tu me ama, & si meam de coelo sententiam expendere vacabit, ignosce ignorantiae Professori. Ubi una erimus apud Supe- [p. 653] Superos, propius edocebimur, num terra roteretur, an aether. Si nomini meo bibistis, bibimus & hic tuo. D. Colvius se salutis tuae stitit vadem, & pro te respondit non invitus. Ubi ad vos redierit, libera virum optimum gravi hoc vadimonio. Amplissimum virum D. Sebastianum Franconem aliosque meis verbis saluta. 26 April. 1636.

323.
GULIELMO STAACKMANS.

AMplissime vir,
Gratissimae mihi fuerunt literae tuae, quibus & patriae te libertatis & mei juxta studiosum profiteris. Indignaris, maria claudi, sive jugulum occludi lucripetis Batavis. Si necessaria ad vitae praesentis usum cuivis populo suffecisset benefica natura, possent Principes sui juris facere, quae accolunt aequora. Iam, cum alii aliorum egeamus ope, nec omnis ferat omnia tellus, vim inferri puto humano generi ab iis, qui obicem commerciis ponere allaborant. Tu Seldeni grande opus paucis versibus refutas. Sufficit. nec enim consultum arbitror, tantam rem scholarum doctoribus aut caussidicis committi. Si ullibi, hic jus in armis est, aut saltem armis defendi expedit. Ne si disceptari ad forensium controversarium morem causam illam patiamur, causa cadat vel hic vel ille. Epigramma tuum argutum est & masculum. Si in navi, prope sentinam positus, talia scribis, quid ex- [p. 654] pectabimus à te, ubi inter bene olentes aulicos ambulabis. Exigis à me Epigramma. Mitto duplex: licet pericolosum putem scribere ea, quae Regibus ac Principibus displicent. Non debebam ego Regem Britanniae offendere, qui me Torquatum fecit. Sed qua est ille prudentia & animi magnanimitate, non metuit sibi à poëtico strepitu. Malunt reges sibi obloqui corvos poëtas & poëtrias picas, quam Veliferas arces & castra natantia ponto. Pertrahe, si potes, in hanc scenam Zulechemi Dominum, & amplissimum Honerdum. Ego petitioni tuae nolui non obsequi. Sed cave, Tamesin conscendant, quae scripsi. Vale. 27 April. 1636.

324.
PETRO C. HOOFT.

PEtis versiculos, qui nuper inter pocula mihi exciderunt. Eos habe, licet gravitatem tuam minus deceat, legere ridicula, quaeque in Velabro minus teruncio emas. Amicitiae tamen nostrae me haec debere puto, ne quicquam tibi denegem eorum, quae tu aestimare videris. Multis tibi nominibus obaeratus sum. Alloquio tuo & mensa non semel dignatus es. Amicis ad haec tuis, viris amplissimis humanissimisque Schuylio & Bartelotto me annexuisti, cum Italis ac Sabaudis commisisti, & honoris tui radiis adeò me illustrasti, ut jam alicujus pretii esse videar & inter reliquos, velut umbras, micare. Crede. ambitiosum me facis. Inter Crassos ac [p. 655] Lucullos jam ambulo, pari penè gradu & animo. Si opum mihi minus est, plus inest ejus virtutis, qua illas, prae bona mente, vilipendere possum. Hoc debemus literis. Si loculis non prosunt, cupiditatem flagellant & castigant, ut minus petamus, quia paucis ad vitam nos egere scimus. Sed nimis apud te graviter videbor philosophari, & intempestivè commovisse Stoam. Abrumpam sermonem, si te cum uxore liberisque plurimum salvere jussero. Cum uxorem nomino, saepe felicitatem tuam tacitus mecum rumino; cui post primas nuptias obtigit matrona, nec in amoribus difficilis, nec moribus morosa, affabilis, sine supercilio, sine fastu, tui amantissima, amicorum tuorum studiosissima, breviter, Brabantinae indolis. Tu quod facis, illam aestimare & amare perge. Ac quoties illi pro more tuo ingeminabis oscula, cogita, omnibus te illa & singulis virtutibus imprimere. Vale vir praestantissime, & luxurianti calamo da veniam, sum enim contrà quam velim, ágamos [coelebs]. 6 Non. Maji, 1636.

325.
PETRO CUNAEO.

COgnatarum charissime,
Invaluit hic contagio; quae vobis superiore anno fuit luctuosissima. Eodem vivimus climate, eodem fruimur aëre. non alia hic nobis coeli tempestas, quam vobis. Et tamen viget hic & ser- [p. 656] pit lues ista, quae apud vos desaeviit prorsis & languet. Unde colligo, evidentem & manifestam morbi istius causam ab humana mente difficulter deprehendi posse. Nec adeò hic saevit, ut terribilis sit iis, qui didicerunt moriendum sibi aliquando esse serius, ocyus. Urbem inhabitamus amplam, quae laxis & aedium & morientium spaciis distinguitur. Nondum numerum Libitina excessit quadringentorum. Arcem Schenkianam partibus nostris denuo accessisse mecum gaudes. Eo es animo, qui publicae securitate unicè favet. Victa est tempestive, priusquam exercitum ex hybernis excire potuit hostis. Nunc de pace cogitant Urbanus Pontifex, Galliarum & Hispaniarum reges, & Caesar. Exhaustis aerariis mitiora consilia suggerit communis indigentia. Aliud haec, aliud suadet regnorum sitis. Mitto epigramma, quod in recuperatam arcem scripsi. Difficile mihi est abstinere à versiculis, quoties argumentum mihi laetius objicit fortuna. Addidi unum & alterum in librum Seldeni. Sed non est, quod ab hoc armorum gener sibi metuant Britanni. Versiculis uti nec clauditur mare, ita nec recluditur. Expectavi, ut liberos tuos mitteres hac aëris tempestate. non debes nimis esse meticulosus. Vidisti illa, quae in Academiam Trajectinam scripsit ingeniosissima Anna Schuurmans. rogatu amicorum laudavi encomiasten. Ea tibi impertior, licet magis ames legere Democritos, Zenonas, inexplicitosque Platonas. Vale. 25. Maji, 1636.


[p. 657]

326.
THEODORO SCHREVELIO.

NUptiis filii tui gratulor, amicorum dignissime Sponsam commendat modestia, forma, patris humanitas dignitasque. Sponsum doctrina, candor, morum suavitas & patris doctissimi celebritas. Optimis auspiciis junguntur, quos virtutum similitudo jungit. Nec dubito, quin haec amantum copula cessura sit tibi familiaeque tuae in solatium & decus. Utrique meis verbis benè precare. Et Sponso dic, ut caveat sibi à praeterito amavi; & Sponsae, ut discat, amo, amas. Reliqua tempora & personas non curant conjuges. Invitas me ad nuptiale festum, cui interesse ob veterem amicitiam cuperem, nisi dissuaderent plurima: locorum distantia, lectionum officia, quae hic religiosius observamus: necnon memoria charissimae conjugis, quae voluptates meas, si quae intercursant, indies objurgat. Nec ignoro, amicorum & tibi & amplissimo Consuli abunde esse, quibus sacra ista peragatis. Finge me (nam Poëta es) convivis tuis assidere, ego fingam idem, & tacitus fruar ista imaginatione, fruar sermonibus, deliciis, cupediis longo ordine accumbentium. Si viduae aderunt, quarum apud vos est copia, tu selige unam, quam judicabis mihi maximè convenire. Et si audes (quid non audebis pater nuptiarum & mensae induperator?) nomine absentis Barlaei illi propina. Admirabiles sunt in [p. 658] amore casus, & occasionibus ridiculis non rarò videas confici res serias & magnas. Scribo festiva, quia de nuptiis loquimur, à quibus abesse debet ambitiose tristis oratio. Addidi disticha aliquot in nuptias, ut officium tuum aliquo grati animi officio rependam. Vale charissime, & uxorem liberosque salvere jube. Septemviratus meus novis sponsis epeufemeî. [omnia fausta precatur.] Amstel. 28. Maji, 1636.

327.
WINANDO SCHUYLIO.

AMplissime Schuyli,
Mitto tibi versiculos inter pocula primum natos, postea renatos domi. Lepidi sunt, quia à me scripti, ad te & de fratre tuo. Ego tristis Deus non sum, & qui putant me leguminibus solum pasci, aut cibis melancholici succi, vehementer errant. Tu leporum pater es (cave ne in accentu pecces) & propius ad Democriti indolem accedis, quam Heracliti. Frater tuus nova & lepidissima conjuge beatus, non esse mavult, quam non ridere. praesertim cum procaci oculo Claram suam adspicit. Nam, nisi à pristinis moribus degeneravit, ipse Iupiter ejus adspectu trisulcum fulmen è manu deponat, & ad omnem se componat festivitatem & suavitatem Quare non decuit me, aput lepidos convivas, & recentes sponsos triste carmen eructare. Loquor de basiolis, quorum uti nondum apud me exolevit memoria, ita [p. 659] acerbissima est recordatio. Miserum est fuisse felicem. tibi ac fratri messis in herba est. Fortè & me aliquando respiciet laetior Iuno. quod an optare debeam, nescio. Hoc scio, me posse, quod ut velim dissuadet paterna cura, amorque prolis plurimae. Fratri epigramma trade, in tesseram initae amicitiae, cujus tibi & laudem & gratiam debeo. Vale. Amstel. 7 Iun. 1630.

328.
ROCHO HONERDO.

NOn est mei moris, Amplissime Honerde, fastigare aures Senatorum importunis flagitationibus. Curiam vestram veneror, sed gratulor mihi, nihil in ista arena negocii esse homini, literis quam litibus addictiori. Verum quod peram, peto in amici gratiam. Is Joachimus Vicofortius est, vir singulari mihi amicitia junctus, ob eruditionem, humanitatem, & virtutes, quas Aristoteles homilêtikàs [civiles] vocat. Est illi lis coram Curiâ vestrâ, non suo, sed Ducis Wirtenbergici nomine. quae jam per annos aliquot è vestris pependit suffragiis. Rogat, ut illâ expediri possit, & ut eo favore rem ipsam prosequaris, quem ad illam conferri causae bonitas & Iudicum incorrupta probitas permittent. Ego illius petitioni jungo meam, ut duplici officio & ipsum me, virtutum tuarum cultorem aeternum & akíbdêlon [sincerum] devincias. Sentiat amicus meus, aliquid apud te posse vocem ejus, quem amas unicè. Silent jam [p. 660] Musae meae silente classico. nec silent prorsus, nam & Epigrammate nuper recuperatam arcem Schenckianam prosecutus sum, & librum Seldeni duplici ultus sum Epigrammate. Vale. 13 Iun. 1636.

329.
PETRO C. HOOFT.

NOn jam de perdicibus aut leporibus verba faciam, magnifice Hoofdi. uti in brumales mensas fercula ista servari solent, ita aestivarum meditationum minus idoneum videntur argumentum. Omnino tempestivum est, de Passerculo loqui. Avis illa verna est, quae sub aestatis initium parit. quo tempore, dum formosissimus est annus, expeditissimum est vatibus ingenium. Non terrae solum, almae omnium nostrûm matri, sinum recludit calor, sed & mentibus non omninò malis, quibus praeter veternum & vacunam nihil aequè invisum. Tu praeivisti, & quia domi habes filiam magistram passeris, & passerem discipulum filiae, elegantiarum tuarum pyxidem reclusisti, accuratis versibus. Ea dixisti & scripsisti de passere, ut parum absit, quin simili condicione velim esse passer. Non morerer, sic tibi dictus. Iam quia passer non sum, sed potius graculus inter vos, strepo & tumultus edo incompositos. Quod si me pipire putas, ero te judice passer: si stridere, noctua; si fritinnire, cicada. Quidvis esse malo, quam silere, ubi carminis materia objicitur. Caballis, [p. 661] ne per campos alienos grassentur aut septa transiliant, appendi solent è pedibus ligna. Tauris ferocientibus obligatur os. falconibus oculos capsulae tegunt, ne intempestivè avolent. Mihi scripturienti capistrum injice, quale voles. Feram patienter. Sed, si vel linguam reseces, uti Philomelae fecit Tereus; si manum amputes, quod Deiphobo fecere Graeci, inveniam viam, qua me liberem à versibus. Non scriberem haec, nisi & te huîc morbo affinem putarem. Condolet claudus claudo, coecus coeco. An insanus insano condoleat, dubito. quod si insania est, scribere versus, amabilis insania est. Filiam tuam velim places, ne indignetur me passeris virtutibus dignissimum ejus nomen sociasse. aliter fieri non potuit. Quis clavam Herculis laudabit sine Hercule? tridentem sine Neptuno? pectinem Veneris sine Venere? Tu lege, & filiae aperi sensus, quos expediet illam intelligere. Amstelod. 24 Iun. 1636.

330.
ADRIANO PLOOSIO.

QUae per humanissimum virum Mathhaeum Heuft curari jusseras nobilissime Ploosi, curata sunt probè. In cellam meam penuariam descendit grande vas vini Parisiensis, sive Francici, tua liberalitate & jussu Solent istud vinum bibere, quibus lautior est fortuna & lautius palatum. Domi meae minus preciose bibitur, licet apud opulentiores mercantes inter- [p. 662] dum hoc potu excipiar. Nunc videor mihi ejusdem esse sortis cum Lucullis, & Pomponiis nostris. Qui me invisunt amici, mirantur istiusmodi apud me latices fluere. Et sunt inter illos non pauci, qui me taciti prodigilitatis incusant. Ego, qui ab omni dissimulatione sum alienus, Deorum haec dona esse assevero, & nominatim tua. partim ut illis probem frugalitatem meam, à qua istiusmodi calices frustra expectaverint, partim, ut credant me à te unicè diligi. Quoscunque mihi iste liquor amicos conciliabit, tibi debebo. Quoscunque scribam hoc tempore versiculos, eorum autorem puta non Apollinem & Musas, sed rubellum hunc Bacchum. Si deteriores erunt prioribus, cogita me nimium bibisse; si meliores, cogita me ad leges bibisse. Non poterunt non esse mediocres, cum isto humore irrigatur vena. Si aquae essem potor, dilutus esset carminis genius. Nunc cum bibam cum Principibus, & non è vulgo hominibus, assurgam altius. Multa Dircaeum levat aura cygnum, canit de Pindaro Horatius. De me dicerit aliquis: Multa Barlaeum levat aura Ploosi, & favor nullo ipsius merito provocatus. Sum tuus & fui antehac non uno beneficio & officio. Gratias agerem, si par essem facundia. Ea cum desit, perpetua animi recordatione supplebo partes gratitudinis. Impera mihi, quae à me praestari posse putas. Si impar sum beneficiis, non sinam me vinci tui amore, reverentia & obsequio. Sed [p. 663] quid hoc rei est? vix beneficum te mihi & munificium praestitisti, cum ecce superveniant ab uxore missi Limburgenses duo, voti mei in mensis summa & deliciae; adeò isto casei genere delector. Non potest non mihi benè esse, postquam non in perniciem, sed salutem meam conspirant Jupiter & Juno Thienhovensis. ille vini dator, haec caseorum. Ne bibere volenti desit, quod eundem digerat, tu vina mittis. Uterque habete & possidete me, qui meus esse desii, postquam vobis obnoxius vester esse coepi. Vale vir nobilissime & conjugem plurima imparti salute. 28 Iun. 1636.

331.
ROCHO HONERDO.

MAgnifice Honerde,
Verissimè ais ais, sex menses nobis periisse, ex quo illustri legatione defunctus domum reversus es. Non ignoras, cujus illa olim fuerit vox: Amici diem perdidimus. Quare & illud mihi tempus periisse arbitror, quo nec incolumem te videre licuit, nec coram tibi loqui, aut permutare versiculos. Abeuntem epigrammate uno aut altero prosecutus fui. Et statueram in medios Sarmatas mittere litteras & carmina. Verum quae inopina mihi meisque supervenit charissimae conjugis mors, animum mihi expectoravit, ut mei & amicorum oblitus per menses plures consederim in vestibulo Orci, ubi lu- [p. 664] ctus & ultrices posuere cubilia dirae. His nebulis aliquà discussis, redeo sensim ad me, medelam adferentibus amicis, tempore, studiis. Legi cum voluptate Epigramma, quod mihi inscripsisti & arci Schenckianae. Nihil ab ingenio tuo detrivere truces Gothi, aut junctus Sarmata velox Pannonio. Antiquum obtines, acumine, inventione, numeris, & dictione optima. Quod judicium nolo putes profectuum à censore, sed ab amico. Reposui paucula. Nec enim jam mihi vacat prolixo esse. Scribo, ut rideas cum Zulechemi Domino. Ambo credite, nec omnino haec à me serio dici, nec omnino joculariter. Dido sum, aut potius Aeneas, qui animum nunc huc celerem, nunc dividit illuc, In partesque rapit varias &c. Misi Hugenio jambos in passerem Bartelotae, hos lege, & iis lectis dic: me nondum didicisse juveniliter loqui. Vale Vir praestantissime & celeberrime, & cum Constantino me constanter amare pergite. 26 Iun. 1636.

332.
CORNELIO VAN VEEN.

ORnatissime & amicissime vir,
Depuduit pro me cognatus tuus H. Stockius, & qua valet facundia, impetravit à te flores, qui me ingenti tibi debito obligant. Est haec ultimi hujus seculi non ultima forte insania, aestimare res exegui momenti, & sine quibus vita haec nostra nihilo se haberet pejus. Ego [p. 665] eidem insaniae affinis esse coepi, ut duplici jam furore agi videor, Musarum & florum. Sed hic Musarum furor inveteratus est. Florum amor nuper me invasit. Quem tua liberalitas mirum in modum accendit. Et ne putes me gregariis solummudo Tulpis delectari, habeo Helvetios, Coronas, Perlas, Goliathos, Cornhertios, & Ioannem Gerardi. Hi inter flores meos sunt antesignani, & supra alios precio nominibusque excellent. Bulbos tuos terrae mandabo, ubi erit oportunum. Illis mitem hyemem optto & ver idoneum. Tibi jam gratias ago implicitè. Ubi bulbos explicuerit novus annus, & foetum propius nosse dabitur, agam gratias oratione magis explicita. Effigiem parentis tui, viri optimi & gravissimi exosculatus fui. Ubi aeri incisa fuerit Apolonia soror, non fraudebo eam debitis laudibus. Novi vivam ab ingenio, castitate, & morum suavitate, etiam ab artibus, quas plurimas calluit. Potuit illa, cum viveret, trigam facere, cum Anna Schuurmans & placidissima Tessela, nisi quod prior illa, rarissimo exmplo, Latini Graecique sermonis peritiam reliquis virtutibus junxerit. A me si quid proficisci posse putas te tuisque dignum, pete cum imperio. Hoc Epigramma in sororem si non placeat, dabo aliud:
    Sculpis Apollineam frater germane sororem.
        Et tamen hic nullam sculpis Apoloniam.
    Sculpe oculos, exsculpe manus, exsculpe capillos,
        Hoc, quod dextra nequit sculpere, Apolonia est.
[p. 666]
Vale amicissime, & matrem, fratres, sororesque meis verbis saluta. 6 Iul. 1636.

333.
PETRO C. HOOFT.

OB passerculi fugam, tantum tibi condoleo, Hoofdi praestantissime, quantum tu doles. Plorent & singultiant virgunculae, quibus copiosius est humidum, & minus firma ratio. Nos siccioris temperamenti jacturam illam sine lachrymis & gemitu feremus. Maluit passerculus libero aëre frui, quam dominae suae esse illustre mancipium. Adeò eorum omnium, quae juris naturae sunt, etiam animalibus à ratione destitutis amor insedit. Est inter illa libertas, quam specioso carceri, & aulaeis tuis ferculisque praetulit generosa avicula. Et forte, secundum Pythagoricam philosophiam, transmigravit in passerculum hominis benè nati anima, quam puduit sartoriam addiscere. Verum, quid artifici isti fiet inter indoctos passerculos? an artes, quas didicit, dediscet desuetudine? an alios eandem artem docebit? prius arbitror. Gaudet interim passerculus, quod evaserit. Quae de Deorum convivio in memoriam revocas, revocabo ad animum. Rarus admodum est tot Doctorum in eodem convivio concursus. Wittios, Hugenios, Hoofdios, Vossios, Realios, Moririos accumbentes vidimus. Videbar mihi spectare mensam, qualis fuit, cum Laelii, Scipiones, Catones, Fannii, Scevolae pranderent [p. 667] unà. Sed haec carmine exaggerari poterunt, à quo non est aliena hyperbole. Proxima hebdomade à lectionibus feriabimur. Quis enim latrante canicula loqui cupiat? Tunc, si quod in caballos imperium habebit Bartelottus tuus, sinam me Muydarn vehi, ut videam Satraparum dignissimum, matronarum humanissimam, virginum modestissimam. Vale Vir maxime, & salvere omnes jube, quarum aut maritus es aut pater. 13 Iul. 1636.

334.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli.
Habes justissimas causas succensendi, quod aliquot retrò mensibus nihil ad te dederim literarum. Mortuo Molino erepta est utrique nostrûm occasio permutandi literas. Solebat enim heros iste Venetorum suorum literarias merces liberalius exteris impartiri, & judicia aliorum cognoscere. Extincto hoc lumine minus lucemus omnes, quos favore ille suo irradiabat. Nihil tamen de meo erga te amore tuosque decessisse puta. Quem venerandi nominis tui recordatione suscito foveoque indies. Nullum à me alienum magis est vitium quam ingratitudinis. Haeret infixa pectori humanitatis tuae memoria, quam non solum explicuisti erga me cum Academiam Leydensem curares, sed & tunc, cum publicus favor à me vultum immeritò avertisset. Quo tempore filios tuos [p. 668] institutioni meae & curae commisisiti, ut ostenderes non sperni à te, spretam malis inocentiam. Literas accepi Vienna, quibus petitur, uti Laudatione aliqua velim prosequi Coronationem Ferdinandi Tertii Imperatoris. Ego, si sapiam, abstinebo ab illa laudatione religiosissimè. Quanquam enim ea possem scribere, quae ad laudes Imperatoris faciant, nec Reip. nostrae adversentur, tamen, prout sunt nostratium ingenia, judicarent me beneficio obstrictum Austriacis. Scimus Caesarem non quidem aperto Marte nos petere, sed per latus Hispani nobis gravem esse. Laudavi etiam non ita pridem Gustavum Sueciae Regem, ejusque adversus Caesarem bella probavi. Iam ut laudem Ferdinandum Tertium ob gesta adversus Suecos feliciter bella, à prudentia mea impetrare non possum. Non sum ambidexter, sed ab omni adulatione alienissimus. Cuperem obsequi petitioni illustrissimi Legati, sed hoc cavendum, ne dum foris benè, domi malè audiam. Fortè nimis sum meticulosus. Sed & illud certum, illam Caesaris laudationem à me prosectam calumniae suspicionibusque oportuman fore. Velim tamen audire ex te, quid consulas. Magis consiliis tuis, quam meis geram. Licet non dubitem, quin idem sis suasurus, quod jam apud animum decrevi meum. Vale Vir nobilissime, & Dominam vander Myle, liberosque saluta. Desidero scire, ut valeat filius, cui populi commissi & tanta negotia curae. Ad literas meas nondum rescripsit; sive [p. 669] quod occupatior sit, sive quod fastidiat praeceptorem umbraticum. Prius statuere malo, ne peccem in amicitiam, quam hactenus mecum candide & sincerè coluit. Amstelod. 17 Iul. 1636.

name = "335">

335.
CONSTANTINO HUGENIO.

ACquiesco, doctissime Hugeni, & tibi quinto congressu succuibuisse, gloriosum arbitror. Solent pueruli nostrates, vecordes vocare boves, qui ad primum ictum concidunt. Me non primo, sed quinto ictu travisti, & bove fecisti mutiorem. O salutares aquas, quae genium summi ingeniorum in me concitavistis, sine amicitiae naufragio. O salutarem metum, qui audacem me fecit, ut responsarem viro inexhaustae eruditionis, & solidissimorum acuminum. Crescit tibi scribendo carminis vis, & magis acuitur. Mihi eadem torpet & hebet. Abrumpendus ergo coeptae contentionis funiculus, nec ferra ultrò trahenda per illam lineam. Si tecum non conscendi turbidum & procellosum Yam, conscendi Aganippen. Si horrui Flevum, non horrui Castalios lacus. Si ignominiosum putas, aquas metuere, est metus ille morbi species, cujus meminit Naso:
                — Tollere nodosam, &c.
    Nec formidatis auxiliatur aquis.
Noluit Pythagoras aquis se credere, ne anima, quam ille igneam putabat, aquis extinguere- [p. 670] tur. Et cujus quaeso est illa exclamatio?
    O terque quaterque beatos, Queis ante, &c.
Ejus est, quem toties à fortitudine laudat Maro. Cujus illud, — Dî maris & coeli, &c. Nasonis est. Ut jam me & philosophorum, & Ducum, & vatum exemplo tueat. Quare non detrecto vocari amans sternuus, modo me non absorbeat mare Thracium: non renuo vocari per ironiam prudens philosophus, modo credas, me malle terra iter facere, quam mari, ubi à morte digitis secernimus qatuor aut septem. Sim tibi fortè vir, modo me credat talem esse futura conjux. Haec scaphula vehi malim, quam ista Argo, quae à sublimi cubiculo nomen habet. Illa vectores plures respuit, nec admittit praeter unum. Haec cujusvis sectae homines admittit, Cynicos, Satyricos, Dentatos, qui mihi hydrophobían [aquae formidinem] meam tam falsè, tam doctè, tam copiosè exprobaverunt. Ut coepi dicere, acquiesco, & quae vetus Scholarum fomula est, accipio responsionem. Praetoriae tuae navi demittit vela meus lembulus. Amatori maximo proletarius pater, viro fortissimo & masculorum genitori, sequioris sexus patet. Vale praestantissime, disertissime & amicissime vatum, & me doctissimis tuis jocis exerce, cum sinent aula, castra, Princeps. Amstelod. 2 Aug. 1636.


[p. 671]

336.
PETRO C. HOOFT.

MAgnifice Hoofdi,
Vide quantas tempestates excitaverit nupera illa convivii tui, aut potius convivarum tempestas, quae sub mensae tuae, & solis occasum accidit. Quam miserè vapulo ob aquarum formidinem. Non contentus fuit Hugenius, me uno Epigrammate perstrinxisse; verum carmina carminibus superingerit, ictibus ictus, respondi, non ut volui, sed ut valui. Ita loquor, ut scias, me non omnem paronomasiam damnare. Nisi jam bellis Belgicis totus implicaris, nisi te Principum casus, imperiorum vices, populi furores, castra classicaque totum habent, lege bella nostra & iras innoxias. Paucis epigrammatibus constat lis. Non fuit inutile, me tunc timuisse. Elicuit iste metus, aliquid non indignum tuis auribus, quae quanquam Batavae sint, nihil minus sunt quam Batavae. Hugeni Epigrammata innuo, quae te volo bis legere ob reconditos sensus. Deorum proprium est nubibus involvi. Ego conspici amo, cum homo sim, & in dictione saphêneian [perspicuitatem] unice sector. Pinguntur nudae Veneres, Gratia, Cupidinesque. Illas in te veneror. Qui, nescio, quo, me fascino dementasti. Et scio tamen. Cornu es Amalthaeum, in quo haec reposuit benignior Deus, doctrinam, prudentiam, comitatem, urbanitatem, recti honestique amorem. Si Cha- [p. 672] ris essem, ruerem in amplexus tuos: si Pallas, discerem à te magis sapere: si Rhadamanthus, corrigerem rigorem tua moderatione & lenitate. Si amator, peterem à te exemplum probandi me conjugi. Et tamen posterius hoc novi satis probè. Et nos aliquod nomenque decusque gessimus. Legi modo epistolam tuam facetissimam de scaris & rhombis, quos Arctois intonatos fluctibus tibi misit humanissimus Schuylius. Fecit ille, ut ad me quoque pervenerit pisciculorum fasciculus. Prunis tuis minatus fueram fatalem diem. Sed licet ipsis hac aestate salvis esse per me. Post dies non multos Leydam abeo veteres visurus amicos. Inde in praedium D. Overbeequii me conferam, ut fruar solus tristissima viduitatis meae meditatione. Postea cum Sapientiae studiis redibo in gratiam. Tu interim vale, & me gratissimo vadimonio tibi obstrictum puta, sine regula excussionis & divisionis. Amstelod. 5 August. 1636.

337.
EIDEM.

MAgnifice Vir,
Ex agro Leydensi domum reversus, coepi cogitare de promisso meo, quo me abiturus hinc tibi obstrinxeram. Petieras tibi mitti apographa Epigrammatum, quae Hugenius & ego lusimus amoibadòn [alternatim] super aquarum formidine, quae illum minus, me sociosque meos magis habuit. Mihi cum relligio sit, quic- [p. 673] quam tibi negare eorum, quae salva sceptri majestate (ut reges loqui amant) conferri in alium possunt, curavi illa à filio meo describi. Verum prudentiae tuae fuerit statuere, an consultum sit illud Epigramma in quo laudatissimam Tesselam pro pila habet Hugenius, in Brabantiam mitti. Ego eadem misi ad nobilissimum Mylium, sed absque isto. Non leviter me perculit allatum de adversa uxoris tuae valetudine nuncium. Quaesivi seriò & saepe ex amicis, quo loco illa esset. Tandem intellexi cum gaudio morbum periculi esse expertem. Debebat optima matrona, humanitatis omnis ìdion [genuinum] exemplar, amicis esse immortalis, & tibi potissimum Hoofdi,
        Conjugio tantae Veneris dignate superbo.
Castigat voluptates nostras Deus non una calamitate, & aegrotare nos vult, ut mori semper doceret. Hic inter funera quotidiana nobis vivitur, & singulis accidere indies posse credimus, quod cuiquam. Haec tela illa sunt procul jaculantis Apollinis, cujus iram lib. I. Iliad. describit Homerus. Ille felix quem incautum non praeveniet mors. Ego, si tuam tuorumque valetudinem votis, precibus, animo omni juvero, fecero hominis Christiani, & amici, & studiorum eorundem socii officium. Vale Vir maxime cum Creusa tua & Ascanio & Lavinia. Amstelod. 6 Sept. 1636.


[p. 674]

338.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Mitto N.T. chartas argumenti amoenioris & minus amoeni. Amoeniora sunt epigrammata, atque Zulechemi dominus & ego lusimus super aquarum formidine. Exceperat convivio magnificus Hoofdius Zulechemi Dominum, Vossium, Barlaeum, Vicofortium, Schuylium, Baeckium, nec non matronas duas Zulechemi Dominam, & Vicofortiam. Circa vesperam, cum discedendum esset, oborta tempestate, timuerunt navem conscendere Vossius, Barlaeus, Vicofortius. reliqui audaciores navi ventisque se credidere. [...] Amstelod. 7 Sept. 1636.


339.
IOHANNI HELMONDO.



340.
PETRO CUNAEO.



341.
PETRO C. HOOFT.



342.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.



343.
PETRO SCHUYLIO.

AMplissime Schuyli,
Qui nuper nuptiis tuis, & recenti conjugio gratulatus fui festivo carmine, jam ob carissimae tuae conjugis obitum tibi condoleo. [p. 683] Vides pari passu in hac terrestri scena ambulare, gaudii & doloris causas. Dilexisti conjugem. sed & dilexit illam, qui repetiit Deus. placuit tibi uxor pia, modesta, facilis. placuit ob easdem virtutes coelo. Poterant hae in terris mundi sordibus contaminari, in coelo non possunt. erepta est tibi, sed reddita creatori. subducta marito, sed adducta propius ad Servatorem suum Iesum Christum. Si doles, facis id, quod hominem, quod Christianum, quod maritum decet. si modum non ponis dolori, peccas, & quaerimoniis frustra te fatigas. Ita visum providentiae divinae, cujus decretis non acquiescere fas est. Cum in uxorem illam duceres, sciebas te mortalem ducere. Nihil ergo praeter sententiam, nihil praeter communem mortalitatis sortem tibi evenit. Amisi & ego non ita pridem multorum liberorum matrem, aut praemisi potius, subsecuturus, cum volet vitae nostrae supremus Arbiter. Si me impatientius loquentem audire vis, amisi me in illa, & omne vitae meae solatium gaudiumque. Sed nolo obloqui Deo, qui illam mihi liberisque subtraxit, at majori jam donatam felicitate. Cum tua jam beatam agit vitam, ubi nec puerperii labores, nec prolis cura, nec familiae sollicitudo optimas matres vexant. Noli illi invidere statum hunc vitae felicissimum. Gratulamur amicis, quoties digniore loco illos posuit fortuna. Cur ergo non grantulantis uxori ad summa erecae? Aut simul tibi in illa moriendum fuit, aut tu antevertere illam, aut illa te debuit. [p. 684] Simul mori paucis contigit. Ut illam praeverteres tu, optare non debes. Non velles illam esse miseram, & te prosequi lachrymis. Scio prudentiam tuam hisce solatiis non egere, & abundè te instructum esse praeceptis, institutisque Christianae fidei, quae efficacissima adversus mortem solatia petit, à fidelium indubia ressurectione. Nolui ego vel amici vel hominis Christiani officio deesse. Gaudendum cum gaudentibus, & flendum cum flentibus. Amicorum voces, si dolorem non tollunt penitus, aliquà leniunt & levant. Reliqua, mi Schuyli, à te, à ratione, à tempore impetrabis Vale & moerori tuo da spacium, tenuemque moram. Amsteld. 5 Oct. 1636.

344.
CONSTANTINO HUGENIO.

QUi circa focos oberrant Magiri,
[...]


345.
ARNOLDO BUCHELIO.

AMplissime doctissimeque Bucheli,
Aegrè adduci potui,

346.
IOHANNI HELMONDO.

DE die in diem litteras tuas exspectavi,

347.
CONSTANTINO HUGENIO.

HOc non est exercere amicum, sed obruere. mittis librum Epigrammatum, [...]

348.
PETRO CUNAEO.

ITa inter nos convenit, Cognatorum clarissime, ne alter alterius aegrè ferret silentium. quare non utar operosa excusatione, quod diutius praeter meum morem Harpocratem egerim. Vorstium redivivum vidisti, aliosque libellos, quibus impetor,
    Turbati manes Erebi noctisque profundae.
plures symbolam contulisse video tibi mihique notos. omnem bilem, quam multis retrò annis collegerunt jam effuderunt semel, melius posthaec ipsis erit. Ego ex amicorum consilio illos ulciscor silentio. Hi motus animorum &c. Habui [p. 692] nuper Orationem, vel potius Homiliam in Natalem Domini, & Servatoris nostri Iesu Christi, ut prisca studia recolligerem, quibus olim consecratus fui. Inveniunt & hîc, invidia & recti ignorantia, quod arrodant. Exemplaria quae amicis inscripsi, tradi velim per ancillam. Pestilentiae lues penè se in totum per Dei gratiam remisit. Vale. 10 Ian. 1637.

349.
CORNELIO VANDER MYLE.

MItto Homiliam, qui hactenus Orationes tibi misi. [...]

350.
EIDEM.

NObilissime Myli,
Qui has tibi literas tradet, Matthias Deugius est, juvenis rei Mathematicae peritissimus, arcta familiaritate junctus D. Hortensio Matheseos professori, collegae nostro. [...]

351.
ARTURO JONSTONO.

CLarissime Ionstone,
Elegiam tuam, quâ in laudes Poëseos nostrae immoderatius effunderis, accepi & legi. Diu haesi, an probare, an improbare judicium [p. 695] istud tuum debuerim. [...]

352.
JOHANNI BEVEROVICIO.

NOn uno nomine tibi debeo, amplissime Beverovici. Primò libros Diaeteticos misisti, quibus versiculos nobilissimi Catsii, tanquam lemniscos coronae pactili intertexuisti. In iis de rebus non naturalibus disseris eruditè, perspicuè & facetè, ut omnino videaris tutò mederi velle, quia scribis eruditè, citò quia perspicuè, jucundè quia sacrè. [...]

353.
PETRO CUNAEO.

VEnit ad Te, cognatorum dilectissime, praestantissimus juvenis, Johannes ab Helmont, Consulis nostri Andreae Bickaeri è sorore nepos, eo fine, ut in Academiam vestram transeat, postquam scholae nostrae, & Philosophiae curriculum emensus est. [...]

354.
CONSTANTINO HUGENIO.

DOlui & Tibi condolui vehementer, afflictissime Hugeni, ubi ad me tristissimum de uxoris tuae dilectissimae obitu nuncium perlatum fuit. Aphtis eam laborare intellexeram, & modò meliusculè habere, modo pejus, luctantibus inter se naturae & morbi viribus. Tandem praevaluit morbus, & de puerpera triumphavit fatalis necessitas. Crede, mî Hugeni, optimum illum esse rerum eventum, quem Deus probat. quidquid vult ille, nostrum quoque est velle. nec pium est, ea nolle, quae non vult nos nolle. acquiescendum nobis, quodcunque tandem moventi. quicquid à solo & summo Bono est, quid nisi bonum est? nos in praesens, ille longè in futurum prospicit, & rationes facti sui etiam aperit hinc, cum desierunt esse, qui ca- [p. 700] piant. Magna domus mundus est. ille paterfamilias, qui domum istam in duas partes dispescuit, aetheriam & elementarem. Has ordine inhabitari cupit, ita ut ab elementari in aetheriam transitio fiat; nec prius in hanc, quam in illâ longius breviusque steterimus. In elementari homines hominibus jungimur. In aetheriâ Deo & intelligentiis. Illa mortalitatis sedes est, haec immortalitatis. illa negociorum, haec otiorum: illa doloris non unius officina, haec gaudii statio tutissima. Est in eâdem tecum uxor domo, sed secessit in partem meliorem. cohabitas illi, & eodem quo illa tecto etiamnum tegeris. Extulisti illam è domo tuâ, quae privata est, sed non è publicâ, quae universorum est, quia ipsum Universum est. Habitant in diversis Aulae partibus, Principes & Principum conjuges. idem tibi jam contigisse cogita. Nec prohibitum illam adire voto, affectu, mente. Arctior animorum est conjunctio, quam corporum, & cogitatione amplecitur anima fortius, quidquid diligit vehementius. Qui peregrè abeunt, spe reditus solantur amicos. Abiit & illa, sed ut rediret & te videret, loco & statu beatiore. Nec mora erit longa. si ad aeternitatem respicias, cujus omne futurum est pars, jam rediit. Nectit illa quod praeteriit, & quod post venturum est praesenti, & durationum intervalla per fidem confundit. Si doles surreptam, nego surreptum quidquid oculis surripitur. tua est, quae tua nuper fuit, nec alterius esse vult aut potest, quae nunc quo- [p. 701] que meminit se tuam fuisse. Divortium thalami si fecit mors, non fecit omne. est conjugium divortii minime capax; hoc mentium est. harum copula irrupta est, & viget quam maximè inter disruptos. Ubi conjux conjugem videt, minus attentè illam cogitat: ubi non videt, oculis illam animi intuetur consideratius. magna & vehemens res est desiderium. occupat, quod non habet, tenet remota, & finitur absentis boni validâ persuasione. Si soli tibi esse insolitum est, venisti solus sine illa in mundum: vixisti sine illâ ante illam. quod factum saepius, hoc repetere durum tibi & molestum videtur? Nec solus es, qui matris exactissimae ectypa plurima habes, in quibus virtutum maternarum ideas agnoscis & simulachra. Haec contemplare, nec eris sine sociâ. modestia, cura, prudentia, fides, comitas, & quam primo nominasse debebam pietas, uxoris tuae fuerunt ídion kûdos. [propria gloria.] Harum virtutum semina transfudit in liberos, qui cum adoleverint, renatam in illis conjugem tibi gratulaberis. At erepta est, inquies, liberis mater. at non pater. alterutrum eripi aliquando necessum fuit. cum simul eripi nolint fata, patrem concedi illis diutius aequissimum. Quod matris est, illa praestitit. prolem edidit, lactavit, nutrivit. Ad res magnas praeire, monitis, exemplis erigere nascentem juventutem, flectere luxuriantes animos, veri & recti callem monstrare ejus est, quem superstitem sinunt fata. Defuncta est illa partibus suis. Ubi illa & [p. 702] mater & nutrix desiit, tuum est incipere. Non vis perpetuo matrem esse, hoc est miseram. Ita enim judico, miserrimam esse matronarum vicem, & centum malis affligi sexum illum, quoad gignendis liberis vacat. Inter ista, dic sodes, cuperes illam immortalem esse? Expedivit illam clementia divina iis malis per gratiam, quibus illam expediverat per naturam. Tibi si decessit boni commodique nonnihil, illi accessit plurimum. quidquid lucrata est illa, tuo quoque in lucro deputa. Communis est conjugum felicitas, communis jacturae omnis & lucri sors. Quantum doles, quantum ingemiscis, tantum minus affici videris ejus inconcussâ felicitate. Expertus didici, nullum esse sedando dolori potentius remedium, quam si rationum cumulo obruatur. Tecum disputa, & morti dic: rapuisti meam, sed & plures: rapuisti optimam, sed & plures: rapuisti intempestivè, sed & alias. rapuisti, sed necessitate. eripuisti mihi, ut Deo redderes: erripuisti liberis, ut Christo jungeres: eripuisti amicis, ut beatis mentibus insereres. Tibi dic: non est hic, nec debebat usque esse: fuit, quia fuisse hominis est. erit quod fuit, erit, qualis non fuit, quia gloriosior erit. Dic: uxorem amisi, sed quae me plurimorum liberorum fecit parentem: familiae & rei domesticae administram, quae, me curatore, in famulas transferri potest: thalami consortem, qui vixi sine thalamo: dolorum levamen, quos & levant argumenta: gaudii participem, quô jam solus fruar: [p. 703] vitae asseclam, sed quam mortalem scivi. amisi inopinatò; at praescire hoc non tantum potui, sed & debui. Hac aut simili mentis contentione castigabis primo, mox franges, tanem elides doloris vim, & de queruli amoris causa victor triumphabis. Haec pauca Tibi firmando scripsi, quem & natura satis fortem novi, & à sapientiae praeceptis abunde instructum. Si quae desint, post admissa in animum Christianae religionis solatia, Senecam adi & Epictetum. & illos si oculo vel mente leges, lugebis minus. Vale, virorum clarissime & cordatissime. Amstelod. 24 Maji, 1637.

355.
HENRICO VAN EEDEN.

NObilissime vir,
        Accipe, sed mediis prognatum fluctibus Echo,
            Hic, ubi se falsis Amstela miscet aquis.
        Si Pindi mediis habitarem ruptibus, Echo
            Quaesitis esset gratior illa tuis.
    Non sylvas hic habitamus, non rupes & montes, ubi Echo aptius redditur, & repellitur fortius. Planities vasta urbem nostram cingit, & paludibus innatat, ut frustra Echum expectes, qualem reddit aut Petrarchae rupes, aut Cumarum saxa, aut Thessaliae valles. Clamavi tamen, ut potui, & visa est respondisse Echo non aliena à vidui hominis statu & conditione. Si minus seria dixi, cogita minus seria agere omnes istos quibus vacat cum lapidibus loquim [p. 704] & trans flumina clamare, ut reclament stupidae & rigidae cautes.
[...]


356.
THEODORO SCHREVELIO.

MItto versiculos, quos petis, in Florae febrile fatum: quos si Heroum istorum versibus, quos in litteris tuis nominas, adjungere dignaberis, principibus quoque me Achivis permixtum agnoscam. [...]

357.
CORNELIO BOYO.

IN eo falleris, Vir clarissime, quod te hactenus mihi notum non fuisse scribas. [p. 706] regula praeiis. Mihi satis est, ea in carmine conari, quae ab aliis praestari video.

358.
PETRO CUNAEO.

COgnatorum charissime,
Septimanae effluxerunt tres, [p. 708] opus.

359.
ROCHO HONERDO.

LEmma illud tuum, Ad Casparum Barlaeum laesae ob silentium amicitiae suspectum, expungo clarissime Honerde.

360.
ARNOLDO BUCHELIO.

[p. 710] lupe est.

361.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Paulo ante ferias Caniculares corripuit me febris tertiana, quae tamen post accessiones aut paroxysmos octo desiit redire. Verum, cum humor peccans in pedes decubuiset, luctatus fui dies plurimos cum morbi reliquiis, ut vires pristinas pene, non tamen prorsus recuperaverim. Fui per dies aliquot in praedio cognatae D. Overbequii, quod Poelgeestam minorem vocant. Locus est vicinus plane aedibus Domini de Poelgeest. Illic sensi me non parum convaluisse ob aëris salubritatem, loci amoenitatem, Rheni & pratorum circumjacentium conspectum jucundissimum. Singulis Mundi partibus affudit Deus vim vivificam, qua vivimus, refocillamur, recreamur. Aliis tamen majorem: ut delectu opus sit, & Bajae praestent Minturnis paludibus. Quod de valetudine mea sollicitus sis, est hoc à tuo erga me amore, quem pluribus antehac indiciis ostendisti. Ego, licet jam scribam rarius, studiosissime de valetine tua & tuorum inquiro, si quando huc Hagiensium aliquis commeat. Te sospite & Reipub., & mihi, & bonis omnibus gratulor, quos non uno beneficio obnoxios habes. Scripseram amplissimo Honerdo, ut Nobilitati Tuae copiam faceret eorum, quae ipsius litteris versibusque provocatus rescripseram. Invitat me in Dioecesin Ul- [p. 712] trajectinam Dominus de Thienhoven.

362.
EIDEM.

GRatissimum mihi fuit litterarum tuarum & adspectus & contactus:

363.
CONSTANTINO HUGENIO.

NOn statueram tibi scribere, nobilissime Hugeni, nisi deditâ Bredâ, ut & laetior esset [p. 714] scribentis dictio & legentis lectio. Celsissimo Principi ac Patriae universae gratulor illustris victoriae laudem, gratulor tibi inter tot bellorum & castrorum incommoda incolumi. Expugnavit urbem Auriacus, quam Marchio Spinola ad deditionem compulit aliquot retro annis. Diversum utrique Duci consilium fuit, & vincendi modus valde dispar. Spinolae Iulii Caesaris institutum placuit, fame potius quam ferro urbem expugnandi. Auriaco Domitii Corbulonis, qui dolabrâ, hoc est, operibus hostem vincendum esse dicebat. Qui Auriaco placuit modus, majoris fuit animi, qui Spinolae majoris patientiae. Auriacum erexit fiducia aperto Marte vincendi; Spinolae timor suasit cunctationem & moram. Ille audenti, hic timenti similior. Alterius obsidio Numantiae ac Sagunthinae similis, alterius Carthaginis ac Alexiae. Auriaci obsidio minorum fuit impensarum, plurimum funerum. Spinolae minorum funerum, majoren impensarum. *** Quam ex se non meretur, à tuo contactu impetrabit gratiam. Vale, Vir nobilissime & clarissime, & tui amantissimum redama. Amstelod. 19 Nov. 1637.


[p. 716]

364.
PETRO C. HOOFT.

EX urbe nostra, Magnifice, praestantissimeque Hoofdi, aut potius orbe, si me sinas aliquid dicere hyperbolicôs, transiisti in oppidum, Batavi Principis fato, Velsii facinore, nec minus studiis tuis celebre. Ubi illi & publicae & privatae calamitatis invenere materiam, tu famae & immortalis gloriae multiplex paras argumentum. Eadem sedes autores illos habuit magnorum motuum, & te praeconem & testem. Illi horrenda facere ausi, tu scribere. Non minor laus est, res omni aevo victuras posteritati tradentis, quam eorum, per quos illae primum gestae sunt. Velsius Principem gladio sustulit, tu utrumque grandi calamo extulisti, & sepulta dudum protulisti in lucem. Ille quod fecit, minus laudabili ausu fecisse putandus est. Tu quod aggressus es, omnium applausu confecisti opus. Habitas in ea arce, quae spectaculum praebuit Batavis sortis Principum, & divinae tuae mentis: quae tanto Principum sorte felicior est, quanto ab istis casibus abesse gaudet longius. Quoties secessum tuum cogito, Musarum subeunt latebrae & diverticula. Quibus gradibus ad illum in dies ascendis, ascendis ad coelos & summa omnia propius. Illic tua Claros est, & Patara, & Phocis. Illic Phormiae tuae, & Tusculum, & nunquam bonis fatales Capreae. Coelestibus adsuescis, coelitibus vicinior, & dum terras ex [p. 717] alto despectas, supra illas animo erigeris. Illic positus nec sapis cum vulgo, nec loqueris. Oratione sublimi res sublimes aequas. Quae effaris magna, dicendo majora facis, quae exigua, magna. Quanquam exiguum nihil sit, quod tractare in animum iuduxisti maximus. Principes canis, ubi nullus Principum fulgor. Regum vitas describis, ubi Regiae majestatis ignota hactenus fuere & decora & imperia. Belli Belgici historiam contexis eo loco, qui tantarum rerum capax non est, ut major sis & eâ, quae te habet, arce, & rebus, quas fecundo toties pectore depromis. In otio tumultuaris, in pace praeliaris: vastitatem facis scriptor inter agrorum culturam. Federa publica nectis, ubi absunt Federati. Rumpis eadem ubi nullae sunt partes. Obsides urbes & capis, ubi nullus jam ab obsidente metus. Regis longius remoti iras & irarum causas narras, ubi irasci ob illas digne vix quisquam praeter te potest, qui ea omnia ad animum revocas altius, quae Reipub. nostrae olim incubuere gravius. De Albani dira severitate verba facis in lenitatis domicilio. Plectuntur capite optimates, caeduntur Belgae, exulant cives, ubi litteris tuis & libris mitescunt omnia & feritatem exuunt. Quam feliciter migrasti, celeberrime Hoofdi, ex urbe strepera in eruditi silentii & beatae tranquillitatis domum, ubi non Mercurio, sed Phoebo, non Divae Monetae, sed Palladi litas; ubi dum privata minus, ea magis curas, quae omnium interest scire. Mutas so- [p. 718] lum, & constas tibi. Mutas aërem, sed non quo in amicos ferris, affectum. Opulentis Amstelodamensium portis egrederis, & minus opulentas Muydae subis, ut & summae fortunae theatrum intueri te, sine morum noxa, posse ostendas, & minoris non adspernari. E domo tua in arcem transiisti, ut longius arceas, quae domi objiciebantur graviora agitanti impedimenta. Obis moenia tua & moenium ambulacra tacitus, ut mox Taciti tui praecepta efferas disertus. Flevo propinquior in ejus scriptoris intima admitteris, qui Romanorum satis flebilem Flevum, ejusque proxima notat. Vixisti pridem, ubi aliorum imperio vixisti civis. Jam vivis, ubi tuo imperio legibusque vivitur. Hic illas accipere non indignum te credidisti, illic dare dignum Satrapa & Praefecto putamus. Inter alitum voces & linguas, quae turres tuas circumsonant, humanam reformas, & dum illas pro oblectamento habes, Belgico idiomati & elegantiam & pristinum nitorem quaeris, & invenis. Vocibus prudentiam ubique, & rerum peritiam addis. Levia ingeniorum minus aestimas, & quotquot animi tantum delicias sectantur, & lógôn, [sermonum,] ut cum Euripide loquar, eumorphías. [pulchritudines.] Ad Vechtam nunc sedes, nec minus doctrinae tuae radiis Amstelam & Yam cognata flumina illustras. Quas illi merces vehunt revehuntque precium à te non leve capiunt. Gaudet Typhis eo in portu explicare vela, ad cujus oram tragici poëmatis [p. 719] vela primus Batavorum explicuisti. Aedium raritatem supples non perituris ingenii tui monumentis. Et qui deest habitaculis civium tuorum decor, Musae tuae beneficio singulis confertur. Superbiunt villae te praeside, & humiles casae te Praetore praetoria ipsa lacessunt. Portarum custodes dum urbi, dum arci invigilant Batavi Apollinis securitati invigilant, & pro hostibus barbariem, ac recti ignorantiam exesse jubent. Prope exsuccas paludes eo doctrinae succo abundas, quo adolescit publica salus, ne desint praesidia, quibus illa, quibus Muyda, quibus domus tua aliquando insistat. Scribo haec, clarissime Vir, ut scribam, & horas fallam otio graves. Majoribus officiis tuum erga me adfectum probavisti. Ego meum erga te minoribus testari non possum, quam si rerum inopes epistolas mittam & canoras, ut ille vocat, nugas. Valetudinarium invisisti saepius, excepisti humaniter, & cordata erexisti oratione. Quid rependam? verba & voces, sed eas, quae te, quae humanitatem tuam, & singularem doctrinam, quae conjugis tuae matronae erectissimae officiosam erga me comitatem grato pectori aeternùm inscribent. Tibi, uxori, liberis, valetudinem solidam & diuturnam precor ab Illo, qui largiri illam solus in manu habet. Vale. Amstelod. 14 Maji, 1638.


[p. 720]

365.
IOACHIMO VICOFORTIO.

POstquam hic discessisti, dilectissime Vicoforti, discessi tecum. quae te naves, qui te currus hinc abduxere, unà abduxerunt me. Feci cum corpore divortium, & comitatus abeuntem, non fui ultra hic, si quod sum eâ parte aestimes, quâ se Anaxarchus Philosophus, & Socratici omnes homines censebant. Negant Sapientes animam dividuam esse. Ego te absente falsum hoc comperio: nec enim totus vivo, sed portiuncula mei, ex quo tu animae meae & praesidium, & dulce decus à nobis abivisti. Scis triplicem esse animae potentiam, eam, qua vivimus cum plantis; eam, qua sentimus, cum brutus, & eam qua sapimus cum intellegentiis & divinis mentibus. Nulla harum jam integra mihi superest. Vivo languidius, quia tu vitae meae fomentum eras potentissimum, ac vultu, sermonibus, officiisque pluribus, quae referre non attinet, protrahebas dies minus subinde laetos, & afflatu tuo alebas vitalem flammulam. Diminutos quoque sensus sentio, quia quem videbam, audiebam coram; cujus dexterae jungebam dexteram perlubenter, nec videre jam, nec audire, nec tangere conceditur. Et cum animalium sit loco moveri, ego remoto Achate meo penè plantanimal sum, & spongiae similis adhaeresco tenacius domesticae rupi. Resecta est è ratione pars, quia tu bonae mentis argumenta objicie- [p. 721] bas indies, nec sinebas marcescere intellectus vim, qui dum te absente feriatur nimis, desiderio tui carpitur magis. Voluntas, quae omnium animae facultatum maxime est divina & materiae expers, vix jam sua, vix jam mea est. Periit illa, quâ te diligebam, amore, ut in scholis loquuntur, complacentiae, qui circa bonum praesens est. periit illa, quâ inter honestissimos te, ut non fictae & fucatae honestatis exemplar, amplexabar quotidie. Desii velle jucunditatis & elegantiae omnis patrem & arbitrum. Desii velle usibus publicis & amicorum natum, Gratiarum & Musarum corculum, in quo & antiquitatis studia veneramur, & quidquid inter nova sine affectatione excellit, stupemus. Adversus haec abitionis tuae incommoda remedium non aliud superest, quam ut absentem praesentem fingam. Est amicorum nexus inter loco dissitos, & coalescunt illi sejunctis maximè corporibus. Saepius opto, verum illud esse, quod Averroi verum videbatur: Unum esse omnium hominum intellectum, ut tuus meus sit, meus tuus. Saepius opto, veram esse illorum sententiam, qui corpus idem pluribus locis praesens esse contendunt, ob hoc solùm, ut tibi jungar propius. Saepius me recreat illa cogitatio, terras omnes, si cum extremo coeli margine compares, centrum esse, & quantitatis expers punctulum, ne ulla sensibili diametro secludamur. Saepius cogito avidius expeti, quibus ad tempus carere cogimur, & voto possideri longius [p. 722] remota. Occursat subinde illud, quod proverbio diei solet: amicus alter idem, ne si duo simus, sejungi nos ac dirimi possibile sit. Nec ignoras, mi Vicoforti, somnia fingere eos qui amant. quare ut solatia undique conquiram, fingo me Eurum esse, ut te sequar per nubila: vel Solem, ut quavis te diei parte intuear: vel Lunam, ne de nocte me fugias: vel Oceanum, ut navigantem insequar: vel Tritonem, ut valetudinis tuae nuncium quaquaversum ad amicos deferam. Quin sexus immemor fingo me Berecynthiam esse, ut dum per turritas urbes veheris, rerum tuarum sim conscius: vel Famam, quae non nisi vera, & fausta omnia de te nunciet. Cum Scepticorum placita volvo, cuperem illud cum ratione asseri, non magis te abiisse, quam non abiisse. Cum Peripateticorum, cuperem illud mihi probari, intellectum fieri illud, quod cogitat, ut quoties menti objiceris, ab eâ arctius tenearis, idem, quod ille est, factus. Cum Pythagoraeorum; vellem migrare animas etiam vivorum, ut ad tempus tu à meâ, ego à tua capiam Haecceitatem, aut, ut loquar Latinius, formam singularem. Sed desinam fingere paradoxa, & commentis indulgere. Redditus sum mihi, & divisam misere animulam sensi redintegrare, ubi de tuo in Galliam adventu sum factus certior. rediere ilicet vita, sensus, ratio. Maris & praedonum periculis, per Dei gratiam, subductus pedem jam incolumis fixisti in solo, ubi studiosissimos tui habes viros [p. 723] summos maximosque, qui operâ & consiliis tuis uti in felicitatis suae parte habent. Regem vides, quem justi amor Deo, & subditis Belgis nostris jungit. Ducem adis, qui Galliarum opibus, virtute suâ, stirpis avitae & tot tantisque majorum exemplis subnixus, labantem Germaniam novo Marte suffulcit, & salutare sidus, turbulento hoc imperii statu, pulsis afflictisque populis affulget. Nos hic absentem te prosequuti sumus & prosequimur indies animo, votis, precibus, etiam, ut festivè verum dicam, poculis, Inter tot salutes & faventium tibi omina, non potes non esse salvus & sospes. Non est locus morbis, ubi hos proscribunt publica vota. Interfui cum uxore tuâ, matronâ supra sexum sagaci erectâque, nuptiis filiae Pauli de Wilhem. Tuo (credas) strepuerunt nomine mensae: nec dubito, quin tinnierint tibi aures amicorum gratulationibus & benignis vocibus, quibus te non Fortunae reduci, sed Deo servatori, & tutori omnes & singuli commendavere. Vale, vir summe, & illustrissimum Legatum D. Grotium, aliosque mei amantes reverenter saluta, etiam amplissimum D. Iunium, ubi Rhenum trajeceris. Duci Wilmariensi opto, uti secuti nunc est, praeliis, bello pergat esse superior. Tua, fratresque omnes valent. Plurima te salute impertiunt Satrapa Muydensis, collega meus D. Vossius, Mostartius, & liberorum meorum tui observantissima turba. Amstelod. 16 Maji, 1638.


[p. 724]

366.
EIDEM.

DUm tu Gallias felici itinere peragras, Vicoforti praestantissime, nos hic amicis vacamus, & feriarum dies domi transigimus non infelici quiete. Fuimus Pentecostae festo Muydae, unà cum lectissimâ tuâ conjuge, & amplissimo viro D. Mostartio, quò nos evocaverat Satrapa Muydensis, vir demerendis bonis natus. Etenim anni tempestas ea est, quae occupatissimos à studiis avellere possit, & sibi totos vendicare. Illic cum essem, tibi absenti hos versiculos in convivas nostri hospitis inscripsi:
    Tres sumus hîc Muydae, scriptor, tbi nupta, professor,
        Expers ille suae conjugis, ille suae.
    Nec patiens tibi nupta tui est. sine compare quisque
        Ambulat & mediis solus inerrat agris.
    It magno Leonora viro comes una, suisque
        Hospitibus fato prosteriore praeit,
    Illa tamen nostrae dantur solayia sorti:
        Tres sine conjugibus, tres sine lite sumus.
Muydâ domum reversus nuptiis interfui amplissimi viri G. Bartolotti, una cum Collega meo clarissimo D. Vossio. Invitata quoque fuerat uxor tua, sed absentia sua fefellit expectationem sponsi, sponsaeque. Vis causam? non est illi plenum gaudium, te absente. Haec nuptialis scena, si fuisses hic, & spectatorem te habuisset & actorem. Nunc magis seria tibi cordi, dum Principibus, summisque Ducibus ad- [p. 725] suescis, quorum per Europam universam fama celebritasque maxima est. Profecto digniore sorte abes. Hic sponsis fruimur placidissimis, illic tu bellicosissimo Duce. Hic in Veneris arena castrisque stamus, illic tu in Bellonae circo & pulvere. Hic privata amicorum res agitur, illic publica Christiani orbis. Hic inter inermes convivas sedeo, illic tu inter armatos & cataphractos. Hic de expugnandâ virginitate agitur, illic de expugnandis urbibus & castris. Hic Hymen lenioris belli facem ventilat, illic Mavors asperioris & cruenti. Hic cythara, testudine, cantu animi mansuescunt, illic tympanorum, tubarumque strepitu & clangore ad ferociam excitantur. Illic morti praeluditur quotidianis praeliis, hic vitae quotidianis osculis. Ita dispare fato vivimus mortales, nec eadem ubique omnes agimus. Fama est, Wismarium Ducem,
    Successus urgere suos, instare timenti,
quod de Caesare Dictatore cecinit Lucanus. Hâc via calcat iter laudum, atque ipsis caput inserit astris. Nos, licet longius positi, gratulamur victori & votis juvamus rerum lapsarum restitutorem. Nec quiescunt Federati Ordines, qui dum Ducis tui felicitatem in lucro deputant, novâ expeditione Hispaniarum Infantem terrent. Auriacus jam movit. prope Sylvam Ducis copiarum coitio est. conscribuntur naves vehendo militi. An in Brabantiam, an in Flandriam iturus sit Gubernator noster in incerto est. Gallorum exercitus duce Chastillonio [p. 726] Duynkerkam, ut ajunt, petit. ejus portum clausit Archithalassus Federatorum. Bella, ô bella, horrida bella. Sed Deo, & qui illi proximi sunt, Principibus haec relinquo. Comes Henricus Bergius desiit vivere, & victima esse odii Philippici. Te vivere & valere cupio, & semper quo te coelestis clementia duxerit, ire. Vale, amicorum ocelle. Salutant te amici omnes, & septenarius meus. Amstelod. 4 Iunii, 1638.

367.
PETRO CUNAEO.

ADventum tuum, & uxoris tuae dilectissimae per dies hosce tristos avidè expectavi, verum remoram illi injectam ab inopinato conjugis morbo, ex litteris tuis illubenter accepi. Ita facile humanis consiliis intervenit casus aliquis, & quae proponimus facile mortales, vetat fieri moîra. [divina providentia.] Illud tamen gratioris fuit commatis, quod desaevisse aestum febrilem scribas, & fractam morbi vim inducias dare laboranti. Eam prorsus jam convaluisse spero, & eo esse valetudinis statu, ut excurrere tecum ad nos possit, quò promissa exsolvatis ambo. Omnis ille dies festus mihi erit, quo vos videre & amplecti licebit, etiamsi nefastus maximè fuerit. N.N. in Gallias abiit, & salvus trajecit, inde ad Vimariae Ducem profecturus, qui jam victor lapsas Germaniae res aliquà restituit, & Audstracorum vires accidendo, Gallis nobisque non lebes rerum gerenda- [p. 727] rum occasionis subministrat. Donatus est N. à Rege ejus Ordinis insignibus, quem vocant S. Michaëlis. Nec petiit hos honores ambitiose, nec oblatos ultrò repudiare prudentiae credidit. Fuit elapsis proxime feriis Muydae unà cum amicis aliis, quo nos evocaverat Satrapa, vir in quo maximarum virtutum syllogen miror. Vale. 8 Iunii, 1638.

368.
JOACHIMO VICOFORTIO.

BInis te litteris à discessu tuo affatus sum, Vicoforti praestantissime, respondisti nondum. nec aegrè fero. scio pluribus tibi scribendum esse, & de rebus ejus argumenti, quod ad Philosophum non spectat. Et tamen toties te respondisse arbitror, quoties me uxoriis literis salvere jussisti. Ita perge. sufficit, si memoria mei curis tuis occupationibusque subinde intercurset. Sic me tecum equitare, navigare, ire, prandere, coenare, fingo. Soleo diebus Sabbathis quibus tabellarius Gallicus se exonerat, domi tuae esse, ut de te & valetudine tua reddar certior. ubi fausta omnia laetaque percepi, ridemus, gaudemus, plaudimus omnes, uxor, fratres affines, ego,
        — Amyclaeis velut exultabit arenis
        Pastor, ad Idaeas Helenâ veniente carinas.
Sequanam, Ligerim, Rhodanum, Rhenum, & quae alia attinges flumina vel trajicies, pacata tibi & propitia optamus. Dignus es, cui ob- [p. 728] sequantur aquae minores, & Oceani filiae, qui Oceanum nuper conscendisti, ut terrarum Diis morem geras.
[...] [p. 730]


369.
PETRO C. HOOFT.

QUibus hactenus supersedi, magnifice Hoofdi, jam stabo promissis. Scribam & quod non offertur ultrò, quaeram argumentum. Dicam aliquid de lite tuâ, de bello nostro, & studiis meis. Nascitur non rarò lis inter eos, quibus opes validae sunt, & qui de herciscunda familiae hereditate cogitant. Ideo Philosophis hoc nomine pax est; nec Hagam excurrere necesse habent, qui omnia sua secum portant. non male cum iis agitur, quibus Plutus forensis controver-siae materiam subministrat parcius. Non opus Iudicibus aut Supremae aut Provincialis Curiae, quibus sors obtigit infra mediocritatem, liberorum numerus supra eandem. nec citantur illi, nec citant; causâ nec superiores nec inferiores sunt. Te, maxime Hoofdi, invitum scio pertrahi in rostra & forum, qui cum Musis tuis loqui domi mavis, quam coram Themide de rationibus accepti & expensi altercari. Sed his incommodis causae primum bonitatem, inde patientiae constans robur, denique spem facilioris à Curia pronunciati oppone. Bella no- [p. 731] stra quod attinet, infelici nuper Marte pugnavimus. Est sua judiciis & foro alea, est & bello, utriusque jactus casusque anceps. prioris fortunam experiris privatus, posterioris experimur omnes. Nec tamen in id discrimen adactae res, ut locus sit Lucani versibus:
                    — Cadit alea fati,
                Alterutrum mersura caput.
Novimus nullibi minus quam in bello respondere eventus. levissimo motu maxima coepta eludi, parvis momentis in spem metumque impelli animos videas. Invasit nostros Panicus terror, & in fugam se recepere non fugati. Haesit olim in Minturnis paludibus miles Romanus, noster in Flandricis aestuariis. Fatali ista ripa non semel malè stetimus. Dixerim penè cum Polydoro:
        Heu fuge crudeleis terras, fuge littus iniquum.
Proverbio fertur: matrem timidi non flere. sed hac clade multae timidorum matres flent, sive captivos flere libeat, sive mortuos. Utinam per virtutem potius novissimum spiritum reddidissent, quam per ludibrium & contumelias hostium. Nunc nostrum est, quae inauspicatò acciderunt, consilio & prudentiâ flectere in melius. tristibus pares quoque nos esse oportet, nec unius praelii eventu pavescendum. Inter initia contra illos magis fuit, quos postremum respexit victoria. Mars communis nunc victum erigit, nunc adfligit victorem. Infirmi ingenii est, lapsu aliquo summae rei diffidere. [p. 732] fortes & strenui contra fortunam insistunt spei. Quare nec exaggerari velim calamitatem nostram, nec contemni. clades scire qui refugit suas, Gravat timorem. stulta dissimulatione remedia potius malorum differuntur, quam mala. Tribus magnis urbibus simul institit belli vis, Brisaco, Fano S. Audomari, & Antwerpiae, sed frustra. magnis ausis excidimus nos Gallusque federe promovimus parum. augurent alii alia. ego futurum spero, uti haec clades acuat nostrum fortitudinem, & quae fortitudinis cos est, iram. quasi in triumphum per Brabantiae urbes missi captivi discent posthac mortem praeferre ignominiosae captivitati. res secundae negligentiam ferè, adversae curam creant & vigilantiam. Nunquam populo Quiritium plus fuit animi; quam cum plus esset periculi & malorum. Sed de his satis, ne sutor ultra crepidam. Iam de studiis tria verba. Nobilissimo Realio scripsi Epitaphium, flagitantibus id amicis. Sed tot tantisque viri virtutibus non potui parem reperire orationem. Si quid minus placeat, aut frontem tibi corruget, mone & significa. Te suasore, mutabo quidvis. Vale, vir summe, & uxorem matronam spectatissimam, liberosque patris matrisque ektupa [expressas imagines] & generosum germen à me saluta. Amstelod. Iul. 1638.


[p. 733]

370.
IOACHIMO VICOFORTIO.

NUper in Gallias, è Galliis in Germaniam proficiscentem
[...] [p. 735]


371.
PETRO C. HOOFT.

INcipiam à gratiarum actione, magnifice clarissimeque Hoofdi, quam tuae ac uxoris tuae prolixae, penè dixeram profusae, humanitati debeo. Solent saxis marmoribusque inscribi magnorum virorum laudes & merita. Ego recentis tuae erga me benevolentiae & benignitatis encomia inscriberem iisdem, nisi animo illa inscrip-sissem, cujus cum immortalitate vivet in me aeternum, vigebitque recordatio tantarum virtutum. Haesi diutius apud vos, quam oportuit. Sed detinuit me suavissima consuetudo tot subeuntium in vicem amicorum; detinuit me candor tuus & inaffectata comitas; detinuit modulis suis, & non invita cantillatione Alcmariana Siren, aut ut magni Hugenii versibus loquar:
            Almerii faxque Pharosque soli.
Cum Muydam irem, ibam ut essem laetior sereniorque. Cum isthic essem, factus sum Aëtes [p. 736] alter, & veluti recoctus visus mihi juvenescere. Domum reversus tot dierum felicitatem coepi castigare curis domesticis & studiis, cum quibus in gratiam redire perquam mihi difficile est.
            Non semper idem floribus est honos
            Vernus, neque uno Luna rubens nitet
            Vultu.
Neque nos in illa suavitate & animorum diffusione semper esse expediat. Quare, reduxi me, & contraxi, contentus moderata sorte, quam Parca adsignavit. De Gelriae obsidione nihil certi constat. Haeret in confiniis Princeps cum copiis. In expectatione iterum tristium aut laetorum sumus. Praesidium Gelri intus validum habent, adhaec loci situs & vergens in Autumnum anni tempestas, difficilem reddent expugnationem. In Brasilia spes non levis nostros erigit, futurum ut urbe S. Salvatoris propediem potiantur. Sed haec aliaque ex fastis hebdomadalibus intellexisti, chartulis tam ficti pravique tenacibus, quam veri nunciis. Scripsissem heri, sed non licuit per interpellationes amicorum. Vale, Vir maxime cum uxore & liberis praestantissimis. Omnes saluta, & clarissimam Tesselam, amoenissimi ingenii matronam, non unius laetitiae datricem, discipulam meam suo tempore salvere meis verbis jube. Valete & vivite. Raptim Amstelod. 23 Aug. 1638.


[p. 737]

372.
EIDEM.

MAgnifice Hoofdi,
Iam ausim scribere Gelriam obsessam esse ab Auriaco, hactenus dubiis ad nos rumoribus ea de re perlatum fuit. Solet fama ea quae in votis habemus adseverare confidentius, & quae futura sunt in vulgus spargere praematurius. Hostis ad Venloam & Mosae ripam copias colligit, ut Potentissimorum Ordinum & Principis nostri coepta turbet. Ut se res dant, possent committi exercitus, & Cardinalis priore victoria audacior praelio potius experietur, quam ut propugnaculum istud eripi sibi sinat. De Duce Bernardo ea perscribuntur, quae audimus libentius. Ego victoriae momentum non ex caesorum & captivorum numero, sed ex successu aestimandum puto. Nisi Brisaco potiatur, non difficile erit Caesari jacturam istam resarcire. Scribit D. Vicofortius ex hostibus desideratos mille quingentos, totidem captos & vulneratos. Inter captivos tribuni sunt, & turmarum equestrium pedestriumque Duces plurimi. Belli ferè impedimenta omnia intercepta. Sed haec ex litteris Vicofortii intelliges plenius & planius. Regina mater Hagae est. Ejus in urbem hanc adventus in diem Mercurii aut Jovis expectatur. Redimicula & serta & corollas, aliaque ad spectacula requisita jam confecere matronae istae sorores, quae à piscibus patrium [p. 738] nomen deducunt. Carmen meum, quod Tibi aliisque placuit, minus arridet iis, quibus arridere debebat. Malint Amstelodamum paupertatis suae esse praeconem, quam magnificentiae & opum. Verum tueri me possum exemplo Iulii Caes. Scaligeri, qui in Urbium encomiis, singulas ad eundem modum loquentes introducit. Noti sunt versus ejus in Antverpiae laudem. Vellent DD. Coss. me aliquid scribere de Maximiliani corona, qua urbem hanc donavit. Sed longè petitum videtur hoc argumentum; nec convenientius praesenti rei excogitari posse puto, quam illud de Berecynthia. Vereor tamen ne in idem argumentum inciderint & alii, quos primùm adibit Medicea. Quidquid praeter illud Epigramma conor scribere, invitâ omne Minervâ scribitur, & prae illo displicet. Vale, vir summe, cum uxore liberisque. Amstelod. Raptim 28 Aug. 1638.

375.
IOH. ISACIO PONTANO.

HIstoriam tuam Gelricam, celeberrime Pontane, laetis ac gratis animis exceptam esse à Gelriae Proceribus utique tibi gratulor.

376.
CONSTANTINO HUGENIO.

HEsternam vesperam inopinato tuo adventu laetiorem mihi reddidisti, nobilissime Hugeni.

377.
JOACHIMO VICOFORTIO.



378.
ADRIANO PLOOSIO
AB AMSTEL.



379.
JOHANNI UTENBOGARDO.



380.
CONSTANTINO HUGENIO.


[...]


381.
GUILIELMO BORELIO.

[...]
[p. 754]

382.
PETRO C. HOOFT.

NObilissime Hoofdi,
Hoc epitheto Te compellant intus litterae meae, alio foris. Scio nobilitatis & quidem equestris insignia Tibi collata esse à Christianissimo Rege, ideo nobilissimum virtutibus & regali suffragio alloquor. Sed cum litterae hujus rei testes, una cum pendulo Michaële & Dracone nondum, quod sciam, in manus tuas pervenerint, nolui huic epistolae recentem, ac insolitam summae dignitatis appellationem foris inscribere. Ubi fidem rei fecerit manus regia, isto mihi & amicis omnibus nomine compellaberis, magna fiducia & propensissimo adfectu. Pluribus iste honos splen-dorem adfert minus suâ luce splendidis. Quin gravis est iis [p. 755] Dominis, quibus fortunae magis felicitate obtingit, quam suo aut suorum merito. A te ordo equestris splendorem capit; nec gravis hic est viro, ob eruditionis, facundiae, muneris, & parentum, suaque erga Patriam & Rempublicam merita illustri.* Accedit, quod Galliam universam & maximi Regis Henrici IV manes Tibi singulari scripto devinxeris, & immortali famae donaveris Borboniae domus bellicosissimum Principem. Non fecit Te nobilem Gallia, sed declaravit. Fuisti dudum opere & studiis, quod nunc es Augustissimi Regis Lodovici testimonio. Mihi verò, Vir dignissime, tanto nobilior crederis, quanto pulchrius est, parari nobilem, quam creari:
                        — perit omnis in illo
    Gentis honos, cujus laus est in origine solâ.
ait ad Pisonem Naso. Inito inter Franciscum I. Galliarum, & Henricum VIII Angliae regem federe, Franciscus in Equitum aureae periscelidis ordinem receptus est, Henricus in ordinem D. Michaëlis. Ut jam honoris hujus titulum communem habeas cum Regibus. Ita dum in aliis generis fulgor desinit, à Te incipit. Unum peto, ut qui extra conditionem poneris civilis ac popularis fortunae, amicos tamen & inter hos me, cultorem nominis tui ac virtutum serium, prioris fortunae cancellis includas, & amare pergas ob candorem & literarum studia, qui N.T. ex animo hoc adblandientis purpurae lenocinium gratulatur. Vide, quam captem, [p. 756] mî Hoofdi, tibi scribendi occasionem. Dum nihil agunt Reges, Infantes, Celsitudines, Duces, in amicorum sortem & felicitatem privatam diffundo sermonem. Quem in adversâ valetudine sensi fidum, & in omne, quod aegro praestari potest, officium pronum; jam prosperiore valetudine Dei fruens* beneficio, affari amo verbis non, ut ante, tertiatis, aut, ut Graeci vocant, enkekomménois. Cognatus tuus nobilissimus D. Vicofortius è Westphalis salvus sospesque domum rediit. Hamburgo visendae sororis causa venit soror uxoris D. Vicofortii. Arcem tuam Muydamque, superbi Ilii minus aemulam, ante abitum suum cum amicis videre cupit & gessit. Clarissimus Vossius collega meus, postquam febre tertiana ipsum expediit Deus & medicina, colico dolore miserè excruciatus fuit. Ab hoc immunis calculo renum laborare coepit, tot eruditarum animarum domestico tortore. Iam meliusculè, per Dei gratiam, habet, & cum libris rediit in gratiam. In Daniam moderandis ac mitigandis, quae exigit Septentrionis necessitas, vectigalibus abibit non Consul Bickerus, uti opinio fuit, sed amplissimus D. Albertus Conradi Burch, & Abelus Coenders Groeninganus. Princeps Auriacus exercitum propediem educet. Eduxit, aut in procinctu est ut educat, Galliarum Rex. Infans Cardinalis castra movisse creditur. Bella, ô, bella horrida bella! Dux Wimariae sub communibus Galliae Germaniaeque signis, [p. 757] Banierius sub Sueonum Leone feliciter adhuc militant, non invito me, nec Te invidente. Vale, Vir nobilissime, ac doctissime, & D. Hoofdiam filiasque, & filiolum honoris novi consortes ac haeredes à me saluta. Amstelod. 18 Maji, 1639.

383.
IOHANNI HELMONDO.

PRaestantissime Helmonde,
Silui diu, quia loqui, nedum scribere vetuit pertinax quartana, quae debita amicis officia malo more interrupit. Iam per Dei gratiam mihi restitutus, restituor tibi, restituor Musis, restituor Scholae. Cum Lugdunum abires ad erectioris doctrinae celebre forum, prosecutus sum te litteris meis, & ultrò properanti monitis suavibus subdidi stimulum. Nunc è carceribus Iurisprudentiae missus stas in meta, ubi palma decernitur victoribus. Eruditionis tuae ac virtutum praemia exspectas; nec fallet vota tua Senatus Academicus, tantarum rerum judex arbiterque. Tempus fuit, cum vix praetextam exutus ex ore meo penderes, Aristoteli & sapiantiae horas tuas locares, rationalem, naturalem, moralem Philosophiam omninò animo comprenderes omnis discipinae capaci. Postea in Themidis adyta admissus, veteris aevi jura perlustrasti, per Imperatores, Instituta, Digesta, Codicem, Novellas cupidam veri mentem circumduxisti iis progessibus, ut jam de pileo [p. 758] cogitet & modesta tua ambitio, & Iustitia ipsa, quae suum cuique, etiam honorum insignia, distribuit. Dum ergo in procinctu es, ut publicè tibi applaudat Arausionum Schola, urbs tibi patria, consanguinei omnes, & amicorum quisque, nolui silentio solus in te peccare. Testis ero, quamvis fortè absens, tui & laboris & honoris. Versiculos lusi in futurae promotionis publica insignia, tum ut animos tibi addam ad alta omnia contendenti, tum ut mei erga te tuosque affectus leve hoc documentum seponam, in id tempus, cum tempestivum erit illud depromi & legi. Vale, Iuvenis praestantissime & amicorum ocelle. Deus Opt. Max. ingenio tuo robur, doctrinae incrementa, modestiae, humanitati, & in me praeceptorem amori vim largiatur. Amstelod. pridie Non. Iun. 1639.

384.
IOACHIMO VICOFORTO.



385.
IACOBO MAESTERTIO.

[...]

386.
PETRO C. HOOFT.

ERysipelam tuam jam deferbuisse prorsus spero, celeberrime Hoofdi, ut purgato jam à biliosis succis corpore, valetudinem posthac Tibi solidam, & omnis noxae nesciam polliceri audeam. Nec expedit profecto alium te esse, ut qui totum amicorum officiis indesinenter impendis, qui uno ore omnes Te, ut alterum Romanorum Laelium, vel Atticum, viros charíentas, hoc est, gratiosos, amant & venerantur. Haesit diu inter Typographorum, mox Bibliopolae manus versio Mediceae Vondeliana, ad quam etiam suffragium tuum, & Praetorias voces sermonis Belgici Dictator contulisti. Volebam exemplar hoc ipse tradere magnificae tuae heroinae, cum hic esset, sed morae operariorum impedivere, ne facerem, quod intenderam. Iam per nautam submitto munusculum chartaceum, quod ut benevolae suae manus contactu dignetur excellens matrona, supplex rogo. Non peto ut legat, ne nugis terat tempus, quod penatum sibi vendicat propior cura. Farre litant, mi Hoofdi, qui thura non habent. Quae me valetudinarium & convalescentem, & pristinae valetudini per Dei gratiam redditum invisit saepius, fovit, & veluti mater sollicita nutrivit, sermonibus suavissimis, bellariîs in [p. 763] gratiam delicatioris palati, imo aulicae culinae invidiam condîtis, totâ Pandorâ honorari meruit. Verum cum haec Deorum munus sit, non hominum, do malè natum & inter febres scriptum libellum, quo festivitates Mediceae describuntur. Has ktêsei [possessione] sibi habeat Leonora tua. Chrêsin [usum] filiabus suis, Susannae & Constantiae, lectissimis virginibus indulgeat. Abundant illae otio, & dum haec legent, ferias sibi indicent ab amasiorum attentâ cogitatione. Hesdinum in potestatem Regis Christianissimi cessit 29 Iunii. reperta in urbe tormenta bellica 54, dimissi praesidiariorum mille & quingenti. Rex ipse urbem tenet futuram belli sedem. Quae inter Anglum & Scotum viguit sacra lis, composita est, maximi optimique Regis stupendâ facilitate. Actae in tempus Deo publicae gratiae. Vale, Vir clarissime & cordatissime, & me favore tuo & blandissimae uxoris porrò involve. Amstelod. 9 Iul. 1639.

387.
Serenissime Principi
BERNARDO, SAXONIAE DUCI,
Exercituum Federatorum Regum ac Principum,
in Germania summo Praefecto.

FAcit rerum à Te gestarum magnitudo, Serenissime Princeps, ut etiam longius positi in laudes tuas abripiantur, qui Celsitudinis Tuae fortitudini ac divinae felicitati ex animo [p. 764] gratulantur. [...]

388.
PETRO C. HOOFT.

NObilissime Hoofdi,
Scripsi aliquando, Poëtices studium scabiem esse cum perpetuo pruritu conjunctam. Quid alii statuant, equidem nescio. Illud sentio, ut ut maxime velim Musis meis indicere silentium, loquacissimum tamen me esse, & nihil minus, quam Silentiarium. Si simiae vel catellis pomum objicias, vel aliquid pilae simile ac rotatile, accurrit animal quietis impatiens, & stu- [p. 766] penda agilitate movet se quaquaversum. Quoties illustre aliquod carminis argumentum mihi suppeditat publica felicitas, motus meos impetusque compescere nequeo, & volens nolens rapior in veterem insaniam. Superiore anno militavimus nos, sed sine gloria. Nec Gallo bene cessere sui conatus. Solus Saxoniae Dux Bernhardus famam belli victor asseruit, & communem causam expugnatâ Brisaco valide suffulciit. Freno Rhenum coërcuit, Austriacis avitum peculium eripuit, & Germaniae propugnaculo, situ, opere, ac praesidiis munitissimo Istri dominum exuit. Ad insignem animi fortitudinem accessit fortunae benignitas, quarum illa ut auderet, fecit, haec ut posset. Ego, cui nimia in poësin proclivitas vitio vertitur, tam illustris victoriae testis & praeco esse volui, praesertim hortante illo, cujus apud me preces pro imperiis habentur. Moris mei est exemplaria hujuscemodi Poëmatum amicis impartiri, inter quos cum agmen ducas, rogo ut claudicantium hoc carminum agmen, favoris tui ac aequioris judicii tibicine erigas fulciasque. Cum erysipelatis tui incommoda oculis excusserit Salus, lege laudes maximi Principis, qui praeliorum suorum ac Martii strepitus clangore orbem Europaeum latè implet. Concessi hodie in agrum Bilemerium, ubi cum famem exemero prandiolo, circa vesperam ad meos revertar. Comes itineris est Amplissimus Quaestor Utenbogartius, cui Muydam proficiscenti ausus fui hanc Panegy- [p. 767] rin tradere, ut de manu Quaestoria in Praetoriam deponat Bella per Elsatiae plus quam civilia campos. Ubi domum reversus fuerit N. Vicofortius, excurram ad te cum D. Mostartio, non ferculorum sed amicorum suavissimo condimento. Interea vale, Vir honoratissime, & consideratissime Satrapa, ac nobilem thori sociam, familiaeque tuae spes foemininas submisse meis & liberorum meorum verbis saluta. Amstelod. 16 Iul. 1639.

390.
PETRO C. HOOFT.

NObilissime vir,
Quem carmine nuper celebravi, cujus bellicae fortitudini hederam suspendi, cujus trophaea & triumphos in Apollinis templo vates fixi, Serenissimus Saxoniae Dux Bernhardus, Fuit. Triumphat de Principe mors, quem virtus sua felicitasque non sinit esse mortalem. Quem Austriacus horruit, timuit Saxo, minus amavit Gallus, obiit & abiit. Cessit fatis, cui [p. 769] flumina, urbes, regnaque indies cedebant, gliscente famâ, obsequente fortunâ, stupescente Europâ omni, & quotquot armis caussam Libertatis Fideique assertum eunt. Decessit Neoburgi, quae inter Brisgoviae est urbes. Triduo mortis telam detexuit, non sine veneni suspicione. Moriturus Duces quatuor exercitui praefecit, usque dum Sueciae Regina dignum successorem castris constituerit. Militibus singulis testamento bimestre stipendium scripsit. Quid animi jam putas esse Caesari & Saxoni, sublato hoc Induperatore? imo quid Celtae? qui successibus tantis creditur invidisse. Quam vereor, ne multi Duces Cariam perdant, & Germaniae Principum aemulatione, magno labore & discrimine parta dilabantur. Iam in Philippicas artes incumbent, hinc Ister, hinc Sequana: ut omnino metus sit, urbem armis invictam, auro muneribusque in alterutrius potestatem cessuram. Nobiliss. Vicofortius Hagam ab Electore Palatino evocatus concessit, reversurus hodie. Litteras ipse mortis hujus nuncias nondum accepit. Sed Francofurto, Argentorato, & aliis è locis fatales tabulae advolant hujus rei uberrimae testes. Insignia tua & redimicula S. Michaëlis jam in manus cognati tui pervenere. Solennem horum traditionem interturbat & remoratur funestum hoc nuncium. Usque adeò nulla est sincera voluptas, sollicitumque aliquid laetis intervenit. Nolui N.T. hoc ignorare, cum jam occupatissimus sit cognatus tuus & vix suus. [p. 770] Cras Ultrajectum abeo, mansurus istic, si benè calculum posui, per octiduum. Vale, Vir nobilissime, titulo, virtutibus ac poësios historiaeque illibata fama. Dominam Hoofdiam, filiasque generosissimas, & filiolum, in tuas patriaeque spes succrescentem surculum, saluta. Amstelod. ipsis Cal. Sextil. anno 1639.

391.
Serenissimis Ducibus,
FRATRIBUS DUCIS BERNARDI.

SErenissimi Principes,
Mitto ad Vos Panegyrin hanc inscriptam famae laudibusque Serenissimi Principis Bernardi, Fratris Vestri;


[p. 772]

392.
GERARDO NIENDALIO.

NOn tanto opus est apparatu, [p. 773]

393.
EIDEM.

TAndem à dierum Canicularium cumulatissimis gaudiis domum reversus, [p. 774]


394.
REINERO NEUHUSIO.

IGnosce, doctissime Neuhusi, quod diutius exspectationem tuam moratus fuerim: ferias egimus, & ab amicis in vicinos agros invitati, valetudini quaesivimus lenocinia. Amat tenella juventus studiorum horas diffindere ludicris, quae apud illam quantivis sunt; nec nostra, hoc est, Professorum gravitas ab istis vicibus abhorret. Domum heri reversus ex Bamaestrae agro, revocavi ad animum promissi fidem, qui me tibi obstrinxeram. Petiisti nuper à me carmen per litteras, petiisti coram, & humanitatem tuam erga me explicuisti prolixè & candidè: nae à gratiis omnibus alienus sim, si amico, si studiorum amoenissimorum consorti, si Viro ad elegantiam omnem & nitorem facto exile [p. 775] hoc officium, quod immeritis saepius praestiti, denegaverim. Habe disticha aliquot, si elaborata minus, attamen ab animo uit studiossimo. Scriptis tuis studiisque accomodavi orationem, & ea dixi, quae scripsisti & scribis indies non sine genio & venere. Transiisti à Frisiis ad Frisios, à majoribus ad minores. Faxit Deus, ut minores hi majoris tibi & famae & fortunae argumentum subministrent, & desertis calcitatisque non uno loco Musis, hospitium praebeant quale exoptas. Vale, Vir doctissime, & me, quem totum possides, ama. Tibi familaeque omni faveat rerum nostrarum Arbiter supremus. Amstelod. 1 Sept. 1639.

395.
PETRO C. HOOFT.

NObilissime vir,
Dum strepitus magnae urbis & encaenia aversor, secessi in Bamestram, ubi me praedio suo perhumaniter excepit Vir amplissimus Theodorus van Os, aggerum ibidem Praefectus. Ita transacta mihi feriarum tempora inter literata & faceta nomina, Hoofdium, Ossiumque, ad quorum memoriam mihi dextra tinnit auris, & laevae mamillae melior particula salit. Illic dum sum, & de die lenocinia quaero honestae voluptatis, ecce, noctu ab insectorum genere volatili vexor lancinorque: ab animalculis inquam, quibus proboscis est minor elephanti, rostrum minus aquilae, guttur minus sonorum famelici [p. 776] bovis, corpus minus crassum quam Arcadico apro, pedes Colossi Rhodii pedibus graciliores. Volant, susurrant, sibilant, sedent, terebrant, bibunt, non missura cutim volucris, nisi plena cruoris. Memor ego culicum, quos Muyda tua per aestatem fovet, comparationem feci inter Muydenses & Bamestrios, & utrosque diris, pace tua, devovi. Qui seria tibi aliquando, jam etiam ludicra impartior. Facit amicitiae nostrae fiducia, ut impunitatis spe audeam apud N[obilitatem]T[uam] non audenda. Classem Hispanicam statio habet Britannica.
    Illa per aequoreos numeroso milite fluctus
    Ibat ovans, tristesque minas & bella ferebat,
    Cui dedit exiguis sese manus obvia transtris,
    Auspiciis quae freta Dei, & coelestibus ausis,
    Disjecit toto volitantia carbasa ponto,
    Inque Britannorum captivam trusit arenas etc.
Jam quinquaginta & ultra Federatorum navibus cincta, stat in littore certa futurae mortis, & instanti fato servata ruinae. Ita sperant, quotquot Batavi sunt, & spes suas erigunt hostium internecione. Si Regis Angliae ratio habebitur, posset elabi: sin minus, praeda victoris erit. Ius est in armis. amant istiusmodi controversiae decidi, post praevaricationem, quae, ut valde utilis est, ita patronos inveniet. magna facinora successus probat. minus mali habentur qui potentes peccant. placet quibusdam axioma istud: salvis auspiciis geri, quidquid pro patriae salute geritur. Est exlex necessitas, & ve- [p. 777] niâ digna. Praestantissima Tessela Amersfortiam abiit cum sorore & affini ac fratre. Voluissem me illi praebere comitem, nisi ad labores redeundum fuisset. Te cum uxore & filiabus expectamus, ut perunctam fecibus ora Galliam loquentem audiatis. Cuperem tunc Nobilitati tuae loqui ea fide, eo silentio, quo Pylades Oresti, Pirithoö locutus fuit Theseus. Vale doctorum ocelle, & amicorum cordatissime. Nobilissimam suo & tuo nomine Hoofdiam, filiasque tantis parentibus dignas, submisse, reverenter, ac vernante vultu à me saluta. Raptim summo mane 28 Sept. 1639.

396.
CASPARI BARLAEO.

LEgi cum voluptate maxima, poëtarum, oratorum, philosophorum clarissime, Mediceam hospitem, opus & tua eloquentia, & ejus quae celebratur Majestate dignum. Simul, neque minore cum gaudio, cognovi ejus urbis, cui & respublica plurimum & ego non parum debeo, crescentem indies Magnitudimen, quam servet augeatque Regum, Reginarum, civitatum summus Arbiter. Delphinus, cujus augustum nomen felicem facit libri tui clausulam, nutrices non lassat tantum sed & lacerat. Ejus interim Avia Generorum terras perambulat, magno fortunae, nihil à suo jure excipientis, documento. At tu
    Das solatia grandibus sepulchris.
[p. 778]
Sepulchra dico, Laberiano illo sensu:
    Sepulchri similis, nil nisi nomen retineo.
Relinquat te intactum ventosa illa Dea, &, ut superba est, praeteriens plana, in montes potius fulminet. Hoc tibi precor: te vero, ut saepe tua, id est, longe optima, dono accipamus, legamus, laudemus. Lutetiae, 27 Augusti, 1639.
    Virtutum Barlaeanarum non ingratus aestimator,
                                                    H. GROTIUS.

397.
HUGONI GROTIO.

Vir maxime,
Misi nuper Mediceam Hospitem, quam te accepisse & legisse gaudeo. Sed nimius es in exaggerandis authoris laudibus, quibus tanto est ille inferior, quanto tu omnium artium apices transcendis. Interim laudari abs te, mî pater, dicebat ille apud Comicum, maximum puto. Adsciberem illus Horatii, Principibus placuisse &c. Nisi nimio usu eviluisset jam dudum gravissimi Poëtae sententia. Mitto jam Excellentiae tuae Brisacum captam. Quid alii de me sentiant, scio & nescio: at illud experior & sentio ipse; ut ut maxime velim, Musas meas echemytheîn [silere,] loquacissimum tamen me esse, nec quoties illustre aliquod argumentum offertur, motus meos impetusque compescere posse. Velim nolim, relabor ad veterem insa- [p. 779] niam, praesertim hortantibus amicis, quibus non obsequi religio mihi est. Superiore anno sine gloria militavimus, non uno loco, nec Gallo bene cessere conatus sui. Solum Saxoniae Dux Bernardus belli famam victor asseruit, capta urbe situ, opere, praesidiis munitissima. Ego, cui nimia in Poësin proclivitas vitio verti solet, tam insignis victoria testis & praeco esse volui, memor istius: Non decere Principes sine vate trophaea suspendere. Non leget haec ipse Dux, nec sivere fata publicae laudis sensu frui praeclare meritum de Reipublica Chistiana Principem. Tibi, Vir illustris, Scazontes hosce transmittere minus horreo, cum propria haec tua laus sit, in amicorum vitiis non cernere acutum; sed aspera plana, distorta recta interpretari, & quae forte claudicant recto talo locare. Nobilissimus Vicofortius, quo amicius pectus non habet Amstela, etiam clarissimus Vossius Idololatriae gentilium scriptor gravissimus valent, & te in Batavis circumfusum amicis videre malunt, quam eminus, & te longinquo alienis in terris tibi gratulari. Amstelod. 30 Octob. 1639.


[p. 780]

398.
C. BARLAEO H. GROTIUS S.P.D.

Vir eximie,
Res illustrissimi Saxonis, tanto dictas spiritu quanto gestae sunt ab ipso, legi cum dolore quidem, ob ereptum nobis tantum Principem, cum solatio tamen cum video gloriam ejus tam feliciter ad omnia saecula propagari. Epithalamium autem legi cum solida voluptate, tum ob summam carminis venustatem, tum quod amo & honore prosequor plenas omnium virtutum domos, unde sunt novi mariti & eorum uxores. Et ipsis & tibi tuisque si omnia è voto succedant nulli id hominum quam mihi erit laetius. Scribebam Lutetiae 22 Octob. 1639.
    Vidi & de Bamestra carmen, dignum loci amoenitate & justissimam de Culicibus ultionem, spicula pro spiculis.

399.
CONSTANTINO HUGENIO.

PUgnavimus, vicimus, triumphavimus, clarissime Zulecheme. Arenae Martis arenae Britannicae fuere; causa libertas; partes Hispanus & federatus Belga; modus certamen navale, commissis inter se classibus & veliferis arcibus; vindex fautorque noster Deus. Succubuere Belgarum signis Dî hominesque, vel sacris vel profanis appellationibus clari. Teresias, Polonias, Fortunas, Famas, Orpheos, Petros, [p. 781] Jacobos, Michaëles, Alexandros, &c. mersimus, exussimus, cepimus. Torius victoriae momentum in duobus positum est. Primum illud est; quod paucis navibus potentissimam & numerosissimam classem invaserit imperator noster, & in casses truserit. [...]

400.
JOACHIMO VICOFORTIO.

ITa es, mi Vicoforti: [...]

401.
D. JUSTINIANO,
Venetorum Reipublicae Legato.

Illustrissime Domine,
Cum nuperrime de victâ Hispanorum classe verba facerem, velut salutare quoddam ac faustum sidus illuxisti. Etenim illustri tam praesentia non mihi solum peroranti animum addidisti ac fiduciam, verum etiam toti auditorio ac Reipublicae nostrae splendorem decusque non leve contulisti. Equidem apud tantos viros loqui in felicitatis parte putant, qui in umbra dicunt. Ego, quod feci coram, jam per litteras quoque gratias ago, quod vacivas aures concesseris Academicae declamationi. Et cum ingrata non possit esse lectio eorum, quae volupe fuit audire, mitto exemplar Orationis, cui Poëmation subjunxi; ut utroque orationis genere animum Patriae felicitatis sensu explerem. Vale Illustrissime Domine. Amstelod. 19 Dec. 1639.

402.
JOH. MAURITIO,
Nassaviae Comiti, Brasiliae Praefecto.

[...]

403.
GERARDO NIENDALIO.

Dilectissime Niendali, Tu leporem mihi misisti hirsutum, [...]

404.
JACOBO CATSIO.

QUod benignis animis Panegyricum meum exceperint Potentissimi Ordines, à tua est suffragatione, nobilissime Catsi. Honorarium mihi decretum magnificentiae magis quam liberalitati affine est. Illud quantivis est pretii, quod non displicuisse intelligam Patriae Rectoribus studium meum, & pronam in publicos Federatorum, prosperosque successus benevolentiam. Posuere Te eo loco fata, & ingentia tua merita, in quo non Rempublicam solum tibi quotidianis officiis devincis, verum etiam favoris tui & generosae humanitatis radios, in amicos quaquaversum diffundis. Hoc est non sibi soli natum esse, sed & aliis. Inter hos tuo beneficio censeor, qui homimnem complecteris & diligis, tua amicitia & familiaritate potius, quam suis bonis amabilem. Ut infimae sortis homi- [p. 788] nes sibi & aliis crescunt, ab alloquio & comitate regum: sic nobis sit, cum Te admoves propius, & esse aliquid videmur ab aestimatione vestra. Usu, mancipio, jure omni tuus tum, clarissime Catsi. Impera, quod voles. Quidquid mearum erit vitium, in N.T. id omne explicabo officosissime. Vale, Vir maxime, & annum hunc quem jam ingredimur, felicissime & gloriosissime decurre. Amstelod. 3 non. Ian. 1640.

405.
IOHANNI BEVEROVICIO.

AMplissime Beverovici,
Ut per brumam ceu mortui latent ranarum exercitus, caloris & vigoris expertis, ita scriptoribus Belgis; cum adversa & minus gloriosa sunt tempora, fortiter silent mortuis similes.

406.
GUILIELMO BORELIO.

MAgnifice Boreli,
Distrahimur singuli in curas varias, nec idem semper agere libet aut meditari.

407.
CORNELIO VANDER MYLE.

VEhementer me perculit, nobilissime Myli triste nuntium de obitu nurus Tuae.

408.
EPHORO
MEGAPOLIENSIUM DUCUM.

DOctissime Vir,
Quae in laudem nostram cumulas magnifica verba, modestè praetervehar. Quod urbibus, regionibus, aedificiis accidere solet, evenit literarum & humaniorum artium studiosis.

409.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime Hugeni,
Mitto tibi exmplar Methodi, quam rogatus praescripsi Ducum Megapolensium studiis. Ea Germanorum indoles est, amant & efflagitant methodos, quia artem longum esse prudenter judicant. Ideo student compendiis, & integras artes non addiscere sensim, sed devorare cupiunt, quas Dii non nisi magnis laboribus vendunt. Non volo haec te legere. Legat Constantinus tuus, qui licet Megapolensium Dux non sit, dux tamen est sui ordinis, hoc est fratrum, inter quos aristéusei. [optime rem gerit] Est iam Delphis amatorum Tessela facta pila, cujus soror Anna te vitri stupenda inscriptione beavit. ego meum exspecto, cum hoc [p. 815] elogio: Ungula vatum. Percussis enim à Liberi patris Lyncibus, uti à Pegasi ungula Parnasso, scaturiunt uberius poëtis carminum fontes. Tu, ut audio, ad castra & bella abis. abeunti prosperrimos precor, ut & Patriae, eventus. Vellem glorioso Marte, magnis commodis, at pauco sanguine juvari posse Rempub. & incruentis sacrificiis redimi Federatorum libertatem. Hic terrae motu quassatae aedes & in aedibus supellex mira portendunt. Porrexit se seismòs [motus] iste Coloniam usque, & ultra. Quae caussa? An quia apertae, verni caloris vi, telluri & in vapores resolutae supervenit nuperum gelu, egressumque vaporibus praeclusit, qui exitum molientes terram magnis occultisque insultibus concussere? An quia novam Orbis Europaei concussionem minantur fata? Tu rerum divinarum & humanarum conscie, judica. Vale, amicorum corculum, & Tesselam meis ac tuis verbis saluta. Raptim Amstelod. 13 April. 1640.

410.
DANIELI SCHONCKIO.

NObilissime Vir,
Quem dolorem meum coram testatus sum verbis, jam scripto pergo profiteri apud plurimos. Debui hoc officium dilectissimae tuae conjugi, partim ob veterem amicitiam, partim ob perpetua & nunquam interrupta humanitatis officia, quae erga me ambo profusissime ex- [p. 816] plicuistis. Non loquor ad os; illud affirmo serio, amisisse Te, aut potius praemisisse honestissimae exactissiamaeque conjugis ipsissimam ideam, quae morum facilitate, modestia, fide erga maritum, erga amicos benevolentia, & quod potissimum est, pietate se erga Deum & parentes probavit quam maime. Beata est, quia in Domino mortua. Sed ô cladem alteram, & vulnus vulneri superadditum morte filiolae unicae! Vide quam Te diligat ter Maximus. Exercet Te adversis, ut seret: invisit paterne, ut creatoris jure plura ipsi in te licere discas. Ego solatia omnia non repetam, nec in unum congeram: Poëmate meo fusius illa exequor. Non sufficiunt illa ad explendas conjugis laudes, sed temporis angustia intercluso non licuit mihi esse prolixiori. Exequiis Leydensibus interesse non possum, sed sistam me, si Deus volet, Ultrajecti, ut postrema illic justa persolvamus. Vale. Amstelod. 3 Iun. 1640.

411.
PETRO C. HOOFT.

INvitas, Hoofdi nobilissime, magna nomina, Vicofortios & Coymannos, una cum uxoribus virtute ac forma eximiis. His me socium adjungi vis, ut illorum splendor meae tenuitatis ac deplorandae orbitatis conspectu illustrior sit. Solent hoc factitare pictores: vultum deteriorem inserunt tabulae exquisitissimas formas exhibenti, & loripes Vulcanus jungitur Veneri, [p. 817] ut appareat ingens amantium discrimen. Diem Jovis mensae tuae fatalem destinavere omnes, nisi grandis causa impediat. Venirem ego lubens una, nisi Dialectici & Peripatetici mei Auditores prohiberent, veriti ne malo ad pigritiam ipsis exemplo praeirem. Die Solis domum reversus sum à funere nobilis & eximiae matronae Catharinae Overbeequiae, quae Domino Schonckio minoris Poelgeestae Dominae* [= Domino] nupserat. Extincta est optima mater anginâ, quam ejusdem fati consors triduo post secuta est filiola unica. Ille calamitate tanta perculsus stupet, & num superis an mortalibus accenseri debeat, dubius haeret. Ego Sisyphi jam saxum post longas ferias volvere occoepi, & de Temperantia verba facio, cujus nomen monet, ut voluptatibus, quas Muyda profuse promittit, fruar parcius. Non est viri temperantis ejurare lepores & honesta aerumnosae hujus vitae condimenta. sed & obvias non semper amplecti, officii quoque sui esse putat. Alias contabesco & desiderio loquendi tibi, & iis sermonibus pascendi animum, quibus per te ad sapientiam, comitatem, urbanitatem, & nullam non homilêtikên [civilem] virtutem praeformamur. Cuperem videre florentem hac anni tempestate acanthum, & spinosa ista moeniorum tuorum arbusta. attraherem odores in intima cerebri, in ipsos ventriculos spirituum animalium capsulas & focos, ubi Poëtarum animae simili aura nutriuntur. Si adesset Tessela, impatiens [p. 818] morae accurrerem, ut aures meas coelesti harmonia permulceret coelestis femina. nunc Caucaso alligatus, sino, ut cor meum exedant Aristotelici vultures, & me objectamentis suis lancinent Socratici juvenes. At quam tu graviter de militantis Europae laboribus sententiam pronuncias, & in principum arcana penetras judex serius. Magna omnes moliri video, agere nihil. Heri litterae à Consiliario D. Brederodii transmissae nunciant, Principem exercitum omnem lustrasse, & ut se moveret quisque jussisse. Circa vesperam accepi, Auriacum reflexo cursu trajecisse, desideratis suorum pluribus, Leyam, & in Wasiam, relictamque malo fato Calloam, cum exercitu omni magna celeritate contendere. pugna ad arcem S. Donati, alterius expeditionis prófasis [praetextus] fuit. Certiora expectamus, & in majorum omnes spe sumus. Vale, Vir maxime, & uxorem dignissimam, filiasque meis verbis saluta. Amstelod. 12 Iun. 1640.

412.
DANIELI SCHONCKIO.

NOn ita pridem per omne honestissimarum voluptatum genus me circumduxisti, nobilissime vir. Piscati sumus, & pisci cepimus: venati sumus, & cessere in praedam lepores: aucupati sumus, & sturnos glande è quercu dejecimus. Quin toto Rheno nos non una voluptate Nayadum & Dryadum vicina- [p. 819] rum hilaritas. Ita per jocos & facetias periere dies Caniculae. Statueram omnino serio apud te agere, & descibere mihi meditata: sed non est tua domus severitatis & Philosophiae tetricae sedes, verum amoenitatis omnis, & comitatis, & suavitatum locuples domicilium. Illud sane ad gravitatem facit, quod primus me docueris balistam explodere, & pulverem nitratum flammasque cicumfusas capiti non exhorescere. Hactenus imbellis fui civis, & parum vehemens Patriae assertor. Iam possem non versibus solum, sed & pilis ferreis in Hispanum detonare, quanquam metus non sit ne mea manu pereat hostis. Pro his officiis tantum tibi debeo, quantum mihi roboris, animi, vigoris & boni spiritus addidisti. Nunc satur voluptatum vultu, vocem, manum, & calamum compono ad Academicas exercitationes & desuetos labores. Illud doleo incidise in haec feriarum tempora infamem istum casum convivarum quatuor, quibus repulsam passis famendum erat, nisi per socrum tuam famelicis stomachis consultum fuisset. Vale. Amstelod. 1640.

413.
PETRO C. HOOFT

NObilissime Hoofdi,
Cum me nuperi itineris turbonem & festinantium matronarum virginumque remoram tuis ad nobilissimum Vicofortium literis inces- [p. 820] sis; tanto aequiore animo haec tua maledicta fero, quanto tu minus iniquo ista scripsisti. Opus est Davo, non in fabula solum, sed & in mensa, & lecto, & itinere. Languet sine tumultu vita humana. excitandi interdum fluctus in placido mari, ne dormiamus nautae. Matronas virginesque quod attinet, servavi invitas. dum enim abituritionem modeste simulant, mea importunitate detentae fuerunt non male. Ex quo à vobis discessi, epulati sumus opiparè ego & cognatus tuus cum Andromache sua in Lacubus Diemensi & Bylmensi. Iam nova audi, ut credas mihi ferias esse, & indulgentiam magni otii. aliena negotia curo, excussis propriis. Appulere, uti audivisti ante, naves onerariae octo ex Oriente, totidem ex Occidente, aliae è mari Mediterraneo, pretiosissimis omnes mercibus onustae. Mihi quanquam ex tam immani messe spicilegium nullum reliquum sit, meo tamen gaudio juvo patulas fauces multa petentium; gallis gallinaceis similis, qui ubi ova peperere gallinae, nec ipsi, nec sibi, sed domino ingenti cantu & strepitu insolentiore gratulantur alienae felicitati. Utinam exoticae istae merces culinarum solummodo essent solatia, non avaritiae, superbiae, luxusque nostri scelerata materies. In Insubribus pergit Gallus & Hispanus gloriam ex hominum laniena quaerere. Hostes sumus humani generis, quotquot flocci facimus hominem, mundi imperatorem, Dei Opt. Max. artificiosissimam fabricam. Venetus [p. 821] suo more spectatorem agit, ne partes offendat. Banirius grandem exercitum non armis, sed fame atteri dolet. nec hostem habet, quem praelio aggredi possit miles, nec quod mordeat. Ratisbonae de Imperii rebus concilia habentur, majore, ut auguror, apparatu, quam rerum successu. Wimariensium aliquot copiae, amisso Duce Bernardo, degeneres, ob ignaviam alicubi vapulavere. Gallia & Hispania concussis certatum viribus de Atrebato dimicant. Longae Gallorum morae suspectae prudentioribus. Interest Cardinalis Hispani, ne urbs illa liliis coronetur. Forte & hic, ut nostrate proverbio dici solet, magnam controversiam dirimet mágeiros [coquus]. Imperator Ottommanicae portae vivere desiit, ne putes Mahometem dare posse suo successori, quod nequiit sibi. Britannus terret, & terretur. Nisi egeret aeris maximus Rex, posset diffringere adversantium portas, & montes sylvasque Caledonias penetrare. Nunc nobiscum pacisci cupit, ut litem veterem redimant Societatis Indiae opulenti negotiatores. Sclopeto ictus Gubernator Neomagensium, sensi, nullo fata loco posse excludi, & in medio etiam Tibure esse Sardiniam. Auriacus altero molimine frustratus, tertium jam non minore animo audet. Belli incerta, prudentia, mora, occasione reguntur. Ausim nobis adhuc polliceri facinus tanta indole dignum. Vale cordatissime & suavissime Heros, & syllogen hanc publicae & privatae fortunae argumentum crede indu- [p. 822] bium oscitantis & somniculosi scriptoris. Salutant Te, Dominamque Hoofdiam, non Hoofdii, & propagines vestras filiae meae filiusque. Amstelod. prid. Cal. Sextil. 1640.

414.
JOACHIMO VICOFORTIO.

ILlustrissime Vir,
Quod abeunti non praestiti officium valedictione, jam redici praestabo benigna gratulatione.

415.
GUILIELMO BORELIO.

ILlustrissime Vir,
Quod abeunti non praestiti officium valedictione, jam reduci praestabo benigna gratulatione. [p. 826]


416.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime Hugeni,
Torporem meum in perscribendis literis excutit saepius perpetuus scriptor Vicofortius. Iam Tu versibus tuis, velut alter Miltiades, somnum mihi adimis. Religio est silere, te praecinente. Liberis tuis masculis graviter & ingeniose, tuo more, gratularis. Sequor & ego, verum ut patrem apud inferos sequitur Claudius, non passibus aequis. Parentas Didenii herois manibus validis epigrammatibus. ego unicum scripsi, cum ad plura non sufficiam. Ad effigiem tuam & dilectissimorum pignorum suaviter, nec minus doctè, alludis. ita, ut à novercante thalamo tibi videaris metuere. Ego & Tibi & mihi apò tes metrúês [à novercâ] timui semper, ob lapsam aliquando in privigni [p. 827] caput mortuae novercae statuam. Ita est in Graeco Epigrammate:
    Stêlen metrúês mikrán líthon éstephe koûros,
        hôs bíon êlláchthai, kaì trópon oiómenos.
    He dè táphôi klitheîsa katéktane paîda pesôusa.
        Pheúgete metrúês kaì táphon hoi prógonoi.
    Cippum novercae saxum non adeo magnum coronabat juvenculus
        Existimans ut vitam ita mores eam commutasse:
    Ille vero in sepulchrum inclinatus ruina sua puerum extinxit.
        Fugite vel ipsum novercae sepulchrum, ô Privigni.
In hunc diem steti ametáplôtos [immutabilis] & tetrágônos, [quadrangularis,] nescius tamen fati sortisque futurae. Interea gumnasías héneka [exercitii gratia] secundas nuptias versibus & dialogis propugno. Sunt inter Epigrammata tua apud nobilissimum Vicofortium, quibus Lydiam & Pollucem, & Maeviam, nescio quam, exerces. Cum legeret ista incertus author, fescennina quaedam reposuit. An concoquere has pernas possis, non facile dixero. Si nauseam pariant, exspue, uti catapotia solent pueri. Sed quantis, Zulecheme, conjugiis erigitur Federatorum fortuna & Auriaca domus. Num canendum propediem:
    Conjugio Anchisa Veneris dignate superbo?
Quantis contra motibus concutitur Austriacae dominationis apex, & eurukreíôn [late imperans] [p. 828] Hispanus. Quam diversis studiis surgimus nos, premitur ille. alia nuptiarum, alia rebellionum indoles. illae nectunt, hae dissolvunt federa, juramenta, populos, sceptra. Nos hic nuper anniversario festo Nobilissimi Satrapae Hoofdii interfuimus, cui jambis aliquot applausi, quos mitto. Aderat Tessela. Adfuisti & Tu, sed uti adsunt absentes, qui bibunt alienis faucibus, ne de hospitis intemperantia querantur. Vale, Vir summe, & Constantinum tuum mone, ut subinde mihi sua impartiat. volo enim de ipsius progressibus esse certior. Amstelod. 30 Ian. 1641.

417.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Iamdudum scripsissem ad Te,

418.
CONSTANTINO HUGENIO.

VAlde me recrearunt Epigrammata

419.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Cum nuper Leidae essem,

420.
JACOBO VANDER BURGH.

LItteras tuas ad sororem

421.
CORNELIO BOYO.

ITa est, clarissime Boye, fui Haghae, nec repperi te. Iunxisset nos mensâ nobilissimus Catsius, ui juncti animis studiisque sumus. Sunt inter nos litterarum & carminum commercia, sed alloquiorum & confabulationum & leporum nulla hactenus fuere. Exspecto ut aliqua occasio nos societ: exigam hinc rationem Epi- [p. 838] grammatis, quod in effigiem meam scripsisti. Si Batavus mihi subdit Homerum, ego illum Batavum in alios istas laudes congerere malim, quàm in me. Plurimum illae possunt ad conflandam invidiam homini minimè praesidenti, & sibi Suffeno. Mi Boye. novi amicos, quibus oculi ex humorum illapsu coecutiunt. An non Tibi idem accidit, ista cum scriberes? cujus mentem propensior fortè in me adfectus velut densa nube occupavit, ut, refractis benevolentiae radiis, minima maxima tibi appareant. Satis fuerit, si inter Bavios & Maevios censeri merear, quorum in Bucolicis mentionem facit Maro. Effigiem istam meam, quam te vidisse scribis, non vidi. cuperem illam habere. Delineavit me ante semestrem pictor aliquis Leydensis, verum non noveram me ex istis lineamenti. Mitto aliam ante plures annos sculptam. Desidero videre tuam, cui hoc Epigramma subscribam:
    Qui Themidi loquitur Phoebus, vatesque tribunal
        Concutit & trepidos asserit ore reos;
    Talis Boyus agit. Walachrum cui fluctus & undae,
        Et patriam dulces dant Heliconis aquae.
    Exuvias hic vatis habes. nihil adspicis ejus.
        Mentitur verum tota tabella virum.
    Sed Rhodopen, raptasque nurus, Silonque pererra.
        Non alibi Boyum cernere, Belga, potes.
Vale, vir praestantissime, & maximo virorum D. Catsio me officiaque mea omnia trade penitus. Amstelod. 27 Apr. 1641.


[p. 839]

422.
IACOBO CATSIO.

NObilissime vir,
Misi nuper N.T. Poëmation in Nuptias Celsissimi Principis Guilielmi, ut illud Ill. Praepot. Hollandiae Ordd. Delegatis offeres. Tu, quo res in me affectu, ut illustrior esset offerentis gratia, toti Ordd. Hollandiae Confestui illud exhibuisti, ut me favore publico totum involveres. Est quod hoc nomine Tibi aeternum debeam. Fateor ingenuè, non tam mihi gratum fuit isto Fortunae rivo inaurari, quam intelligere, communibus omnium Civitatum suffragiis in me defluxisse illam liberalitatem. Tu Intelligentia illa es, quae orbem istum rotavisti, & Planetas Reip. nostrae felicissmâ coitione mihi conciliasti. Quid rependam? memorem tantorum beneficiorum animum eis toùs aiônas. [in secula.] Si quod porro à me officii N.T. praestari possit, id omne Tibi militat uni. Impera, & manda, meque peculium tuum habe, & vadimonio nunquam redimendo obstrictum. Summum hoc studiorum & Musarum mearum solatium est, Tibi placuisse. Utinam ea à me proficisci possent, quae exacta judicii tui vis, ingenii solertia, facundia torrens probet. Annitar ut talia sint, & conabor Te ills astris quavis occasione inserere, ubi Mecoenates, & Attici, & Laelii habitant. Vale, praestantissime Vir, penè dixissem, mî Catsi; nisi veritus fuis- [p. 840] sem ne amicitiae & benevolentiae vox muneris tui & virtutum splendori obstreperet. Amstelod. 17 Iun. 1647.

423.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,
Dudum est, quod fratrem meum tibi commendaverim, ut ea professione potiri possit, ad quam totus factus est. [...]
Amstel. 18 Iun. 1641.

424.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime Hugeni,
Cum aquae in euripos & cataractas magno impetu irruunt, sisti eas hinc inde objectis valvis portisque necesse est, ne mole sua obruant vicinas terras. Mihi tanta rerum scribendarum moles incumbit, ut punctis mille & commatibus & parenthesibus singultientibus opus sit, ut scribenda determinem, & suo singula ordine efferam. Ex quo Haghâ cum Principe abivisti, ego individuum vagum fui, modo Poelgeestam, modo in Bamestrae agrum, modo Muydam, mox Beverovicum & Alcmariam abreptus. Ubique inter meos tuos quoque amicos repperi, quibus benevolentiae tuae & comitatis characterem impressisti. quam ob causam meminisse tui amant, sive sicci seria agant, sive adspersi Libero Saliaribus dapibus ornent Deorum pulvinaria. Poelgeestae apud cognatum tuum D. Schonc- [p. 842] kium censum inivimus tuarum virtutum. verum hoc unum in vitio posuimus, quod cum omnes devincias tibi, argumentum invideas & bonas occasiones demerendi te. Debere tibi nos mavis, quam debere nobis, & corporibus Diisque coelestibus similis inferioribus te tuaque donas, at accipere quidquam à sublunari mundo nescis. Bamestra Riccios, Ossios, Ranstios mihi obvios cum pilentis & quadrigis obiecit, quibus regaliter vectus accessi Tesselam, cui epistolae tuae partem prelegi, quae de rivalibus agit
        Illa suos prudens mecum suspendit amores,
        Et solum Veneris nomen, siccosque poëtas
        Sicca colit. neque tota gelu. blandissima posset
        Basiolis & versiculis matrona resolvi.
Ab ejus facundia est carmen hoc, quod mitto, inscriptum albo Nobilissimae Virginis Trajectinae Ogel. Beverovici apud amicos te totum Parisinis uvis immersimus, & ibidem in praedio Coymannorum asparagos non una tibi paropside sacravimus, optavimusque omnes, ut quam cito illi crescunt, tam cito te incolumem videamus, & victorem Auriacum. Quod interpretem te praebueris Veneris meae Britannicae apud celsissimum Principem, est quod Tibi aeternum debeam. gratiores sunt aulicis chirothecae, quibus iridis pulverem adspersit artifex; gratiores quoque fuere versus mei, quibus tu scholijs tuis, velut myrothecio, fragrantiam addidisti. Cogita, mi Hugeni, grandi te munere functum, cum ista ludicra interpretaris. Est [p. 843] quippe inter deos Hermês [Mercurius] interpres Deorumm. Impetrasti pro me triadem centenariam, quam a quaestore accepi per D. Vicofortium. Vivat Princeps in Musarum solatium, & méga pénthos Ibêrou. [magnum luctum Iberi.] Vivas et tu, qui Celsitudines facundia tua et exaggerationibus argento emungis, in amicorum gratiam. Poemata in Angliam transmissa, quia tardius eo venisse creduntur, exhibita Regi non sunt. Scripsi ad Ill. Legatum D. Joachimi petijque, ut dignetur ea offerre, ubi tempestivum iudicabit. Nobilissimus Vicofortius in Hagiensi agro habitat, in praedio quaestoris Hoefijser. Ego tanto amico orbatus erro, velut viduatus compare turtur, et Pylade Orestes. Commutavi jampridem cum filio tuo Constantino epistolas et versus. Obiit Traiecti ad Rhenum pictor celebris Jacobus de Gheijn, et Van der Burchium nostrum perditum ivit legato octo mille florenorum; gaudet simili beneficio soror vidua, exactissimae matronae exemplar. Iam hic est et risus mihi materiam facetissimus ille subministrat. Scripsit jampridem D. Stella ad D. Vicofortium, Cardinalem Richelium unice optare, ut versibus meis dici posset. Hoc te solum scire volo. Est is Stella in flagranti apud Richelium gratia et mihi addictissimus, nuper legatione functus apud Brisacenses, nunc ad Helvetios missus, aut mittendus. Ego, ne videar deesse votis tam clari ducis, meditor panegyrin de eius laudibus. Redcunt ad te epigrammata tua doctissima et acutissima, quae gradibus iterum distinxi, ut qualitates primas solent physici. Si malus fui censor, expecto, [p. 844] ut mihi accidat, quod Tiresiae aut Marsyae. De nova Poëmatum tuorum editione velim serio cogites, praesertim Epigrammatum, quibus salivam moves omnibus, adde & splenem. Erunt pro acetariis fastidientibus stomachis, & sunt inter illa plurima quae Bilbilin obtundunt. Vale, nobilissime* Hugeni, & me, quod facis, ama constanter. Amstelod. 9 Iul. 1641.

425.
JOACHIMO VICOFORTIO.

DUm tu, mi Vicoforti, amoenitatibus praedii tui frueris, ego absentia tui mulctor crudelissime. [...]
Amstelod. 10 Iul. 1641.

426.
EIDEM.

POst longes errores terrâ fluminibusque, tandem sospes domum veni. [...]
Amstelod. ipsis Cal. Septembr. 1641.

427.
PETRO C. HOOFT.

LEgi aliquando, Hoofdi praestantissime, apud Theocritum:
    Kômásdô póte tàn Amaryllida,
hoc est:     Abeo procatum ad Amaryllidem.
Verum ego cras ornitheúsô póte tòn Phikophórtion, hoc est, aucupatum abeo apud Vicofortium. Retiis & laqueis captabimus volucrum non unum genus, quod Autumni frigore primo, è Septentrione Austrum petit, & terras Meridionales magis. Est, mî Hoofdi, capturae ratio multi- [p. 849] plex. Est hominum, est avium captura. Capit homo hominem suadâ, promissis, osculis, lucelli spe. Capit idem aviculas laqueis, retiis, visco, glande, decipula. Ego retiis & laqueis rem omnem peragam, Romanorum Mirmillonum more, quorum alii, ut nosti, retiarii erant, alii laquearii, qui antagonistam vel laqueo vel retijaculo involvebant. Retia parabimus & casses fringillis, laqueos turdis. Si adesses, posset praetoria tua gravitas condolere miseriae exoticarum avium, aut captivis ignoscere. Sed non licet tibi jus extra territorium tuum dicere. lanienam hanc exercebimus sub Wassenariorum dominio. Si animus tibi sit excurrere in idem praedium, amplexabitur te Vicofortius & Vicofortia, cognati cognatum. Etiam de loquacibus turdis garriemus, iterantes illud:
        Dulci turdile docte gutturillo
        Asperas animi levare curas, &c.
Etiam de perdicibus, quae superno solum volatu, sine contactu, concipiunt, testibus Plinio lib. 10, cap. 33. & Aristotele, quem prius nominasse debebam, lib. 5, cap. 5. Hoc cum aliquando accumbens narrarem viduae Septentrionali, illa metuens, ne ejusdem essem indolis & facilitatis, longius sedem à me removit. Hodie librum hunc Trajectinae Ogeliae mihi misit, cui doctissimos & suavissimos versus inscripsit. Iam maximae virginis nomine rogo, uti ab humanitate tua impetres lineolas aliquot, quibus librum hunc illustres. Irradia ingenio tuo pa- [p. 850] gellam, qui orbem nostrum concussisti tragico pede. Malim sententiam aliquam rhytmis tuis diducas, quam ut in laudes modestissimae virginis digrediaris. Debes hoc virtutibus maximi patris, Gubernatoris Trajecti ad Rhenum, qui difficillimis* temporibus, tuo exemplo, Reipub. non defuit. Quid rerum agant Germani, Galli, Belgae, ex fastis hebdomalibus intellexisti. His quod addam non habeo, nisi ut Te, cum uxore eximia, & liberis mellitissimis valere & salvere jubeam. Cras ad Colvense praedium abeo. Tu sequi velles non invitus, nisi uxorem duxisses, cui mos gerendus, Ego autokrátôr [nullius imperio subjectus] sum, & sub solo Deo mei juris. Vale, & mane in Velsiano carcere. mihi libertas alas indulsit. Amstelod. 13 Sept. 1641.

428.
... BRASSERO.

PRaestantissime vir,
Cum nuperrime Haghae essem, ostendi Tibi Epitaphium soceri tui, prout rudi illud Minerva delineaveram. [...]
Vale, 6 Oct. 1641.

429.
JOACHIMO VICOFORTIO.

NObilissime Vicoforti, scriptor expeditissime,
Facessant viduae, & ilices istae voces, quarum me cura nimis diu momordit. [...]
Amstelod. 14 Octobr. 1641.

430.
EIDEM.

QUid hoc rei est, mi Vicoforti, quod tam operose & diserte ad me de Sue perscribas? [...]
Amstelod. 10 Novemb. 1641.

431.
ARNOLDO VINNIO.

NOn est, quod tam cupidè

432.
GERARDO NIENDALIO.

MOdò versiculos, modò lepores mittis,

433.
CONSTANTINO HUGENIO.

LEgi, nobilissime Hugeni, syllogen Poëmatum, quibus Britanni Nuptiis Principis Batavi & Principis Britannicae accinunt. Ignosce vera loquenti: miserum scriptum Pseudole. Non est olorum iste cantus, quibus Tamesis abundat, sed sturnorum, aut potius vespertilionum & noctuarum stridor. Nescio, quae pestilens & maligna aura afflaverit Britanniam. Commissae sunt domus magnae. Tumultuantur cives, Aaronem & ordinis sacri capita calcat pro- [p. 858] fanum vulgus, Parmenionem suum trucidari sinit Alexander, & super haec nugantur & ineptiunt in re seria poëtae. Certè diviniore oestro hîc vitriarius noster, homo illiteratus, tragoediam scripsit, ficti licet argumenti. Recitata est saepius, nec adhuc saturari auditor potest. Ego audivi septies, praeter morem meum, qui istis actubus non nisi semel aures commodo. Audivit, me hortante, Hoofdius, & stupuit. Audivit van der Burchius, & haesit attonitus. Audivit Vondelius, & portentosi ingenii virum dixit. Verbis loquitur, quibus Zulechemi dominus, Satrapa, Vondeliusque loquuntur & scribunt. Sententiae graves sunt & densae & plane pròs dionyson Nullam habet tota antiquitas Tragoediam magis tragicam. Et fortè ob hoc unum frontem corruget rigido censori, quod nimis tragica sit. Interim duas* Tragoediae partes mirificè explet, tò êthikòn [mores] & tò pathêtikòn. [affectus.] Totam tragoediam, prout recitata est, memoria circumtulit per semestre, postea dictavit. Tragoedias nostratium, etiam scripta tua omnia, ad unguem callet & recitat. Digna est, quam vel audias coram, vel legas, est enim sub proelo. Ubi huc veneris, pulsabit in tui gratiam orchestram Andronicus, praecipuum Tragoediae drama. Ego versiculos aliquot Belgicos illi scripsi, ut quid de autore & opere sentiam, publicè testarer. Illos mitto, ut credas, me Latinos felicius scribere. Accipe Panegyrin meam de laudibus Eminentissimi Ri- [p. 859] chelii, quam per ferias Caniculares Haghae, Poelgeestae & Ultrajecti scripsi. Unum exemplar Tibi habe, alia duo filiis inscripsi. Vale, Vir summe, & me venae tuae & tot suavissimorum carminum, quae mihi impertis admiratorem perpetuum ama. Raptim 15 Decemb. 1641. De Tragoedia judica ex choris, quos mitto, ut salivam tbi moveam.


434.
TILEMANNO STELLAE.

ACcipe, Vir nobilissime, Panegyricum de Eminentissimi Cardinalis Richelii laudibus. Voluissem illum à Te *** [p. 860] aliquando à nobilissimo Vicofortio excepti, amice commutavimus. Nec despero futurum, quin aliquando dexteras juncturi simus, & confabulaburi de rebus publicis & studiis, quae non minus ad regnorum decus roburque facere puto, quam arma & lituos. Vale, & me Tui cultorem iis infere, quos non remisse amas. Amstelod. 10 Ianuar. 1642.


435.
GERARDO NIENDALIO.

ORnatissime & amicissime Niendali,
Priores tuae literae de Cardinali, liberis tuis, vidua, socero tuo, fratre, versibus tuis & vitriarii tragoedia loquuntur. Misces summa imis, sacra profanis, sanos aegrotis uti in epistolis ad amicos fieri solet. Quae de Cardinali scripsi, maxima esse putas, quia talia esse oportebat, licet infra tanti Principis virtutes longè subsidant. A liberis tuis gratiarum actionem expectabo, ubi desierint esse infantes. Quod ubi concedent fata, ego puerorum gratitudine, tu pater superstitum frueris dulcedine. Quae de vidua ista eximiâ scribis, jam ante percepi. Scimus & haec nobis non altius inseret Ammon. Verum de Diis, & Principibus & viduis parcius per literas philosophandum. Socerum tuum meliusculè se habere gaudeo. Faxit Deus, ut recuperata valetudine, pari qua antehac facundia, apud populum diu loquatur. Perge fratrem monere, ut poëmata sua colligat & edat. [p. 861] Ubi

436.
IOACHIMO VICOFORTIO.

LEgi, dilectissime Vicoforti, fastos tuos & rerum gestarum hic illic periocha, quas Satrapae Muydensi misisti. totam Europam [p. 862] perambulas, & Regum Principumque fata prospera adversaque diserti oratione enarras. **** D. Satrapa ex iis quid fugere, quid imitari habeant populi rectores, politicorum more, colligit. Ego supra versiculos meos & poëtarum commenta nec sapio, nec sapere capio. Quin hanc maximam sapientiam puto, quae aliena est à strepitu, à caelibus & innocentium injuria. Tu aulae propior alia agis & cogitas. Ita cicada ****

437.
IOANNI SCOTO-TARVATIO.

NAgnifice Vir,
Itane ad animum

438.
CORNELIO VANDER MYLE.

B

439.
IOACHIMO VICOFORTIO.

G

440.
ERYCIO PUTEANO.

QUi eruditam juventutem

441.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime Hugeni,
Fasciculum epigrammatum tuorum tradidit mihi Muydensis satrapa, quorum alia Latio, alia nostro sermone effers. Perinde enim Tibi est quâ me lingua exerceas, dummodo loquacitatem meam provoces, et muto dudum detorqueas vocem. Quae Belgicè lusisti in Damasippum pictorem, pastilli nobis sunt & offulae melle soporatae, licet pictori cicuta sint alliumque. Illud in Iohannem Vos, vitriarium nostrum, planè ad palatum meum est, & ipso vitro pellucidius. Illis versibus elatior,
                — pedibus per summa volaret
    Culmina, nec teneras plantâ contingat aristas.
Dignus est bonorum amore, ob egregias naturae dotes, quas si arte expolivisset, invidendus esset seculo. Comoediam jocularem scripsit, quae sub proelo est, tam densa facetiis & è media plebe petitis salibus, quàm tragoedia graviter dictis. Tesselae misi tetrastichon tuum. respondet tetrasticho parisyllabico, nec ineleganti. Etiam viduis sua bilis inest. Epigrammata reliqua, nisi à Te profecta scirem, imputarem prioribus seculis. Elaboratissimum illud est in Reginae adventum. Nec Patrem secutus infeliciter fuit filius, ubi scribit:
            Puduit quoque frigoris Orbem,
    Dum calet Auriacus.
[p. 869]
Ego heroïcos aliquot deproperavi, quos aliâ occasione depromam:
    Altera iam nostris mater Berecynthia terris
    Cernitur, & Regum praebent spectacula nuptae.
    Nil facimus vulgare. Deas natasque Deorum
    Excipimus. surgunt Batavis clarissima mundi
    Lumina, sceptrifero rursum splendescimus ostro,
    Purpuraque imperiis se bellatricibus offert &c.
Sculpitur hic effigies Elizabethae Principis Bohemiae. In eam haec lusi:
    Fortunae domitrix, Augusti maxima Regis
        Filia, Palladii grandis alumna chori,
    Naturae labor, hoc vultu spectatur ELIZA,
        Et faciem fati vim superantis habet.
    Exulat, & terras quas nunc sibi vendicat Ister,
        Iure, patrocinio, spe putat esse suas.
    Si patriis Caesar titulis succensuit, illud
        Frangere debebat Caesaris arma caput.
Vale, Hugeni praestantissime, & ubi militem ex hybernis exciveris, ipse ex hybernis prodi, & in Muydensi Te arce, vel hic Apollinem, aut Parlamenti futuri praesidem, siste. Filiis meis verbis bene precare. Amstelod. 6 Apr. 1642.


[p. 869]

442.
Clarissimo ac eruditissimo viro,
GASPARI BARLAEO, S.P.

HEroicum carmen tuum accepi, legi, perlegi. eo gratius fuit, quod veluti miraculo factum est, ut dum Panegyricum meum ad me miseris, tuum à te acceperim. Laudantis sal- [p. 870] tem & laudati Panegyricus est libellus tuus. Dum, quae nobis tribuuntur, gesta extollis, ingenii tui acumen & industriam exhibes, eruditionem tuam prodis. Sic tibimet ipsi gratias debes, sed non solus, referam pro utroque & merito. cum tuo factum sit beneficio, ut majorem tui quam mei curam habere tenear. Religiose id me praestiturum agnosces, si res locusque dabunt.
    P.S. Versibus tuis qualis esse debeam Orbi Christiano palam fecisti. Ectypum meum ad te mitto, ut te doceat, qualis sim. Si in eo affectum erga te meum non cernis, agnosces, si usui unquam tibi esse possim.
            ARMANDUS Card. de Richelieu.
Datum Parisiis 8. Kal. Feb. 1642.

443.
Eminentissimo Cardinali
ARMANDO IOHANNI PLESSIACO,
Richelii Duci, Franciae Pari,
C. BARLAEUS S.P.D.

LItteras Tuas, Eminentissime Cardinalis, ad me datas 8 Cal. Febr. accepi 4 Calend. Maji. quod noto, ne festinam Tuam liberalitatem videatur excepisse tardior mea gratitudo. Antehac solo adfectu & illustris Tuae famae cymbalo excîtus Panegyricum scripsi. Nunc, grandi insuper beneficio Eminentiae Tuae obnoxius, gratiarum actionem molior. Cum manus Tuae veneranda lineamenta cernerem, eru- [p. 871] bui, Celsissime Princeps, & fortis meae sphaeram excessisse mihi visus fui. Nec mirum, ruboris materiam dari, quem irradiat fulgidissima Europaei Orbis purpura. Primus (loquor ingenuè) umbraticum doctorem nominis Tui majestate adeo involvisti, ut jam domi apud meos splendescere Tuo lumine incipiam. Cujus nullum nisi à paupere Musa fuit precium; jam à Tuo, optime Cardinalis, alloquio est maximum. Iis in epistola me vocibus affaris, quibus humaniores ne ab ipso quidem Iove exspectem. Ea mittis, quae supra Poëtarum sunt fortunam. Cum imaginem Tui adspecto; omnium quas in Principe requiras virtutum ideam contemplor, & Regis Christianissimi fidelissimum Nestora, Galliarum Atlantem, eruditorum omnium patrem decusque in oculis habeo. Non Eminentiae Tuae solum ectypum mihi mittis, sed & clementiae: non dignitatis solum & honoris Tui characterem, sed & Tuae erga me benignitaits & amoris. Adamantini fulgores, dum luminum meorum aciem praestringunt, Tuae magnificentiae totidem fulgura exhibent, quot lapillos. Phoenicem intueor, Principis tot Cardinalium Ducumque, ut ego inpretor, hieroglyphicum. Circumpositae urbes, castella, praetoria, aut victoriarum tuarum monumenta esse crediderim, qut securiatatis publicae privataeque monimenta. Quae in oris fulgidi monilis spectantur naves bellicae & veliferae arces, Thalassiarchi sunt insignia, & maris Gallici, cui impe- [p. 872] ras, praesidia. Ago gratias, Celsissime Dux, verum sentiendo copiosius, quam loquendo. Si Iupiter essem, mirabilem metamorphosim aggrederer. Singulis illis adamantibus largirer linguam, & eam facundiam, quâ & debiti mei magnitudimen, & muneris Tui excellentiam eloqui quisque, digna oratione posset. Nec credas me terminum egredi tanta profitendi, cum Tua Eminentia terminum egressa videatur me honorandi. Coëunt facilitas Tua & felicitas mea, utraque merito meo major. Majus loquar. Si secerni posset ab instituto meo ambitionis & gloriolae, qua vexamur Poëtae, suspicio; illas ipsas Tuas litteras in omnibus porticibus & urbis nostrae amplissimae portis, instar publici edicti, pendere mandavero, & tot mihi statuas erectas imaginatione contenderem, quot in Epistola Tua acuuntur periodi, stant voces, currunt lineae. Omnium largitionum Tuarum pondus istâ apud me superasti: cum non praesentis solummodo Tui favoris, sed etiam futuri, cum res feret, praeter spem, fidem faciat. Itero atque itero gratias, quin etiam referre cuperem, nisi à Deorum & Principum gloria alienum scirem, mutuum à mortalibus accipere. Nec possum non referre illud, quod passi semper sunt referri sibi Superi Principesque, nempe Carminis Eucharistici antídôron, [remunerationem,] ut quod libera oratione non possum, vincat & cathenata felicius exequar, memor cathenarum, quibus me, Eminentissime Cardina- [p. 873] lis, aeternum devinxisti. Vale, Princeps meritissime. Deus Opt. Max. valetudinem, quam afflictam fuisse toti Galliae condolui, etiam meis precibus ac votis, si qua Deum tangit pietas, & gratia vatum, Eminentiae Tua restituat, & restitutam diu conservet. Amstel. 4 id. Maji, 1642.

444.
TILEMANNO STELLAE.

NObilissime Domine,
Quam provide me superiore aestate per litteras monuisti, ut aliquid in laudes Eminentissimi Cardinalis meditarer. [...]

445.
IOANNI SCOTO-TARVATIO.

MAgnissime Vir,


446.
JACOBO VANDER BURGH.

A

447.
IACOBO PETITIO.

Q

448.
TIELEMANNO STELLAE.

MAgnissime Vir,



[P. 880]

449.
REINIERO NEUHUSIO.

PErgis, doctissime Neuhusi, bene mereri de juventute. Nuper Poëtam egisti, & quae in Parnasso somniasti vates publici juris fecisti. Placuere haec ob facilitatem & perspicuitatem, quae duo uti in pluribus hujus seculi poëtis merito desideres, ita in tuo versu apparent maxime. Saxa & lapides loqui infra laudem boni Poëtae est, uti & tenebris involvere veritatem apertam. Utrumque mecum caves, qui nec salebrosus esse studeo, nec obscurus. Nunc quae Rhetorum pulpam sapiant promittis, & eloquentiae tyrocinium. Ita veterem artem revocas, & illud dicentdi genus, quo
    Agrestes homines sacer interpresque Deorum
    Sedibus & foedo victu deterruit Orpheus.
Loqui omnium est: sed ita loqui, uti tu loquentes facis tuos, paucorum. Nempe doces bellariis & crustulis involvere quae persuasa vis, & sesama & papavera spargere in minus sapidam orationem, illos imitatus, qui saccharo incrustant amariorem medicinam, & dum dulcedine aliqua alliciunt, ingerunt valetudini salutaria. [...]


450.
IACOBO VANDER BURGH.

LIteras tuas, amplissime vander Burchi, non amplexus solum, sed & exosculatus sum. [...]


451.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime Hugeni,


452.
IOACHIMO VICOFORTIO.

P

453.
GUILIELMO GROTIO.

VIr amplissime,


454.
CORNELIO VANDER MYLE.

NObilissime Myli,


455.
SYLVESTRO DANCKELMANNO.

VIr praestantissime,


456.
IACOBO VANDER BURGH.

O

457.
JACOBO ZAS.

QUae mittis munera, amplissime Zassi, duplici nomine grata fuere: & quia à Te, & [p. 894] quia ultro missa.

458.
ADRIANO VANDER MYLE,
Domino in Myle, &c..

NObilissime Myli,



[p. 898]

459.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

NObilissime vir,


460.
CONRADO GODDAEO.

VIr doctissime,


461.
PETRO C. HOOFT.

QUae argute ad praestantissimam viduam argutaris, nobilissime Hoofdi, aliena non [p. 901] sunt à genio tuo & sorte mea. Tu more tuo jocis me petis, quia domi Penelopen habes in usus tibi necessarios. Ego miser & vacui lectuli possessor ferre cogor ludibria beatorum. Illud vectatione retrograda, aut aversa effeci, ne aversus aut retrogradus esset amor meus: licet in aureae Chersonesi dominas & Deorum matrem Cybelen ille minime feratur. Amo claudicantem & tardigradum Vulcanum, non Venerem. Non ignoras Mezentii tyrannidem, de quo Maro:
    Mortua quin etiam jungebat corpora vivis.
Nec poenitet istius sessionis. una vecti sumus ante fores arcuatae domus. ingredi jussum perhumaniter excepit dis Berecynthia, in conclave introduxit, & Coloniensi nectare rubello abluit pulverem, quem collegerant garrulae fauces. Aderant etiam filiae Cybeles, quibus spiritus robustior, frons explicatior, & genu viridius. Potui ab harum contactu sine scelere incalescere. Schedulam tuam curavi & chirurgo meo tradidi. Iam in expectatione es, magnarum rerum & sacculorum, quos araneae inhabitant & blattae. Verum tu à situ purgabis mucidam & cariosam supellectilem, quin novis vocibus indues plebeam dictionem. Res Britannorum in ancipiti sunt. dividunt victorias ex aequo. caedunt & caeduntur in vices. In Galliis libertas carcere, & carcer libertate permutatur. Cardinalitii exciderant suo cardine. proscripti proscribunt, & viceversa. Quisque suos patitur manes. alii in Elysium, allii in tristia tartara mittuntur. Nos longiore mora videmur majora optare quam sperare. Ibitur iterum, ut fama fert, in Flandriam. Faxit Deus ne ad Cannas eamus aut Thrasymenum, hoc est Calloënsem lacum. Torstensonius velut novus Ziska Caesarem territat, & Pragae instat. proelio sternenda ipsi via est, aut occludenda. Vale Vir maxime, & si quid forte fando tuas pervenit ad aures, candidus imparti. Saluta Dominam Leonoram, & matre pulchra pulchriorem filiam. Amstelod. 20 Iun. 1643

462.
GODEFRIDO DE HAESTRECHT.

MAluissem


[p. 904]

463.
PAULO VERLANO.

NObilissime vir,


464.
JACOBO WESTERBANIO.

NImis

465.
JACOBO VANDER BURGH.

HEri


[p. 909]

466.
JOACHIMO VICOFORTIO.

MAjus [p. 910] quibus longiore collo opus, ut fruantur diutius. Sed dandum hoc viris principibus & magnis, qui Regis sui majestatem non bellis solum & armis, sed mensis etiam explicant. Quem vellent Hagienses tui, Monasterii prandere legatos, ut habeant, quod comedant liberalius & minus caro. Iam preciosius vivunt ob paucorum magnificentiam, uti rivulis ac torrentibus suus decedit liquor magnorum fluminum voracitate. Ego tam feliciter Illustrissimos Legatos velim crudas Principum Europeaorum lites emollire, quam rem cibariam feliciter perfecere Framcorum magiri. Sed jocorum satis. Danus ringitur. Suecus intra Cimbricae Chersonesi limites stringitur. Pax Monasteriensis à variis varie fingitur. Britannia scinditur. Italia in novas partes distinguitur. Castellae rex contemnitur. Gallia victrix pingitur. Ego fausta tibi omnia, mi Vicoforti, & prospera voveo, & cum uxore & familia omni salvere & bene rem gerere jubeo. Amstelod. 17 Febr. 1644.

467.
JACOBO BALDE.

IAm menses aliquot exacti sunt, vir clarissime, cum literas tuas mihi traderet pictor celeberrimus Sandrart. Non expectaveram è Bavaria tam luculentam amicitiae tesseram, & ab Alpium radicibus tam grande erectioris ingenii pignus. Videntur tibi pauculi versus quos in [p. 911] effigiem


[p. 912]

468.
FREDERICO SPANHEMIO.

PRaevenisti me humanissimis tuis litteris, clarissime Spanhemi, sed non adfectu & virtutum tuarum admiratione.
[...]
Quibus pituita non est molesta, fa- [p. 913] cile sibi risum imperant. Est inter virtutes homilêtikàs [civiles] Urbanitas & Comitas, quas qui exesse è coetibus humanis cupiunt, inter quercus vivant oportet, aut Septentrionis immites scopulos. Quem mihi commendasti Mathematicum, eodem me momento accessit, quo accedebat clarissimus Pelius, jam à DD. Curatorigus ad professionem vocatus. Expecto ut tempestivus imperes, quod confici per me posse putabis. Vale, & collegas, praesertim clarissimum D.Polyandrum meis verbis saluta. Amstelod. 28 Iun. 1644.

469.
THEODORO GRASWINKELIO.

HActenus & animorum nos & studiorum junxit affinitas, Vir clarissime; jam tertio vinculo jungimur, hoc est, conjugali copula, quae dum filium mecum in cognatae tuae amorem insinuat, nos quoqu arctius nectit.
[...]
ef- [p. 914] flictim rogo: nec ego solum, sed rogamus tres, sponsa, sponsus, Barlaeusque senex. Multis nominibus adesse debes, amici, Advocati, cognati. Singula urgent praesentiam Turni. Vis mixta gravitate esse comis, exemplo erit Satrapa Muydensis. Vis frontem explicare & citra affectationem esse facetior, vis sine hypocrisi exhaurire quod debes, disces hanc virtutem à pluribus. Vis inter pocula erudiri, recludet sacraria sua charissimus Vossius. Vis super impositis firmemus pocula dextris; non abhorrebit aliquis. Scenam intrabis virtutum convivalium, & quot videbis convivas, totidem videre te putabis senatores, sed pomeridianos, quales aurorae vultum referunt. Veni, amicissime, & hac quoque tessera obsigna veteris amicitiae fidem. Nullum in nobis humanitatis, benevolentiae & observantiae officium desiderabis. Pueri innuptaeque puellae fundent vina tibi, acues hilaritatem amicorum, & decus addes grande nuptis. Dies Solis nuptialis erit, quo Curiae & litibus non vacas. In domo mea flagrabunt tedae, tu Talesio sis, & novis nuptis bona verba dic. Hac spe adventum tuum praestolabor comite D. Vicofortio. Vale 14 Iul. 1644.

470.
IACOBO WESTERBANIO.

POst nuptias & nuptiarum hepómena [appendices] illud primum mihi negocii dari credidi, ut amicis circumquaque gratias agerem, & [p. 915] munificentiae singulorum occurrerem gratia beneficii confessione. Inter hos cum agmen ducas, primus compellaris, qui quoas anni tempestivitas concessit mortalibus delicias, abunde impartitus es. Videris cum singulis elementis in consilium ivisse, ut amicum obstringeres. Ab aëre impetrasti, oviculas, cothurnices, quas licet Medicorum quidam à mensis arceant, quod solae animalium, praeter hominem, comitiali morbi corripi credantur; ego tamen non valde ipsorum authoritate motus mensis apposui, memor versiculi Ovidiani:
    Ecce cothurnices inter sua prandia vivunt.
Ab agris & matre terra impetrasti tempore minus oppurtuno lepores. Verum ne lasciviâ hujus animalis paccarent convivae, prudenter submisisti melones, fructus frigidioris succi. Probitatem eorum arguetba odoris suavitas, aut paucorum voluptatibus illi militarunt. Erant**** qui capti eorum dulcedine ipsi Iovi particulam denegassent. Quid, quod cum Oceano quoque tibi bene conveniat, cujus donum est salmo iste marinus, quo stomachos carnium saturos nova alimonia recreavit Huic ne suum deesset condimentum, non acri aceto adspersisti piscem aut sale, verum facundissimis & suavissimis versiculis, qui, uti & piscis ipse, ad captum fuere omnium. Risere matres virginesque, & veterem tuam in carmine facilitatem agnovere. Ego tam tibi prosperas opto has ipsas universi partes, quàm nobis bene cessere. Nec aërem un- [p. 916] quam sentias gravem difficilemque, aut aquas infestas agris tuis, aut terras steriles aut insecundas. Et ne calidissmi elementi obliviscar: illud voveo, ut amore mei & bonorum omnium incalescas plus magis, nec sinas priscos amicitiae fontes, & vivam adhuc prisci convictus lymphulam exarescere. Prodiere tandem poëmata haec, quae per otium leges. Agnosces veteris vestigia vatis. Argumentis varia sunt nec omnino inficetis. Proxima hebdomade cum novis nuptis Hagam excurram: Calcabinus fortè arenosas vias, ut laetitiae datorem videamus. Vale, Vir nobilissime, & nos amare perge. Amstelod. 4 Non. Aug. 1644.

471.
SYLVESTRO DANCKELMANNO.

DUm in ocio isthic vivis, Danckelmanne doctissime, & pacis vocibus impleris, nos bellorum strepitu obtundimur, & jam Gallum, jam Auriacum pugnantem audimus. Princeps noster in expugnanda Gandavensium chataracta desudat, & jam in fossae fecundae, quae Arcem istam cingit, crepidine est. Hâc potito magnum se offert futurae gloriae argumentum, Hulsta, Antverpia, Gandavum. Vide quam sint fatidici vates, & quam benè ominet Patriae meae Antverpiensis. Iterum suilla me beasti & ferculis minime Iudaicis. Ego reddo grunnitum meum, hoc est, murmur poëticum, quod si facili manu & aequo animo exceperis, melos fortè videbi- [[p. 918] tur [...] Vale, & uxori prospera omnia precare. Si fert, faventem habeat Lucinam precor: si non fert, annitere tu vir ut ferat. Supervacua domi res est uxor vacua. Amstelod. 26 Aug. 1644.

472.
THOMAE FERENS.

DUm

473.
FREDERICO RICCIO.

QUam


[p. 921]

474.
... AIGUIBERIO Gallo.

EX quo

475.
CONSTANTINO HUGENIO.

IAm

476.
CONRDO GODDAEO.

DOctissime & amicissime vir,


477.
FREDERICO SPANHEMIO.

QUam

478.
JOACHIMO VICOFORTIO.

INvitas

479.
EIDEM.

DIu


[p. 928]

480.
IOHANNI SCOTO-TARVATIO.



481.
GERRDO CROMMOM.



482.
IOACHIMO VICOFORTIO.



483.
CONSTANTINO HUGENIO.


[...]


484.
IOHANNI SCOTO-TARVATIO.



485.
CONSTANTINO HUGENIO
Filio.



486.
SILVESTRO DANCKELMANNO.



487.
IACOBO BALDE.



488.
FREDERICO SPANHEIMIO.



489.
IOACHIMO VICOFORTIO.



490.
CONSTANTINO HUGENIO.

IAm tuta est Aegide Pallas & Aegis Pallade, dum in eam curam incumbit Auriacus, ut iis artibus ornet urbem suam, quae militiae praesidia sunt & decora. Iustiniani verba sunt: imperatoriam majestatem non solum armis decoratam esse oportet, sed & legibus. Vellem tales celsissimo Principi obtingere Professores, per quos tantarum rerum auspicia illustriora sint. Verum non annonae solum, sed & doctorum caritate passim laboratur. D. Brosterhuysio consultum equidem gaudeo. illi penicillum & tabulas ab attenta manu excussisti. Spartam hellênikèn [Graecanicam] ornabit, ut qui studio isti addictior olim fuit. Nescio, num togatum incedere velitis an palliatum. Certè hic habitus Graecum argueret. Rursum Iuris hic Professorem sibi mercati sunt Amstelodamenses, quod vobis debet, per quos factum, ut abruperint lenta consilia & procrastinationes primores nostri. Snippendalius in horto Botanico Herbarum vires prosâ, non carmine, dicet. Alius Ravius è Turcia redux Orientalibus linguis flectet Batavorum linguas. ut jam de studiis cogitare apud nos seriò incipiat Mercurius. Satrapa Muydensis à pedibus valet, non à manibus. Hae, ut mortalibus omnibus, duae illi sunt, dextra & sinistra. Hanc, ut ocium fallat, excercet mecum quadrangularium lapillorum jactu. illa linete involuta [p. 941] vacat à scribenda Belgarum historia. quod viro grave & molestum.
        Borealis illa Vesta, pingit.
        Opum suarum mater, hospes, arifex.

[...]

491.
JUSTO VIGIO.



492.
WILHELMO ADOLPHO CROSECQ.




[p. 946]

493.
CONSTANTINO HUGENIO.


[...]


494.
LAURENTIO BROMAN.

[p. 946]

495.
JORDANO RAMPERS.

CUm nuperrime Neomagi essem, valde me affecit urbis vestrae nunquam antehac mihi visae conspectus. Venerabilem illam faciunt antiquitas, bellorum fama & utriusque testes rudera, minaeque murorum ingentes. Ego tibi gratias debeo, qui dux viae fuisti & monstravisti ignota, & rarioris spectaculi. Etiam velim meis verbis salutem dicas clarissimo Smitthio, viro non minus ob humanitatem colendo, quam ipsa virtus humanitasque. Tunc in moeniorum vestrorum fastigia me perduxisti ubi speculam à Senatu destinari ajebas. Quae cum non possit non esse amoenissima, libuit in absentem versibus furere, cum sciam hoc in votis te habere & flagitare serio. Accipe varii caminis Epigrammata, quae si placeant, amicis impartire: sin minus, trade Vahali, ut vel legant Najades, vel natantes intercipiat hostis. Si in Najades incident, ero poëta amphibius notus terrâ & aquis. Si in hostem; leget, quam plus faverim, quam ipsis & merito. Vale. Amstelod. 20 Nov. 1646.


[p. 947]

496.
    JOACHIMO VICOFORTIO.

NObilissime Vicoforti,
Noli aegre ferre silentium. Essem loquax satis, si Te digna haberem quae scriberem. Loquendum mihi indies de Angelis cum Metaphysicis, de virtute cum Ethicis. Cum Angelos cogito, aulae & aulicorum omnium obliviscor. Illi liberrime agunt, hi ab hominun nutu & gratia toti dependent. Illi carnem & ossa non habent, habent aulici mecum. Illi nec uxoribus quidquam debent, nec fruges comedunt, nec libant munera Bacchi: hi istis adminiculis ad honestam voluptatem egent. Etiam virtutis consideratio docentem me occupat, quae quamvis ab aulis non exulat, tamen post Regum & Principum commoda stat. Satius putant fractum illabi Orbem, quam non possideri duos. Vocabulum Pacis dudum delicias fecit auribus, ed rem desidero. Quamdiu ab armis non impetratur cessatio, bellum in sinu geritur: Non à ratione controversiae Europae suspenduntur, sed à fortunae ludibriis modo huic, modo illi faventis. Illud gratum fuit ex Monasteriensibus litteris ad me scriptis intellexisse: pro explorato haberi Gallos una nobiscum non simulate, ut plerisque in Hollandia visum est, sed sinceris & communibus votis pacem poscere, cujus sententiae meae rationes in proximis litteris meis facile deprehendes. Legi illa quae [p. 948] ad Vogelarium scripsisti de rebus publicis: de Lusitanis, Hispaniensium Legatorum querelis super mora nostrorum, de statu Brasiliae, Belgicae, de nuptiis Brandeburgicis. quaedam placent, quaedam displicent. Ego nuptiis D. Gravii interfui, sed accubui velut viduatus compare turtur. viduis ad fastidium gravibus opposui gravitatem meam Zenoniam, & tangere illas dectrectavi, quae tangi à philosophis nolunt. Non sum ex Pytagoreis, qui à carnibus aborrebant, sed Aristippi secta. Quod malim credere Te, quam viduis istis, quibus grande supercilium, probare. de his tecum jocari amem, quam meditari verba apud matres Gracchorum. Vale, amicissime, & D. Zulechemum, Brasettum, aliosque saluta. Amstelod. 25 novemb. 1646.

497.
CONSTANTINO HUGENIO.

NObilissime vir,
Non possum in publico Domus Auriacae gaudio, post aliorum applausus & gratulationes silere, licet serius forte loquar & post festum. Acceperam Haga ab amicis nuptias protractas iri in Sacros Natales. Excusavi moram epigrammate ad Principem Brandenburgicum, cui si Tu quoque faciles voces commodare velis, feceris mihi rem gratissimam, & quae deceat pecus istud tuum generoso honesto percoctum. In carmine non jam paginam facit Ve- [p. 949] nus Britannica, sed Vandalica: non Tamesis, non Britannus; sed Viadrus, Vistula, Cassubius, aliaque istarum terrarum ad mare Balthicum nomina. Polypi sumus, cui scopulo postremum adhaerescimus, ejus colorem imbibimus. Hoofdius cum febricula diu luctatus convaluit. Tessela praeter sacra nihil loquitur vel scribit. Me editio Historiae Brasilianae occupat, quae jam carceres mordet. Vale. Amstel. 14 Decem. 1646.

Zie ook de oorspronkelijke versie van deze brief, bij Vondels Aeneis-vertaling

498.
BERNARDO PANDELLARIIO.

DOctissime vir,
Petis à me lugubre quiddam in obitum praestantissimi viri I. Beverovicii, quem à mortis condicione vindicare non potuerunt, quae pro salute & valetudine ipsa, non sine genio, laetior valensque scripsit. Nempe ulciscitur se mors, quam Medicus avertere ab aegris mortalibus conatus fuit scriptis & pharmacis. Quia parentare ipsi pius instituisti, accipe & vocem meam & singultientem noeniam, quam cum aliorum lamentis, si ita visum, confundes. Vivum colui & dilexi: nec mortuo deesse cupio, iis versiculis, qui non virtutum ejus digni praecones, sed affectus nostri indices erunt, saltem apud eos, qui laudis posthumae minus egere defunctum, sed tot virtutibus & honestae famae immortuum decessisse tecum & mecum credunt. Vale. 13 Mart. 1647.


[p. 950]

LECTORI.

Epistolae sequentes serius ad manum vene-
    runt, dignae tamen ut superioribus, licet
    extra temporis ordinem, adjungantur.

499.
SIMONI EPISCOPIO.

NAe quam vos estis opum vestrarum prodigi, qui ex reliquiis Danaum atque immitis Achillei tam luculentam dosin mihi reservastis, idque ob hoc, quòd ad aliquot septimanas operam dentium fideliter locaverim, licet honestiorem causam vos praetexatis. Ego, tuum nec non aliorum fratrum in me propensissimum affectum, necnon illud affectus liberale tesimonium animitus exosculor, illa verò de laboribus meis & fideli vobis navata opera judicia verecundè amolior. [p. 951] [...] Hisce meas finio & te cum aliis fratribus salvere jubeo. Raptim, Lugd. Bat. 28 April. 1619.
    Nostri animus recolligere velle videntur in diem Solis proximum, & in urbe de habenda concione cogitant.

500.
CONSTANTINO HUGENIO,
tò xylon torneúonti,, [lignum tornanti]
C. BARLAEUS S.P.D.
Epistola Iocosa..

NOn jam te Equitem Britannum, Constantine Hugeni, non summi Principis Secretarium, non Caesarei Iuris consultum, non Pieri- [p. 952] dum alumnum compello. Nobilitatis, doctrinae, magnanimitatis, omnisque praeterea heroicae virtutis appellatione minor es, qui summa ista fastidire coepisti. Tot apud me dignitatibus excidisti, tot amisisti titulos, tot laudum & honorum nomina detrivit perlatum hesterno die ad me de te studiisque tuis nuncium. Itane manus illas profanare audes, quibus principum responsa expedis? profanare oculos, Barlaeae tuae illices? profanare genua, quae regibus flexisti, pedes, quibus tot aulas conscendisti? digitos, nobilioris & perennantis calami motores? membra omnia, ad splendorem Gratiarumque & Musarum lepores ac delitias comparata? Quae haec rerum nova facies, quae stupenda metamorphosis? Non ita me versus Lycaon, non lapidescens Niobe, non latrans Hecuba, non virescens Daphne afficit, uti Hugenius tà xyla torneúôn. [ligna tornans.] In olores, serpentes, flumina, pisces, montes ipsos mutatos homines legi. Iureconsultum in operarium, Equitem in sedentarium, Secretarium in opificem, Nobilem in mechanicum, Poëtam & praestantissimorum carminum fabrum, in fabrum lignarium, in tornionem, vel toreutam (hoc artis proprium nomen est) mutatum nunquam legi, O tempora, ô mores. Quam verum illud Satyrici:
    Si fortuna volet, fies de Consule Rhetor.
En, cum fortuna volet, factus de vate toreuta es. Nisi non tam fortunae hoc ipsum, quam rationi adscriptum voles. Studio enim mihi vi- [p. 953] deris aut illustre vitae genus cum vulgari hoc ac ignobili mutasse; aut maxime disparata vivendi genera, ut mirabilior sis, in te consociasse. Ergo, cum vis, ad aulae te mores curasque componis: cum vis, turbam Remi sequeris: cum vis, quantivis es precii; cum vis, nullius; jam nobilium ordini, jam plebejo insertus: jam otii, jam laborum amans: jam honorabilis, jam mercenario similis. Inopinatum erat Iudaeis Saulum inter Prophetas furere, mihi inopinatum magis, Hugenium asciam, scalprum & dolabram tractare. Stratonicus citharaedus regi Ptolomaeo aliena à regno tractanti respondit: alia res sceptrum, alia plectrum: quam ego verius dixerim tibi, alia, ô Constantine, res plectrum, alia scalprum & tornus. Etiam in te quadrat proverbium illud: oudèn pròs épos [nihil ad versum.] Dixissem pene & illud in te quadrare oudèn pròs chordên, [nihil ad chordam,] nisi expensis artis tuae utensilibus comperissem, circa chordam te quam maximè versari, & quidem, quod in vitio positum est, eandem. De Silenis Alcibiadis audivisti. Imagunculae erant, quae clausae ridiculam tibicini speciem exhibebant, apertae numen aliquod ostendebant, ut artem scalptoris gratiorem jocosus faceret error. Tu quoque domi clausus, & in aedium tuarum fastigio delitescens, imaginem tuis exhibes restiarii et vascularii. Sed dum apertis foribus populo te Principique tuo ostendis, gratior illustriorque exis. Sed quam miror istam partim [p. 954] restiariam, partim lignariam artem placuisse homini ad bonum publicum nato & educato. Si aerarius faber aes Corinthiacum pulsares, non eruditionis solum tuae virtutisque, sed & tam clarae & sonorae artis strepitu vicos compitaque impleres. Si architectonicam selegisses, minus alienam à politicae studiis elegisses, cum hanc architectonicam metaphorica appellatione indigetet Aristoteles in Ethicis ad Nicomachum. [Lib. 1, cap. 2.] Si Cyclopicam, scutum Principi tuo fabricare posses, quale Aeneae fecit Vulcanus, bellorum nostrorum & tot triumphorum imaginibus coelatum. Si figulus esses, pro te in promptu foret allegare reges, Agathoclem patrem & filium. Iam vero, quo nomine hoc genus artificii laudem nescio. Laconem quendam, cum Lampen Aeginetam laudari audivisset, quod praedives esset & multorum navigiorum dominus, respondisse ferunt: Non moror felicitatem ex funibus pendentem, Nec ego tuam istam artem à funibus supra & infra pendentem. Quid? quod nullam tibi ac nomini tuo dissimilem magis noverim. Non stas artifex, sed sedes; non constas tibi, Constantine, sed in perpetuo motu, Ixionis instar, coelum inter terrasque, manu, brachias, pedes moves & libras. Verum, ne & hic quod regerant Scepticis deesse putes, dicam ea, quae pro tuâ arte adduci ab illis possent. Illorum hoc foret pronunciatum probabile: non minus laudabiles quam vituperabiles esse toreutas, vel ob hoc: quod res scibilis credatur, mu- [p. 955] tare quadrata rotundis, omnes autem homines naturâ scire desiderent: vel ob hoc, quod generosiores animae motu, uti illi, gaudeant: vel ob hoc, quod ipsam hominis animam Cicero endelécheian, sive perpetuam motionem definiat. Vel ob hoc, ut cum Horatio moneant, male tornatos incudi reddere versus: vel ob hoc, ut eruditissima Martialis epigrammata* de phiala subtilissima Paulli & Rufi celebrentur; vel ob hoc, quod hominis doctrina, moribusque imbuendi methodum exhibeant. Uti enim rude lignum securi primum resecant, mox dolabra levigant, denique tornando subtilissimis gyris perficiunt & efformant: ita hominem resectis barbariae ac vitiorum nodis, sensim magis magisque accuratiore disciplina expoliendum docent: vel ob hoc, quod equitibus analogos motus edant, dum ligno suo suppedaneo artificiose inequitant, & minus obsequentem illum equum, non calcaribus, sed iteratis pressionibus, fodiant. Vel ob hoc denique (ne quid dicam ou pros díonyson) [non ad Bacchum] quia crateres scyphosque formant, quibus Dii hominesque pínousi aíthopa oînon [bibunt fulgidum vinum.] Vale, Hugeni clarissime, & haec soli tibi scripta puta. Quin si ita visum, lecta inter nos pereant. D. Brosterhusio hanc ingenii mei lasciviam imputa. Is enim ad illa tua sacra admissus, vastum tuum & omnis disciplinae artisque capax ingenium in occulto latere passus non fuit. [Ne vero me iocularia solum meditari existimes, scripsi his ferijs canicularibus Hymnum in Christum ad Christianissimum Regem, versibus heroicis pene nongentis. Verum cum intempestivum videatur Regi bellis implicito pacis authorem obtrudere, editionem in aliud tempus differam. Nisi quid tu, summe virorum, dissentias.] Vale & uxori tuae dilectissimae à me salutem. Quid puer Ascanius superatne ac vescitur aura Aetherea? [Lugd. Bat., IV Calend, Sept. (= 29 Aug.) 1628.]


[p. 956]

501.
EIDEM.

OBsequar imperiis. En jam tibi seria mitto,
    Verbaque, purpureo quae placuere patri.
Inspice, cognosces animi commenta sereni,
    Et mixtos aliqua simplicitate jocos.
(5) Lusibus, Hugeni, me progenuere parentes.
    Lusibus & risu te genuere tui.
Lusibus aula vacat, vacat omnis lusibus ordo,
    Ludit anus, conjunx, virgo, puella, senex.
Omnia cum ludant, cum tota Batavia plaudat,
    (10) Unus ob amissas ploret Iberus opes:
Obsecro, ne noceant uni sua gaudia vati:
    Cecropidae flenti praefero Democritum.
Mitto, quae ad Illustrissimum Molinum scripsi, quaeque rescripsit ille, additis etiam versiculis Bonifacii, & quas reposui Elegiis. Miserat ante hac idem Senator ad me Satyram eruditam, cui titulus Hieromastix, authore Nobili Veneto, quâ egregiâ libertate perstringit Clerum Romanum. Vellem te legisse. Aliorum versus, quos adjunxi, parum pensi habent miserum scriptum Pseudole. Vale praestantissime Hugeni, & Barlaeum ama, qui lectis tuis litteris ingeniosissimis se tecum in gratiam non rediisse, supra modum gaudet. Occurrit illud Hortensii, qui gloriari solebat, quod nunquam cum sorore in gratiam rediisset, utpote quam nunquam offendisset. Utiman Heroïcam illam tuam invectivam viderem, vel capitis mei periculo omnes [p. 957] ictus exciperem. Pytagoreorum effato me solarer,
    os ke pàthoi tá k’ érexe, díkê êtheîa génoito.
    [Quae fecit patiatur, fiat vindicta divina.]
Zoroastres, Apolloni Thyanaee, Medea, Circe amissa restitute. Tuque triceps Hecate & tria virginis ora Dianae. Vix dixerim, quam me affecerit recens illud nuncium de rapto aureo vellere. Portantur Iberi Regis opes pelago, & tantis dux Heinius ausis. Iam poëmation institui hujus scribere argumenti. Iterum vale, nec posthac quicquam à me expecta, praeterquam seria, ad quorum lectionem ipse surgat è curuli sella Cato, & insulam componat sacerdos.

502.
PETRO C. HOOFT.

VIr amplissime,
Dum amicos circumspicio, quibus plurimum me debere agnosco, inter primos occurris tu, cujus prolixam nuper humanitatem & benignitatem expertus fui, cum rancidos aliquot versiculos tanto precio redimeres. Ex animo loquor, non scripseram illos lucelli alicujus spe, sed ut magno isti viro, quem fatorum jam adversa vis exercet, gratificarer, & egregiis tuis virtutibus meum quoque testimonium commodando, tam celebrem amicum lucrarer. Ideoque puduit pro munere gratias agere, ne venales domi Musas alere viderer, & litterariam nundinationem approbasse. Nec tacendum [p. 958] quoque mihi semper putavi, ne insigni ingratitudine Deorum dona sprevisse, crederer. Silui itaque, donec argumentum nactus essem referendi gratias, non quae tantis beneficiis responderent, sed quibus ingenuè testarer, non nisi à chartulis, versibus, pedibus & metris poëticis me esse instructum, nec esse referendo, nisi iste fortè paucorum foliorum apparatus placere possit. Mitto exemplar Hymni, quem in Christum scripsi ad Christianissimum Regem, non ut poëticae artis documentum aliquod seculo darem, sed ut pietatis me studio hic & alibi probarem. Qui Principum summorum laudes antehac carmine tentaveram exequi, idem me officium Servatori nostro, & aeternae salutis Principi debere putavi. Consecrant Apollini suo Hymnos poëtae veteres tanquam carminis & facultatis istius authori. Quid ni & nos gratis praeconiis in Redemptorem nostrum reflectemur, quem omnis boni non fictum, sed verum largitorem agnoscimus & praedicamus. Ubi remissiore fueris animo, horulam versiculis hisce impende, afficient fortè quaedam legentem, si non doctè, saltem piè dicta. Videbis illic minus me Theologum esse, ubi magis Poëta sum; illic minus Poëtam, ubi magis Theologus sum. Vale Vir praestantissime, & me tuum cense, sicut fundum possis in alieno loco, nunquam aut rarò visum. Lugd. Bat. 8 Id. Ian. 1629.


[p. 959]

503.
PETRO CUNAEO.

VIr doctissime & celeberrime,
Nisi nauta ille tuus, homo supra modum officiosus, literas anápalin [vice versa] exegisset, distulissem responsum ad dies paucos. [...] [p. 959] habitam Orationem Magistratui distribui curavimus. Nec enim vetus meum brekékekex [ranarum carmen] dediscere possum. Ubi à lectionibus respirare dabitur, & mea feliciter peperit, advolabo.
[...]
[p. 960] habitam Orationem Magistratui distribui curavimus. Nec enim vetus meum brekékekex [ranarum carmen] dediscere possum. Ubi à lectionibus respirare dabitur, & mea feliciter perperit, advolabo. Desidero enim tibi aliisque amicis loqui. Exemplaria haec velim per Iohannem tuum ad eos, quibus inscripsi deferri. Vale Vir clarissime & cognate dilectissime. Gratulor tibi natam filiolam. Ea ut in subsidium & solatium parentum adolescat Deum rogo. Meae propinquitas partus adest, ut Amphitryo apud Plautum loquitur. Necdum tamen peperit. Vale & uxorem puerperam, ac libros saluta. Raptim. 12 Ian. 1632.

504.
PETRO C. HOOFT.

MAgnifice vir,
Mitto, quam petieras à clarissimo Heynsio, motuum Belgicorum historiam, sed aképhalon [sine capite] illam & áneu prooimíou [sine praefatione]. Talem enim se à nobilissimo Mylio accepisse scribit, cui ab Illustrissimo Molino Senatore Veneto transmissa fuit. Ubi, quae desiderantur, acceperit D. Heynsius à N. Mylio, hic à Molino, compos eorum fies. Scriptor minimè contemnendus est. Longis tamen & infinitis parasangis à Tacito veteribusque relinquitur, ut qui his ipsum comparare sustinent, minus mihi videantur observasse, quid in Tacito aliisque stupendum sit. Tu illo fruere, & [p. 961] si quid reperis notatu dignum, in narrationes tuas transfer, & Belgis tuis imperti. Multa vera habet, plurima à partium studio profecta. dictio sibi dissimilis interdum mascula & Romana, interdum plebeia & à Belgicismis non immunis. modo concisa, modo laxa; modo nervosa, modo elumbis. Cujus causam in diversitatem autorum rejicio, ex quibus haec ipsa decerpsit. Quod & Thuano accidit, qui ut laboris compendium faceret, dum ex variorum ad ipsum missis chartis libellisque opus contexit, retentis autorum verbis, historiam nobis dedit non ejusdem genii & linguae. A Domino Zulechemi non ita pridem literas accepi, quibus haec in fine subscribit: Praestantissimo Hoofdio tantum nunc salutem dici cupio, scripturus propediem, & moniturus prudentissimum autorem de nonnullis, quae illustrandae historiae quam feliciter pertexit, apprimè, ni fallor, conducere judicabit. Vides quae quantaque ab heroë nostro expectare debeas. Princeps noster coeptam Bredae obsidionem solvit, voti sui compos, nec enim alio consilio urbem istam tentavit, nisi ut hostem Trajecto ad Mosam averteret, quem simulac cum toto exercitu obsessam urbem deseruisse, & Brabantiae interiora Bredamque petere ex literis Principis Buillonii intellexisset, illico exercitum Breda abduxit. Gloriosissimam crede hanc Principis abitionem, non ignominiosam, uti imperitum vulgus censet. Haec Haga ad D. Vicofortium [p. 962] scribit Kinschotius. Scripsit eadem Dominus Zulechemi ad suos è castris. Vale Vir summe & officiosissime, uxoremque humanissimam filiamque modestissimam, & Iulum tuum familiae spem meis verbis saluta. Quod si postremus hic officii hujus mei nondum per aetatem sit capax, osculo verba mea redime. Amstelod. 12 Sept. 1634.

505.
THEODORO SCHREVELIO.

DOctissime vir, & amicorum integerrime,
Carmen illud tuum Eucharisticum à genio & argumento placuit. Genius is inest carmini ut te ipsum superasse videaris. Aliis senescentibus languet oestrum & Apollinaris vis, tu sexagenarius novos motus concipis, & Parnassum omnem in tua vota sollicitas. Cum afflictam urbem caneres, vidi hic illic afflicti vatis vestigia in ipso poëmate. Iam, quia laetiora canis, meliore vena fluunt versus, utpote à sereniore animo profecti. Ita judico, Te nunquam melius scripsisse carmen. Dixi, etiam ab argumento mihi placuisse, nam gratulor urbi vestrae, quam benigniore jam vultu adspectat clementissimus Deus, post tot civium funera, rogos, suspiria. Respondissem tibi citius, sed volui una mittere Orationem meam de Coelo, ne putes me à veteri amoenitate prorsus exaruisse. Alia voce Sapientiam tractat Philosophus, alia Orator. Illius dictio horridior est, hujus blandior; [p. 963] ille artem quam callet, ubique profitetur. Hic dum disputar, ipsam disputandi artem dissimulat. Inscripsi exemplar D. Bacchaero, D. Bodechero, & Boxhornio Professoribus. Quibus illud, cuique suum, tradi vel per famulam mitti velim. Vale amicissime ac conjugem filiasque, etiam filium saluta. Amstelod. 9 Mart. 1636.


Continue

[p. 964]

CASPARIS BARLAEI
EPISTOLAE
DEDICATORIAE,
AC
PRAEFATIONES.

I.
Praefatio in librum, cui titulus BOGER-
MANNUS ELEGCHÓMENOS.

Nobilissimo & magnifico viro
OTTONI à SEVENDER
oppidi Brilensium & agri Vornensis Praetori,
nec non
Amplissimis, Prudentissimis, Consultissi-
misque viris,
IOHANNI HERTOCHVELDIO,
NICOLAO ERCKENBOUTIO,
ejusdem civitatis Consulibus, aliisque ibi-
dem ordinis Senatorii viris
CASPAR BARLAEUS S.P.

QUanquam ea sit Illustrium Ordinum Hollandiae ac Westfrisiae, & inter illos vestra quoque Pietas Viri amplissimi, ut neque benevolorum laudibus illi quicquam accedere, neque malevolorum obtrectationibus quicquam decedere possit; tamen, ne aut ingra- [p. 965] tum hoc nostrum audiat seculum, in quo suum innocentiae desuerit patrocinium, aut spreta omnino calumnia ab ipsa animum sumat impunitate, tempestive, & prudenter illam ab improbissimis quorundam calumniis, & nuper a Doctoris Franekerani epistola vindicavit, honoris etiam vestri assertor, H. Grotius. Qui vir cum honestissimis, & laudatis ab omni aevo rationibus patriam suam sibi, se verò patriae devincere statuisset, post assertam illi Maris navigandi Libertatem, in qua Reip. hujus nostrae & subditorum positae sunt fortunae: post erutam ex vertustsissimis superiorum temporum monumentis Aristocratici Batavorum imperii Antiquitatem; hoc unum adhuc se illi debere putavit, ut ab ea virtute, quâ maximè ad Deum acceditur, Pietate dico & Religione, Proceres ejus commendaret, & uti in aliis, ita hîc quoque animi sui, ingenii consiliique lumen Patriae ostenderet. quò illi, qui longius positi sunt, aut post venturi sunt, cognoscant, haec regna non tam calliditate & robore, quam syncero Dei cultu adversus hostium suorum rabiem & dolos in hunc diem stetisse; qui verò domestici sunt, reverenter de illis sentire discant, quorum actiones ad Pietatis normam exigi posse compertissimum sit. Cornelius Tacitus sapientiae & prudentiae civilis certissimus dux, Caeteris mortalium in eo stare consilia, ait, quod sibi conducere arbitrentur; principum diversam esse sortem, quibus praecipua rerum ad famam divigenda. Caetera illis statim adesse, unum insatiabiliter [p. 966] parandum; prosperam sui memoriam, cum contempu famae ipsae quoque ipsorum contemnantur virtutes. Quod si ita est, civis optimi officium mihi explevisse videtur, qui adversus iniquas hominum improbum sugillationes, & surgentem undique calumniarum excetram principum famam majestatemque tuetur, qua laesa nec legibus sua autoritas, nec Reip. sua constare potest incolumitas. Accidit tamen, ut, quae est hujus seculi sive perversitas, sive ingratitudo, dum pronis animis hoc honoris sui amuletum excipit Batavia, non defuerint tamen homines mempsímoiroi. [queruli.] & dysmeneîs, [malevoli,] qui pro officio maleficum reponerent, & susceptam Ordinum Hollandiae defensionem cum sua institutam contumelia quererentur. Etenimverò serius esse judicarunt pervicaciam improbitati superaddere, quam culpam priorem vel silendo, vel modesta confessione agnoscendo, humanam in se sortem deplorasse. In hoc tamen mutatos videas, quod cum antehac, laxatis **** [p. 969] sentientes temeritas compescatur. Etenim nostris, nec posse Ecclesiis suam constare unitatem, nec Reipubl. suam prosterotatem, nisi ii, qui populo praesunt, Ne fallit vos ratio. Si enim post constans Scripturae suffragium, & perpetuam Ecclesiae praxin, aliquid etiam ad veritastem monenti Gentilium quoque adfert consensus, Callimachum audite, regibus Philadelpho & Euergetae carissimum. Is veluti praesa [...] Meliora [p. 970] omnia, quae moderata sunt. Quare, cum causam illam, quam praesenti libello tueor, vobis probari persuassimum mihi sit, ea autem duobus istis capitibus ferè contineatur, commodum visum fuit, hanc nostram dissertiunculam sub nominis vestri auspiciis publici juris facere, ut, quam aliorum fortasse vellicabit malignitas, vestri Consessus tueatur authoritas dignitasque. Ut aequis [...] E Musaeo nostro, Lugd. Batavorum, nono Calend. Augusti anno millesimo sexcentesimo decimo quinto.


[p. 971]

II.
In Ant Herrerae descriptionem In-
diae Occidentalis.
Illustrissimis ac Potentissimis
D.D. ORDINIBUS
Generalibus foederatarum Belgii
Provinciarum,
nec non
Illustribus Potentibusque
D.D. ORDINIBUS
Hollandiae & West-Frisiae, Patribus Patriae,
Dominis meis clementissimis.

QUartam vobis, illustrissimi ac potentissimi Domini, Orbis terrarum partem, non ea que est amplitudine, sed modicis tabularum spatiis, ac succincta locorum singulorum descriptione coarctatam, summa cum veneratione offero; ut revocatum subinde à Reipubl. negotiis animum per earum regionum vastissimos tractus, quasi peregrinantes circumferatis, quae humanae avaritiae ac cupiditatis materiam altè defossam servant. Etenim multa sunt, quae ad propiorem Americani imperii investigationem ac hujus historiae lectionem invitare vestras Dominationes queant. Nam praeterquam quod nihil dignius sit principibus viris Universi cognitione, in quo honores gerunt, imperia ipsi exer- [p. 972] cent, opes cupiunt, bella instaurant, totum genus humanum tumultuatur; nihil verò indignius, quam eas terras ignorare, quibus imperare non minus utile quam gloriosum foret: illud insuper affirmo, non parum Reipublicae Vestrae interesie, si Novi hujus orbis, quaeque in eo iunt oppidorum, arcium, portuum, fluminum, populorum accuratam habeatis cognitionem. Etenim post res domi militiaeque terra marique prospetè gestas, poit exados pené insulis Moluccanis Hilpanos, post tentatas Septentrionis ac maris Tartarici vias, etiam de Novo hoc orbe adeundo tandem consilia cepistis. Utique optima semper visä fuit bellandi ratio, si non in nostro tantummodo iolo hoftem operiremur, sed in suo quoque regno fecurum, Romanorum exemplo, adoriremur. Certè hac arte revocatum in Africain ex Italiâ Hannibalem contrat. Norunt hoc Medicorum silii, qui afsedo crure dextro ad revcllendum valetudinis hoftem, oppositum ex adverso prudenter sècant. Sed minus feliciter illud riet, nifi quo eundum, quo deducendae nostratum colonic, quo commerciorum bono, qua securitate, probé cognitum habeatis. Laudat in HannibaleLivius, qwdomm* ei hoflimn, haud sicus quama nota erant. Quare hofimm exercitum & locorumfiwm, & naturam regionis explorari vult. At cognofci haec redius non posTunt, nifi ex Geographica locorum descriptione, quae etiam ea, qua e non vidimus unquam, quafi praesèntia ocnlis objicit, & Ledorem domi positum fclici [p. 973] paran qui contorta in patriae corpus calumniarum tela Pietatis faa e fcuto fortissime excepit. Nimirum hoc bonae conicientiae signum interpretantur, nunquam cedere, aut Magistratuum dignitatem fasèigiumque pertimefcere, modo habeant, quemobtendant, sidei & religionis pr?textum. Non dicit Siadus Ordines Hollandiae befie Pietatis reos esie, sed Rempublicam ipsoriim, Civitatesflorentissimas, Acadtmiam nobdifjimam, apud exteros, tam amicos, q:uim inimicos, in loee pietatis non tantum suspicionem, sed etiam infamiam incidere, quatunqne patet Cbriflianus orbn male audire coepijjè *. Quod certè mendacium sum spargendo, quibufdam dubitandi, nonnullis, id quod pejus est, suspicandi, perversis vero, quique Principum magnorum insamia vel pafcuntur vel crefcunt, hoc ipsum, quod narrat, credendi ansam subministrat. Non dicit Bogermannus Ordines Hollandiae pati Ecclesias Belgicas perturbari & peilundari, sed modestiam simulans, non Ubere iis, ait, penes quos efl ejus r ei authoritas de salutari eventu, ferio cogitare. Traducuntur adhaec pertinaciter Nobilissimorum Curatorum fa&a: Academia Lugdunensis manifestae objicitur infamiae: fidelissimi Ecclesiarum Paftores, legum 966] patriarum & Religionis reformatae tenacissimi, orum quoque hominum obtredationibus opportuni sûnt, & ne improbitatis quicquam defit, i Erasmus Roterodamus, naturae illud miracuEe 4 lum, * Vide SUdi Epiolam i?dieai, ?? discepiaiioni poeriori eum Conrado Voreiio. [p. 968] lum, Amstelodamensi quoque paedagogo vapular. Ad qua e certè omnia filere, illius elfe puro, quem n?c Reip. salus, nec veritatis cura, nec debita praeclaris ingeniis laus, non ipsius denique eruditionis rangir aestimario. De me ingenue fateor, quamvis ad diuturnas halce contendenrium Theologorum lires obfurduerim, & in ranta loquentium ac scribentium rurba parum à me ad hanc rem conferri posîè crediderim; tarnen ad exrremum indomita illa maledicendi oprimis quibusque, & de Republ. Ecclesia, Sç re lirreraria bene meritis, libidine, eo addudum fuiise, ur, si non ora illorum (quod sperari non potest ) obrurarem, ialrem insanos istos impetus, & imperiosas voces aliquantum retunderem: idque afierra illorum innocentia, qui, Deo reste, nec haerefium ullarum sibi conscii fiint, ncc haereses in Ecclesias introducere fatagunt, aut fchisma ullum sacere in animo habent. Si quibusdam hoc nostrum studium displicear, equidem non mirabor. Rarum est, quorum vicia taxaveris, eorum gratiam emeruisîe. Quod si vero paucis, iisque bonis placuerit, mihi gratulabor, nec fadi poenitebit. Hoc autem ut non iperem solum, lêd & considam, vestra facit, Viri amplissimi, fingularis Frudentia & /Equitas, quae dum inter hos Ecclesiae rumultus, & procellas clavum Reipubl. moderantur, illam lern-*per Helicen intuentur, ur & Magistrarui suum in Ecclesia integrum fir jus, & inconiulra illa separandi ab orthodoxorum communiono dis- [p. 969] 970] omniA.qiioe moderna sunt. Quare, cum causam illam, quam prasènti libello tueor, vobis probari persuafissimum mihi sit, ea autem duobus istis capitibus ferè contineatur, commodum visum fuit, hanc nostram diflertatiunculam sub nominis vestri aufpiciis publici juris sacere, ut, quam aliorum fortasse vellicabit malignitas, vestri Confessus tueatur authoritas dignitasque. Ut a;quis animis hanc excipiatis, vixlcioanexpofcere debeam, cum vix possitis aliter, qui & Barlaeorum Temper fuistis studiofifllmi, & pro bonorum fama ac honore decertare honestum efle judicatis. Deus Opt. Max1, ea.quae ad Reip. vestrae felicitatem spectant, largiatur, &animum vobis det sicuti pacis amantem, ita fchifmatici quorundam spiritus olorem. E Musaeo nostro, Lugd. Betavorum, nono Calend. Augusti anno millefimo sexcentefimo decimo quinto. 973] jucundoque animi remigio per rerum universitatem, c remotissima terrai um ac maris spatia circumducit. Hoc sine Antonium de Herrera Hispanum, accuratissimum Indiae Occidentalis scriptorem, Latinitate donatum ad savoris Vestri aram suspendo. qui author Historiographii regii titulo insignis, & intima secretorum à supremo rerum Indicarum Senatu admiflus, majori hanc historiam side, quam gentis luae bono, divulgaiTe credi potest. lllud verum est, neminem exadius ac enucleatius terminos ac sines provinciarum, earumque magnitudines: Oceani tracbis, finus, promontoria, insulas: fluminum cursus, slexus, ostia: lacuum & stagnorum amplitudinem Se fitum: tot urbium, propugnaculorum, oppidorum, vicorum, coloniarum, portuum, stationum posituram, tum inter sè, tum respedu caeli: denique regionum fingularum indolem, quid quaeque ferat, quid ferre recufet, descripsiflc. Quod si hinc aliqua ad Rempublicam Vestram redibit utilitas, si institutum Vestrum juvabit haec nostra opera, suscepti hac in parte laboris neutiquam poenitebit. Videbitis liquido, illustrissimi Domini, quam latè diffusa sit hostis vestri potentia, qui non contentus Europae, Afiae, ac Africae parte, totum hune Novum orbem sceptris suis adjecit. ex quo quantum ejus opes & in bello robur increverint, expertus est fiio malo orbis Christianus, qui nusquam ferè non hujus armis oppugnatus, pluribus in locis Americano auro fafces (pro dolor) sublubmifit. Non adfero hoc ad expedorandum animos Vestros, sed ut prifcae virtutis memores, constanti fortitudine, sub felicissimi Araufionensium Principis dudu, potentissimi hostis impetum retundatis. quo vido, illustrior tanto erit vidoriae laus, quanto cum valentiore hofte pugnavistis. Ut autem vincatis faxit patriae lospitator Deus. At ubi vinci debeat & possit, hic, quem Vestris Dominationibus osFero, Liber explicabit, quem ut benignis animis accipiatis etiam atque etiam rogo. Ita quae Vobis, quae Reipublicae ac Ecclesiae salutaria sunt, largiatur supremum Numen. Vestris Dominatiombpu humillime devotut Casparus Baklus M.D. 974] III. [...]


III.
In primam Poëmatum suorum Edi-
tionem.
Nobilissimo, amplissimo, doctissimoque viro,
D. CORNELIO VANDER MYLE,
Equiti, Domino in Myle, Dubbeldam, Bleskens-
grave, Antonispolder, Alblas, &c.
CASPAR BARLAEUS S.P.D.

LUsus hosce poeticos, artis minime severae effectum, Tibi offero, Nobilissime Myli. Nec enim aliter possum: cum jampridem proprietate quadam tuum esse coeperit, à Vatibus sollicitari. Videbam utique praestantissimos Ba- [p. 975] taviae poëtas, quorum nomina seculi invidiam supergressa sunt, à nominis tui splendore & claritate famae patrocinium jampridem petiisse, & renascentes cum patriae libertate Musas in clientelam tuam transiisse. Nec minus aequum videbatur, ut sub cujus tutela, ac moderamine adolescens olim in his studiis profecissem, fructum aliquem horum studiorum suo jure repeteret. Quid, quod & hoc litterarum genere non leviter te affici compertum habeam, & sparsim antehac edita à me Poëmatia applausum tuum, & commendationem meruisse. Amant etiam eos, à quibus amantur, Apollinis mystae, & gratiam refert cultoribus suis gens ista, ad laudem & gloriam nata. nec ante operae precium se fecisse arbitratur, quam operas suas viris principibus, & in illustri loco positis probaverit. Dicam quod res est. dum hoc ludo includor, nec viam, qua ad carmen itur, metuo calcare, sensi & me honesta quadam ambitione titillari, & qui Theologiae antehac praeceptis imbutus minime ambitiosus esse debebam, nescio quo fato, aliorum de me judiciis corruptus, erigi coepi, & inglorium vulgus posthabere. Fecit haec res, ut qui amoenioribus Musarum studiis antehac valedixissem, & quo tempore aut ad populum, aut ad studiosam Iuventutem publice locutus fui, non nisi iratus ad pangendum carmen accessi, tandem veluti postliminio cum neglectis Musis in gratiam redierim. Etetrim, dum temporum [p. 976] calamitate in otium invitus detrudor, ne inertiae dulcedo animum operi affuetum frangeret, quicquid à severiori disciplina temporis subducere potui, his studiis impendi: & ut aegri animi murmura subinde reprimerem, liberum spiritum per poëtarum oblectamenta, easque meditationes praecipitavi, in quibus nihil fortunae, nihil gratiae, nihil odio debeo. Et quemadmodum amissa zona, & rebus accisis, hoc unum superest miseris, ut cantu miseriam solentur: ita nobis, post prioris dignitatis insigne naufragium, hoc solum reliquum fuit, posse canere. ***** A Manibus itaque Auriacis aufpicatus, dein ad Panegyrin & laudes Hentici Araufiorum Principis progreiïus, mox in Magnae Britanniae Regis Inaugurationem difsusus, cum aequis animis haec excipi viderem, aliasubinde icripsi; didicique, poesin scabiem esse mentis, cum perpetuo pruritu conjunctam. Utut enim quam maxime avelli voluerim, Sc manum, quod ajunt, de tabula tollere, tamen modo amicorum vidus precibus, modo naturae inclinatione, ad inianiam pristinam relabor, & dum pluribus animi quadam facilitate obsèquor, fadus lum encomiaftes ordinarius. lamque herbae parietaria e in morem ubique conipici coepi, in s uneribus, Academiarum solennitatibus, Hbrorum srontibus, amicorum Albis, Principum inaugurationibus, etiam, ubi conjugis in gremium laetae defcenditur. Collects tandem hinc illinc fchediasmatis, comperi me brevissimo [p. 977] tempore libros carminum scripsisse, paucis excepeis, quae crudam Sc incoctam juventutem sapiunt. Non digrediar late in Poëseos laudes, amplissime Myli, nec, ut haec mea commendem, rem laudati/Iimam exaggerabo. Iam ante me didicisti, poetas in Deorum numero esse 4 & Apollinem, Minervam, Musas novem Iovis epulis accumbere. Qui Orientem & Occidentem domuerunt Imperatores, qui Orbi univerib jura dixerunt, qui Reges vineros & captivos abduxerunt, minime indignum arbitrati sunt Caeiarea majestate, liberos senfus vinculis adstringere non necesiariis, & velut captivam abducere orationem. Quam gravi carmine laudatus ille Germanicus coeli??a [apparentias] exhiber. Quam lepidis trochaicis Florum ridet Adrianus. Quanta aemulatione de carminis principatu cum Lucano contendir. Nero. PoiTem etiam in exemplum citare Mecaenatem illum, ab Etrufcis regibus oriundum, etiam O&avium ipsum, & post hunc Gallienum, Cafares; qui à Reipub. negotiis ad carminis tranquillitatem, tanquam ad portumfaciliorem, se receperunt: ut minus rede rationes subduxisse mihi videantur, qui dignissimas hafce honestissimasque arres, ab aula, à nobilitate, à purpura, ad Scholas tan tum, & mediam, cirratamque turbam veluti relegant. Sed ut ad me redeam, quoties animum á cogitatione gravi & solitudine, quae duae sunt nutrices dolorum, abducere studeo, paratius nihil oceurrit, [p. 978] quam ut jucundissima Musarum consuetudine & commercio fruar. Qui à scorpiis icti sunt, ab iisdem remedium petunt. Ita sui litteris sumus addicti, fessam tetricis philosophiae studiis mentem, iisdem, sed amoenioribus, sed suavioribus, recreamus. Milites dum in hybernis ac aestivis agunt, nec vel praelio experiri, vel sub pellibus excubare necesse habent: tamen iis lusibus relaxant animum, qui militiam sapiunt. Aciem instruunt, hastas vibrant, equos armati conscendunt, conflictus ludicros populo exhibent, & sic à belli muniis feriantur, ut per lusum eadem obeant. Horum exemplo sapientam à Lycaeo & Stoa in Heliconem & Parnassum deduxi, & serias cogitationes in lusus & ingenii oblectamenta converti. Quid de iis judicaturum sit praesens seculum, non moror. Commasculavi frontem, & qualiacumque erunt judicia, errhiphtô kybos [jacta alea est.] Scio equidem & plura me scripsisse ad amicos, & de amicis à quibus vultum avertit favor publicus, quae hic studio omisi, quia evitare temporum incidiam malui, quam postea deprecari. Quae edidi, talia sunt, ut omnium in ea oculi conjici possint, modo aequo ac recto oculo ea videant. Nam à malevolorum judiciis ne Pallas Quidem me aegide sua protegat. Ab Eroticis, quae sola summis vatibus laudem peperunt, abstinui. Iam enim in hac aetate, qua pleraque scripsi, non ipsa res solum, sed & ipsim amoris nomen displicere coepit. Eorum loco Elegias aliquot sacras ex- [p. 979] hibeo. Illud utro fateor, hic illic versus occurrere tenues, nec sani coloris, ut avenam & zizania in meliori fruge. Alia namque pueri, alia viri scripsimus: quaedam laeti, quaedam afflicti: quaedam sponte, quaedam ex aliorum praescripto, & jussu. Et uti in fructibus alius pra?c?cium, alius eorum, quos calor & matura aeilas coxit, sapor est: ita & in hoc corpore quaedam cura, quaedam facilitas & negligentia peperie. Tibi, Nobilissime Domine, hoc quicquid est litterarii munerisdo, dico, utinam virtutum tuarum tam perenne, quam mei affédus cultusque smcerum monumentum. Magnatum mensis etiam fugaces ac horarii fructus apponi solent. Quare, ne minuta haec, sed fortasse obledantia, despice. Pelides iste Homericus inter arma sides & citharam interposuit. Idem facito, & optimo interjungendi genere, inter seria, haec ludiera legito. Vale Vir nobilissime ac doctisisme, & me, quod facis, ama. Lugd. Batav. E Museo nostro, ipsis Idib. Martii, anno à nato Salvatore 1628.


[p. 980]

IV.
In Poëmatum suorum Editionem
secundam.
Nobilissimo, amplissimo, doctissimoque viro,
D. CORNELIO VANDER MYLE,
Equiti, Domino in Myle, Dubbeldam, Bleskens-
grave, Antonispolder, Alblas, &c.
CASPAR BARLAEUS S.P.D.

[p. 981] pressi. Et cum verissimum sit, intellectum id omne fieri, quod cogitat, etiam ipse naves contendere, per foros discurrere, operta recludere, rapere & convasare obvia quaeque mihi visus fui. Nec enim suavius est amantibus suum somnium, quam Poëtis suum, & quas res parcius illos possiderevult fcaeva illa Dea, earum vel sola cogitatione frui volupe est ipsis. Quam ob caufam Socrates in Phaedro poëtarum & amantium insaniam inter praecipua bona collocavit, quod sola mentis agitatione selicissimi sint. Argonautarum laudibus defundus, Vesaliam, velut nodurnus aliquis Diomedes, furtim ingresTus fui, Sc inter spem ac metum positus, hic, attonitis custodibus, una stupui: illic inter laxantes claustra Sinones promovi operas: alibi cum cataphradis adventans nutantem urbis fortunam occupavi. Per falebras & dumeta no&uincessi, sollas subii, perrupi fepimenta, moenia conscendi, jam portas, jam forum, jam templa, jam urbem universam, jam caftella Rheno ac Lippiae imposita, armis tenui. Omnia dum fingendo imitor, omnia fadus sum, miles, dux, victor, vidus, jam spoliis insignis lberum, jam excussis Caesareanorum scriniis Cappadocum rex. Succesfit grande obieflfe ac vicbe Sylvoeducis argumentum, in quo eundem quoque habitum indui, cum tanti operis auctoribus. ita tamen, ut dum modo in obfidentium, modo in obsèfforum me formas verto, nihil pranerquam poeta fuerim. Eftque hoc novum [p. 982] ac proprium huic arti metamorphoseos genus, ut dum Peliden, Nestorem, Thelemachum, Penelopen, ?n?am, Turnum exhiber jwiju?-nif [imitator] vates, ubique tamen poëtae charaerem agnoseas, & inter mendaces vultus veram essigiem hominis cum ratione insanientis. Nam ut surientium certa signa sunt, non vultus, non color unus, audax oratio, praeceps gradus, flagrantes oculi, corpus concitatum, ita 3c poëtarum eadem signa sunt. Necpotui profe&o tot tantisque partis vuStoriis carminumesse parcus. Ideoque latius diffudi Principis nostri laudes, cujus magnanimitatem, fortitudinem, in adeundis periculis prudentiam, in bellis consiciendis velocitatem, praesens haec nostra aetas suspicit, sutura mirabitur. Etiam, ac si parum eflet res domi gestas decantasse, in alio Orbe, quem in Critia à Platone deseribi quidam arbitrantur, inter Olinda e expugnatores, me quoque principibus Achivis permixtum agnofco, Sc dum tantarum rerum momenta & caulas exequor, s urore poëtico Martium incendo, & in media irruens tela, lituos, clasfica, tympana Apollineis cantibus intendo. Sequimur, quocunque abit, vidorem populum, & qua praeit fortiter agendo Auriacus noster, It juxta lateri vates, ne fine telle ac praecone res gerat posteritatis memoria dignissimas. Ita ad quodvis argumentum publicum, quod summi Numinis clementia obtulit, saliit mihi marrulla, & pruriit ista divinioris aurae particula, [p. 983] ut [p. 984] harmonia & melopoiïa, [comcinna modulatio,] quae non minus, quamMufica, & numerorurn diversitatem & modulos discrepantes amat, ut ex disfonis vocibus symphoniam fabricet, & discordiam laudabili concordia componat. In vestibus placet varietas, placet in fuppelledile, in libris, in cibo He p?, & nulhbi non. Placet eadem p?ae, ne aut epici carminis perpetua gravitate severitatem induat sibi molesiam, aut elegiarum facilitate ac suavitate diflluat: aut Iamborum brevitate, veluti cohibito spiritu, concidat. Tibi vero Vir aobilissime doctissimeque, haecociosae mentis commenta inscribo, quia nulli convenîentius posium. Cum enim animum illum tuum contemplor, non aliis solummodo studiis, sed & huic, quod jam elegimus, impense deditum, non mihi visus fui ulli congruentius hoc munus dedicaturus, quam N. T. Ut nihil de prreçlaris tuis in Rempublicam & Academi;m hanc meritis dicam, quae tuo patrocinio tuta in illud excrevit fastigium, ut totius Europae scholas literarum honore, studiorumfama ac dodissimorum virorum celebritate post se relinquat. Quin & aequum putavi, ut quem totum jampridem posTedisti, ejus quoque literarios fructus in solidum porro possideres. Vale Vir magnifice clarissimeque, & posthac non à Rheni, ied Amstelae ripa fcaturigines poeticas expeda. Lugd. Batavor. prid. Cal. Maji, 1631.

[...]


[p. 985]

In Mediceam hospitem.

[...]
******* [p. 986] At horum nutu non nifi imperio subditi. Deus, quem submifle cqlat, amet, veneretur, non habet, quia nulli debet. Princeps sblumDeum; cui & se totum & Principatus fui debet decora. AlTurgit Principi populus. Deo & Princeps & populus. Qui Deo debetur cultus à religione est, ’ qua e animas creatori ardius alligat. Qui Regibus, qui Principibus, ab ea pietate est, quae officiosa esîe in illos, sed remislîus, amat. Habet mundus eximia plurima, magnitudine sua, sublimitate, splendore stupenda. Fulget incaelo astrorum omnium Princeps So], & mortalium in le oculos & anni spem convertit. Fulget Luna & fiderum illustris exercitus. Luce, motu, tacitifque influxibus admirabiles sunt & pene venerabiles. At Principe nihil grandius, nihil sublimius, nihil illustrius habet suppositus coelo orbis. Non lucet sibi Sol, sèd nobis. Movet se, ut hominum promoveat commoda. Nec vivit lîbi Princeps, sed lubditis. qua hic fulget luce, fulget & gaudet populus. Majestatem suam appellatione, ufu suorum putat. Hinc in Deum 6c Principem, licet dispari affedu & studio, refleélimuramore, obfèquio, reverentia, side. In Deum, ut omnis boni & felicitatis humanae fontem principiumque. In Principem, veluti tantorum bonorum Curatorem & administrum, adeoqueà summo Numinesecuiidum.Nec enim propius ad Deum acceditur, quam hominum tutela. Eminere regium est, sed magis prodesse & servare. Prima ipsorum virtus, patriae, sociis- [p. 987] que consulere, orbi quietem, seculo pacem dare. Harum rerum conscientia infidet aite mortalium animis, usque adeo, utquoties augusto Principum vultu frui ipsis licet, numen aliquod se in terris adspedare putent, & ejus occurlu tanquam ad fulgidioris astri jubar ortumque recreentur. Amant flagrantiusadspicereeos, à quibus benigne adspiciuntur. Tradunt se totos illis, quibus non fervirus civium, sed cura tradita est, qui Rempublicam non sibi lolnm, sed se quoque Keipublicae devoveri volunt. Veneratione excipiunt Moderatores orbis, cujus partes slint, & diffusbs in Principem potentiae divinae rivulos attoniti admirantur & suspiciunt. Regem da, vel Reginam, quamvis vel Indis illa, vel Afris, vel Sabaeis, vel Scythis împeret, sive magnanima fuerit Semiramis, sive bellicosa Thomyris, sive prudens & perita regnandi Tanaquil, sive pads studiola. Placidia, excitabimur, commovebimur ad Imperatoriae majestatis intuitum omnes, & reverentiae ac gratulationis officia non invitis imperabit summae potestatis veneratio. Non arcesTam longe exempla. Venit pridem in urbem hanc vestram Augustissima Regina Maria de Medicis, familia, imperio, conjugio, liberorum sceptris thalamis illustris. Illi vos publico Reip. nomine, & privato insuper affectu aflurrexistis. Cives jussi pariter ac injussi, tanquam ad novi fideris conspectum gratulantes undique convolavere.Idem plebis studium, fervor, alacritas. Documentum [p. 988] dedistis grande, suspicere & Vos augusta Regum & Reginarum nomina, & charos habere, quos Deos appellavit, quantumvis zelotes, Deus. Nullum intermifistis officiorum genus, quod praestari à vobis praefens Reip. staras, loci temporifque fivit oportunitas. Exhibitus bonos majora, etiam vestro judicio, merita e Principi, ut nonliberatoriam hanc, sed coniefforiam potius acceptorum beneficiorum tabulam creaatis. Non referam publica, quod vos tangit privatum beneficium, majoribus suis debet, à quibus Civitati vestrae ea jura & immunitates c?nc?sia?, quibus latius poteotiam explicatis. Quanta festivitate, quantis gaudiis, quam laeto extra ôc intra urbis pomoeria occuriu, quam prona ubique gratulatione, quam splendido apparatu, eredis hic illic Arcubus Sc Portis Triumphalibus, exhibitis Ludis, coado totius Militiae Urbanae exercitu, Reginam exceperitis, norunt, quotquot tantorum solemnium spedatores fuere. Iam ad eadem Spectacula, ad eandem Panegyrin, vestra liberalitate & impensis admittuntur absentes, quibus coram haec intueri non licuit. Venit jam ad illos Regina, & quae moenia vestra subiic, nunc alibi Tcriptoris & fculptoris beneficio conspicitur, & salutatur. Stant anteoculos pegmata, theatralasTes, equitum ordines, civium cohortes, fcenae, dramata, prout hic stetere omnia, vel ivere. Non poterit ingrata esse eorum lecTrio, quorum conspectus fuit jueundissimus. tacit narratio, ut diuturnior [p. 989] sit memoria eorum, quae non scripta oblivione cito intercidunt. Et quae multa singuli non videre, nunc in unum colleda, omnibus in aperto sunt.Specbculorum & Emblematum argumenta, quae ob subitas theatridiorum mutationes & vices pauci assecuti fuere, tranquillo & extra turbae strepitum posito ledori explicantur, ea brevitate, quae fadis nihil magnum aut memorabile subducit. In minuta inquirere supervacaneum suit, ob res plurimas minoris momenti, variis locis, à variis, & minus palam gestis. anxia sedulitas sèdulitatis error est, cum rei summae id osrme decedat, quod minus sêriis, ac non necessariis impenditur. Omnis hie apparatus ad Vos redit, Amplissimi Consules, quia vester est. Vestro nomini inscribitur, cujus vos autores. Magnificentiae, humanitatis, & benevolentiae vestrae in maximam Principem monumental agnofcent, quotquot hsc legent. Dicent imperio dignos, qui, cum honoris publici interest, sbrdes cavent. nec decere tenuitatem eos, quos populo secrevit fascium dignitas. Quod Regina, quod illustris Reginae comitatus, quod populus Amstelodamensis credit, brevi recensione postremus attestor. quae quam gratiam derogat sibi, à vestra sperat facilitate & patrocinio. Equis animis ea ip/à aecipite, quae aequissimis in Mediceam egistis. Placeat Vobis scribentis conatus Sc studium, quorum pronisin se studiis annuit Regia Mater. Qui Regum Principumque vultus in aera indueunt, quam ab arte ne- [p. 990] [...]
quam ab arte ne- [p. 990] queunt, ab insculpta Imperantium imagine benevolentiam impetrant. Dum Regina, dum Regum Genitrix, dum Imperatorum Neptis utramque paginam facit, *** veniam merebitur demisTa &c inira Majestatis apicem subsidens & fatiscens oratio. Videbitis, ubi per Reip. curas legere dabitur. Non urgeo hoc valde. illud maxime, ut qualem me erga Vos Vrbemque vestram ostendi efle, tasem me per aetatem sbrc credatis. Ita Vobis, ita florentissima e Civitati, perpctuum Deus benefaxit. *** Anno 1638, Octobr. 20.
                V.N.&.A.
                                addictissimus
                                        CASPAR BARLAEUS.


VI.
In Orationum suarum librum.

Nobilissimo, amplissimo, pruden-
tissimoque viro,

D. JOACHIMO
VICOFORTIO,
Ord. S. Michaëlis Equiti,

Et Serenissimae Hassiae Lantgraviae à Con-
siliis, &c.

LOquimur mortales, praestantissime Vicoforti. quod nec Angelis concessum, nec [p. 991] brutis. Non illis, quia per disciplinam & voces, discere eos non est necesse, quae natura perspecta habent & congenita. Non his, ob rationis defectum, cujus oratio est interpres. Nec loquimur solum; verum ita quisque loqui amat, ut persuadeat. ideoque artem adhibet, ut velut lenocinio quodam orationis impetret, quod intendit maxime. Tenella & puerilis aetas subsidii & solatii indiga, voce ad ploratum composita, vel ipsam novercae iram expugnat, ut acquirat quod dentibus immolet. Amantes leni ac popysmis suis blandiente oratione, amasiae pertinaciam frangunt. Iratus concitatius loquitur, ut terreat; timenti remissa & tremula vox est, ut evadat; moesto, languida & flaccescens, ut misereamur; gaudenti comis & hilaris, ut oblectet. Ita quisque sibi & Rhetor est & Orator; eamque elocutionem comminiscitur, quam persuadendis movendisque aliis optimam novit. Quin schemata sua singulis & loquendi formas, etiam indoctis, suus dictat affectus & vehemens intentio. Medea, Rhetorices, ut opinor, nescia, dum vehementer quid cupit, Epizeuxim facit. Da, da (inquit) per auras curribus patris vehi. Dido, iracunda & commotior antítheta [opposita] loquitur, Flectere si nequeo superos, Acheronta movebo. Penelope ob mariti absentiam dolens euchên [votum] format: O utinam tunc cum Lacedaemona, &c. Pastoribus apud Maronem modo Aposiopesin imperat indinatio, Novimus & qui te: modo obliquam Interrogationem vehementius asseve- [p. 992] randi studium, Non ego te vidi Damonis, &c. Ut Rhetoricae regulas non necesse sit ab Hermagora, aut Molone, aut Siculus petere, cum cuique nostrum eas dictent animi impetus & studia. Quod si verum est, quid mirum, Graecos, gentem acutam & controversam valde, in hoc annixos fuisse, ut cum rei bellicae studiis dicendi exercitationem, cum casside linguae, cum oleae praemiis facundiae laudem gloriamque conjuxerint, tunc maxime, cum regna urbesque per eloquentiam potius, quam armorum vim expunanae essent. Quis Mercurius ille lógios [interpres] sive Hermes fuit? me judice, orator exeritatissimus fuit, ob facundiam pro numine habitus. Quales Nestor, Menelaus, Ulysses? oratores Graeci fuere, in quorum verbis vis elkustikè [tractoria] fuit & facultas ducendi homines, quo vellent. Et expediebat sane tales ad Trojam mitti, cum, non classibus solum & flammis, sed tropis quoque & schematibus, vincendi essent rudiores Asiatici. Graviter & prudenter locutus est Solon, oratorum Ateniensium fere primus, ut Pisistrato imperium affectanti resisteret. Contra suavis fuit Pisistrato & flexanima dictio, ut populi animos deliniret & regno potiretur. Aristoteles incredibili tum dicendi copia, tum etiam suavitate apud Alexandrum effecit, ut totam Graeciam administram habuerit in scribenda Animalium historia. Demosthenes ad ándras athênaíous [viros Athenienses] loquens Philippum Graecia arcuit, donc ab [p. 993] Harpalo corruputus argentangina laborare coepit. Tantum potuit Atticismis suis Demades, apud eundem regem, ut non seipsum tantum, sed & bis mille Athenienses praelio ad Chaeroneam captos gratis rex remiserit. Dum bellis asserenda fuit Graecia, prolatandi fines, arcendi Macedones & Persae, viguere oratores maximi. Scilicet, dicendi splendide, graviter, acriter & acute necessitatem ipsis imposuit, defendendi imperii necessitas. Quamobrem aptis à Sylla Athenis, languit Atticorum Suada, & fatiscente Cecropidarum gloria, elanguit dicendi facultas, dejecta simus sceptri & linguae, armorun & oratorum majestate, fulgore impetu. A Graecis loqui disertius didicere Romani, sive ad bella inflammandi essent civium animi, sive componendae sedidiones, sive exigendus urbe conjuratorum princeps, sive objiciendus publicae infamiae futurus Tiumvir, sive Reip. vindicanda salus, sive persuadendum aliud quid, cujus Romani Imperii ineresset. Tunc magna C. Cethegi, Catonis Censorii Scipionis Africani minoris, Laelii & Servii Galbae fama fuit. Licet alium dicendi vis, alium majestas, alium elegantia, alium lenitas Graecanicae similis erexerit. Quos secuti sunt, Caesar Dictator & Cicero, Bruti quidem testimnio fractus & elumbis, Calvi solutus & enervis, sed plurium & sequentium omnium seculorum, eloquentiae Romanae facile Princeps. Omnibus hoc studium fuit, ut docerent, delectarent, moverent. quae tria non aeque [p. 994] ab omnibus praestita, nec singulis omnem laudem, nec nullam concessere. Et quanquam post Tullium extiterint Viri disertissimi, tamen inde à Symmachi temporibus, deficiente & vergente in pejus Romano Imperio, minus gloriose & pugnavere & peroravere Quirites, ut nesciam, an armorum successus eloquentiam, an haec armorum audaciam, ficudiamque magis erexerit. Hoc omni seculo compertum, apud eruditos populos, animosius inter bellorum furores & turbarum strepuit, pro aris & focis declamasse oratores, sive in hostem vibranda esset oratio, sive de victo hoste tiumphandum.
    Quo nos aevo vivimus, amplissime Vicoforti, etiam loquimur mortales, & loqui conamur, ut persuadeamus. & inter patriae bella securi peroramus. Verum uti infantes paternas maternasque voces, balbutientes imitantur, ita verteum Graecorum & Romanorum in dicendo imitatores sumus, & umbrae, & priscae facundiae abortus & simulachra. Cum diserti quibusdam videmur, loquaces sumus, aut verbosi nimis & remissi; dum acumina affectamus, res magnas minutissimis & rancidis sententiis frangimus, ne nisi fumos ex antiquitatis luce damus. Nec tamen silendum propterea posteris, sed loquendum quoque, ne linguam ferrugo ocupet, aut silentiariis adscribamur; praesertim titulo professores, quia udiri se malint non eloquentes, quam non loquentes. maxime, cum quae Veteres ad loquendum impulerunt causae, etiam nos [p. 995] movere possint, nempe: hostium odea, victoriarum gloria, principum felicitas & fortuna, quaesita in rebus humanis honesta voluptas, & rei vel nullius, vel stupendae exaggeratio. Me quod attinet, dum in illustri Amstelodamensium Gymnasio inter Philosophorum tristes cathedras versor, & Thomae, Scoti, Cajetani, aliorumque ingeniosissima commenta, sine Atticis & Romanis leporibus, eloquor, voluptas subinde me coepit, ad vetera litterarum studia recurrendi, & detersa professoriae linguae scabricie, eam affectandi dictionem, quae Philosophorum subselliis minus est familaris & conveniens. Volebam etiam ab ea urbe non exulare voces veteris Latii, in qua barbaras Persarum, Arabum, Afrorum, Moschorum indies audimus. Nec dixi sine delectu. Cum primum metropolin hanc ingressus essem, (annus jam est duodecimus) mercimoniis toto orbe celeberrimam, docui mercatores sapienter & ex Stoicorum rigidis praeceptis mercari ea oratione, quae scholae nostrae inauguralis fuit, & Mercator sapiens inscribitur. Cum de Machiavello apud viros maximos & politicos incidisset sermo, & de nefario scriptore benignius quidam sentirent, dixi de Bono Principe, & ostendi, non indicari ab illo, quis principum vivendi mos sit, sed quid Principem facere oporteat non historici illum & narratoris, sed praeceptoris & suasoris partibus fungi. Cumque inter Oratoris scopos sit delectatio, dixi alibi de Ente Rationis, hoc de Ente Reali, [p. 996] sive Re, eo dicendi genere, quod nequaquam Catoni frontem corrugare possit & supercilium adducere fastidioso auditori. Est ea hominum, mi Vicoforti, conditio, ut thaumatopoïías [miracula] ament, & quicquid admirandum, suspiciant & venerentur. Quare fuit, cum de Animae & Coeli admirandis verba feci, ne semper trita loquendo, somnolentes adspectarem auditores. Nec ignoras, inter tympana & tubas, classes & classica Batavos vivere, & Hispanorum metuendam fortunam assiduis bellis fatigare, victoriis terra marique partis claros. His excitatus, in Panegyricos digressus fui, nec Suasuriis contentus, laudavi Auriacos, Foederati Belgii patres, Remp. florentissimam, quae pacatis domi rebus, profligata tyrannide, domito Oriente, attrito Occidente, quicquid Universi terminis capitur, nominis suis & rerum gestarum fama implevit. Denique, cum à rebus divinis minime alienam esse facundiam, grandibus exemplis ostenderint priscae Eccelsiae lumina, Basilius, Chrysostomus, Ambrosius & Hieronymus, aliique facundissimi Scriptores Graeci ac Latini, conatus fui de Praesepi Servatoris Christi & Cruce ejus copiosius & ornatius loqui, ne ingrati arguamur in luumk à quo omnis haec dicendi facultas profecta est.
    Tibi, nobilissime Vir, hoc Orationum mearum Opusculum inscribo, non uno nomine. Primum est, quod his ipsis studiis, quibus ad humanitatem & elegantiam omnem informamur, jam inde à teneris imbutus sis, & facundiam [p. 997] tuam, si non in Scholiis declamando, in Aulis apud Principes & terrarum rectores, scribendo prolixe explices. Alterum est, quod recitantem haec ipsa me saepius audiveris. ut monere jam necesse habeam, recitatae orationis vim majorem esse, quam scriptae. cum illam dicentis affectus accendat, acuat, attollat. haec vero, dum motus animi abest, flaccescat lecta. Tertium est, sanctum illud & venerabile amicitiae nomen, qua tecum, ex quo pedem in Urbem hanc intuli perpetuam colui, & conservavi. Dicam ingenue. Multa hujus civitatis decora sunt, quae me afficere solent, aedium undiquaque conspectus pulcherrimus, stupenda Martis robora, classes & armamenaria, mercatorum frequentia, comitas, solertia, peregre advenientium, etiam ex alio urbe, mores, lingua, vultusque diversissimi, mercium receptacula, quibus aëris, terrae, aquarum spolia asservantur, templa, turres & sublimes passim Phari. Verum oculorum haec solummodo oblectamenta sunt & pabula. quibus praetuli semper amicorum aliquot suavissimam consuetudinem, quae mihi in agris pro vehiculo est, in urbe pro delitiis, in conviviis pro nectare, in funeribus pro solatio, in cymbulis & aquis pro Sirenibus, in ambulacris & porticibus pro pictis tabellis. Inter hoc familiam & agmen Te duxisse non dubitas, vel cum illorum invidia, qui & te & me amant tenerrime. nec enim dum te totum occupabam & possidebam, aliorum aeque esse poteras. Utique exolsculatus [p. 998] in Te fui virtutes summas, doctrinam, antiquitatis Graecae & Romanae curam studiumque, comitatetm, candorem, fidem, quibus me, ceu compedibus & numellis ita N.T. devinxisti, ut jam avelli, nisi fato possim. Et cum nominis tui gratiam late foris, cun literis officiisque publicis privatisque, diffuderis & diffundas indies, etiam me hic illic, velut incertam epistolam, aulis intulisti, & eorum favore totum involvisti, quibus mihi male velle, religio est. Haec testatus apud alios fuit saepius, jam testos publce, hac nominis tui Inscriptione quam prae se fert libellus noster, quo cultam hactenus, & gliscentem assiduis incrementis, amicitiam Tibi oppignero. Eam aeterman faxit, Te vero tuosue hic sospites, alibi beatos velit ipsa Aeternitas. Amstel. 20 Iun. 1643.

            Nobilitati Tuae

                        cultor observantissimus

                                    CASPAR BARLAEUS.


[p. 999]

VII.
In CONSTANTINI HUGENII
Zulechemi Domini &c. MOMEN-
TA DESULTORIA.
CASPARIS BARLAEI
PRAEFATIO
AD
LECTOREM.

CUm non ita pridem Hagae essem, studiose Lector, cepit me voluptas, ea omnia ibidem lustrandi, quae aliquâ sui vel magnitudine, vel elegantiâ, vel novitate spectatorem detinent. Fuere in oculis Principum palatia, sylvae partim inordinatae, partim longis ordinibus in quincunces digestae, atria tot vicroriarum monumentis conspicua, fossae aedificiis hinc inde ad aemulationem exstructis illustres, curules magnificae & pilenta Regales vectura nurus, armamentaria & horribiles Martis officinae, aliaque plurima. Quae dum lustro, ea mihi visus sum vidisse, quae non magis me afficerent, quàm pastilli vectorem Sileni, aut equum pictorum tabulae, aut simiam elephanti conspectus. Verum publico subductus & per amicorum hic illic stationes domosque oberrans, fortè in Musaeum Nobilissimi Clarissimique Viri CONSTANTINI HUGENII, Zulechemi Domini &c. delatus fui. Veni huc planè tanquam capra ad festum suum, & [p. 1000] oculis meis repperi debitas delicias, & ídion Poëtarum spectaculum. Incidi quippe in grandem struem & sylvam Poëmatum, quae MOMENTA DESULTORIA inscripserat. Lasciviebam inter schedas hasce, conspersa mille & mille Epigrammatibus folia, veluti inter nucum cumulos cercopithecus, aut in farris acervo curculio. Uti ex avido armorum contactu deprehensus fuit Achilles, potuissem & ego deprehendi ex sollicita chartarum volutatione. Hinniunt admissarii equi, cum equarum odor nares adflat. idem ferè mihi evenire sensi ex conspectu tam procacis argumenti, quo pasci soleo, tanquam rore suo cicada. Nec contentus subitâ & perfunctoriâ lectione, precibus monitisque impetravi ab auctore, ut ea publici juris faceret. Quae enim ille edi operaeprecium non putabat, seculo doctissimo & acutissimo, adeoque inter amicos perire volebat, ego ut ingeniosissima & non obvii saporis eidem propinanda putabam. Displicebat foetus parenti suo, placuit susceptori; & quem pro derelicto habebat, ut benè natum excepi ulnis, & nunc eruditorum oculis ostento, uti famae gloriaeque, ita & invidiae securum. Familiare hoc magnis ingeniis, ut quae scribunt optima, damnent ipsi, aut quae artis documenta dissimulant per modestiam, aliorum esse judicii mavelint, quàm sui. Et fortè non est cujusvis de hoc studiorum genere judicare. Formarum censores plurimos habemus, boni & erecti carminis paucissimos. De illis sententiam [p. 1001] dicere possunt etiam maximè deformes. De his non nisi Poëtae & ab eodem sidere tracti. Est ex illarum numero facultas Poëtica, quae actione & usu comparantur. Et uti idoneus rerum civilium judex esse nequit, qui se rebus & res sibi subduxit; ita poëmatis genium non capit, nisi ab eodem genio afflatus. Haec ipsa, quae vides, Momenta sunt, & quidem Desultoria. Momenta, quia pleraque nullo molimine, sed impetu scripta sunt, non conatu, sed nutu, non ad lentas clepsydrae moras, sed subito calore & quadam festinandi voluptate, ut veluti per tussiculas & interruptos singultus egesta videantur. Alia namque in castris inter lituos & tympana, alia domi inter supplicum flagitationes & amicorum officia nata sunt. quaedam equitanti, quaedam naviganti, quaedam ambulanti exciderunt. quod sanè vitae genus uti longas moras nescit, & cunctationes fugit, ita praecipites subitosque animi motus amat. Desultoria sunt, quia cum non in castris solùm, sed & in aulis alia se semper offerat rerum facies, alii hominum vultus, aliae curae, motus, jussa, non potuit non vagari mens libera & desultoriè ferri in res varias. Distrahuntur nubes roridae à radiis Solaribus in guttulas minutissimas. nec aliter Autorem distraxere in diversa tumultus aulici bellicique, ut animum nunc celerem nunc illuc diviserit. tessella, dum aquarum superficiem ex obliquo jacta radit, saltuatim pergit. non secus, Principis sui subitis & iteratis imperiis avocatus, ad alia & alia deflexit [p. 1002] & brevibus intervallis ad se rediit; non dissimilis Monomeris, Orientalibus populis, (si fides Gellio) singulis cruribus saltim currentibus. Non fertur uno tramite Poëta noster, sed in vagum, & quaquaversùm cursitat. E coelo in terras, è terris in coelos rapitur. modò in sylvis, modò in montibus, modò in aquis est. ab urbibus in domos, ab his in urbes saltum facit. Jam illi vir, aut foemina aut maleferiatus aliquis carmen facit. à flammis & incendiis publicis accenditur, rapitur per vasta maris spatia, cum Meteoris assurgit & erigitur, mordet officiosam & inofficiosam supellectilem, in singulis humani corporis partibus dentem figit, per vicos & plateas ambulat velut aedilis aliquis, & sine populi suffragio pronunciat. nullam mundi particulam eximit suis lusibus & commentis. Vapulant illi Sol, Luna, pluviae, grando, nix, fulmina, ignes fatui, totusque exercitus imperfectorum corporum. Specula, forfices, dentiscalpia, acus, digitabula, flabella, & nihil non istorum impedimentorum ut stultitiae nostrae argumentum traducit. ita prisco Poëtarum more Superos inferosque naturam omnem & artem, totam Sapientiae, totam Moriae pari libertate exercet. Laudat, vituperat, suadet, dissuadet, mulcet & asper est. specularetur cum Thalete, monet cum Socrate, censor est cum Catone, ridet cum Democrito, flet cum Heraclito. acupungit ipsum sartorem, penicillo suo perstringit pictorem, cum milite caesim & punctim agit, Thaidas & [p. 1003] Nomentanos nepotes laedit aliâ, hoc est doctâ & dicaci cuspide, omnes singulosque Epigrammate. Est inter aviculas motacilla, quae in saltibus non magnis spatiis volitat, sed breves facit de arbore in arborem, de virgulto in virgultum discursus. Idem facit noster in hoc Operis sui salicto. arripit argumentum & deserit, intrat ut exeat, venit & abit, nec, uti scopulis conchae, diu uni immoratus, stationem, quâ steterat, relinquit. saepius incipit, saepius desinit, & repetitis exordiis multas absolvit fabulas, non sine verbere. Non invito ad lectionem sedentarios, & qui foetus lambere in longum tempus amant, ac continuâ mentis agitatione solidos dies fatigant, non absimiles vulturi, qui Tityi ac Promethei extis aeternùm incubat, sed eos, quibus interrupta sunt otia, & divisi in plurima labores, quique in ipso conceptu pariunt. Nec ad Poëticon hoc epulum cupiam accedere tristes & tetricos Deos, quibus nonnisi suspirio exit vox, sed quibus erudita comitas & non ficta hilaritas & supercilî expers frons, & jecur molle & splen cachinnans in virtutibus sunt. Abesse jubeo vitilitigatores, & minutiarum anxios sectatores, qui ob voculae situm aut accentum, frontem corrugant, & fluctus in simpulo excitant. Quin & illos, qui cum noctuae sint, indognantur non videre se vim Epigrammatis obiter lecti. Etiam hic locum habet: qui nucleum esse vult, nucem frangat oportet. aquarum potoribus & in Boeotia natis haec non scribuntur, [p. 1004] verum Lectori attento & cui repetita lectio secreta aperit. quae diluti & fatui saporis sunt, gustamus cum fastidio & contemptu, quae verò erecti, attentâ pitissatione, & frictione crebrisque morsicationibus. Joviales convivas, Mitiones, Laelios, Augustos, Cicerones advoco, quibus suave est jocari sine noxa, ridere sine felle, quibus fabae & betae fabrorum prandia non sapiunt, sed asellos, & scaros, & apros & mullos in delitiis habent. Praestant hîc condimenta cibis, juscula carnibus, acumina rebus, apparatus argumento, qui in rebus etiam vilissimis elegantissimus est. Fulgent fumi acuminum luce. res nihili inventione maximae sunt. obtusa acuuntur ingenii solertia, & mira perspicacitate ipsae, ut ita loquar, cotes pungunt. Loquor citra gratiae spem. plurima sunt, quae Bilbilicum vatem provocant; acumine, verborum emphasi, materiae copiâ & ornatu. Veterum Graecorum & Romanorum acutè dicta, allusiones & historiae hîc illìc inspersae pro gemmulis sunt & coralliis, utensilia etiam corporis nostri despectores coronantur & splendent. Intercursat tò êthicon tôi physikôi, tò thymikon tôi epithymêtikôi, miscetur utile dulci, honestum utrique. jam Anacreonticum quid, jam Aristophanicum legis. Non unius pulpae sunt, quae sapis. Prodeunt in scenam mortalium ineptiae & multiformis fatuitas. in quam Satyram non scribere difficile est. Quare non pedes solum [p. 1005] in Epigrammatibus, sed & dentes invenies & ungues, quod ajunt, in ulcere. Nemo vapulat bonus, neino impunè fert malus. Finguntur mali, non signantur. In rationis conceptibus luditur ingenio, nullius odio. Characteres crede & ideas describi potius, quàm exempla viventium. Grassabatur Ajax in sues, quas Graecos putabat. Etiam furiis correpti vates perstringunt, quos nesciunt. Utopia pro regno ipsis est, subditi Lestrygones, Phaeaces, Polyphemus, Circe, Calypso, à fictione sunt. Nemo in se dici putet, quod in vitium, & fieri saltem posse putet, quidquid exaggeratur ceu factum. Qui vatibus indignantur, lapidem mordent. non loquuntur ipsi. Pythius intus, agit, quo inspirante non possunt non loqui. Non peccat, qui necessitate peccat, & Superûm afflatu. Quisquis legere haec Momenta vel Desulturas voles, momentaneus sis oportet & Desultorius. lta nee irae ob hoc, nec amori ob aliud Epigramma longam moram dabis. Non ridebis diu ob hujus festivitatem, ne dolebis diu ob alterius naeniam. Fabulae totius partes & dramata sunt miles, studiosus, professor, sartor, pictor, princeps, lex, legatus, sacerdos, &c. ut Poëticam non particularem scientiam, sed universalem esse credas, quae nihil intactum indictumque sinit.
    Fruere, Lector, commentis ingeniosissimis. Digessi ea in ordinem, ut potui; ipsam annorum seriem secutus. noluit sibi hoe negotii dari autor, & quae cuncta habebat contemptim, alio- [p. 1006] rum curae singula esse maluit, quàm suae. Non hîc canoras nugas & rerum inopes damus. Ab ea mente profecta sunt, quae castrorum vallis conclusa, ubique esse amat, & palatiis circumscripta spiritum extrudit latiùs in obvium quodcunque. Ubi tympana Martius furor pulsat, haec Apollinis citharam furore alio quatit. Evocata à Principibus pari fiduciâ Delo Phoebum Musasque arcessit, & jussus imperata facere à Dîs terrestribus, imperat coelestibus. Poëmata haec cum legis, in virtutum te area versari puta. Erga amicos candidus est vates & officiosissimus, in improbos acer, in Patriam pius, in Principes suos gratus, in hostes publicos animosus, in rebus laetis comis, in tristibus serius, in sacris religiosus. ut non boni vatis solummodo notas, sed & civis optimi ubique deprehendas. Qui famem publicam redimunt, novi commeatus & luculentae frugis vecturâ, gratiam publicam merentur. Eandem & mihi deberi puto, qui desideria döctorum recreo sapidissimis bellariis. Si sapient tibi, evasisti maledictum meum. Si non sapient, exspue. Non fert thuris odorem ad stivam enutritus, nec erecti carminis fragrantiam gens Arcadum.


[p. 1007]

VIII.
In Poëmatum suorum partem primam
anno 1645 editam.

Nobilissimo Viro,
CONSTANTINO HUGENIO,
Equiti, Zulechemi & Zeelhemi Domino,
Celsissimo Arusionensium Principi à con-
siliis & secretis.

QUi toties me hoc scribendi genere lacessivisti, Nobilissime Hugeni, & carminis tui desiderio erexisti, jam, quae mea vel ultio est vel grati animi significatio, Carminibus vicissim meis, vel ad nauseam, satiare, & pro Momentis tuis desultoriis, longos Sermones refer. Etenim valde studiis differimus. Tu impetu omnia & saltim agis, uti solent illi, qui non suo, sed aliorum & quidem Principum arbitrio, vivunt. Ego, quia minus anxiè temporis tributo attineor, traho carmen & avium more parturio longiore incubitu. Viscosi sum & lenti ingenii, ideoque cogor extendere & ductare poëmatium, uti fila sua plumbea trahit vitriarius, & aurifaber in immensam bracteam tundit auri atomum. Tu, friabilis magis ingenii, acuta brevitate absolvis coepta. Uti in Mathesi puncta differunt à lineis, in Physicis tò nûn [momentum] à tempore, in Arithmeticis unitas à numero, nos meditatione discrepamus. Tu in carmine acu- [p. 1008] mina & cuspides amas, hoc est puncta, & momenta. Ego lineas, tempora & numeros. tu saltus breves & succinctos iteras, ego testudineo gradu emetior mea spatia. Utrumque vectat Pegasus. sed tuus tolutim incedit, meus succussor est. Credunt philosophi spiritus imperceptibili tempore moveri, corpora morâ. accidit idem vatibus, quorum alii pneumatici magis sunt, alii hylikoí. [materiales.] Vehimur ambo curribus. Sed ego equorum opera, tu velorum. qualis iste Principis tui est, in littore. Inter Poëtas Curtii sunt & Longini, uti inter Capillatos. Mercantium alii verbo vendunt totam Orientis messem, quos tu refers, alii fastidiose & ad indignationem usque onerant emtorem licitando, ut ego. Quod pugni est & palmae discrimen, ascaridum & anguillae, pedis & decempedae, idem & nostrorum carminum. Quare cum mea leges, cave sine viatico accedas, nam diverticulis opus & respiratione. Cum tua lego, ubique domi sum, & in limine positus tango posticam. Ne tamen oneri Tibi sit prolixitas mea, constrinxi in non magnam libri molem hoc Heroicorum opus, ut Nobilitati Tuae illud tradam, & in Famae tuae theatro, populo ostentem. Claudo similis sum, cui scipione opus. Pauperi, qui in publicum proditurus, aliorum honoratiore pallio indui cupit. Infanti, qui, ne pronus labet, fasciis librari eget. Ludiones puerulos humeris attollunt, ut spectatorem speciosa ostentatione alliciant. Eodem in- [p. 1009] stituto Heroica haec Tibi nuncupo, ut Heroum aulis, unde argumentum habent, ubi vivis quotidie & loqueris, me ingeras, & sublatum humo, & gratia tua amictum, tibique innixum, sistas aliquando Iovi & Superis, ne à scarabeis & vespis pungar. Et audeo profecto hoc à te petere, ob validam amicitiam, qua tibi alligor, litteris, colloquiis, versibus, seriis, jocosis, etiam cum res sinunt, Cerere & erectiore Liberi patris succo. quem Pegasi ungulam vocare soleo, qua percussi, non montes, fabulosum hoc, sed poëtarum vertices ac frontes, insaniunt doctius, & manant uberius. Meminimus probè, quanta suavitate, quam annuentibus Apolline & Musis, ego loquentem te, tu me non semel audiveris. Nec erat sermo noster alienus à studiis & hoc litterarum genere. rarus admodum de Ottomannica porta, aut Septentrionalium litibus. de Tapuiis ac Nigritis rarissimus. Saepè fabulam fecit, benè aut malè nobis natum carmen. saepius secundarum nuptiarum (hoc enim ad nos pertinet) anceps alea, & exercitati mulierum vultus & frontes Sophisticae. Quàm volupe fuit, subinde mentiri rivalitatem, ne deesset argumentum scenae. Quantis motibus tu mihi aliquando exprobrasti hydrophobían,, [aquae timorem,] ego tibi Neptuni & maris Deorum contemptum. Quam non malis artibus, me cum maximo Senatore commisisti, cum de capellarum tuarum precio lis esset & comparatio. E castris reduci gratulatus fui incolumi & vegeto, [p. 1010] licet in Principum tentoriis consiliarios periclitari, negent sapientiores. Cum in turri Argentoratensi annexam fastigio fasciam, plus quàm poëtica audacia, attigisses, habui quod epigrammate reprehenderem. Nec poteras excusari, nisi Parnassi illic te apices reperturum putavisti. Est ubi praeficam tecum ago ad aliorum tumulos; ubi aegrotanti medelam quaero ab ipso Phoebo & carmine; ubi novercae vapulant, inter pictos liberorum tuorum vultus. Reperies alibi, ubi publica Aularum & Templorum incendia tota Aganippe restinximus. Quoties aedificas, domi forisque, adsum testis. Ubi cum praestantissima Virgine Ultrajectina loqueris, interloquor. Cum Sponsus thalamum scandis, praefero facem. Cum viduus à secundis thalamis tibi caves, metu trium L.L.L. librorum, liberorum & libertatis, annuo prudenti. Cum dies tuos operasque exigis ad normam viri boni & sapientis, volo aulam tuam subire, quotquot pii esse volent. Cum organizas, concino. Cum vir factus es & duumvir, & Triumvir, & plus, praedico felicitatem tuam, & utiles Universo, non culinae, titulos. Cum serò potiris filiola, voto adsum, Ne soror aut fiat Castoris aut Hecuba. Alicubi in viduarum laudibus moror, quas tecum sacro horrore veneror, nondum depereo. Ita scribere volentibus nunquam deest argumentum, quod pari aviditate videmur captare, qua culices hirundo. Utique patet nobis ad carmen omnis mundi machina, & quae- p. 1011] cunque illa complexu suo tenet. Quin & cognatione quadam & occulto nexu coelos attingimus, unde ea suggeruntur, quae nunquam venere in mentem. Unde araneis suppetant tot telae, vix dixerim. nec hoc, unde poëtis sua commenta. Ea efferunt, quae nunquam audita aut lecta fuere, sive illa Anima mundi dictet, sive intelligentia & mens illa assistens Averrois, sive sublimior Deus. Dum meditamur, trahit versus versum, uti in fodinis vena venam, aut magnes cohaerentes cuspide acus. Excidunt meditationes, velut contuberniis & manipulis, uti imbres guttis succedaneis labuntur, aves turmatim volant, annuli catenatim nectuntur, aut pontem transire volenti pecori pecus longa serie instat. Nec tantus est pangendi carminis labor, cum absque impedimentis & organis edolari possit. Architectus sine coementariis non aedificat. opus illi serra, amussi, malleo. Nec textor texere quiverit sine radio. militi vallis, gladiis, balista, ligonibus opus, ut oppida expugnet. nautae ventis, velis, anchora, ut naviget. pictori penicillo, tabula, coloribus, ut pingat. Poëta aedificat, pingit, texit, absque utensilibus, & instrumentis. Officina operum mens est. faber mens est. famula mens. auditor & spectator mens. materies operis in mente est, ubi ideae & universi species stabulantur. operae precium sibi eadem mens est, quae nato feliciter carmine, non minus gaudet, quam edito partu puerpera: infeliciter nato, sibi dolet. Non opus obstetri- [p. 1012] ce, sola parit. nec nutrice, cum fetus sibi sufficiat, & eodem vultu perseveret. Si susceptrix esse velit fama, excitatur studium. si nolit, susque deque contemtum habet autor. Si arrodat Zoilus, emendatius exigit & promittit. Et quia solius mentis hae sunt partes, vagamur, uti illa vaga est, nec uni glebae affixa. Nunc in Occidente carmen faciunt Barbari & barbarorum dux Nassovius. modò in Occidentem delatus Moluccas & Iavas loquor. Ad Septentrionem cum ursis luctor. Ad Austrum Mauri & Nigritae versum implent. Cum domi sum, expugnatis maximis urbibus, Vesalia, Sylva-Ducis, Trajecto ad Mosam & Breda, murali corona cingo Auriacum. Navalibus praeliis adsum vates, & Isabellam ratibus exuo ad Tolam, Philippum classe, sub Britanniae littoribus. In Germaniam raptus, Gustavi tumulum lachrymis rigo: Saxoniae Duci Bernardo victam Brisacum, & injectos Rheno compedes gratulor, Caesari non armis sed Scazontibus adversus. At, ne videar cruentus semper & ferox, nuptias frequento Regum, Principum, amicorum, & bella narro nunquam matribus detestata piis. Mox ut à geniali voluptate ad severitatem meam redeam, naenias & lessos singultio, totusque funestus & atratus sum. Ita quocunque mens agit vatem, sequor, modo amicorum jussibus, modo modestae petitioni, modo animo meo obsecutus. Haec causa est, quod dum ubique sum & grandem mundi aream pererro, in tantum cumulum excreverint [p. 1013] Epicorum libri, ut brevitatis studioso lectori graves sint. Eos nomini tuo inscribo, Vir maxime, quia paginas in hoc opere imples plurimas. deinde, quia Heroicum metrum & cothurnum amas. praeterquam, quod partem maximam Auriacus sibi vendicet, cujus heroicis gestis, bellis ac triumphis liber secundus decurrit. Auriacus inquam, qui dum te illustrem facit merito tuo, me honestè habet beneficio suo & tuo. Uterque Principem tangimus propius. Tu consiliis & chartis publicis, ego poëmatiis; tu quotidianis officiis, ego rarioribus; tu oculis, ego sola è longinquo veneratione. Non poteram inscribere Superis, Marti, Libitinae, Veneri, quia tabellariis careo, qui deferant, & quia vivunt nullibi. Nolui Inferis consecrare, Plutoni, Proserpinae, Megaerae, quia metuo chartis meis à Cocyti flammis. Et cum hominum pauci Philomusi sint, plures ámousoi, [musarum expertes,] ad hos ire timui, ne pro munere grunnitu exciperer & morsu. Quare munus conveniens offero, ac si Iovi aquilam, Mavorti gladium, Veneri pectinem, Apollini citharam darem. Uti hi haec ipsa neglectius non habent, nec mea haec, quae vates vati consecro, habe, nec me. Vale Vir Nobilissime, & in castris inter tubas &
    Tympana, tranquillae relegas commenta Minervae.
Amstelod. 16 Sept. 1645
                Nobilitati tuae
                        observantissimus cultor
                                      C. BARLAEUS.


[p. 1014]

IX.
In Poëmatum suorum Partem
alteram.
Nobilissimo ac Magnifico viro
D. DANIELI SCHONCKIO,
Poelgeestae Minoris Domino.

ACcipe, Nobilissime Vir, Poëmatum meorum Partem alteram, quorum priorem credidi tutelae N. Zulechemii. aequum putavi vos jungi meis studiis & chartis, quos jungit cognatio. Quoties praedium istud tuum illustre ac peramoenum, quod ad Rheni ripam surgit, cogito, quo me aegrum, quo incolumem excepisti saepius, in Tusculo mihi videor aut Formiis tecum vixisse. Hic non semel barbitum tetendi, & inter avium matutinos cantus cantillavi non segniter, veluti in Delo sua Phoebus, in Tibure Flaccus, in Avenionis ad Rhodanum montibus Petrarcha. Invitat me eò aëris mira salubritas, & ad poëticas commentationes comparatus planè loci situs. qui inter arborum doctos ordines & hortorum spatia ac pulvillos, sub salicis vel tiliae umbra, eas elicuit meditationes, quas à litterarum & philosophiae cultore minimè alienas censes. Placent sua singulis studia, & uti vitae aliquod genus quisque sibi eligit, vel chrêmatistikòn, [lucrosum,] vel apolaustikòn, [voluptarium,] vel politikòn, [civile,] [p. 1015] vel theôrêtikòn, [contemplativum,] ita in postremo hoc genere, contemplationum artiumque delectu gaudemus. Mihi duae maximè arrisere: Philosophia & Poësis. illa seria & ad vitae hujus usum faciens, haec magis ad delectationem. illa érgon [opus principale] meum, haec párergon. [operis accessio.] Ea ferè hominum conditio est, ut quotidianam sapientiae professionem, suaviore otio diffindere ament, & postquam serii fuere, cupiant in amoeniora secedere. Huic in deliciis exotica sunt, & ex alio orbe allatus simius, psittacus, bacilla, capsulae. illi testacea, conchae, turbines, cochleae, rombi diem trahunt. alios veterum Graecorum vel Romanorum utensilia occupant, lychni, fibulae, pelves, secures, urnae. Sunt qui felicitatis suae summam putant, canibus imperare & felibus. Quare non aegrè à Te veniam impetravero, si furore poëtico plusculum commotior, hanc insaniam pergam insanire, quae prima veterum philosophia fuit & sapientia. Nec enim fero illos, qui acerrimis impetiti convitiis, nullo offenduntur magis, quam poetae nomine. quod adeò venerabile arbitror, ut omnium dignitatum & appellationum titulos transcendat. Sane quanta fuerit horum aestimatio, Augusti Caesaris exemplo constat, qui à reip. negotiis feriatus, duorum poetarum gaudebat contubernio, Maronis & Flacci. licet alter lachrymis & oculis lippis, alter suspiriis & tussi Imperatori gravis esset. Fas est artifici suam artem praedicare, sine aliorum [p. 1016] insectatione. Poëtices laudes nemo capit, nisi poëta. Nemo propius ad Deos accedit, nemo cum iis familiarius agit, nemo indolem divinam magis refert. Invocamus Apollinem, Musas, modo omnes, modo singulas, etiam Minervam, & ad nutum adsunt. licet invita interdum accedat Minerva. Ioves, Martes, Veneres, Mercurios loqui nobiscum facimus, quod nec Iurisconsulto, nec Medico, nec Philosopho concessum. Non minus ubique sumus, quam Superi. & licet habitemus in terris, in intermundiis Epicuri, cum libet, scribimus. Est Deorum omnia nosse, & supra vulgus sapere. nec minus per universa oculos mentemque circumfert poëta. quam ob causam poësin Plato tò hólon [universum] vocabat. Commendat Superos justitia. etiam vatem, qui versibus numeros, dictionem, decorum suum magna religione distribuit. tumultuamur cum tragicis, cum comicis incedimus lenius. jocamur cum Venere, cum Iove supercilium tollimus, crudeles sumus cum Marte, cum canimus Bella per Aemathios plus quam civilia campos. Et quàm illud excellens. cum mechanicorum vix ullus, nisi ad Solem & lucis beneficio suum munus obeat, poëta spissis in tenebris & intempesta nocte Musis vacat, similis aviculis istis, quae defioculae melius canunt. Cum novem virginibus nobis res est sub stragulis, remotis arbitris. iis in locis, quae nunquam adspexit Sol, lineas poëticas ducimus. Uti Minos in inferorum sedibus vitas ho- [p. 1017] minum & crimina discit, nos nocturna caligine circumfusi eadem discimus & dicimus. Non impediunt Plutonis officia Furiarum flagella & latrans Cerberus. nec meditantem me turbant nocturni & horarii Stentores. Majoribus quoque fruimur indultis, quàm mortalium ceteri. Cum mentitur civis & maledicit, vapulat presbyteris. cum idem facimus poëtae, & Omne vafer vitium ridenti Flaccus amico dicit, lauream meremur. Apud Ethicos plus dicere, quam res est, in vitio positum, apud nos in virtute. Platonicas ideas, humanitates, animalitates, bovinitates ridet & explodit Alexandri praeceptor. Nos cum ideis aulicis turgemus, & Regalitates, Cardinalitates, Principatus, Ducatus, Comitatus somniamus, à Regibus, Cardinalibus, Principibus ungimur. Solus post Deos miracula facit Poëta. mortuis vitam reddit, & immortalitate donat Achillem, Aeneam, Scipionem. Caecis visum dat, claudis gressum, paralyticis robur,* macilentis toros musculosque cum mediocriter doctos, probosque superlativis donat. Cum vellera aurea, mala Hesperidum, Chymaeras, Geryones fabricat, cum ex fumo fulgorem dat, ex musca elephantum facit, Nioben in saxum vertit, Daphnen in laurum, creanti similis est. Nec abest à miraculo, grandem coeli machinam in Epigrammatis punctum contrahere, quod fecit Claudianus; numerosos Graecorum & Phrygum exercitus classesque terras omnes & insulas paucis pagellis comple- [p. 1018] cti, quod fecit in Iliade Homerus; Romanorum res gestas jam inde à nutrice lupa ad Augustaea tempora, uni scuto insculpere, quod fecit Maro. Qui saccarias artes excutiunt, fallunt spectatorem. Etiam poëtae, cum Trojam equus capit, Aeneas Carthaginem appellit, Augustus Divûm genus est, Ilia ex Marte gravida est, fallunt nostram credulitatem. Pictores cum Pergamorum incendium, raptam Proserpinam, aut Deianiram pingunt, omnium in se oculos convertunt. at praeivere pictores poëtae. Musicis & cantoribus praebemus aures attentissimas, at poëtis Orpheo, Amphioni, ipsi leones & lapides. Mercator merces suas conditoriis asservat, quae magno precio conducit. nos saburram omnem nostram nobiscum absque impensis portamus. Agricolae aetheris favore, statis temporibus, fruuntur. nec semper sementem faciunt aut messem. nobis nullo non tempore vacat vatibus esse. Miles non nisi hostem suum exercet. Nos hostes & amicos. Medici minus jucundè sanant aegros catapotiis ad fastidium ingratis. At nos melopoiïai [versificatione] & carminum concentu furiosos ad se revocamus, quod noverat Asclepiades medicus. Philosophi in sectas abeunt. poetarum sectas nescio, quia ab eodem Numine agitantur omnes. Hujus ordinis cum sim, noli aversari, Vir praestantissime, hospitem & hospites Musas. Fuere hujus scholae, quos Scipiones, Laelii, Polliones amavere. Si Lucanum non tulit Nero, ab invi- [p. 1019] dia carminum fuit. Nulli graves sumus. delectamus & prosumus, dum benè factorum memoriam servamus. Amicitias bonorum magni facimus. loquuntur Elegiae ad amicos. Sacra veneramur; loquuntur Sacrae. Principum vultus suspicimus, prout se res dant prosperae vel adversae, prout nascitur hic, denascitur ille, procantur Phyllides, nubunt Hecubae, lustrantur urbes, praedia, agri, Epigrammata fundimus. Haec amicitiae veteris & nunquam intermoriturae novam tesseram habe. Plurima apud te, in tuis aedibus & agris nata sunt. quaedam de te & tuis loquuntur. Ipse, cum serenus esse vis, spiritum per poëtica commenta feliciter praecipitas. Me ea comitate, benevolentia, ac animi propensione amplecteris, ut ignorare hoc Batavos meos nolim, quorum uti plurium consuetudine fruor, ita tuâ respiro liberius. Vale. è Museo nostro Amstel. 20 Octob. 1645.

                                Nob. Tuae

                                          addictissimus,

                                              C. BARLAEUS.


 [p. 1020]

X.
In Historiam rerum in Brasilia gestarum
sub Praefectura J. Mauritii Nassaviae &c.
Comitis.

Illustrissimo Comiti
J. MAURITIO,
Nassoviae, &c. Comiti, Brasiliae Bel-
gicae nuper supremo
GUBERNATORI, &c.

BRasiliam, imperio tuo armisque fulgidam, tibi offero, Comes Illustrissime. Si loqui illa posset & tecum pacisci, traderet seipsam Tibi. qui insigni fortitudine asseruisti & auxisti Belgicam; & Martis tui fama metuque implesti Hispanicam, alterius vindex, alterius terror, utriusque admiratio. Quod non potest vel haec vel illa, faciam pro utraque, ea Narratione, quae nec autorem suis factis, nec facta autori subducet. Quotquot Veterum res seculo dignas posteris tradidere, prisci Orbis terminos non egrediuntur. Nos audaces tecum egredimur, in illum Orbem delati, quem toto semotum Oceano, seposuisse videtur & abdidisse Natura, in tuos honores & Nassovicae domus gloriam. Romanis Graecisque scriptoribus Athenae, Lacedaemon, Carthago, Roma, Latium, Galliae, Germaniaque utramque paginam faciunt. Nobis Olinda, Pernambucum, Mauritiopolis, Tamarica, Parayba, Loanda, Mina, [p. 1021] Maragnana, ignota priscis vocabula. Tunc belli partes fuere Assyrius, Persa, Grajus, Macedo, Italus, Poenus, Allobrox, Cheruscus. Nunc Tapujae, Mariquites, Petivares, Caribes, Chilenses, Peruenses. Nec diversis hic gentibus solum, sed commissis inter se orbibus pugnatur. Olim Rhenus, Ister, Rhodanus, Indus, Ganges magnarum rerum testes fuere. Nunc Maragnonus, Platensis, Ianuarius, Afogadorum, Portus Calvi, Capivaribi & Biberibi flumina. Nulli Polybio noti Mulatae, nulli Livio Patagones, nulli Tacito Angolenses, Floro Mamolucchi, Suetonio aut Iustino Nigriae. at haec nostra nomina sunt. Istis scriptoribus in bellum ibat vestitus miles aut cataphractus. mei quoque bellatores nudi. Illi gaesis, parmâ, sarissis, bipennibus, falcatis curribus, inter meos arcu clavaque terribiles. illi Poliorceticis machinisque ad oppugnandum & repugnandum violenti. hi, cum soli pugnant, talium inopes. Tunc Romanus Lusitanum vicit. Nunc Romanorum fratres & socii. ille ad Tagum. hi Oceanum ultrà. Quaecunque mihi scribenti se offerunt, nova sunt, sidere, solo, populis, moribus victu, armis. Barbaries ferrum acuit in gentem disciplinae & sancti moris capacem. haed in efferos movit, qui humanitatem non exuere solum, sed & cum ipsa humanitate hominem devorare palmarium putant. Tanto major virtus tua, quanto à vittutis sede & domicilio abivisti longius. ubi lenis fuisti inter duros, [p. 1022] urbanus inter agrestes, inter cruentos mansuetus, inter verae pietatis nescios pius. Quod dudum feceras domi, factum à te foris. nempe ut arma commodares Libertati & Religioni, Patriae & Ecclesiae, hominum saluti & mercantium cupiditati. utrumque Foederatorum gloriae. Praestitisti te militem adversus Hispanorum fortissimos, Banjolam, Torrensem, Barbalionem, Menezam, surgentia in Occasu lumina. nec militiam à legibus, à disciplina, ab ordine absolvisti. verùm majorum tuorum exemplis intra recti terminos acriter retinuisti. Eras in tenebrarum regno Phosphorus, inter peregrinos & alienigenas tribulis, inter avios dux, inter diversissimas gentes idem omnibus Imperator. Cum Marte, qui domaret terras, traduxisti Christum, qui domaret animos, & inter tot victorias, quas meditabaris, etiam illa fuit, quam reportasti de erroribus. Illud belli tui & militiae erectioris grande documentum, quod inter tot Nassovios, quos in hostem armavit domi sua virtus, inter tot consanguineos, Europaeis bellis conspicuos, fiduciam primus sumseris trans maria bellum transportandi & in suo hostem regno adoriundi. Nimirum haec à veteribu hausisti consilia, à Romanis adversus Macedonas, ab Annibale & Antiocho adversos Romanos. qui nihil se memoratu dignum gesturos arbitrabantur, nisi vim belli aliò transferrent. Utique magni Duces angustiis domesticis circumsepti, laxius virtutis meritique spatium [p. 1023] foris quaesivere. Horum exmplo is fuisti in Novo orbe, qui in Galliis fuit Metellus, in Africa Marius in Germania Drusus, in Pannonia Trajanus. ut sicuti hi trophaea exterorum suis inscripsere columnis, tu eorundem animis chartisque Belgarum insciberes. Apellationes & nomina gentis tuae dudum acceperant Americani, Nassoviorum neminem. ut non aliorum narrationibus notus Brasiliae habearis, sed proprio vultu & Marte. Ubi Arces ipse & urbes condidisti, ubi hostiles vicisti, Mauritii nomen iisdem inscripsisti & Americani, inter tot Domus tuae Heroâs, cognomen solus meruisti. Inter bella, adventante potentissima Hipanorum classe, aedificavisti. ne videreris hostium metu temere abiturus aut de Republica desperasse. ut cum Friburgum & Boavistam intuebuntur Anthropophagi, Nassovicae magnificentiae & illustris praesentiae domicilium agnoscerent. Industriam tuam loquentur ducti per flumina ad stuporem Pontes, in usum & securitatem publicam. Militarem fortitudimen Portus Calvus, Siara, littora Tamaricae, Paraybae, Fluminis Grandis, in Afris Aethiopum, in Maragnanâ Lusitanorum, cuncta navalium aut terrestrium sub Te praeliorum conscia, praedicabunt. At piae & circumspectae moderationis testes erunt, discordes fide & cultu populi. Aequitatem laudabunt vicinarum in hostico urbium & provinciarum Rectores, clementiam & humanitatem Barbari. Cum pst secula aliquot indigenae, Lusitanus [p. 1024] Barbarusque, Sigillorum tuorum insignia per Praefecturas omnes concipient, agnoscent Nassovicam fidem; cum aucta & dilata per te imperia, memorabunt Ducis potentiam, prudentiam, felicitatem; cum in desertis Copaobae suspensa ad cippos & lapides Societatis monumenta adspectabit viator, exteri Rectoris indefessa sutida, & gentis, per avia lucri cupidine digressae, motus mirabitur. At cum pudere se inter nostros & vestitam incedere intuebitur Barbaries, Europaeorum tuorum honestati imputabit prisci pudoris velamenta. Ipsa Olinda, civitas & nomine & vultu olim pulcherrima, nunc ruderibus deformis, in maxima sua clade illud admixtum gratulationis habuit, quod cum sibi incolumi stare non licuerit, utpote aliorum victoriis perditae; tua commiseratione leniter fuerit habita. qui lugubrem casum saepè intuitus, tantae urbis fatis indoluisti. Proponantur in conspicuo ruentis Olindae facies & surgentis in laudes tuas Mauritiae. non dubitabunt homines, utro spectaculo magis delectentur. Nam si flebile est in sacros penates exercere arma, jucundum profectò & laudabile sit oportet, Deo delubra, civibus domos condidisse. prius, ut in Creatorem ipsum, posterius ut in homines, hoc est ipsius Dei imaginem, amor tuus refleceretur. Ita aliis Te virtutibus hosti terribilem, aliis tuis amabilem fecisti. Illis immensam gloriam, his amorem benevolentiamque omnium promeritus. Invenisti medium iter inter hostes & [p. 1025] nostros, inter efferos & lenes. ut quos Batava virtute vicisses, Batava mansuetudine honorares. Loquar summa. cum venires, erexisti lapsa, depravata correxisti, exanimata recreasti. cum abires, (res clamat) Senatus vindicem, plebs parentem, Respublica ordinem, leges custodem, pietas exemplum, Belga reverentiam, Lusitanus fidem uno & eodem momento visa sunt amissise. Haec dum oculis tuis subjicio, Comes Maxime, animos addo praeclarè de Republ. & Societate merito; dum Belgarum judiciis, ab eorum aestimatione mercedem aliquam impetrabo tuae fortitudini; dum exterorum, convincam non omninò iniquos de belli Belgici fortuna & prosperrimis succesibus; dum Societati & Rectoribus prudentissimis, caussae repertae sunt, cur gloriae bellicae satis, lucrorum minus, in tantorum moliminum apparatu, reportaverint. Dignare patrocinio tuo scriptorem, licet validiore spiritu per te gesta, remissiore scripserit. Da vero, da Historiae huic tranquillitatem. quae quia argumento tota tua est, Illustrissimo tuo nomini inscribitur & consecratur. assere illam, aliorum potius nixam testimoniis & fide quàm meâ. labescit illa, cum ora omnium oculosque, quibus inperavisti, per quos pugnasti, etiam hostium quos vicisti, falsi redarguent invidia, perversitas, credulitas. Amstelod. 20 Aprilis, anno 1647.
            Illustrissimae tuae Excellentiae
                                            cultor humillimus
                                    CASPAR BARLAEUS.


Tekstkritiek:

Een lijst van errata is opgenomen op fol. Ii1v-Ii2r van deel 2 van de Epistolae. Van deze lijst hebben wij gebruik gemaakt voor onderstaande correcties:
fol. *8r Christianissimi er staat: Christianismi
p. 311 gratularis er staat: gratulares
p. 755 illustri er staat: illustrem
p. 756 fruens er staat: frueris
p. 1017 robur, er staat: robur.

Continue