Theodore Rodenburgh: Eglentiers poëtens borst-weringh. Amsterdam, Jan Evertsz. Cloppenburgh, 1619.
Uitgegeven door dr. A.J.E. Harmsen, Universiteit Leiden.
Facsimile bij Ursicula
In deze uitgave zijn evidente zetfouten gecorrigeerd en gemarkeerd met een asterisk. De fraktuurletter is in een aparte kleur weergegeven, evanals de civilité.
Continue
[
fol. *1r]

EGLENTIERS

POËTENS

Borst-weringh.

DOOR

THEODORE RODENBURGH.

Ridder van de Ordre van den Huyze
van Borgongien.

[Vignet: Nobilitas sola est atque unica virtus]

T’AMSTERDAM,
Ghedruckt by Paulus van Ravesteyn,
___________________________

Voor Ian Evertsz. Cloppenburgh, 1619.




[fol. *1v: blanco]
[fol. *2r]

        AEN SYN EXCELtie.
MAURITIUM:
        DEN DOORLUCH-
        TIGHEN, HOOCH-GHE-
        BOREN PRINCE VAN ORAN-
        GIEN, Grave van Nassauw, Catzenellenbo-
        ghe, &c. Marquis vander Vere, ende Vlissinghen,
        Baron van Kuyck, &c. Gouverneur ende Capi-
        teyn Generael van Ghelderlandt, Hollandt, Zee-
        landt, West-Vrieslandt, Zutphen, Uytrecht, ende
        Over-yssel, &c. Ridder vander Ordre des Groot-
        machtichsten Koninckx van Groot Brittannien,
        Gouverneur ende Capiteyn Generael van de Ge-
        unieerde Provintien, Admirael van der Zee.

Ghenadighe Heere:
PIRRHUS Koning der Epiroten, oorloch voerende tegen de Romeynen, niet kunnende door kracht zijns Heyr-leghers vermeesteren zommighe stercke plaetzen, ghebruyckten den treffelijcken Welsprekert en Orateur Cineas (eertyts scholier van Demosthenes) om de Hooft-mannen en oorlochs-volckeren, houdende de voorzeyde plaetzen, te bewegen door rijckheyt zijns redenen de zelfde sterckten zonder vechtinghe ofte wederstant op te leve- [fol. *2v] ren. ’t Ghebeurden dat dezen lof-waerden welsprekert zulckx te weghe brachte: zo dat Pyrrhus door de reden-ryckheydt van woorden verkreegh door Cineas, ’tgun hy nimmer door kracht van wapenen bekomen zoude hebben: Waer over dat Pyrrhus vaecken zeyde (doch niet zonder schaemte) tot lof des deftighen Orateurs: hoe dat Cineas meer steden had ghewonnen door krachte zijns welsprekentheydts, als hy zelven ver-overt zoude hebben door ’t ghewelt zijn heyrleghers. Zeer gheluckich was den Orateur die zulcx bedreef, en wys was den Koningh die zodanighe middelen gebruyckten. Want zo de waerdicheyt des wel-sprekentheyts d’herten kan bewegen, wat lofbaerder bedrijf kan men vinden, als met woordens ryckheyt steden en Landen te winnen? Zo voordeel ons terght, wat grooter voordeel en winst kan men wenschen als zonder bloedt-verstortinge te verkrijgen de hooghste victorie? In deze begaeftheyt van welsprekentheydt zijn immer de Poeeten de uytmuntende helden geweest. De menschen (waer in ghestort was de leven-gevende-azem) waren ten eersten geschapen als eeuwich-levende creatueren, nae de beeltenis Godes, begaeft met reden, en ghestelt als beheerschers over de gheschapen dinghen: Maer na den val van onzen eersten Vader de zon- [fol. *3r] den kropen zo sistelijck inde verwaentheydt onzes menschelyckheyts, dat de zimpele waerheydt verduysterden, en door des vleeschs verdurventheydt zijn de reden en ’t verstandt gantsch overwelmt. Ten dien tyden d’ Almachtige Godt deernis hebbende over de dwalingh van een man, meedoogden zich over de staet en nae-komers des mensch’lycken gheslachts: En daer over (wy nu verlooren hebbende de heugelycke heylzaemheyt van Godes glory door ’t nickerlyck bedryf onzes geestelijcken vyands) geliefden ’t die goedertieren Godt zyn schepzelen op nieus wederom te verleenen zijn gratie, en te begiftigen met een eeuwich-duerend erf-deel, te weten, aen die die met een stantvastich geloof daer erinstich na trachten. Lange wysen waren de menschen volherdende zonder kennis huns zelfs, berooft zijnde van Godes gratie, waer over alles verwildert was, de beemden ongeploeght, menschelycke verzellinge vergheten, Godes wisse onbekent, menschen tegen menschen, d’eene tegen d’ander, jae alles was woest, zonder zeden, en onghebreydeldt. Zommighen leefden op roverijen, zommigen gelyck onredelycke dieren graesden op de velden, zommigen gewaedloos, liepen naeckt, Niemandt deed yets door reden, jae den meesten hoop leefden onredelyck: Niemant dacht schaers op den [fol. *3v] eeuwich-levenden-Godt, maer yder dartelden in zijn lusten, waenende datter geen leven na dit sterven was, Niemant onderhiel de schult-plicht des Echte-staets, noch bezorgde de op-voeding hunluyders kinderen. De wetten waren niet onderhouden, trouwe handelingh was in gheen ghebruyck, ja deuchd most ondeughd plaets geven. Dus door ghebreck van verstandt, heerschten de nicker, en God was vergeten. Dies niet tegenstaende heeft God zorghe ghedraghen voor zijn verkoornen, aenporrende de ghelovighen, en hun leydende tot ’t gebruyck der redens bescheydenheyt. Begiftende de Hooft-heerschers der volckeren met wetenschap en verstandt, om af te peylen de natuere der menschen, hun verleenende de uytspraeckx begaeftheyt om daer door de herten te winnen, en hun te leyden tot goede en wettelijcke geregeltheyt. En niet teghenstaende dat die ongeschaefde vernuften zeer beswaerlijck ter eerster aenvangh begrepen ’t gun hunliens te hooren was gehouden, waeren noch ten laetsten door die wyze wel-sprekerts allengskens gheleydt tot de kennis en grond-verstant der reden, en zo door werckingh des tijdts zijn de Wilden ghebracht tot Zeeghbaerheydt, de wreden tot goedtherticheyt, de dwaezen tot wysheyt, en d’onredelycken tot bedaerde redelycken. Zodanich is [fol. *4r] de kracht des tongs, en zo vermogende is de macht der Welsprekentheyt, en redenen: Daer over zegghen de Poeeten dat Hercules de Menschen te hoop reecksten door ’t gehoor, en hun kost leyden nae zijn Wel-gevallen, vermits zijn verstant zo groot, zijn tongh zo Wel-sprekende, en zijn ervaerentheyt zo groot was, dat niemant zijn reden wederstaen kost. Deze Wel-sprekentheyt is immer by alle Wyzen zo lofbaer geacht geweest, dat de uytmunters inde zelfde begaeftheyt by-na halve Goden gheoordeelt zijn geweest. Hoe ons Batavia daer in hedendaeghs bralt, laet ick de Wercken getuygen: Nietteghenstaende dat d’oeffeningh van Poésy by zommige Waen-wyzen heur behoorelicke eere niet wert ghegheven: ’t welck my ghepordt heeft zommighe ledighe uyren te ghebruycken in Borst-Weringh heurs lof-baere eyghenschap, met voornemen, om dit werck ootmoedelick op te offeren aen uw Ex.tie. Niet teghenstaende (Hoogh-gheboren Vorst, en onverghelyckbaeren Prince) dat de tyden schaers plaets gheven tot deze handelinghe, ten aenzien onzes inlantsche onrusts ghevaerlijcke verwarringh, en beklaghelycke burgerlicke twist: ja dat de penne ghedwongen Werden hun inckt te ghebrucken om te beweenen d’onverwachte onlucx gevallen: doch ghelyck alle Wereldse dinghen zich zelven ghemee- [fol. *4v] nelyck redden, en uw’ Exceltiens wysheydt, voorzichticheyt, en goedertierenheyt evenaert zijn Princelijcke martiaele manhafticht, machmen anders niet verwachten als een heylzame uytkomst In manu Dei cor Regis. My ghedenckt, genadighe Prins, dat (ten tyde mijns residentie by zijn Mat. van Spangien) voorghesteldt werden, hoe ’t mogelijck was, dat zo grooten vergadering (de Marquis Spinola gherapporteert hebbende, datter tachtentich personen inden raed quamen inden Hage) een-stemmich kosten ver-eenen: ten aenzien dat zy volkomentlijck niet van een Religie waeren; nae hun ghevoelen. Waer op ick antwoorden: datmen inde vergaderinge net en handelden voor dees tydt op ’t stuck van Religie, maer alle de Heeren een lyn trocken in verweringh teghens hun ghemeene vyandt, waer over dat de menichfuldicheydt der perzoonen geen on-eenicheyt veroorzaekten. Dit antwoort schynt nu niet rechtvaerdich te wezen. Doch gelijck de tyd ons deze verandering brachte, verhoop ick de tydt ons wederom zal verleenen die rustighe eenicheyt, op dat het Vaderland mach ghenieten ’t geen door uw Exceltie was verkreghen. En al hoewel dat het rechtvaerdigher zoude zijn myn penne gheoeffent te hebben in ’t beschrijven van Cesarlicke bedryven, een-aerdiger [fol. **1r] wezende met uw Exceltie Princelyck ghemoedt, als verzamelt te hebben deze Borst-weringh der Poëten, dies niet tegenstaende, weet ick, en een yder is bewist, dat Minerva zo krachtich heerschende is als Mars, in uw Exceltiens Vorstelijcke neygingh. Dies ick ootmoedelyck vertrouwe, dat dit wercxken ghenieten zal een ghebedeldt lommerken der gunst-milde Orangie telghens bladen, waer mede

    Hooch-gheboren Vorst, en Groot-mogenden Prince,

Ick d’Almogenden bidde uw Exceltie te hoeden in zyn Heylighe beschuttinghe, en verleene ’t verkrijghen uwe Exceltiens Princelycke wenschen.

    Uw Exceltiens

            Zeer ootmoedighen Dienaer,

                        THEODORE RODENBURGH.

In Amsterdam, den lestem Mey 1619.



[fol. **1v]

Op het

CONTERFEYTSEL

Van zyn

EXtie. PRINCE
VAN ORANGIE.

LUydt-schaterende galmt, o Heroykx geruchte!
Tot beyd’ de Polen dringht dyn glorieuze vluchte,
    Draecht mede dees na-boots dit Ceserlycke beeldt:
    De geest die wezentlyck in ’t wezen is gheteelt

(5) Zyn daden brassen uyt, en Bataviers uytjuyghen
Het is de Prins waer voor
Bellona zelfs moet buyghen.
    ’t Is hy om wien de goon noch kibb’len met getier,
    Om slissen of Godt
Mars is in hun rey of hier.
Volmaecktheyts Cabinet! waer in is niets verderff’lijck,

(10) Iupyn, waerom Iupyn, maect ghy hem niet onsterff’lijck?
    Of wist ghy dat wy all’ ghenoegen gantsch hier meed’
    Dat die de vryheyt won, nu stelt oock ’t landt in vreed’.




[fol. **2r]

NOBILI ET ORNATO

THEODORO

RODENBURGIO

Tutelare Propugnaculum Poëseos
candide edenti.

        INter Poëtas nuper orta est questio,
        Cui Alma Plurimum Poësis debeat.
        Primaevus inventor placebat plurimis,
        Verum disertus cultor, illo pluribus:
        (5) Contra invidum vindex severus omnibus.
        At iste Coryphoeus quis obsecro, quis est?
        Non Gallus, Hispanus, Polonus, Italus,
        Germanus, Anglus, Graecus, Aethyops, Schyta,
        Sed Belga, qui crassam suis popularibus
        (10) Aurem assui non vult mage RODENBURGIUS.
        I Mercuri, dissemina per* terminos
        Orbis novi Scriptum novum. Tuque inclita
        Poësis, immensum bonum, Sospes mane
        Tutoris istiusce propugnaculo:
        (15) Quod quisquis hominum admordet, admordet modo
        Dentemque franget, quam imprimet Velocius:
        Et factus in ludibrium doctis miscr
        Plebicola, habebitur Pepone insulsior.
        Incogitantiae autem, itemque malitiae
        (20) Phoebo & novem Sororibus poenas dabit.
J. Fontanus.*




[fol. **2v]

PRO ILLUSTRI VIRO

THEODORO RODENBURGH

BURGUNDlAE ORDINIS EQUITI.

AD MOMUM.

MOme cui semper carpendi cura labores
    Alterius, similes condere difficile.
Haec ne scripta velis, seu diâ poëmata lauro
    Digna malè injusto rodere dente tuo;

(5) Ne tua Doctorum censura examine stricto
    lnjusta apparens tete pudore notet;
lllud enim scimus quod docti, omnesque Poëtae
    Iudicium unanimi pectori tale ferunt:
Aut meritò liber hic
Sophiae cimelium habendus,
    (10) Aut meritò nullus nomen hoc ante tulit.
Sive sit
Autori mens prosâ aut dicere versu,
    Assiduo constans in gravitate suâ est.
Eloquio magnus, Vates primi ordinis inter,
    Cui dulces meritò ante omnia Pegasides;

(15) Exgregius rerum scriptor celeberque Poëta
    Momos (non Mimos) despicit & Sciolos,
Exhibet hîc Latios fontes, rivosque Pelasgos,

    Thoracem & nervos praesidij omne genus;
Plurimajudicto, doeïnxa plenalcpore

    (20) Prodidit hic quondam suspicienda Sophis,
Battavico eloquio: dulcedine & utilitate
    Tantis, ut celebrent plebsque sophusque Virum.
Invito te
Mome igitur volo dicere: Punctum
    Utile qyi dulci miscuit, omne tulit.

Tanquam è curriculo               
Augerius Theodori. Filius. CLUTIUS,       
Medicinae Doctor apud Amsterodamum.



[fol. **3r]

LOFDlCHT,

Op den

POEETENS BORST-WERINGH

Des Edelen, Erentfesten

THEODORE

RODENBURGH,

Ridder van d’Ordre van den huyze
van Borgongie.

APollos dienaers zyn noch hedensdaeghs in twist,
Een yeder doet zijn best om ’t Lauwer-groen te kryghen,
D’een wil voor d ander ras na Helicon opstygen,
    En brengen stucken in daer weynich is gemist.
    (5) Maer door u RODENBURGH wort deze twist gheslist:
Want uwe Reden-rijck doen hun al t’zamen swygen,
Dies Fama over-luyt hun sal te recht betyghen,
    Dat ghy hebt meer dan zy in Pegasy ghevist.
Ghy hebt van Lentens tydt tot uw bedaerde jaeren,
(10) Aganippes Revier zo menichmael bevaeren,
    Dit u onnodich is Compas, boogh, ofte Caert,
En op Parnassus Bergh hebt ghy so wel gheslapen,
Dat ghy zult zijn gekroont (in spyt van Momi knapen)
    Met eenen Lauwer-krans die voor u werdt bewaert.
Daden tuyghen.
[fol. **3v]

ODE.
T Geen uyt liefd tot leer geschiet,
B’hoormen danckbaerlyck dat niet Te beloonen na vermoghen? Hoe lang mordt ghy bitse Nyt? Soet liefde danckbaerheyt u spyt Datmen wederstaet uw loghen?     Ghy die dickwils bet gelaeckt Waer elck een mee was vermaeckt, Geeft ghy nu de moed verlooren? Kunt ghy krenkt dees Dichers eer Menghelt u verghigt te meer, En verdubbelt uwen tooren:     Grimpt zo snarrich als ghy meucht, Maer so de Goddin der deucht En Merkuur uwen doen swichten, (Want minervaes schlt, en Lans Voert by tot zijn glory krans) Hoe sout ghy hu doch berichten?     Sout ghy niet verschricklijck dier Schreumen we’er te komen hier, Want u schalck en snoo vernoyen, Kan u gants geen voordeel doen, Maer hy blt in eelen doen, En wensch steets In liefd te bloeyen
Noyt ondanckbaer.



Caetera desiderantur

Continue
[
p. 1]

POËTENS

Borst-weringh.

ONLANGS verleden, en recht in die tydt als de dicht-gevlechte-çierlijcke-beblade-telgen beschaduwden met hun uytghessreckte narmen de teere uyt-bottende spruytjens, die hun danckx-offer zorgvuldelijck op-queeckten om te verwelkomen de heughelijcke Lenten: Wiens jeugdens aenvangh de muliige aerdt tapessierden met verweende çiraten, vlechtende heur goude haeren met verschiet van uytmuntende koleuren, en reuck-bloemen. Oprechtende heur pruyck ghepronckt met aenghenaem bloey zel-wit, dewijl ick onder de lommer zach kryoelen, en zwieren, al dartelende door de telghskens de quelende pluym-ghediertjens, tierelierende om strydt, wien luydste mocht uyt-schatcren d’aenghename komtst’ des prachtighe Godinne-Lenten. Het Leef-werckxken styghende ten Hemel, zcven-werf daeghs met lof-zangh aende AL-GHEVER. De Kievit kievittende, nu van vreugde, en dan van angst, voor ’t verlies zijns broeydzel, ziende den baervoeten Huysman tochten na zyn lieve eyerkens, dewyl de knabbelende Lammcrkens ontblooten ’t verscholen nestjen, ’twelck schuyle-vinck was onder ’t zoete klaver, en malse gras. Het Duyfken korden, ’t Musken çirkten, ’t Eynt- [p. 2] jen quaeckten, het melck-veed loeyden, de Stieren brulden, de Scbaepkens blaten, de snuyvende trots-moedighe Zwaen dartelden, al lodderende op de lieve baerkens des Amstels werm-werdende rugghe, pluyzende zijn bejaerde veeren, om met zuyver ghewaed mede te verwelkomen de Al-verquickende-Vrouwe-Lenten.
    De zwemmende Vissen wars zynde de killighe gronden, spartelende boven water, ghelyck of zy haeckten hun beene vinnen te veranderen in verighe wieken, orn te vlieghen Hemel- waerts, met danck-zegginge aen de goeden God voor zyne milde gaven.
    Dus stelden ick my neder, recht onder een Ype-lommer, en door de veelheyt der verscheyde ghezichten, en stichtighe voor-beelden van onredelijcke dieren voor redclijcke menschen, verwerden zo mijn zinnen, dat drul-oorichcydt my deed sluymeren, en half dromende scheent of ick zach Wetringh-waerts in eenicheydt wandelende een persoon, eerwaerdich van aenghezichte, en statich in wezen, met brandende ooghen, en boven ’t ghemeen vermoghen der menschen doorzichtich, uyt de volle melck-borsten vlietende milde straelen, die drie Ionghelinghen, d’eene hebbende een Apollos harp, d’ander een schalmeye, en de derden een trompet, alle drie erentstich yverende om te ontfanghen de voedende
Melck-straelen, het hoofd bekruld met blonde goud’lijcke hayren, en de kruyn bepronckt met een prachtighe kroon, de kledingh van blaeuwe zyde, verciert met tintelende sterren; inde rechter hand een boeck, en inde slincker, een Pampieren rolle: doch zo my docht datmen rreuringh zach in ’t ghezichte, vraghende nae de oorzaeck des kommers, antwoorden my verschoven te wezen, en niet gheacht, en ick begheerich zynde om te weten wie ’t was, zeyde my Poësia te zyn, waer door [p. 3] ick so ontroerde dat mijn sluymeringh brack, greep mijn pen, en schreef.
    Alle vroeden en gheleerden die de Poësia verachten, machmen rcchtvaerdich schelden voor ondanckbaeren, vermidts zy mispryzen, dat, ’t welck by d’eedelste, en lof-waerdste volckeren is ghewcest, d’eerste op-queeckster en licht-geefster der lcer-gicrighen. Wiens melck-speun-zogh de baen-wijster is gheweest. tot hoogher wetenschap, ten zy zy na-bootsten de Tyghers die nae hun gheboorte hun teelstcrs vermoorden. Laet het geleerde Grieken my toonen een werck, overtreffende Museus, Homeer of Hesiodoor, alle drie Poëten. Neen, laten de Historien ghetuyghen offer cenighe voor hun waeren van de zelve beroepinghe. Laet Orpheus, Linus, en zommige anderen ghenoemt werden: de eersten in die landen die hun pennen maeckten uyt-beelsters van hunliens uytmuntende verstanden: en moghen rechtvaerdigh ghenaemt werden Vaders der Gheleerdheydt. Doch niet alleen dat zy verdienden dit lof ten dien tyde, maer overtreften alle anderen, iae temden de verwilderde hersenen door hun betooverende zoetheydt, gelijck Amphion de steenen door zyn Poëterije, en ziel-roovende-vaersen beweeghden om Thebes te bouwen, en Orphé de dieren overluysterden. By de Romaynen waeren d’eersten Livius Andromicus,* en Ennius. In Italien Dantes* Boccacius, en Petrarcha, die veroorzaeckten dat Poëly gheacht was wetenschaps schat-kamer.

    Is ’t niet kundbaer dat de Grieksche Philosophen hun qualijck dursten bekendt maken als onder de deck-mantel van Poëten te wezen? Thales, Empedocles, en Parmenides hebben hun naturale Philosophen. Pythagoras en Phocylides hun leerighe moraelen. Tirtaeus zyn oorlooghs-kunst. [p. 4] Solon zyn politien, in vaersen beschreven. Solon was eyndelijck een recht Poët, beschreven hebbende in vaersen d’overtreffelijcke verzierselen van d’Atlandsche Eylanden, ’t welck door Plato naederhandt was vervolght: en die Platos wercken voordachtelijck bezichticht (Alhoewel het murgh van zyn wercken rechte Philosophie is) zal bcvinden, ’t alles bestaet in Poësy, vermits hy werckt op t’zamen-spreeckinghe. De History-schrijvers: niet teghenstaende dat zy handelen van ghedaen zaken, en de waerheydt door hun wert afghebeeldt: moeten door de Poëten hun wercken verrijcken.
    Herodotus noemt zyn Historie by de name vande neghen Muses, en hy, desghelyckx meer anderen, staelen of cabasten vande Poëten, de beschryvingc van passyen des oorlochs eyghenschappen, waer niemandt ghetuyghe van ken wezen. Doch zo yemant my hier in mocht teghen-spreken, wat zalmen zegghen vande groote Oratien, die Coninghen,en Hooft-heerschers deden? die zy nochtans nimmer zo breed ghesproken hebben, noch zo loffelyck zoude werden verbreedt door de Philosophen, en History-schryvers, ten waer zy-luyden een çieraet-gheley-brief van Poëterye ghenomen hadden, om die te planten inde gheheughenis der Lezers.
    In Turkijen zijn gheen schryvers als Poëten, uytgezondert de God-gheleerden: ja onder de Indianen, Barbaer, en slecht volck, waer gheen schrijvers zijn, vindtmen dies niet teghenstaende Poëten, die hun vaerskens, en maet-dichten, of ghezanghen maken, die noemende Arencos, zo vande daden hunliens voorzaten, als oock Ghebeden aen hun Af-goden: waer uyt noodzakelijck moet volghen, dat, ost ghebeurde, de gheleertheyt ten eenighen tyde onder hun in zwangh mocht komen, en die verwoeste, onghezifte herzenen bezadicht, en ge- [p. 5] scherpt wierden alleenelijck zoude gheschieden door de zoete aenlockighe bevallicheydt vande Poéterye, en aenghepordt zynde door de smaeck vande wetenschaps vruchten.
    De eerste uyt-vinders van alle onze sçientien of kunst-kennes, waeren de Romaynen: doch voor hun de Griecken. Laet ons nu een weynich handelen van hun defticheyt, en aenmercken wat name zy gaven aenden (nu verachten) Poët. By de Romeynen was de Poët ghenaempt, Vates, ’t welck is zo vele als een God-gheleerden, Voor-zeggher, of Propheet, als by ’t ghebonden woord, Vaticinium, en Vaticinari: zoo uytmuntenden by-naem besteden rechtvaerdich die lofbaere volckeren op deze hert-stelende wetenschap,.en met zo erentstige verwon-deringhe, dat zy hun gheluckich achten, die het grond-verstandt, en meningh van een vaerze treffen: waer uyt sproot het spreeck-woord van Sortes Virgilianae, by toeval openende Virgijls boeck, vindende ’t een of ’tander vaers, ghelijck oock door treffelijcke schryvers verhaelt werdt, waer de Historien vande Keyzers levens vol van zijn, als van Albinus die in zijn jeugd gemoeten met dit vaers:

            Arma amens capio, nee sat rationis in armis,

    ’tWelck hy oock in zijn leven volbrocht, niet teghenstaende dat het was ydele Godloosheyt, te dencken dat de gheesten beheerscht wierden door zodanighen vaersken, waer uyt oock sproot het woord Charmes, van Carmina: en dit alleenlijck om te betoonen hoe waerdich de vaersen gheacht waeren, en oock niet zonder redenen, aenghezien dat beyde de oraclen van Delphos, en vande voorzegginghe der Sybillen in vaersen verwitticht waeren, en in maetighe voet-ghedichten, zoo aerdichlijck verzaemt, en met zo rijcken en milden vernuft ghepoè- [p. 6] tiseert,

[...]

Continue
[
p. 439]
CXCVII.

Si Deus voluerit.
GOd die my heeft gheschapen na zijn eyghen beelde,
    Uyt lout’re liefde van zijn Goddelijck bestuur,
    Voorzach hoe noodtdruft kan verzaden de natuer,
Hoewel de dart’le lust in ons voorbeeldingh speelden,
(5) Waer d’edele natuere zelven van verveelden,
    Vermits de geylheyt vande buyckx-lusts zotte kuur.
    God voor zijn scheps’len zorghe draeght tot aller uur,
Want zijn ghenade hy ons mildclijck mee deelden:
    Vermits zyn heyl’ghe goedtheyt is zo over-groot,
(10) Dat voedzel hy verleent om ’t lichaem t’onderhouwen.
    Ia nimmer hy en laet zijn schepzelen in noodt,
Te weten, die, die op zijn Godheyt vast vertrouwen.
    Waer over ’t oude spreeck woordt niemant en verstoot,
    ,, Dat God noyt heeft gheschapen monde zonder broodt.



CXCVIII.
Omnis cara fenum.
WAt is de wer’ldse wijsheyt meerder als een schichte?
    Wat is het groot vernuft, en over-hoogh verstant?
    Wat is ’t al hebt ghy al de scept’ren in u handt?
Wat is ’t al buyght het alles voor u uyt hun plichte?
(5) Wat is ’t al heeft Fortuyn alleen op u ’t ghezichte,
    Iae datmen heeft de kreys des werelds in verbandt,
    En goude lov’ren tapessieren all’ u landt.
Helaes de grond is flauw, de heyingh is zeer lichte:
    Al hadt ghy Atlas kracht, en schoon zijt g’lijck Narsys,
(10) Een Caesar in manhaft, Ulisses in ’t wel spreken,
    Uw’ staten zijn ghebouwt op slibb’rich doyent ys,
Want, lacy, eer ghy ’t waent is alles u ontweken,
    De wisse-zeyss’naer-doodt verslint u door uytroy,
    Zo dat het vleesch, helaes, is niet als duffich hoy.



[p. 440]
CXCIX.

Perit quod elapsum est.
TEr wereld isser niet dat hooger is te achten,
    Noch waerder als de tijt, dus die de tijt verslijt
    Gants vruchteloos, en g’raeckt de waerde tijt eens quijt,
Mach die verloren tijt, helaes, niet weer verwachten!
(5) Hoe naerstelijck behooren menschen dan te trachten
    Na ’t nuttelyck beste’en van den al-waerden tijt,
    Met naerstelijcke ernst, yver, zorgh, en vlijt,
Op dat de waerde tijt niet ydelijck zy door-brachten.
    Drulooring, droming, zussing, meest de tyt verloor,
(10) Wyl wack’re geest de vruchten van tyt heeft genomen,
    En ’t veer’ge bed verliet in’t rysen van Auroor,
Om op het top van deughdens pyramyd te komen.
    Tijt-quissers, eens bedaert, en neemt u tijt wel waer,
    Want eens verloren tijdt en vindt ghy niet daer naer.



CC.

Perseverante dabitur.
T’ Beginnen is seer licht, doch voor men komt ten ende
    Het werck zomtijts verveelt, doch my verveeldent niet,
    Vermits myn Musa op de deughdens stichting ziet,
En glory die de Negen-Susters zullen zenden.
(5) Stantvasticheyt en kan heur voorneem nimmer wenden,
    Waer over ick in d’arbeydt vonde gheen verdriet,
    Dus wie stantvastich is Laurieren krans geniet.
Hoe wel ick my die glory gantsch onwaerdich kenden,
    ’k Ghenoegh dat ghy aenvaerd de arbeyd die ick deed,
(10) En door uw gunste wilt de missinghen verschonen,
    Waer door ghy maken zult my Musa zeer gereed,
Om u de danckbaerheyt myns herte te betonen.
    En zo k u door Poëtens Borst-weer niet verveel,
    Verwacht dan van my Musa eerst-daegs ’tweede deel.
EYNDE.
Continue

Tekstkritiek:

fol. **2r, vs. 11 per er staat: paer
ibid. J. Fontanus, sic; ik vermoed dat
Johannes Isacus Pontanus bedoeld is